Aristotelis De generatione et corruptione libri duo. Francisco Vatablo interprete

21쪽

2 At uero nec accretione, creti. .

eusti exiguifido tita enim mese formisseris sindie ere doli git:nbu enim id acci etiδ.sed Em qui seni in quod inunitio fit generatio , cotra'sero cor ptis erint C neutrius istem, accretis. Immo aut nullim , aut si quid utris .eisequiquod oritur,ctei quod Ut sesu eorpus citis erit.Et nec ut a, nee aer accre Et,

ueruilla semeti hic augeatur.

quippi A. iiii liciter,a- itur, aut inte i nohermanet D em alteratur, aufaccrescit, decrescit . uod aeteratur,aut inermenta suseipit, id permanet: Erion illis amo 1iuma nitudo,eade non manet. Quod simulati,ira qua di ximia esset accretio, tingeret pr=h st id quippiam nulla re decedere, perimanete Me accirest rernuilal abeunte decrescere, crid non manere quod ,-- et is suscipit accretione. At hoc seruare oportet:quippe cum s accretio talis esse supponatur. Sed quoet aliquis, quid fit est quod decrescin utru i cui nonTtaddituri uerbi eam se quid crus augeat,crasse maius euadi quod aufei crementum praestit,ipsim inquantal mentu minimes sed

22쪽

LIBERI. aseur non dimbo incremeta sussipiunt s Nam tam quod a ditur,quain cuiadditio fit,ina reddi assolet: haud secus 3 Atq; cum aquae uinu nubrueris, pari enim ratione unus in ui est Anauia huius substatia mancat,illin uero,pura cibi,haudquaquams Quando er ictis quos quod euincit, tuc supcrat, in ipsa tactione augeri dicitur,ccu vin . Nam in uniuersa GItura vini non aquae siclictione exemcet. in alteratione quossi liter,s caro, substititia ipsa maneat, eoru uero aist tuum, qui per se copetunt, qui1 tum insit, qui prius non inerat,b oc an alteratu est. Id autem duo alteratim est,interdu nihil patituranterduσquos pati solat. Verum quod alterat, ais motus prii l.Minco est quod alteratur, er eo quod accrescit: quod enim mouet, in hisce est. Quastauidem quod augeri solet, ieri a quido maius potest, Cr corpus quod beo fruitur: uisi quod inuritur,stiritus at. Verum cum Foc patitur. corrumpi solet ui eo in eo est trisuod mouen- diuini obtinet. Cum autem de hisce fit abunde addubitα-

turn, dubitationis solutionem inuenire enitamur oportet,

illud seruantes,permanente inqua eo quod cligetur, atq; adueniente aliquo fieri accretionem, CT abeunt e decre- tione:σ insuper, quodvis sensibile flanu maius, minus ue reddi: e nes corpus esse inane, ne I eodcm in ita tuas essenia utudines,ne sit corporea requiequam augeri. '-. 'Sumenda autem erit causa uno quidem prius nobis do finito: disimilaria inqui augeri, cum similaria accrescut: ex his enisitas componitur Devi de carmin, Cr os, erid genus partium quams perinde ut 3 csterarum, quae formam habent in materia,duplicem esse: nam materies,uis 'rma caro dicitur,aut os. igitur quamlibet augeri, accidis aliquoscunAformam quaaem,

23쪽

x ARIs T. DE GEN. ET cOR R. e possibila:atsecha uinulerim udquaquam. Inteι' ligere autem perinde oportet, at 3 si quis aqua mensuraeAem metiatur:qubd enim fitialiud atq; aliud semper est.

Ad hune itis modii er carnis materies augetur: cr non

cuiuis parti eius quippii additur, sed alia dilabitur, alia' accedit. At cuiuis figurae ac formae parti , fit accessio. Id aute magis eo tit in histe,que dis milia sunt partii ut in in manu quod iuxta proportionis ratione aucti sit: qua-doquide materies vis diuersa est, Scilius dignoscitur hic, quam in carae,er hisce quae similia sunt partit .Iecirco

