장음표시 사용
331쪽
pitulum . omnes, alios in ipsa Basilisa inseruientes, vel aditi flos citandi, de inhibendi, ab excommunicationibus , alii; cet, suris, N poenis absoluendi; aduersus lapsum saralium in integrum restituendi, N quatenus lapsia non sint, prorogandi
atteritata qt lcumque reuocandi; causas appellationum , non obstantibus feriis expediendi: carum cognitionem Archipresbytero commissam i,on aliter, quam
per rescriptum ipsiusmet Pontificis auocari non posse ; cuin clausula sublata, & d creto irritanti, J c. ae omnia Paulus U. a dum Scipionem Burghesium S. R. Sisaiat ... ra Cardinalem, aesti Lin secundhm carnem nepotem huius Basilicae Archipresbyteruordinauit an fici salutis nostrara so8. Pontis q. nedum confirmauit, sed auxit, eum facultate, ac iurisdictione cognoscendi, ac decidendi omnes, & qua sicumque causas interesse I at raLensis Emesiae, Capituli , Canonicorum , inseruientium, minia strantium concernentcs, clim ni nevis, & connexis simpliciter, It depIano, set facti veritate inspecta, nedum per se ipsum, sed etiam per Vicarium ab eo deputatum , seu deputandum, , 2. citandi quoque in Curia . be extra omnes ; iudicibus euiusuis dignitatis, S qualitatis inhibendi, & eausas coram ipsis introductas reastuis mendi,& auocandi; N ad censeras , ecclesiastica sq. poenas procedendi 1inpulis diebus, & horis, praeterquam in honorem Dei seriatis; Capitulum, Canonicos, Bene ficiatos, & alios a iuramentis ad effectum agendi, alijsq. celisuris, 3c poenis absolue di; clausulae addite sui it discacissimae, ut ibi latius . o Hanc Archipresbyteratus Lateranensis Digi itate primus ex Cardinalibus S.R. adeptus est, Bonifacio VIII. sedente, Gerardus Episcopus Sabinensis, gente Blanca , patria Parmensis, a Nicola III. ad Vaticanam P irpuram euectus , de Romana Ecclet ita 'ptimὸ meritas Ciaconio, &alijs attestat ribus ;obijt Romae Kal. Martii anno 1 o, sepultus in Archipresbyterio suo cum pro Ii,aori. R barbaro epitaphio. Quis vero huic subrogatus suerit, non liquet, quo nod .noduin incompertum habeo, qui spati, i 3 o. annorum, plusve minus, ad Euge iiij IV. Pontificatum hanc Dignitatem fit. t adepti ; nam restitutis ab eo Canonicis Regularibus, ut diximus , satis veritati eo sonum videtur, Archipresbyteratu a Cardinalibas abdicatum, nec prius qnam ιορ, ἡ, una; a bi tol V rei itutum t opinio vero Panci roli b dicentis . ab ipso Gerardo ad haee Ahina iis S c .. nostra ecmpora semper hanc Dignitatem Cardinalibus collatatii sali se, non satis ar-L. o. ridet; si l udem Mandosius, e qui sub Ililio III. in regulas Cancellariae commen-ς-r Cane tarii s edidit, Basi icam Lateranensem Decanum hab uise scribit; quainuis haec di- I r I I et io, Decanus, etiam Areh*mbytero conuenire dicat Tholoianus, d ex iis, quae in e ad haec de sarire hid ibi, Archipresbieri autem , qui aptaγibus Dem i..Σ u )- nuneup ιntur. Sed Greghrio XIII. sedente tiatio uatum esse nomen Archipresebyteri in personam Marci lite S Georgii in velabro Card. ab Altemps nuncupati, ILquet ex Bulla huius Pontificis supra resata: hoc ab humanis erepto, Λ seanius Coalumna in eius locum aeeedit; eou. desiit. Hγ, Scipio Burghesius huiue Ioannes BD. ptista Lenius, qui die r. Novembris asi . diem obiit; eundem Franciseu Balbeiae rinns obtinet,qui ad Vaticinum traiislatus, Hieronymo Cohimnae nune Archiprese
- De praerogari uis e priuilenis huius sacrosanctae Basilicae tanquam omnibus. n tissimis, 3ei scriptoribus ser8 innumeris passim relatis plura non addam . Furtum memoratu dignum & eondigna poena emendatum in persenam cri damnonici. 8e duorum Beneficinorum resert addens Ciaeonio in vita Eugenii, V. anno i die to Decembri enim sacri egi Capita M. Apostoloru Petri.& Pauli gemmis, Ze unionibus spoliauerant, valoris mille, & dueentori H seu ducentorum. miciumst aureorum; abstuleriar. t autem balinios duos unum 48 alterum 47. etiam ctorum saphiram magnium. ctes aclamatites ingentes pretiosissimos, singuli uu emeharacii balassiorem 18,d iratis aestimabantur, duodecim uniones crassos, seleiactissimos, di a ius 48 gemmas preciosa, et Q Iare ab Andrea Episcopo Auximauci Vt, eario Papae in Ecclesia Araccelitana degradati, die 7. Septembris in Campum Flor adducti, s p iblii e expositi, inde in Capitolium reisucti, Canonicus Nicolai nonii ne super afui u sedens,mitra papiracea in capite depicta, in q aa erant duci diaboli,&diso Beneficia iis quebant irca ud S equorum tracti usqtie ad plateam Lateranensε. ibique manas dexterae abscissae , igne combusti sunt Beneficiati r haec historia ad
me iii ii Iam polleritatiq, ac terrorem caeter lim, tantiq. facinoris detestationem in
muro i: sius Basilicae e regione Tabernaculi, ubi sunt Capita Apostolorum, depletiva suit, de Porseuerauit usque ad annum IF 87. alio translata.
