장음표시 사용
331쪽
sB. Athanasio huc adducens fχ Ilii a scripruris arcent, sub ,praetextu inaccessibilitatis,qiii suae malae doctrinae examen per ,,icripturas refugiunt, & seipses solum dogmatum suorum ju- ,,dices admittunt, atque si quando scripturae testimoitio pre- antur, invertunt scopuna ejus de trsum; cum autem .sus sieonducere institutis existimant, trahunt violenter, in causarissuae confirmationem, dictum aliquod nudum, & genuina Aorationis serie recisum: ideoque inspici scripturas nolunt..Quare Chryseston us multis argumentis suos audi tores, e- ,,tiam Laicos & Politicos imo Idiotas & mulieres ad sedulam isscripturae lectionem hortatur: Hoc, inquid sena er vos hor-Mor atque hortari non desinam, ut non solum attendatis, sequar hic d cuntur, sed &cum domi e lis, lactioni sacrarum riseripturarum operam detis. 'C. a De Dogmatibus Theologicis, sive capti bus Christianae doctrinae, quae in sacris extant, vel ἀέολεξει, vel ιαι, συνακο- λώησιν, & veritates Theologica dicuntur, sive fidem, ut a ticuli s di ν; sive n orum praecepta, comminationes ac prOmissiones Legales & historica, non nisi moreses doctrinas contineant ι videri possint, qui systemata integra, sub linilo Comporis The ogia elaborarunt, Iacobus tigerius, fin folio,. omni exto rorum laude major, Henricus Hibbertus, folio,1 162. Gervasius Babington, de articulis fidei, Thomas ammer, in locis communibus ex doctoribus collectis , lib. Xi I. II homas B, carus, in Pry cipiis Religionis Christiam mmo II. Oporn V, item in particulis Religionis Patrum auior tau si; prcbatis, omo m. Oper. DudIejus Fenner, in Thecairc OrthodoxaYfidei, nee non sacra Theolog I , G a: ar 2 S octavo, & I6c4. ibidem. Edvvardus heim, indos quo de l lenirici UilknsbLi, sac. Theol. D & Aula Mag-
332쪽
dalenae apud Oxonienses, judicium lubens lectori sisto. b
-Viro ornatissimoEdvvardoceigh,armigero, qrtium magistro. , , ex Aula Magdalenae, spe statae Religionis, Eruditionis&Inridustriae, amico perquam colendo & suspiciendo, χάρις κι εμ ρηνη. Accepi nudius tertius, haud mediocri perissus gaudio,HMsTEM THEOLOGICUM tuam redolens lucernam, lucellis rimaque donatum feliCissima. Hinc facile mihimetipsi pol liceor, neminem hominum vel unciolam operae &olei ismisibrum, qui in istius libri studio diligentiori & scrutinio se penitiori elucubratas collocaverit vigilias. Lectorem neC ipsi, nec auctorem lectori ullatenus deflaurum arbitror. Turirevera Theologiae standamenta, & senioribus & junioribus se propinas acdiscet da & in bibenda: Quibus expotis liquo ibus, vires animi statim refocillabuntur. Facile quis poterit ridoctior hinc cvadcre, inc do sibi ipsi non desuerit. Messem
Apeperisti Theologicam, unde quilibet fani sincipitis facilius
valeat aristas manibus confricare, S securus comm edere. HQuod spectat ad Zizania I oyolitica, rabicm an baptisticam ri& fermentum Arminianum, ad inferos, unde prodierunt Hista spuria dogmata, cens s omnia relegauda: Quibus con-istradicis strenuus,& de erroribus trium p lias laui eatus. Quum ,,contemplor mecum prout tapius solcob sanctitatem, acu- ,,men, Zesum summa cum humanitate & industria eonjunis sta, quae omnia ex tuis scriptis publici juris factis, mihi, abunde innotescunt obmipesco, sane quapiam p ter so-nlitum adna iratione perculius ; Gratulor nihl in persiusisnotitiam tui, nec non familiare sodalixium, non ingratus
Oo 2 tuis b) In Epistolarum deeade Epist. V opustulis cubi coneiones sex ad Academicos Oxonienses Larine habitς, Iractatus duo . de Iure divino diei Dominieae, Ac impotentia liberi Arbitrii ad bonum spirituale P annexa Oxonii , octavo. I 6s 8,
333쪽