Creum mortuum est quippiam, magis adhuc cret Cr. os quam manus,Cr brachiu esse uidetur. Quaregetur carnis quaelibet particula partim nodu uia secundu formam quide, cuiuis parti quippii adiungitur: secundu materia uero haudquaqua .δίωνmen maius euadi accedente quopiam quodnamaenis, atq; inruerium nominatur,eπ in eandem forma transeunterat si hummidim sicco accedat,σ cum iam accesserit, mutationem

mile Mimili accrescit. Dubitauerit aute quispiam, quase id ege oporteat quo quid augetur. Palam stas est: hoci potentia illud quod augetur esse 'oportere: ut si caro a cretionemIubeat, id quod issa accrescit potentia carnem es,astu me aliud: quod une ubicorrumpitur,caroferi solet. Non initurire perse,solum 3 est nam alioqui generatios, non accretio sed id quod augetur et eos. di, terinturbo affino illud augeri solat an

o haud secim atq; si quis uino aqua in*ndat, er idem id quod animi βι- est efficere uinum posit s An sicut

' ignis dictum cremabile adurit,*cr id cui augendi faculta delegia est irima e dens quod accrescit , quod

. actu

24쪽

aassara est quod accolite potentia earne, actu careeri facere confreuit illo igitur sima existe ire,idi in acci- dit:quoniamsi seorsum e letigene tis sane foret. Nais

ignem ad hunc ficere modum contingit, uidelicet iniectis in eum qui iam est,signis:uerum iri quidem accretio est. At cum ligna ipsa incenduntur, generatiso Quantitas autem uniuersalis nivi sicuti nec animal quod nee homo fit,nec singularium aliquod sed ut hie uniuersala, sicer illic quanticis. caro igitur,m os F neruus Crsim Iares partes, accedente quidem quantis aliquo, sed ncarae inta augescua. t. Quo igitur potentia simul lutrans erimi,Midelicet cum quanta, hoc quidem auget: L nam carnem quantam feri oportet. Quo uero sesumicuro,hoc alit rocemni nutritis,er decretio ratione Zif-

runt. Quycirca quandiu saluum muner animal, ersi de Ieretionem subeat.alitur,sed non sempersccrescit. Ais nutritio idem quod aceretis exini ratio tamen est diue D. Quo enim id quod adiungitur , atq; additur poten tia cino quanta est, hoc carnem augere potest: quo verὸ curo polentia Mum 1ὁc nutrirc Hoc autem 'maso . materia eslut tibi potentia quaedam in materia est liter er quoduis aliud in Durmentum. Quod si materies aliqua acceda quae potentia sit tibia, ex potentia quantitatemhabed hae tibia nidiores reddent. Sin uero nihil praeterei agere posit,sed res perinde habea ut cum uino subinde pitu aquae immiscetur,quae iidem uinin aque reddit,sciis aquam,taem quantitatis decutiosit ,yma

Quod sit exigenda quaestio disione & passione, & eo sequenter etiam de tam ipsae Ee de modis tactus istas

quatuor. CAP. vri

25쪽

- Ο Pρ quodq; eoru sempiternu sit,an ortusii beat aliqμo p T,. 7 M,σ si generentur,utru ex sese i tuo generentur eodem modo omnia: unint ripsa unisu aliquod primm sitis prinutis de hisce disyramus necesse est, de quibius nunc

dicitur indefinite, Omnes enim rim qui elementa ipsa, quam qui ea quae constini ex elemetis uncrunt egregatione er congregatione,ais actione Cr pHἰione ututuriri Et autem cogregatio,inlato. Sed quonά pacto quippi i misceri dicatur plurie ac dilucidi haud quaqua est do ina rum. At uero nec alterari quicqua,nec segregari, cog re garitae,nullo patiete, t ageme potest. Etenim quipi t r*faciunt elemerit,actionem pinionem ,generati nem feri censent: quanquum ex uno omnia ticant

dinum mutationem usicipit. O vare horion quibus actis

competit,unam est e subie iustis est. D icere ibiar uniuersu esse eis modi.non est gera sed ea qM:bus tubasese pati Cragere insitum est. At uero sideis sione,pasione ue,Cr demistione conicmplandum fit, Ardet os specula rest necesse. Nam nes agere σpati eapossunt proprie,quae se mutuo tangere nequcut:ne' seri potest ut misceantur,qsae no quoda piodo sese unguidi in dimare hidieti ta rudelicet quid rictus, quid risit Apredente geld ditso : dcterminandum videtur. . Hinc aute sumatur init ' Naex entibus ea quibus m-

