Aristotelis De generatione et corruptione libri duo. Francisco Vatablo interprete

51쪽

Ergo si una fit aduersanti perquam mutionem subeant, duosnt necesse est:tium inscii bilis, inseparabilissmaterses, medi est. Porro cum plura e e videantur, duae ad minimu contrarierues erunt. Sed cum duae βnt,

esse tria non pribunt,sed Patuor, ut patet: tot enim junt coniugationes. Nam cumsint sex, duae ex eis feri non p unt: propterea quod inter sese contrariae sunt. scd de hisce diximus prius. cim autem mutuo in sese tranI- mutentur, feri non posse ut principium quoddast cora, uel in extremo, uel in medio ex hisce palum siet. In eratremis igitur non erit principium, quia ignis, aut terra essent omnia: idems sermo est, atq; si ex igni,aut terraeon re omnia dicamus. Praeterea nes medium,principium erit, sicuti quidam aerem quidem Cr uncin , Crinaqua: aquam uero Cr in aerem,er' in terra:ultima aut cinnon amplius in sese uicifim trus mutiri puniit. Num stet

hoc, e in infinitu recta utras ex parte abeat,oportet:in uno enim contrarietates eFnt infinitae. sit T terra, Li mpha, seu aqua , A aer, I ignis. Iris si A in I, Cr L, mutetur,una erit cotrariens,nempe ipsoru A,Iynt haec, albor er nigror. Rursum si I in Ler A mutetur erit alter on enim LCr I idem uni : iit autem siccita crhumiditas,s quidesiccitas, Is uero humiditas. Igitrursi albor maneat,humida,Cr alba erit aquasn minus nigra: undoquidem contraria mustitio est. Aquam igitur,aut

album esse,aut nigrum necesse di. Sit primum. Pari ergo ratione,s inerit L Tran=minbitur igitur F ipse ignis in aqua:contrariaenim sunt,nam ignis primo niger erat, er deinde siccus,aqua uero binuida,ta postea Abd. Li- duet iud; omnia in sese uicifim transmutari, atq; etia in hisce, si terrae reliqua duo ombola, nigrore inqua,

52쪽

LIBER II. humidiciteni,copetere: haec enim necdum copulari fuere. ι'

se suod fieri ne urat in infinitu abitis quod quide tam , es emus demonstraturi, in hoc ante incidim s) ex hisce emerget. si enim rursum I,id est ignis in aliud,eeu ui 11 2.2 9 transmutetur,nec reve, fiat, aduersantia quaedam ab hisce quas diximus ali I cr ra inerit: na N. nulli ipsorsi TLAI eseidesupponitur. Sit itaq;K,ipsi 1,Cr O, ipse II K ius omnibus T L AI inerit: nam ea in sese mutuo' as rutarisolent. sed hoc quide nondusit ostensim rudnmen in aperto est, quodsi Μ in aliud rursum truserat turialia in M. Crin I contrarietus inerit: ais ita semper primis cuinsequetibus aliqua inerit aduersantia. Quare infiniti sint, infinitae quos erunt in uno contrarietates. Quod si hoc sit, nee iri quicquam, nec oriri poterit. Namy aliud ex alio fauor er adhuc plures tranfre c

uarietates oportebit. QMre in nonnulla transmutatio .set nunqua,videlicetsi intermedia infinit sint quod pro . Mib necesserib accidetis infinita ni clemeta. Praetereanes ex aere in igne tran miniisset, finfinitaesint contrarietates.Fient etiam omnia unum:nam omnes superiorum contrarietates,hisce inesse quae insta I sunt collocarcer contra necesse est.Quare omnia linum erunt. Errores Empedoclis. A p. Ni 'Irabit: r Porro aliquis eos,qui clementa corporuma uno plura esse dicut, ita ut in se non trans uretur, scuti Empedocles inqui quo pacto ipsi elamenta esse co- parabita dicere queantsi ut ille ad Hemodum ait. Naaequalia sunt haec omnia. Si igitur secundu quantitatem, idem quid omnibus inese coparabilibus quod mensure tur,est necesse:utsi ex aquae festario uno,ueris dece fant: ergo ita quid utraquesunt, ' mensuretur eodem. Sin verbdd 3 non