332쪽
Nec praetereundum censeo, caeremotura benedicendi . seu baptizandi eam'anagri hae iasilua primum institutas fuisse anno salutis s68. Ioanne XIII. Papa sedente, ut testat ir Baronius a videndus. Denique non omittendum existimo, quod hanc eandem Lateranensem Basilicam S D. N In noeentius X. in elegantissimam sermam restaurauit, ita ut diutumita ei consulens vetustissimae Basilicae, diuerso etiam opere exornauerit, ut indicae ma morea inscriptio ibi apposita. .i r
L S INNOCENTIUS X. PONT. MAX.LATERANENSEM BASILICAM
CONWANTINI MAGNI IMPERATORIS . .
LIBERALITATE ET MUNIFICENTIA EXTRUCTAMi. SUMMORUM PONTIACUM PIETATE SAEPIUS INSTAVRATAM B . ii .. VETUSTATE IAM FATISCENTEM NOVA MOLITIONE AD VETEREM EX PARTE ADHUC STANTEM CONFORMATA
o AG SPLENDIDIORE RESTITUIT. ANNO IUBILAEI MDCL. PONTIF VI,
De Archipresbytera se Vaticana.
: l i. GPost lateranensem Basilicam,primum sibi Ioeum ex ian 'dictis vindicantem, Varieana sueeedita hane in varicano monte paruae Eeclesiae forma mamam papa teste primus aedifiea iit sub ipsi Beati Petri Apostoli morte Α--eletus Presbyter S. RE ab eodem Petro ordinatus, & tertius quartus, ex Baronio, Platina, Ciaconi , re aliis ab eo Ponti sex, iuxta viam triumphalem, Caii. ει Neronis cireum, quo in loeo idem Apostolus iussu Neronis pedibus in sublime leuatis Cruci aflixus fuerati idem vero Anaeletus iam Pontifex Maximus, ut reliqui Romani Epistori eo Mei sepulturae traderentur, instituit i hinc Linus, Clarus, Anactetus ipsc,Euarisius,a istus, Thelesphorus, Hyginius, Pius, Eleuterius. Ni raonis etfiees Summi. Christi Martyres a Damasio hic sepulti sunt, ut Panuinius ait: horum cineres vexasse nephandum naturae monstium Heliogabalum Lampridius innuit. dum scribit. Sepakbra Vatieaina, qud Elapbantorum quatuor quudrigar laxias, ereommodius agitaret, qua obsabant, disierit. ins tempore S. Caliurus Papa qui B. Zephirino successiti Coν is Apostoli Petri E Gemeterio Vaticano diruto, ad Gitai laeumbas iuxta Ceemeterium via Appia, secundo ab ribe lapide a se construi ium . eum Corpore S. Pauli transtulit, ubi stib Altari marmoreo Usque ad Comelix Papae Pontificatum per annos circiter 3 o. iacuerunt, sedentibus scilicet Calixto, FrMI,D, Pontiano, Antero, Fabiano. &Cornelio, qui ut Damasis est authoe 2 Lueinae Matronae Romanae rogatu Corpora Apostolorum Petri, de Pauli E Catacumbis noe uduinalit, de prioribus suis ioeis condidit: septuagesimo demum post S. Cornelium anno Constantinus Pius Imeerator ad Christi Fidem eonversus, S. Sylvectro Papae se hortante, inter decem magnifica Templa, in hoc Cati, ερ Neronis circo dirutis Bass- laeam Vaticanam centum marmoreis, nobilibusque columnis in honorem Principis Mosolorum erexit; in cuius fundamentis .iaciendis pius Imperator primus omnium rastro istum effodi duodecimq. aggeris,Ze glebarum sporulas inde asportauit , duodecim Apostolorum honori id tribuens : & ve Batonius b ait, debuit nERr x Coa-
333쪽
Constratinus I rnerit,imirhro eultu verae Religionis praestare, quod ipso ninoe
. . . elutiem ulniliqplauialia arator pro supertatione auita officium o, lubueratλειαι bit enim Suetonius, a Vespasianum Imperatorem a quo Constimimus genti dic eebae' restitutionini Capitolii aggressem, ruderibus purgandi S manus prinsum . omnium adi nouisse, ac suo collo quaedam extulisse. . vel in quia nullum hodie antiquae Basilicae vestigium extat, sed tota nostis sectaeuo in ampliorem, de nobiliorem formam a Summis Pontificibus, praesertim Sirio AV. Paulo V. Vrbano VIII.& Innocentio X. restituta cernitur, ne antiquitas ipsa omnino pereati, eius figuram ex Panuinio desima piam hic addere plaetae Eeclesiae, S.petii veteris antiquorum Basilicae instar aedificata habuit absidem, siue tholum musiueis signis ornatam, Itansuersam Partem, quan1Crbo ili vocant, quinque porticu intercolumniis distinctas, quas naues dicimus, medianam maiorem, binas ex utraque parte minores, amplissimo peristylio, & magnis, pulcherrimisque eolumnis sustentatas. Innocentius III. Papa absidae musiuum antiquum vetuste consumptum restituit, Christi,sahelotum q. figuris exornavit Basilicae tectum a diurisis Pontificibus renouatum aereis tegulis ex Templo Iouis Capitolini translatis cooperuit Monorius, quem collabentem resecit Benedictus XII. Pauimentum marum Ela, mpraegrandibus tabulis varri coloris strauit Symmachus , sub quibus in loculis do Biniunt multi Sanct; portitisces . Perusi lii pictnras musiueas secit Nicolaus III. Tota is Ecelesiam picturis exornauit Forniosus papa. Gregorius m. frontem Basilicae supra portieum musiueis si is eoii dec. rauu Gquosdam versiculos apposuit. In anteri ri parte adera' sex pqrtae, media omnium maior argentea vocata a Iaminis argenteis caelatis ς quibus otam cooperuit Honorius Papa, quas i Saraciesridireptas restituit Leo IV.