istu is erga me ben cficiis, sed oppressirs. Gratulatur Aula Ma isdalenae se'ici enixa puerperio talem peperisse filium, qualis oluerit ipsi matri decori & ornamento. Junge his Roberti Rolloci Tractatum de Vocatione essicaci, uti quidem titulus habet, etsi compend una Thcologiae sit Dellum contra Ha dingum, Iohannis Arrosmitti, catenam Principiorum Theologicorum, Minimia Remesii, Theologiam, Henrici Ie ncsii Theologiam sCholasticam, Iohanns Prideaux locos Theolegicos . Perhinsij armillam auteriri, sive Theologiae descriptioncm inter ejus opera. Methodum Theologiae, Iohannis sat sij, Summana Theologiae Georgii Doonhami, quam Episcopus Uilhins sc) ab utilitate singulari commenis dat, quod instar statuae Mercurialis in hoc studio esse, fle quilibet hujus ope, analysin captui suo accomodatam, sibi fabriscare possit. Principia Theologiae Nicolai Byfield, Mo- resij medullam modernae Theologiae, Iohan. Ooenum, de natura, ortu, & studio Verae progressus TheoIogiae, in quarto, anno Is6 I. Oxosili- Matthaeum SutIivium, de recta studii
Theologici ratione,glib. I. Hanoviae in octavo, anno r6 . Ideam Theologiae tana contemplativae, quam activae, ad formam S. Scripturae delineatam, opera Theophili GaIei, Londini, ad insigne Leonis in Coemeterio Paulino, Ir. anno 16 DInprimis etiam Iohannis Forbesij, instructionum Historico- Tlleologicanina, De Doctrina Claristiana,&vario rerum fiatu, cinisque erroribus&controversiis, jam inde a temporibus, Apostoliius, ad tempora usque seculi decimi septimi, priora, libros sexdecim, circa quos diVersa eruditorum judicia oc-εurrunt. Cum anno MDCXLV. Volumen illud Amstelo - .ami excuderetur, Facultas Theologica Lugduno-Batava sit riper eo sic pronunciabat In m/gna felicitatis parte po- .nendum
334쪽
hmndum censemus, quod Deus excitavit spiritim Clarissimi: hujus viri , ni in harc curam cum cui a lincula beret, &cum dogmatico Instructionum Thcologicarum genere , Theo-ὼogiam Historicam solide & methodice, quoad piacipua ca-
, ita exequeretur. Si quid judicamus, Opi s hoc aetatem scia ret, & gaeta erit ac ἀναθημα pretiosium in domo Dei. Quia vero per OCcupationes Academicas & Ecclcsiasticas nobis tractatum istum integriim expendere, & de singulis cum, auctore absente conferre non licuit, quod de aliquibus pro nunciare non possiimus, in quibus ut suam ipsi libertatemo relinquimus, sic nobis etiam nosiam reservatam volumus, ride siumma tamen rei pronunciamus, opus istud & multae, ectionis & variae eruditionis, & subacti in antiquitate Ec- ,,clesiastica judicii esse, adeoque ejus auctCrem bonorum o- ,,mnium amorem & benevolentiam insigni isto labore irin- reri. Nec dubitamus, quin adspirante divina gratia exi-hmiae istae lucubrationes , quae penu Antiquitatis sunt, multis Ain veritate orthodoxa vel erudiendis, vel confirmandis, a- .,liis etiam ad minus, criida & saniora circa capita multa ,.judicia revocandis, adeoque Regno Dei promovendo, uti es admodum & opportunae sint suturae. Optamus quin .,etiam, ut vel auctor ipse, quae adhuc desunt, ad plenam
rivariorum capitum pertractationem, cum tempore nobistieadem methodo exhibeat i vel ut ipsius exemplo ex-μitati viri eruditi alii, in partem istius curae veniant, & veritatis sacrae & antiquariae negotium eadem fide & se dicitate agant. Similiter D. Andreas Rivetus, Theologus Aquondam Lei densis, placuit mihi admodum, inquit, lucri res Theologicas tractandi ratio, in qua cum dogmatibus oconjungitur historia rerum Ecclesiasticatum, atque ita ad Dcurate tractantur dogmata fidei, ut non solum quid ex facra
,,Scriptura de iis Matuendum sit, demonstretur, sed etiam Oo 3 uno
335쪽
Cuna tractatio Theologiae juxta analogiam habituum Practicorum institui debeat, exordium statim a fine iaciendum est. Finis ver6 cui, seu objectivus, est ipse. Deus, qui