si quid

26쪽

I. I B E R I. arsi ιν T aliud patiatur premiae niniti ni modom ill . eientar tacti, itis dicendiι est - inest uter caetera quae p. alia nomina , pluribus di tur mollis,m partim univoce, partim altera ab alte re prioribini: sic Cr de quos res sese tame quod proprie dicitur, ad ea accomodari solat quaesitu habcnt. Siti autem hisce,quibus Iocus competitaete- .nim perinde,ut Mathematici, eictu, Cr Ioco reddamus porta siue eorum quodq; separatim sit ,siue alio modo Labeat. Si ergo tangere sit,quemad detra anteas ea prolicto se mutuo tangent, quae iam diis eretas magnsitudines sit s habeant, extremastinui ham.Porro cuin sitius ommibus, quibus cir locis3 rinilperit,as upra eris' Cr id genus opposita,prima lacidi sirentia sint omnia sursio esse mutus tingunt,- v . pondus leuitatemue,aut utras ut alteru habebunt:quil

aut in regifin activa sunt Vnserinjbusu te tauru mutuo sese tangeri, quorum cuis Aldfin mobilia snt,ais motis discretisseparatis, magnitudinibus extremabuntsimul. caeteret cum id quod mouet que nequaqGin similiter id m ear pod motum ubi canecesse fit M mi Eiud lao . mpium er ipsum, aliud δε- mobile persistens:haud aliter de ipso quos ageredicenquoin aperto est Nam id quod Ostet,agere quippia iitra quod agis intuere dicunt. Verum dissentiata obeus,er proinde ea distinguamu oportet. No enim O hipotestur quo si Minoatagu,si Micti agent opponaminpatietis tecti,cui notus secundu ajectsi coinpetit: affictis ero secundora quERJum alteratio sit,ut albo , ό ealamsed mouere Iatius quamur Pre putetallud igitur palam cst,ea insμam Dae movcnt partim mobilia tingo

27쪽

. - .

aetervmobileta aici quibu aetcre, alch pati cote- , m. M agna igitur ex parte,idq*od cingitur, id cingit, gquo iugi solat. Etenim omnia strὸ quae apud nos sunt,cum noventur,mouet pcr quae esse necesse uidetur ut id, quod tangitur,cingat,a quo tangisolat. Interd in autem dicit mus mouens,solum cingere id quod motu cistarier coir quod tangitur,id non cingere is quo tangitur.Verum quiaque eiusdem sunt generis cum mota subeunt movent: tquod ringitur cingat necessarim esse videtur. QRd p quid motus expers moueat , sd profecto cinget mobile, nihil autem illud. Interdum enim dicimus eum qui nos molestia astici ringere: mqn nos illum. diti imor rerum naturalia hocsacto determinatum sit.

actione de passione aliorum opiniones duae. Quod S. mile prorsus est non posse pati ab alio. Neq; qum omi- - no dissimile estpati posse. .agiuit atq; palliantur in se munio, ea partim similia patetim dissimilia esse serieri 2 4 Item rationi esse consentaneum, agens simile sibi facere r- passum. d antiqui diuersa respicietes dixerint, aliis. a similibus alii a dissimilibus quae patiuntur,riti. Quae ma . teriam communem non habent, in asendo non pati uis etiam.Quod prines,lumi 1 quo Hotus sit,agat, non sinis

Einceps de assione, et pasione dicendum est,cimul hisce sententias inter sese subconitari a maior μη

/ nat pioniam si nostrιε acceperimus.Plurimi enim uno ore hoc astruunt, v bis neptene simili inqwm sinule nussum pat uia neutrum aucro po '' tius activum sit,aut Nilium,quippe cum eari homni R

. milibussimiliter insint.At quae dii imilia illis tu,sunt,

mutuo agant,patiantur s apthἰima esse asserunt Nam γ' cum minor ignis a maiori corrumpitar, ob cotrarisntem

28쪽

illum id ipsum pati inquiunt:dicunt enim multum pauco

esse contrarium.Democritus uerb solus prae ceteris peculiariter dixit. Nam agens patien, idemn simile se asteri non enim fieri posse arbitratur,ut distentia,dis diuersa a sese uicisim patiatur sed si quae diuersa sunt quippiain sese mutuo agat,bbe illis euenire,no quo diuersa sunt,sed quo in quippia habent.Quae igitur dicuntur,

talia unt. Qui autem hoc pacto dicunt ubcontraria dice Mre uidetur. 5tradictionis ureb causa, haec. qa cum to- tu quippia cotemplari oporteat,de parte quadi loquuntur utris. Nam quod sinule est. omni ex parte nullam