53쪽

ARIs T. DE GEN. ET cOR R. non hoc pacto secundu quantitatent, ut e quanto quantu, sed quantum possint, uelut si aquae sestirius aeque frigo cere,ais aeris decem posit,atq; ita fecundu quantitatem, non quatenus quantitas est, sed quatenus posint aliquid, coparabiliasunt et ane ut etia non quantitatis mensura secundu potentiis,ais uires ed proportione comparentur,uerbi causa,ut hoc calidu, hoc album. Sed ut hoc inquatilite quidE similitudinem significat, in qualitate vero aequalitatem. Videturitas esse absurdu,si corpora illa, quae transi tari ne ueunt,proportione coparabilia non sintded potentiarum mensura, er eo quod tantum ignis, aequale ueIsinnie calidusit, atq; aeris inulto plus. Idemnans cum maius est ex eo quia unius est generis, hanc ha, , bcbit rationem. At uero nes accretio fuerit secundum Empedoclem,praeterqua quae additione sit: nam igni ignes, augeri censet:inquit enim, Auget terea quide proprium γ, genus,aetberas aether. Haec autem adqciuntur, apponu-turq;. At ea quae incremeta fusicipiunt, non ad hunc modudugeri uidetur Lor aute dissicilius fuerit eidem de goneratione,quae naturo ratione Uignasse. Num omnia quae natura gignuntur, ruit semper sic, aut plerus funt. v Ne u is non emto ut plerus fiunt a casu ta frau-

heri assulant. Q ndiu igitur causa L i x homine

homo aut semper,aut pleruns: Cr e tritico triticum,sed non oliud,oriatur An si iti coponatur os non enim v . Leuus quernadmodu inquit ille, sed ratione quadi coeuntibus fit aliquid. Quaenam igitur horai causa est non enim ignis, uel terra causa exiint. At uero nes concordia, F i aut discordia: etenim haec segregationis,illa uerb congregationis solum causa est. Hoc aute est cuiushesentiascd non rastis, storum4 prius dimitio solum,quemadmo-d:

54쪽

LIBER II duri inquit ire. I n hisce nan s sistuna nominari solet, non ratio fieri enim potest,ut es qua,nt contingit, ac temere taliceantur. lnus csest habere, eoru quae nutura constant,causa existit:atq; cuius p natura haec est, de qua nihil meminit. Nih:l ergo de natura dicit. At vero hoc, ipsum bona erinit. Porro ita solum minionem collaudat. Atqui dicordia haudquaqua secornit elementa ipsa, quae natura deo priora unt, sed concordia, dij autcm ct haec quos sunt. Praeterea de motu simpliciter dici:non enim suus cst dicere concordiam,π discordia moucre, nili breconcordiae ratio si motu inquam tali ciere, er discordiae

tuli igitur aut doniuisse, aut supposuise, aut exacte Mimo iter,uel alio quolibet modo demonstrase,oportcbat. Insuper cum vi, Cr praeter naturam moucri corpora videantur, pcr naturam quoque mouentLr: ut ignis ad super quidem locu nonni, sed ad instrum ui,1 rtur. Vι. autem Cr natura,cotruria siliit. contingit autem vi moveri: ergo Cr natura quos motu cieri cotingit. cocordia igitur illo motu mouet,aut non mouet. Num terra deo

sim stirri,concordiae contrariu cst,er sigrcgationisimile

existi potiusq; discordia naturalis motus causa hi,quam cocordia. Vnde sit,ut omnino cocordia potius praeter naturam existit. Simpliciter autem nisi concordia, aut Iumoucat ipsorum corporum nullus motus/tusue est. At hoc ab urdum est. Adhaec, videmus corpora motu cieri.