& ijs etiam ablatis, aeneam reddidit Eugenius IV. martyrio M. Apost lorum, & rebus ab se gestis expreuis: proxima porta a parte dextera vocabatur Rauenniana a Rauennati bys Transtyberim Incolentibus, vel quia Tran berini R uennates vocabaritur, uiso nomini Thusci, de Transpadani homines comprehendu- tur, quia eo ingredi Ecclesiam eonsueuerant; tertia versus S Mariam de febri suu sis Campo Santo dicebatur porta Bidicu, quoniam ea vita sunm ad sepuIturam . 1 erebanturi a parte sinistri proxima post argenteam sequebatur porci Romana a Ciuibus Romanis dictat altera Cuidonea, vulgari verbo a Guidonibus nuncupata, qui peregrinos ad limina Apostoloriim venientes per eam in EccIesiam intro clueebant : sexta erat Porta Sancta, qtiae remansit,& vigesimoquinto quoque anno Iubialaeo redeunte aperitiir,eoq. exacto clauditur,ut inscriptiones CIe montis 'II tbani L. & S D N. Innocentii V desuper positae indicant: Super his portis c.inta
tui cathena portus smirnensis, & vectes eius Urbis, Xi V. sedente, a elasse eees fastica de icis captae; item vexillorum aliquot hastae iisdein Dei liostibus ereptae. . Ante Basilicam erat quadriporticus a Constantino facta, quam Syminacus Papa tabulis inamoris rumit , e musiueis signis ornauit. Constantinus Papa sex sanct tum Synodorum generalium picturam in eadem posuit, cuius atrium , sitae implu- Duium, quod Paradisus dicebatur, dominus Papa marmoreis quadris constrauit; in euius medio symmachus Papa Cantharum id est sontem seeit, columnis octo porphireticis ornatum, cuius operculsi aeneum pavonibus ex Mole Hadriani erutis, S delphitiis inauratis aquam sundentibus decorauit,& in eius medio pineam aenes o cauit, qua per subterran os scyphones, de plumbeas fistulas aqua ex Brida Sa halina publicae eommoditati corriuabatur . In eodem atrio marmoreo sistio iuxta portam sepulcrhum aderat Othonis II. Imperatoris, ubi etiam Honorius , ' Placia dius Valentinianus Augusti collocati filerant In eius paclete extabante musiuo deuotissimae Christi, & Apostolorum in mari turbato supra Nauiculam ferὰ demer- .sam existentium Imagines c Ioti pictoris opera 9 quae vulgo Ia NauieeIIa dicitur, iquae a PauIo V. sere eodem loco reposita sub aperto Creto, cum aquatum, &eelu Einiuriis in dies deformaretur, Urbanus VIII. hane intra Basilicam, supra maiorem portam, semici propinquam locandam edixit : at S.D. N. Innocentius Mad auge dum Basilicae lumen, inde Nauiculam intra Vaticanum Palatium transferri ius ubi hodie conspicitur. Gradus marmoreos ante Basilicam Coii stantino Imperator secit, Symmacus Pa a amplificauit, PiuS II. additis M. Apostolorum praegrandibuet Miamis, quae nune etiam vistantiar, re stituit. Pergit Panu inius reserre Alearia. Saces lis. 8e Oratoriis partim inclusa numero viginri, partὶm sine aediculis, fuaeue Sanctorum Coipora in unoqtioque illorum condita essent, di alia multa scitu digna. p cipud
334쪽
NOTITIA CARDINALAT GAP. LVIII. 317
cipue de Λltari maiori a Sylvestro, de Constantino.exstructo, ubi Principis Aposts.
Ioru Corpus ex humiliori loco sui limo cum honore ita collocarunt et insignis thee argentea, aere undique, & cupro conclusa , ex omni latere in longum, de in latui sursum, ac deorsunt pedes quinque protensa, deseper arca deaurata constructa est. . iibique conditum est Corpus, & ad loculi menseram Crux ex auro mundo centum M. quit quasti,tλ ubrariim cum hac inscriptione posita eii . . . ia σε e ':
A CONSTANTINUS AUGUSTUS ET HELENA AVGNTA HANC DoMvM REGALI SIMILI FULGORE CORUSCANTEM AURO
Alia petenda sunt ex ipso Panuinio, a & ex iis, quae supra diximus in Congre.