vel Cognitione naturati, vel supernaturali γ revelata cognoscitur. Naturalem examinat M. Nathanael Culvervveli,
in doctissimo tractatu Light of Nature, sive de lumine rartionis, Anglico, o Ionii 1669. quarto, Episcopus Ieremias Taylor, in ductore dubitantium, or the Rule of Conficiencein ali her generat Mea sitires, serving 'as agreat instrumentirthe determination os cases of conscience, in four books, London, I66 o. sol. B. I. cap. I. a. & B. 4. Seldenus de jure naturae, IaCobus Ianeoay, tractatu Anglico: Heaven taponearili, hoc est, coelum in terra, p. m. s. Londini, OctaVO, 1669. D. Scharrocli Hypothesi Ethica, sive de ossiciis secundum jus natura , cap. I. num. 7.&c. Is . per totum a p. 6r 8. ad 6 4. Edit. Gothanae in I 2. I66 . Beaconus, in speciminibus, Anglice. Edoasdus Baro Herberi, de Cherlebury Sc Castri insulae de Keri in Hibernia, a sacris Belli Consiliis Regibus gloriosissimis Iacobo & Carolo, in periculosis & magno cum judicio legendis scriptis, de veritate prout distinguiatur a revelatione & a veri simili, a possibili de falsi item de
Religione gentilium, eorumque apud eos causis, Amstelodami in quarto, anno 1663. Quibus de libris merito quivis eordatus exclamet: Heu i iugite hinc, latet anguis in herba. Conatur nimirum Auctor aliis persuadere salutem labsque Christo, extra quem non est salus, mortales adipisci posse, dummodo quinque ex communi providentia divina deductos
articulos, quos communes circa religionem ἰnotitias vocat, observent. Ut praegustum novae hodomoriae habeas, en articulos. I. esse supremum aliquod Numen. II. Supremum istud Numen debere coli. ΠI. Virtutem cum pietate conjunctam, praecipuam partem cultus Divini habitam esse, &semper
336쪽
. DE FINE EJUS OBIECTIVO ET FORMALI. 9,
semper fuisse. IV. Horrorem scelerum hominum animis semper insedisse, adeoque illos non latuisse, vitia &scelera quaecunque expiari debere ex poenitentia. V. Esse praemi una, vel poenam post hanc vitam. Hisce articulis in opusculo de Veritate pag. 233. subdit: Hzesunt omnino notitiae commu- es, ex quibus vera EcClesia Catholica sive universalis constat. DNeque enim illa macerie quacunque, sive lapide exciso, &t hcalce viva, sive marmore exstructa quaedam moles, Ecclesia, quae errare non potest, nuncupanda est. Imo nec ipsi ho-rimines, sive dicto, sive scriptosiua promiscue & tumultuarie iseffutientes suffragia, Ecclcsiam verό Catholicam constituunt; ' - , Minus adhuc quae sub aliquo vexillo particulari militans, vel oin aliquem gregem compulsa, at pustiis alicujus orbis ter-Grarum partis ves seculi concluditur, Ecclesia vere Catholi-
, . ,,ca sive universalis censenda est. Sola Catholica, sola μο-ς Ecclesia est, notitiarum communium doctrina, .mne sp ais istium, omnem numerum complens. Haec sola enim provi- ridentiam divit an universaleia ,sive naturae sapientiam pandit. o Haec sola rationem,unde pater conantunis invocatur Deus opin,,timus Maximus, exponit extra hanc deniq; nulla salus. OInTractam autem de Religione Gentilium cap. I . per- ,,suadere vult lectori, inon solum in Dei summi cultu, sed &isin eodem saltem praecipuo cultus genere, Gentiles cum Chri- ,,stianis concordasse. Tandem pag. 2IC, concludit: Hcicri ut in pluribus aliis religionis articulis) veritalcm eximiam
Hverisimilibus, possibilibus &falsis siris temerabari & fere de rimebant gentiles; perinde facientes,ac qui a dificium ipsumisin se solidum ex tecti pondere propem dum cbruerent: ni Ahilominus no solum quatuor articuli sit pra memorati sem,per stetere, iacmpe I. Esse Deum Suia naum. II. Coli debere., DUI. Virtutem csse praecipuam cultus divini partem. iv. Resip.scendum esse a peccatis. v. Sed&hic ultimus, dari prae-
337쪽