prorsus habet disterentia,nihil a simili pati,rationi eosentaneu est. Cur enim potius alteru altero erit pa1siuus Ilta , , feri queat ut quippia patiatur a simili, ita iis hasese pati poterit. Atqui his ad hunc modusese habet ibiu, nihil aut incorruptibila aut mutationis expers fierit,siquiadem simila quatenus simile existit assivum fit. Nam compus omne sese interno,proprios motu movebit. , prorsus diuersium,er nullatenus umis, similiter. Namnes albedo a linea,nes linea ab assedine quicqua patietur,nisi forte per accidensseu fi lineam esse album,aut nigrum acciderit. Non enim ea,quae neq; contraria senti

agens quam patiens genere

n eis disiisse,atq; contrarium esse, est necesse. Num corpus a corpore, Cr sapora sapore, ercolan colare, Crin summa,quod eiusdem est generis,ab eo quod eiusde itidem generis est,pati aptum cuius causa est, quὸd contraria in eodem genere sunt omnia. contraria ueia, intre

29쪽

milia,necesse est. Cum autem agens, et paticiis geriem Juidem eadcinfimitas sint,Decie autem dii vitraria Mia sint eiusmodi tum contraria, tum quae Inscit ea mediasvnt,inrer se mutuo adtina, er pusillaese cotestit. Et in omnino generatis,atq; corruptio, in hisce consiliunt. Quamobrem Cr ignem caestarcio stigidum stigesiccre, Cr omnino astu id quod patitur bissimile reddere , iam rationi conseimncum cxita: nam agens Cr patiens contraria sunt, er generalio in conir rium rendit. Quare necessc est utpatiens in id mutetur quod agendi uim minet: hoc enim pacto in contrarium erit generatio. tametsi uerbo temos eadem non dicunt,utros p timen naturam ipsam attingcre contingit.

nari:ais utras vera sunt. Eodc ni modo, Cy de arentem dicisokι:n miniciam hominim,inrerdum calliam,cala/ , sinere dicimum. Pariis enim materies ipsa patitur, pari tim contrarium. Igitur qui ad illam res exerunt,agens, L. Vc . Erpauciis quippiam idem habere oportere putarunt: qui bauditum esse rationcm de ipso agere,ac pati, quisii de ipso movere, ac moueri, i existimandum est. Etenim inura quos mouens, MI rior dicitur. Nam σiam in quo morus principium . . i. itismo die uidctur:quippe cum principium,primu caua.

Iarum sit: er rursum quod ultimum est,ad id quod mouetur, er generationem. Simili modo de ipso agente est meliam. Numeri,icum uiram, sanare dicimin.

Nihil

30쪽

L I B E R. I. st Nihil igitur uerit in motu, quomnus primam movensim e 2 mobilelitammo in nonnullis,etiam hecessarium eximi, at ultimum semper ubeundo motum moveat,necesbe est. In actione autem ipsum quidem primum nihil patitur, uitiamum ueris patitur. Quae enim eandem muteriam non ba: F ben ea citra passeium agunt, ceu medendi ars:haec enim

scilitatem efficit,Cr nihil ab eo patitur quod sanari solet. At cibus dum agit Ue quos quippia patituri.aut enim calefit, aut stiges aut aliud quippium patitur, G simul

agit. Est autem mededi ars,ueluti principium:cibus uero, ultimum ac tangens. Onccunq; igitur inrua in mat ria formam non hacn ea pati nequeunt: quaecunq; habent, ediit. Nos enim similiter prope dixerim omnes

oppositorum utriusvis euntini esse materium sicuti genusmum dicimus. Atq; quod calidum esse potest, id propius admoto,praesentes calefictiso,inculis at necesse est. l ecla eosculi diximus,ex ijs quae agendi uim habent, quaedam pati non solent, quaedam pati solent. Atque quo modo

inmotione res sese habet, sic in actione. Num titillic quod primo mouet, motus expers est: in er hie quod priamo agit pati nequid. Nam cosa ut unde principium motus existit,activa est cuius aurem gratia caetera sunt activa non est Quapropter sanitas ipsa,no est activa, nise per

tralationem. Etenim cum ea, aliquo quidem agente,

, adis,patiens fit quippiam sed eum habitus ipsi ad unt,ni . , , bis praeterea ista iam est: 'mae autem ars sines habs

lus quidem sunt. At materies,ut materies,pasiua est. 'I g, tur igniscin materiacula habet. Quod si calor separa Itur ignis .in materiaῖGE habet. Q sed si calor sep. bile quippiam esset,is nimirum pateretur nihil. sed ' recte feri nequit,utis separabilis fit. Quid si sint nonullaeta modi,in eis provὸ veru Acrit,quod dicimus. Quid igitur