satione Fabricae Diui I etri; ego enim ne nimius sim, illuc te lectorem reiicio, pr i sequuturus quod restat de Archipresbytero huius Basilicae, quae praeter caetera noB exlsuum ornamentum sortita est, ut ex ipso Sacrosanctae Romanae Ecclesiae Cardianalium Collegio eius Archipresbyter assumatur, facultatibus, & iurisdictione tanto munere dignis deeoratus, 3e in Summorum Pontificum diplomatibus e te mHEt primo loco se offert Pauli III. Constitutio, b qua sancitum est, omnes rua ciuiles, criminales, & mixtas, citra tamen sanguinis, de corporis affictiuas istas. inter Canonicos, CapituIum, Beneficiat'S, Clericos, Capellanos ex una, &qtradisque alias personas, loca, Collegia, vel Vniuersitates, quocumque priuilegio remniatas, vel inter ipsosmet motas, de mouendas, sub quibusvis rebus actiuri vel passive, ab ipso Card. Archipresbytero cognoscendas,dirimendas,& fine debito terminand esse : eum facultate citandi, de inhibendi in Curia, de extra, iuramenta pertinarum C suae iurisdictioni subiectarum , ut agere possint, relaxandi r 8e haec omnia confirmas. Die Pius IriSixtus vero V. collationem Beneficiorsi in ipsa Basilica vaeantium addidit, exeeptis tamen iis, quae ex Cancellariae Regulis ad Apostolicam Sedem suae reseruata; Pontificalia, de iurisdictionem ordinariam in personas ipsius Eecaesiae ekereendi indulsit ; caucas ab aliis iudicibus reassumendi, inhibendi , summarie, simpliciter, & de plano, sola usi veritate inspecta, appellatione postposita. eogo stendi eoneessit δε Commissiones manu Papae minimo firmatas. reiiciendas esse voluit, ut plenius in eius Constitutione. e continetur.
Et hete Arelli presbyteri iurisdictio eo speciosior redditur, quia in Cletu veram, ni us d ait numerosissimu exerceturui quidem in multitudine, seu numero,aur qualiatate subditorum consideratur eminentia iudicantis,ex Luca de Penna e Sues enim D viearius ve plurimu Episcopus,& in prima huius mei operis molitione eran Faustira i. 3 m. sPolus Cassianus,Urbani VIII. Pontificiae minus Praefectus,Archiepiscopus Amafie, et qui ab eodem Pontifice iacra deindo Purpura insignitus, α Episcopatu Urbe hano . , -i,. auctus, gregem sibi.commissum communi omnium plausu faustissime moderam: N ad Nesiorem moderetur annos Canonici nu.3o. Beneficiata 26. CIeriei itidema 6. Cappellani, Cantores, Camilli inulti. praeterea Poenitentiarii ex omni idioma te e Societate Iesu assumpti, qui Ecclesiae deseruiunt, Christi fidelium peceata audiunt,&auctoritate illis tradita dimittunt ; mansionem satis commodam, & refertam prope Basilicam habent: quemadmodum Archipresbyter quoque usque ad Paulum U. habuit, a Richardo oliuerio Normando S.RE. Episcopo Portuensi, NE huius Basilicae Arehipresbytero ei rea annum I 6s. penὸ is tamentis extructam; s f Paulus enim V ut frontem re seia totam Basilicam nobiliorem p augustioremq. f Aαμν. uredderet,nedum Palatium hoc, sed Dataria quoque ab Innocentio VIII.constructam Blo aequauit, iliut ne vestigium quidem hiate superst.' i ' Η C hDigvitatem vero hane quatuorcentum ab hinc, & vltra annis in Cardinalium Collegio collocatamsuisse constat: Ioannes etenim Caietanus Vinnus Romanus Diaconus Card. S. Nicolai in Carce te Tulliano creatus ab Innocentio IV. Baslicie Vaticans Archipresbyter a Ioanne XX. seu I. dictus est, ct hie ad Beati Petri Sa-dem euectus, Nicolai III. nomine ,: Matthaeo Rubeo Vrsino S. Mariae in Portiouoiacono Card. locum , munus, te dignitatem cessit. MI S lono ante dignitatem
335쪽
a ne asequutum sitisse Ioannesti Sutrinum IIIoannis,&-Presbuterum Carili amem ab Eugenio III. anno salutis r rso ereatum inuenio apud Patiuinium. 6c Cia am Uiar M amria ex ante hunc Ioannem eadem suisse dignitate decor tum Bernat dum .is ratis. 3.is.. cardinalem ab eodem Eugenio in prima eius promotione Viterbii an Cori s. fμπιε - -- icta, idem' Panuinias, di Ciaconius loco cit scribuner & Benedicto quoque i c. s c. dente anno Ioti . Archipresbyter huius Basilicae suit Ursus de fiIiis Ursi Cardina. lis, cum ante id tempus inueniatur, iurisdictionem,quam modo habent Archipresibyteri , uisse penes Episeopum Sylvae Candidae ; Ioannes enim XIX. concessit prae--Εriscopo iurisdictionem in Eeelesia S. Petri, di annexis. Hodie autem vivit eiu sdem Basilicae Archipresbyter Eminentia. ac Reuerene Franciscus S.IRE. Ca Minali Barberinus, vir nunquam satis laudatus.
De archipresb Nero Ba me S.Maria Maioris.