,mium& poena tum in t ac vita, vim post hanc vitam,stetit in inarit mi inq; stabit. inanturr vis enim se pra commiscripsexcenti erroreS acciΓ utemur, ex quinq; tamen hisce eo-olumnis inter senex is, ita sulcitur cultus divini ratio, ut molesse quarta inque cuti in fornicato opere videre est, I hisce superposita , haud labefactare vel loco movere pcissitisaed ficium. Hac igitur providentiae Divinae universalis, castaeque Religionis sinat firmamenta illa, quae nullo desuere sveI deesse potiunt, sectilo vel regio i. Et iterum pag. 3IT. quinque hosce articulos bonos Catholicosque esse unuς,qu sque procul dubio fatebitur: Ad salutem tamen aete
a V comparandam nor: su ficere perhibcbunt nonnulli. --,Caeterum qui ita locutus suerit nae ille quidem audax, ne istam saevum temerariumq, effatum mea sententia ' rotulerit. .sufficientiam quinque istorum articulorum ad salutem fine temeri ate regari non poste tribus rationibus probat. : L,Qucd nulli at s explorata sint judicia divina, quae quia aeque, a: hria anti cbesti arti, subjungit: quam etiam ob causam neque eos semcere protinus dixerim. II. Ex scholastic Arum oraculo: Homini facienti quod in se est, Deus non odenegat grat am,desiimpta, attamen,inqui magis probabilis mihi videtur eorum opinio, qui aequὰ pie ac leniter de Dei sejudiciis flainant; Dum homo, quod in si 'est, praestat, neque
,,enim incuous is potestateest, ut fides sive traditiones, quam istum vis laxae prae ertim ubi aliqua ex parte convertuntur Had se satis pertingas t. III. Neque tandem ex recta COT Onauniqlle ratione quinque ari culis no. ris addi potest dogisma, Π de magis sinceri piique evadant hon ines, aut poriconcordia'; publica magis promoveatur, sat equidem scio, is plurimas ubique fere gentium invulgari do strinas , in. deisin spem veniae cito adducat tur peccatores, sed& doctrinas Illas,ingens Blauum peccatoribus afferre: vereri tamen hic licea
338쪽
- , Dr. 1,NE EJUS . ,. a x OmoL1 2s sene doctrinae illae on ili rite cauteque explicentur) pcccatoribus Asufficiant, utpote qui ex facili delictorum sitorum condona istiore ad volutabium Citius revertantur, & in foediora sub--nde dilabantur crimina: Dum enim ex sublidiaria opera, salutem suam impetrari posse credunt, qυae ad sitias spectantispartes, destituunt ut plurimum vel negligunt. Sed virtu- em & poenitcntiam pariter suaderi, vel etiam indici res opondebunt Sacerdotes. Verum enimvero ut hoc etiam ,,concedatur, conari unis tamen testatur experientia, ab ex--ernis auxiliis potius, quam ex virtute & interna poenitentia ,.salutem peti debet e. Haec quo tendaUt nen Oemunctioris naris non odoratur, nimirum ut juxta judicium humanae rationis, quae Trinitatem, Patrem & Filium ac in quo uterque invocari vult, .spiritum S. ignorat, fidem nostram dirigamus; Et suffcientia quinque articulorum vane dementati, quia in qualibet Religione inveniuntur, religionibus seu aflectibus ut aiTur, omnemque defectionis a vera fide maculam communium circa religionem notitiarum purpura cbvelemus. id tandem ad άΘεοὶ, larestabiti Pauca haec perversie mentis cmblemata, cum libros ipsos paucioribus volvere contingat, in gratiam lectoris apponere placuit, ut de reliquis absiurditatibus, ex his colligere queat. Peculiarem iis dii ertationena Theologicam Jena Dominus D. Musatas, nisi me memoria fallit, anno M. DC. LXVII. opposuit, scriptorisque vanas opiniones refutavit. Rectius illustris Paconus Baro de Verulamio, Theologiam naturalem ejusque vires perpcndit, me. tem sitam hoc discursu an eis f Theologia naturalis Philosophia etiam divina rectetap ,,pellatur. Definitur autem haec, ut sit talis sciens ia, si vel po istius Sciencae Scintilla, qualis de Deo haberi potest per lumen
Pp a naturaeco Lib.a3. de Rugmentis sci niarum cap. a.