Nam discordia Iegregauit. Acthcr aute in sublime subnectus no a discordia sitit. sed interdu illam uelut a sum mtuna sublutuo crit ladicens. Num pleruns aliter, scd γα tum siclori ucurrit. Interdu igne surs rri aptifima esse: inquit enim, ὶ aether, toga sub binu radicibus ibat. Et insuperinum quos mundum lirer nuc tempore '

55쪽

ARIST DE GEN. ET coRR. di cordiae: ut prius tempore concordiae habere dicit. Quid igitur mouens primum, motionis, causa existiis non enim discordia,er cocordia uerum haec alicuius mo- tgsca sesunt. Qisodsi sint,illa principium erit. Porro absurdurit animum ex elementis conire,aut eleme torum unum aliquod esse. insomodo enim animae alter uones,ceu musicum esse, er rursum non musicu, aut m

moria, aut obliuio, erunt s Persticuum enim est quod si anima ignis si eaedem illi quae igni ut ignis est,afrctiones

competent.si uero ex elementora tactura constet,corporea. At harum, nulla corporea existit. Verum de hisce

consuerare, inermeontemplationis est officium.

Cum ex igne fiat aqua, & ex hae rursus ignis, quia subiecta natura utrisq; communis est: quomodo ex igne, aqua, &reliquis elementis fiat mixtum aliquod, ut cam , neruus, LM inaestio. C A P. VII.

Me E ipsis autem clementis,ex quibus corpora constant

-, ' Lis hisce alterum, Cr altera quods comisari tingat est necesse. QM ueris generatione muruum non Ξ-ciret,nec e singulis singula,sed uelut e muro lateres gigni nolunt,ab urdu quid dicunt. Nam qui carnes,Cr ossa,er caeteroru quodvis existis erunts Q nod aute dicitur dubia tutionem habe etiam apud eos qui generatione mutuam astruunt,quoni pacto ex ipsis diuersim quid ab eis oriatur. Verbi causa,ex igni aqua fit, Cr ex aqua ignis: num subiectu,comune quid exiuitsed er caro,ais medulla ex eis fiunt:at haec, quo modo s Etenim illis qui perinde ut Empedocles dicunt,quisnam erit modus s Nam composiationem esse, quomodo e lateribus, ais lapiribus fit murus, nece e est: er haec matura ccongeries. exconsem uatis

56쪽

compositis erit elementis. Ad huncitas modum,caro,Crcaeterorum quodi fet. Accidit autem ut non ex qualibet ετ carnis parte ignis,σ aqua gignuntur scuti ex cera, ex

bacparte pila,ex alista alia meta feripotest sed ex utra p qμe utruit feri queat. Haec itaq; hoc gignutur modo ex carae,eπ quavis parte utriam b.At hisce qui illo modo diacunt,ex quavis utrunque gigni non potest: sed perinde sit

ut e muro laphs,ta latere,ex alio loco, ac parte utrunq;.

Pari modo σ hisae, qui ipsorum materiam unum Actuti: dubitatio quedi obrepit,qualiter ex ambobus, calido in-ομam Cr frigido,aut igni,er terra,quippiam erit. Nani li caro ex ambobus sit,cT neutrἄizoru, nec rursus sera tora compositis,quid restit id esse praeterquam materiam quod ex illis conjhus Nam corruptio alterius aut alteruRit, aut materiam tur postquam calidum,erfrigiduintensionem,remfionemquesuscipiunt: msimpliciterisse

rerum a tuserit, tunc alterum erit potentia. cum uero

non prorsus es frigidum ut calidum, ex calidum ut stigidurasserit, propteret quod quae miscentur suus exup

rantias uici im corrumpunt,tunc nes materia erit, nesillorum contrariorum utrasses inter medium, actu -- pliciter erit. Porro quo potentia magis calidum est quam frigidu,aut contra hoc duplo ut triplo,aut alio id genus 'modo magis calidum potenti quanisti dum exictit Alia stat mim,ex contrari s erunt,aut elementis:σ elementa ' ex illis quodammodo potentia existentibi non inmensi- cui materiassed dicto modo. Ais hoc quidem pacto πα- stio,ita uero materia i quod gignitur,existit. Praetereaer ipsa contraria patisolent, quemadmodum ante praeseritura est. Etenim actu calidum, potentiastigidum es: σdd 1 actu

57쪽

σ8 ARIST. DE GEN. ET COR R. actu frigidini,potetis calidum. iniare nisi ad aequalitate redastaset,in se irinuo transmutantur. Simili modo, Crin caeteris coiitrurijs. Atq; primo quidem elcmenta ipsa ita transiri alantur deinde ex hisce carnes,. os ara eiu in

di sunt,ci in illa calido quidem in stigidum, ex stigido in

calidum transeunte, ad mediocritatem uenerint: hic enim neutrum est: mediocritas aut a multiplex est, Cr nequaquam indivisibilis.Similiter humidi ,σficcum, Cr talia, carnem, fas, Cy cxlcra id genus megiocritate es iciunt.