Asilica, quae nune S. Mariae Maioris dieitur, In ipsa origine ei rea salutis annum 33 3 . Liberio Papa sedente, de nitiis Miraculo Augusto mense E Cc Io lapse admonito. ab ipso Pontifice , qui prima sundamenta iecit, & impenia Ioannis Patriti j viri elarissimi perfecit, Liberiana Basilica dicta est, ve-ex Breuiarii Romani auctore colligitur, dum ita refert. Liberio Summo Pontisse ..Ioannes Patritius Romanus, ct Uxo pari nobilitate, eum liberes non suscepistent, bonstram bareris relinquerent, suam Sanctifime Vietini Dei Matri byrei ratum voverunt, ab eafummis precibus assidue petentes, in quodpium opus ea 7 .seoniam potissimiam erogari vellet, aliquo modo Animearet et quorum neces, er Uo M aae animo facta Beata Virgo Maria benirnὸ audiens Miraeulo comprobauitii Nonis situr Augum quo tempore in Urbe maximi Olores Gesolent,noctu nix partem cinis Exquinm eontexit εἴ nocte Der Mate separatim Ioannem, ct coniugem .nflagratis admonuit, m qum Deum niue eonspersum viderent, in eo Ecelsam ad arent , qus utris Virginis nomine dediearetur: e exim ita iniae ab inses haeredemis titui; quod Ioannes adtiberium detufit, qui idem persomnium sibi contigisse U-
Is mauit. 2varesolemni S ieerdotum, 'r populi fauneatione ad esuem venit niue inope tum P in eo laco Ereissam designauit, quae Ioannis, ct uxoris pecunia emaructas. Postea a xisto III restituta; variis nominibus primum est appellata; Basilio Liber Sancta Maria ad Praesepe , ob Sacellum Praesepis in ea constructum a Sed cum essent in Vine moItae Ecclesiae sub nomine M Mariae Uirginis, ut quae Basili ea nouitate Miraculi, ae dignitate caeteris eiusdem nominis praestaret, vocabuli letia excellentia significaretur, Ecclesia S Mariae Maioris dicta est cuius dedicationis . memoria ex niue . quae die s. Augus E mirabiliter cecidit, anniuersarii celebritate
: Est una ex quinque Patriarchalibus Ecclesiis ; una ex septem . quae solemni ritu -perpetuo visitari solet; ex quatuor demum anni Iubilaei una constituta. Hanc post datam III. Paschalis Papa iterum restitute, absidemque eius Basilicae denuo con-ifiruxit.. Alijs patriaretalibus E Iesiis haud dissimilis haec est; tribus nauibus, mediana , maiore quadraginta elegantissimis columnis sussulta constat. Altare maius marm eteo operculo ornatum est. Podia, seu moeniana duo lapidea tessellata extant; alterum pro Reliquiis Sanctorum; alterum, quod Imaginem Deiparae semper Virginis, Honuphrii Panuinii tempore, contineret, verum in Sacellum toto orbe celcherrimum, a Paulo V. extructum haec sacroiancta Imago translata visitur. &ia ipso maeniano Iessi Christi Cuna Ia . argentea theca inclusa seruanture ae miliatus est uissim Paulus V. Dei aemulatione Sixtum Papam U qui saceIlum parit Er ornatissima -ad Praesepe nuneupatum , in quo sacratissimum Christi Corpus digne colitur, pictu- ris, & statuis reserium maximo sumptu construxit; sed quoniam facile ess initentis
addere, longeismosius, d magis elegans apparet, quod postea Paulus V. in ho-
336쪽
NOTITIA CARDINALAT CAP. LVII. -ry
norem Dei parae semper Virginis in Coelum assumptae,cum sacrario, & mansionibus ad Sacerdotum ibidem addictorum commoditatem excitauit. Uerum non adeo in Solem oculos intendamus, ut postea caecutientes, aliat scitu , & veneratione digna non cognoscamus , ες veneremur: adsunt enim hic Reliquiae Sanetorum plurimae amiluinio, & alijs summa fide , & diligentia relatae; nos praecipuas afferemus. Prima est Beatissime semper Virginis Mariae, ut diximus, Imago, ante quam LGreg rius Papa orans pestem extinxit, & Antiptio nam illam cecinit, atque perpetuo in Ecelesia eanendam edixit, Regina Caesi istarecte. In Altare ad Praesepe prius, modo in podio . seu Moeniano Iesu Christi Cunabula. Sub Altari maiori Corpus S. Ma thiae Anolioli. Pgope Praesepe in Sacello a Sino V. restituto Corpus S Hieronymi Pres. byteri Ecclesiae Doctoris, e BethIem, ubi beato fine quieuit, huc circa annum sas. translatum colitur bis in anno solemni ritu ex Diplomatibus Pij II. in marmore
stulptis , & ibidem parieti aflixis , 7. quippe Idus Maii, quo S. Corporis translatio accidit, & in vigilia Assumptionis Beatae Miriae Virginis. Haee Basilica ritum Vaticanae antiquitus habuit, Clericos quippe, & Monachos, aderant enim ibi non Iongd ab ipsa Basilic duo Monasteria q uorum Monachi de omandato Gregorii Papae II. ut Bibliothecarius scribit, in hac Basilica die nqctu'Di-B uinas Deo eanebant laudes. Deinde Clerici, postea'Canonici cum Archipresbytero , qui nune est S. R. E. Cardinalis, in ea diutissim8 permanserunt, ut ex antiquis eius Basilicae, & Bibliothecae Vaticanae monumentis inueriisse testatur Panuinius: a
sed clarius hanc rem prosequutus est Abbas PauIus de Angelis b post haee scripta
Aucta quoq. ac multis ex partibus exornata, nedum a Sum. Pontis & S.R.E.Card.sed etiam magnatibus, e priuatis viris haec eadem Basilica suit, bonis, ac redditibus quidem amplissimis ditata,vi late Patauinius Ioc. it.& alii multi abseruant. Nos quaedam breuiter percurremus. Naues ex utraque parte minores Iateritias, & sernicatasseeit Gulielmus Card. Rotlaomagensis , eiusdem Basilicae aliquando Archipresb: ab Eugenio IV. sacra Purpura iure merito decoratus ob familiae splendorem Regibus C quippe Francorum satagiti ne iii 'us virtutem , doctrinam , & rcligionem, quam