339쪽
Anaturae & contemplationem rerum creatarum. Et ra-istione objecti, sane& divina, ratione informationis, naturaia istis censeri potest. Hujus scientiae Iimites ita ver E lignantur, ,,ut ad Atheismum eonfutandum & convincendum & ad legem Anaturae informandam, se extendant, ad Religionem autem Hainniendam non proserantur. Quamobrem rec Deus Dunquam edidit miraculum quo conVerteretur Atheus, quia sepoterat ipso natu elumine ad notitiam Dei perduci; verumisini racula ad convertendosIdololatra stiperstitioses designa- ista sent, qui Numen agnoverunt, sed in cultu ejus aberrarunt; sequoniam non sufficit lumen naturae Dei voluntati declaranis dae, aut Cultui ejus legitim o prodendo. Sicut enim opificis sepotentiam de peritiam oste1.dunt opera ejus, imaginem au- istem minime i Sic opera Dei, conditoris omnipotentiam is& sapientiam ostendunt, imaginem ejus haud quaquam dein Mingunt. Atque hac in re, Euanicorum opinio sacra veri tate recidit. Illi siquidem mundum imaginem Dei statu ,,bant, hominem mundi. At facrae literae haud tali honoreismundum dignantur, ut Dei uspiam imago dicatur; sed so- istun modo opus manuum ejusi hominem vero imaginem Deiri mmediate stibstituunt. Quocirca, quod sit Deus,quod rerum habenas tractet, quod stinime poteris, quod sapiens & praerist us, quod bos us, quod remunerator, quod Vindex, quod Madorandus, etiam ex operibus ejus demonstrari Se evinci opotest: Et admirabilia complura secreta attributa ejus, &ismulto maris circa regimen & dispensationem stiper univer-
una, etiam i brie ex iisdem elici & manifestari queunt. Estq;isistud argumen'tim a nonnullis utiliter pertractatum. Ve--rum ex in tu tu rerum naturalium, atone humanae ratioris principiis, de Fidei mysteriis vel ratiocinari, vel etiam offadere vehernentus, aut rursus ea curiosius introspicere Aeventilare, & de modo mysterii inquirere, haud tutum n eo j dicio fuerit. E . Quare
340쪽
hQuare frustra sudaverit qui coelestia Religionis arcana
nostrae rationi adaptare conabitur. Decebit potius mentestinostras ad coelestis veritatis thronum adorandum attollere. Utrum vero gentes, qui nec Messiam promisitim expectarunt, nec missum agnoverunt, ex naturae lumine salutem potuissent consequi, hoc est, an conatus Philosophicus Esaviticae servitutis vincula valuit excutere & in libertatem filiorum sitos cultores asserere nervose discussit D. Iohannes Prideaux, Hartfordiensis in Devonia, Exoniensis Rector obiit IH c. Bredoniae, Crovvaeus El. pag. 23 IJ Theol. Professor Regius Oxorii, & deinceps Episcopus ηι igorniensis lect. Theol. octavo. Affirmativam sententiam in Corcilio Tridentino praedicatam ac postea defensam ab Andradio, Solone, Vega, & Victoria,
idem commemorat Iect. 3. de uni versali gratia, g. a. ubi pulcra reperire licet. Concione autem sexta, de scala visibilium ad invii bilia circa finem, Ethnicos inexcusabiles esse demonstrat. pag. FI9. edit. novisis. Tiguri in quarto, anno I 672. Confer Fasciculi controvers. Theolg. quaest. Prooen lal. de existentia Dei. A n constare possit ex rationis ductu in iis, qui sunt adultae& non emotae mentis, aliquem esse Deum Z Oper. p. 3 I. seqq. contra Rationalistas,derisores, ventricolas, & reliquos ex Diagorae Luciani R Epicuri haris. Hujus de Operibus Claris. D. Iohann. Henricus Heidcggerus sic pronunciat in praelatione super illa : Quisquis evolvendo praclaro huic operi bonas horas impendere haud gravabitur, non Carbones ilIe, sed
pretiosissimas uniones & margaritas, non Verba άερα ἐις κενο, ovοῆα, sed acriter ferientia & flexanima obvia habebit & exosculabitur. Certant ubique cum rerum mon entis Ac apicibus filmmis verbaΤαλαῆαια schemata sermonis inusitata, quae& suavissime lectoris animos demulcent,&potet ter ConVin
cunt, instruunt & aedificant. Sed ad lineam unde digressus simi Cognitiosupernaturalis Due resvetita ex verbo Dei scrip-