Quodvis mixtum, quod circa medium mundi sit, ex comgressu omnium elementorum gigni.

CAP. VIII.

Me obas M nia autem miJla corpora,quae circa loc-,qui merin. corpus -- dio uniuersi tribuitur,collocuta sunt, ex simplicibus D I f μ' eonstitit omnibus. Num tetra quidem ideo cunctis inest, ens eisia Aia quod uti quods maxime, Cr ut plurimum, in proprio terra, componi terrae loco existit. A qua veris,quod composita sitiri omm P 'Qr ei te4KCr illa e simplicibuε sola,beae terminari queat. Prcti rea quod Cr terra spie humidicite confistere non possit,sed humidicis id sit,quod continendi uim,de coercendi habeat:nam si humiditas a tcrris prorbus eximatur, ea deo fuci procto. Terra igitur,cr aqua, has ob causas insunt. Ilcm aer, Cy ignis, quod terrae, Craquae contraria τὰ . fui.Nam aeri terra, Cr aqua igni contraria est: qxunt sub Ilauti insubstantiae contrariam esse contingit. Cum igitur generationes e contrariis fiat, T contrariorum cxtremam alteram insit, alterum quos in te est necesse. Q nare in omni composito, Amplicia omnia inerunt. larei id cuiusq; rei nutricatio comprobare videtur: omnia, enim eisdem aluntur quibus conjbiit:omnia siquidem pluribus aluntur. Num quaecunq; uno solo ali maxime uiden tur,ut plantae aqua,pluribus alutgr:terra enim aquae am-

nusti

58쪽

gare conantur. Cum autem alimentum ad mutoriam pem

tineat,quod aut nutritionem suscipit cum materia coniun . 4ctu brina sit,ut bipecies, rationi confinitaneum fuerit, ex omnibus simplicibus corporibus quae mutua generatione oriuntur, oleo ignem nutriri, quemadmodum Cr pris res aiunt: quippe quisolies,ac maxime prinas propterea iquod suapte nussura ad terminum Irrtur uniuersit. In sium laurem locum quodq; sirri,natum est: orara uero specieis lomniura a Uys consiliit terminis. Quod igitur corpora omnia ex simplicibus omnibus est. - - I

Quod expediat inquisiuiise causasgeneratillum,atq; cornuptilium,& de iis errores antiquoruin. σ

CVm duae nonnulla generabilia, corruptibilias sint, misti ai MEcr generatio in eo,qui circa mundi medim est, loco seri . e. ust de omni generatior similiter,Cr quot, Cr quaesint eius tr η μωt ρ', principia dicendu est e enim Acilius singularia contemplabi nur,cum de uniuersalibus priussi incristis. Sunt his,ffrip -- igitur tot numero,Cr genere eadem,qua in aeternis, pri- tiquomm ea de alterum ut materia, alterum ut forma existit: oportet autem ex tertium insuper adesse. Nam duo haudquaqua sutis fuit ad gencrandu cuti nec in ipsis primis. Igitur quod esse,Cr non esse potost, generalibus causa ut materies existit. Nam qua dum necessarib sunt,ceu aeterna: quaedam necessuriὸ non sunt. Qvorum da quidcin no esse, haec uero esse est imposibile,eo quod sicri non posit ut ne eo arum aliter sese habeat.Nonnulla Cr esse pos sint, .

non esse:de quoru numero generabile exi tit,atq; corru--. ptibile,hoe enim inrerdum no est,interdu est. Quare ne- .