maxime coluit; si quidem noli hanc Baslicam tantina exornatile, sed multos ad Cultum Diuinum reliquit prouentus , vasa aurea, , argentea ingentis valoris donauit, lino Eeclesiam S. Augustini Urbis a fundamentis eonstfuxit, &lissimis dotibus, vestibis'. preciosissimis ornauit, ibiq. O, uagenario maior, eum vixisset in Cardinatatu annis triginta octo , sepultus ostr non modicam illi Iaudem attulit recponsum ab eo Gallorum Regi Carolo Ludovici pathi datum . dum suum una eum aliis Legatum elegerat: Prudentissimus enim hic malens dignitati propriae cur
Papientis e ait qtiam alterius gloriae inseruire, respondit debere, nee soli tum est e Cardinalem nisi pro Romano Pinitifice Legationem accipere. Sed ad B - filicam redeamus, cuius nauem dexteram collabentem restituit Paulus IV duo alia
II magna Sacella labri earunt idem Gulielmusin honorem Beatissimae Viminis Mariae, &Federicus Caesius Episcopus Cafd. Portilensis S.Catherinae die tum, in quipse. ει eius Frater Paulus Cardinalis dormiunt,beatam resurrectionis spem expetiannes tertium miri operis delubrum inchoaverae Guido Ascanius Ssortia ard. S. mo, eusdem Basilicae Archipresbyter, quod morte praeuentus imperfectum reliquit,per feeit autem Alexander eius frater, itidem Cardinalis , di Archipresbyter, quorum eorpora in eodem Sacello condita sunt, ut inscriptio marmorea indicat. Porticum ante Basili eam elim columnis, εο epistoleo marmoreo posuit Eugenitis III. Papa,veearmina rudi minerua ibidem sculpta demonstrant; collabentem postea restituit
Gregorius XIII. anno Is 73. ut ex inscriptione apparet. Gregorius XLtiirriin eamp nariam erexit. Pauimentum Basilicς vermiculatum secerunt duo nobiles CiuesR ix mani Sotus, NIoannes eius filius Paparones ante annos oo. codem Eugenio III. sedente. Alexander IV. ut eius gentis insignia demonstrant, laquearium aureatum pulcherrimum secte. NicolausuV. Asculanus ornatum e musivo addidi tibiq. humin loco sepultus , monumentum cum statuis marmoreis omatum posuit Sixtus V.
ambo Piceni . Iacobus, & Petrus 8 nobili Colum nensium familia geniti S. R.E. Cardinales quorum memoriam excitauit, sepulchrumq.sibi, & successoribus stiis annis proximὰ lapsis elegit Franciscus Carboniani Princeps Columnensis in eadem Basili- . ea inter duo podia, seu mceniana ante maius Altare 9 saetem anterioris Ecclesia musiueo opere eleganti condecprarunt, quibus signis primam Basilicae aedescati
337쪽
nem expresserintimit Iacobus Columna Ipsius B silicae Archipresbiub Nicolao IReirca salutis annum a138 ipsi Pontifici admodum charu . o uortim e figies insimul in Choro sub Imagine Dei Genitricis Assumptae visulitur Sixtus V. praeter Sacellu.&alia, qu/: ob oculos omnium sunt, obeliscum Aegypto aduectum, Augusto in eius mausoleo diratu, euersiam deinde , ae in plures confractum partes in via ad S. - ehum iacentem , in pririnam faciem restitutum , sal itiseri Ctuci talicius hie erigi ,
iussit anno is 87 Pontis 3. Paulus demum V. Sacello itidem extructo, ut diximus, sequentes inscriptiones demonstrant. HSANCTAE VIRGINI DEI GENJTRICI MARIAE PAVLVS PAPA QVINT HUMILIS SERVUS SACELLVM OBTULIT . ANNO SALVUS MDCXI. PONT ULilia.
PAVLVS V. PONT. MARCELEBERRIMAM DEI GENITRICIS IMAGINEM E MEDIA BASILICA IN SPLENDIDIOREM SEDEMA FUNDAMENTIS EXTRUCTAM DIANSTULIT .
Columnam quoque, veteris magnificentim monumentum , inArmi situ obductam. neglectamque ex immanibus Templi ruinis, quod Vespasianus Augustus acto de Iudaeis triumpho, Reipub.icae statu confirmato, Paci dicauerat, in hanc splendi dissimam Sedem ad Basilicae Liberianae decorem augendum suo iussu exportatam, pristino nitori restitutam, Beatissimae Virgini, ex cuius visceribus Princeps verae Pacis genitus est , donum dedit, aeneam q. eius statuam illius falligio imposuit anno j mm Isi .Pontis s. sed quoniam postquam hucusque scripsimus,ad ni lius nostras, Peruenit exactissima huius Basilicae descriptio,& delineatio an Abb Paulo de Angelis duodecim libris summa cura elaborata, itaut nihil ulterius addi posie videatur, ut pio, et religioso lectori utisfiat, ad hunc propterea codicem te reicimus, Nadrem nostram denates, iurisdictionem, &facultates. Eminentissimo huius Basia Archipresbytero concessas enarrabimus , cx Diplomate Pauli III a de
Omnes eantis, delites inter Canonicos, Capitulum,& Capellanos huius Basili- eae, seu eorum quemlibet ex una,&quastumque alias personas, Collegium. Capiaturum, aut Vniuersitatem partibu/ ex altera, luper quibuscumque bonis,aut pecuniarum summis, eoram quibuscumque iudicibus vertentes, dc aIias de nouo movendas, tam actita, quam passive, eum omnibus eorum annexis, re eonnexis, in Aidentibus, di depencentibus, executiue, inanu regia. ab Que alicuius telae iudiciari obseruaueia, quacumque appellatione remota, cognoscit, decernit, & fine debito terminat i nec ab ipso auocari poLunt, etiamsi vigore obligationis in ampliori ma Camerae procedatur. In cati sis per appellationem commissis, seriis etiam non obstantibus procedit. Ad onines habitantes in franco dictae Basilicae cius e tenditur iurisdictio, Quamuis Religios fir i, Ni inniti nes, aut exempti. Poenite tiarios qui nune ordinis S. Dominici sunt eligit, & amouet. Has omnes faculta. Ο vis. a. res, priuilegia,& iurisdictionem in persenam S.Caroli Borro maei, qui tunc S. Pr xedis et t. Pres Cardinalis erat, Pius IV. b eius auuneulus confirmi it,&avitat quo
ad causis criminales, citra tamen sanguinis, di corporis asilicii vas pc M.
338쪽
NOTITIA CARDINALAT CAl . LX. 32 I
imiis huilis Basilicae Arellipresbyteri quis etria praed. Abb Pauso Fred alia. Dev.3. pertiis sub Eugenio ut .anno PI 3. Matthaeus C rdinaliS. Ηmic se uisui anno iiss.. Paulus Scolaciis S. RS. Subdiaconus . Consequitur anno stor. Rotandus 2 Lucio III. sacra Purpura decoratus Petrus Saxonius ab Innocentio III. anno x diois. Card. sictus. Αstorres Card.suit Archipresbyter anno I aqq. Petrus Caroeciiis Diae Card anno 1118. Ottobonu, Fliscus Caes. & Summus Pontifex Hadriani IV. non ne 2 anno 1161. Iacobus Columna Card Diac anno 127S. Franciscus Ursinus Diae. Card.s Luciae in Silice anno 1298. Iacobus Columna restitutus anno i i 8 Petrus Columna Diae. Card. S. Angeli anno 13 23 Alter Petrus S. Marignouae Diae Caes. anno i)6s. Marinus Vulcanus Presb. Card. anno I 381- Stephanus Palosius Romanus Card.tit.S.Marcelli anno I 3so. Ioannes M Rupescis a Gallus S.Laurentii in Lueina Card. anno 1 a .Ioannes Vitellestus CornetanuSCard. eiusdem litauno i ai An tonius Casinus Presbyt Card. S. Marcelli ann. Iq38 Nicolaus Alberratus Card.S Mariae nouae anno I 3ς. Gulielmns de Mouleuilla Rothomagensis Card anno 1 s. Rodericus Borgia Cardinalis, postea Ale . VI anno I 83. Ioannes Baptista sabellus Caes. Diaci S. Nicolai in Carcere, anno τψs . Ioannes Baptista Ursinus o Diae Card. S. Mariae nouae, anno I 98. Ixilianus Castrinus Diac. Card SS.Sergii,3t Bace hi anno is o 3 Petrus Ludotrictis Borgia Diae.Card. SS Nerei, & Achillei anno iso8. Petrus Isualles Presbyt. Card. S.Cyriaci in Thermis, anno 1sio. Leonardus Grossus de Ruuere Presb. Caes. S. Susannae anno I II. Andreas de Valle Card. s. Agnetis anno Is Io. Paulus Caesius Diae. Card. Nicolai in Carcere, anno is e. Alexander Farnesius Diae. H.S.Angeli anno y38 Guido Ascanius fisortia Card S Florae anno Is 3 Ioannes Baptista cicadasfortiae δbsentis vices mssit anno lues b ιι a. S.Caroliis Borromeus Card.LPraxedis e dum anno qtiem anno Is a. si,onte, M.
pus Boncompagnus Presb. Caes. S. Sixti anno Is gr. Decius Aetolinus Presb. Card. x Matthai in Merulana anno Is 86. Dominicus Pinellias Pros: Card. S. Laurenti; in
339쪽
Paris & perua anno Is 37. MIehaci Angelus Tontus Presb. Caed. S. Battholomaei In Insula anno i6ir. Ioannes Gamiua Millinus Pres, Card II Quatuor Coronatis. rum anno x6I . qui obiit Kal. octobris I FI . Eminentisi ac Reueremtiss. Ait nius Barberinus , Urbani VIII. ex Carolo geri no Datre nn os. S. R. E. Diae. Card. die go. Augusti Isi T. ereatus in quarta prom&tione.sed 7. Idus Fcbruarii 14s1ῖ cuinesset in scrinio pectoris reseruatus, una cuna Hieronymo Columna inter latres purpuratos declaratus , tit. S. Mariae in Aquiro primum , deinde s Agathae, Signatur e Iustitiae, postmoduin gratiae Praefectus. Prouinciae Λemiliae, seu Romandiosae, Ducatus Ferrariae, Comitatus Bononiensis, ad Italos Principes, Nextems pro pace somponenda Sedis Apostolicae de Latere Legatus, post mortem Cardinalis Millini Basili eae Liberianae Archipresbyter renunciatus anno I say. Σb Urbe a
sente, Franciscus Cardinali Maidalchianus , eiusdem Archipresbyteratus munus gessit. Habet etiam Eminentia hic Caes. Arehipresbyter, quemadmodum alii Patriarchalium Basilicarum, iacultatem eligendi sibi Vicarium d numero Romanae Curiae Praelato runa, quandoque etiam Episcoporum desumptum et qui, ut Aetonio a placet ordinariam habet iurisdictionem , priuatiuam quoad omnes alios iudices in Franeo, & locis Card- Archipresbytero siabiectis , etiam quoad ipsiam Vrbis, dc D. N. Papae Vicarium . Ex quo limitabimus ea, quae dicta sent de Vicario Papae, ut hie habeat cognitionem caustrum, & iacultatem corrigendi personas subditas Ecclesiis Titularibus Dominorum Cardinalium: siquidem hoc non procedit in Basilicis , seu patriarchalibus Ecelesin, in quibus adsunt Archipresbyteri S. R. E. Cardinales, vigore priuilegiorum, de quibus dictum est supra ,&in siimma relatis: Nin hoc fortasse verifieatur opinio Zabarellae, b a Martino Laudensi e relati, di centis , Vicarium Papae non esse iudicem subditorum Cardinalium , cum illi remittantur ad Uiearios eorundem Cardinalium ; haec inquam Zabarellae sententiata xerifieatur tantum in Archipresbyteris Basilicarum .