eesse est ut generatio, ars corruptio circa id sit, quod JGer non es e potest. Quocirca Er hoc, causa silmas c-

59쪽

so ARI s T. DE GEN ET VOR R. rici generabiliuem existit.At nasteries, ut cuius gri tia: hac aut est ubilantia cuius bratio. Oportet autem Cr tertim quoq; adesse, quod omnes quidem somniatiliuim mendicit. Seduli j b ierum naturum causam egesulficientcni ad generandum arbitratibuli, quemadmodsi

Phaedone socrates. Num ubi ille caeteros increpuit tan-lquam nihil locutos,eorim quaesunt quaedam syecies esse, I quaedam quae speciesturticipent, er eorum quod I per in es dici usceptione uero oriri er allectione interire supponit. Quare si haec uera sunt,specie trabe

-- generationis,Cr corruptionis necessario,punt.

sum muteia nimirum a qua sit motius. Alsieutri recte di-O:άsi species causesunt,curno semper gignunt conti nente sed quandos,er quandos non,cumsemper ti becies,tu quae eas participant in ratione rerum sints Praeterea in nonnullis alium quadam esse causam stellamus. Namedicus in corpore sinitatem escit,eπ scientia sciens existente Cr ipsa sanitate,erscisnti Cr hisce quae eus partiacipit.Eode modo er in caeteris,quae multate quada fui. V, si qui materia ipsini ob motu generare dicutinaturalius pro reto dixerint,quam qui ita dicat. Erenim quod alterat,quodq; trBDuratione facit, causae ut quippum

oriatur rationesibi uedicat magis.Et in omnibus ex aequotam hisce,quae natura costant, quam quae ab arte proficiscuntur,hoc agens dicere consuevimus, quod moneri uim obtinet.Verum enumero cr hi quos non recte dicunt. cum moviri materis est:agere uero Cr movere,

potetiae:puum autem est clim in ijs quae arte, tam' ur ' in q, quae natura fiunt:namnet aqua ex se animul ficit, sed natura:nes lignum lecticam, sed ars. Q re er Uuob id,er quia potiorem omittunt causam, haud recte dia

tant

60쪽

L I B E R I I. treunt: Eddidit enim omanis exterminant. Praet rea potentius, atq; uirris corporibus tribuunt: per quuadmodum instrumen&liter generant,eam,quae a specie sumtur,causam auferentes. Etenim quoniam,ut aiunt,

sidum segregare,σstigidum congregare nutum est, Crcaeterorum quodque aliud agere,aliud pati, ex his, Cr per haec gigni, Cr corrumpi caetera omnia dicunt. At ipse quos ignis moueri,ac pati uidetur. Praeterea perinde δε- ciunt, ac si quis serrae, Cr instrumentorum euis eorum is generantur causam tribuat. . Nam cum qis is sma

secat iuidi quippiam, er cum corradit,laue feri necesse est : crin caeterissimili modo. Quare si quam maxime agit,mouetq; ignis:quomodo tamen moveat non ultra Mnteplantur, nempe quod deterius quam instrumeti. seder prius a nobis uniuersaliter de causis dictu est, Cr nunc , de materia, r*rma pertra latum,as determinustum.

Q ipd generationis & eorruptionis series sit perpetua. Et quod ad id confirmandum ostendendum ue non satis stadduxisse lationem primi circuli,sed & alias ponere oporteat. Ud lepus generationis aequale sit tepori corruptio

nis:& qudd cotinuas esse oportoat ne deficiat unqua. C. T.

PRaeterea cum demonstratum sit motum eum es pedi Mepetuum,qui lationi accommodatur, his existentibus, πω σgeneratiossem quos continenter esse taese est. Ld-tionans continue generationem ideo eicquid admonetier admouet id quod gignendi uim obtinet. Insuper die σ priora Ube dim recte lationem inquam mutationum primam esse,CT non generationem,dilacidum est. Nam illo maps consonum est rationi,id quod est eiquod non est,ut nastatur causam esse,quam id quod non est,ei quod est ut siti sedquod lationem subit ' :quod vero oritur,rio est. Idcirco latio generatione seor est.lcum autem