De Bastari s sancti Pauli, o Sancti Laurens '
I ex Basilum ι constantino sumptu Imperatorio erectas , eodemqtie tem
pore , anno scilicet humanae siIutis tr 8. plusve minus , Templum quoque in honorem S. Pauli Apostoli aedificarum fuisse constat, eo potissmum loco εquo detollatus annis serme a odi. iae uerat secundo ab Urbe lapide via Ostiensii quod pias Imperatot oenrum nobilissimis columnis marmoreis resetium, mutatis aureis, rargenteis lue ornamentis, Namplissimis redditibus auxili de quo Prudentius Poeta Chesmahns. d
IAHq. magnis ambitum talentis . Bracteolas trabibus subleuis, ut omnis Minmunia
Laurae einet intus, rem iubarsub ortu
340쪽
. I Subdidit , parias fulvis laquearibus columnas' DGinguit illie quas quaternus ordo Tune Cam os balo insigni varie cucurrit arcus Sie prata vernis soribus revident.
sed cum Valentinianus Imperator hane coarctatam limitibus viae ossiensis , de ripae fluminis vidisset, in ampliorem formam redigi iussit, de sal ultio Vrbis Praesecto literas dedit, quas Panuinius, a de Baronius b ex Codice Vaticano rescripserunt.
VALENTINIANUS, THEODOSIUS, ET ARCADIVS AA A. Salta Lito Urbis Praefecto.
Ud rantibus nobis contemplatione venerationis, antiquitus iam faerata et Basilicam Pauli Apo si pro sane limonia Reli ionis ornare, Pro quantitate Conuentus amplificare, , pro Itudio deuotionis attodere,gratum Dit tuae sublimia tutis ostium quod ad inspicienda ouiuersa, ut res exigebat eluti ii, di omnem tum, locorumque faciem sermonis congrui diligentia nostraeserenitatis auribus intima- Iii; in Dueniores enim nos iubere decuit, quae iubenda sunt inare participato examine cum venerabili Sacerdote Siricio Episcopo . hoc addit Pan uinius , quod in Baronio deest) intimati ue omnibus, ct magnisi entissimo ordini. 9 Cb-istiano populo, quae iubemus , sublimitas tua rem dilgentiori tractatu , cor plena rerum in peetione discuti.it ; ae si placuerit tam populo , quam Seu : tui , iter Oetus, quod Basilicae prsterit domum, quodque ripae Tyberis amnis adiacet, inii uari , ut praesens Oia nati' futuri operis a plicetur : eatenus per arebitectos futurae Basilicae dirige formam , quatenui se planietes extruetioni amie protulerit, ne ulla inaequalitas splendorem fabricae ampliscenti omis sublimet. Si equidem iis omulum inuentu m facie de orsummus es, quem fruari oportere prima fiatim fonte m gnarum ae cationum demons Irat intentio. Idis ii, a res exirit, ot ouo sis operis conii uendi li imaeitur examine inumptuumque omnivis, iuxta pretia rerum, quae inferatissima Vrbe praetixatio plenius ord netur. sisquentia verba sunt apud Baronium, quae in Panuinio desiderantur ad nosteam clamentium debita maturitate referatur, ut eommuni omnium consso n Hrae quoque serenitatis nutus aecedat, quθ facilius id, quos deuota mens flatuit, D peobat a rιligionis meritis expcticetur : , alia manu : Diuinitas te feruet ad multos annos parens ea, Us e , eramantissime. Hactenus Valentiniani literae Multas deinde insta irationes, Ze restitutiones a Sum.Pontis factas fuisse constat ex carininibus,& inseriptionibus ibidem existentibus, & a Panuinio relatis. Quinque poetae aditum , de ingressum praebent, quarum quatuor obstructae sun ,'inistra posterior in ridiem versus Porta Sancta vocatur, quae anno Iubilaei aperiti solet e Et quoniam Iine Basilica Archipresbyterum Cardinalem non habet, sed Abbatem ordinis S. Benedicti Congregationis Caslinensis, seu S Iustinae, a Martino V. Gabriele Condul-merio Card. Monastici nominis amantissimo constitutum, & adhuc perseuerantem, haec aperitio Portae solemni ritu eodem tempore, quo Summus Pontifex Vaticanam, Cardinales Archipresbyteri Lateranensem,&Liberianam, ab ipso Sacri CouE lemii Card. Decano celebratur, prout anno Iubilaei Francisco Maria Card. de Monte nuncupato factum suisse scimus, & anno 16so. a Marcello Card. Lantes Decano seruatum suisse audiuimus. In atrio adhuc extat antiquo, de eleganti marin reo pilo sepulchrum Petri Leonis nobilissimi Romanortina, qui ante at nos quingentos obiit, ex quo Austriacae foeticissimae gentis initia manasse ferunt. Antiquitus erat porticus a porta Vrbis usque ad hanc Basilicam pertingens, cuius adhuc ve