장음표시 사용
131쪽
Dialectia concedi.i. non abulet.Rursus si hoc modo ueri dicere homo iste ambulat:simplexis1a est quam si concessero: oc alia quae aliquid expectat ad completionemsententiae:
Hiam comprehendunt:adiunxerit aliam quisquis auteambulat mouetur:oc hac et co ntessero:ex hac coninnctione 1arum:quauissingillatim enunciatarum concessarum illa summasequatur quaeia necessario concedatur;i.ho iste igitur mouetur.His breuiter constitutis singulas partes consideremusma sunt primae duae. Vna de iis: quae simpliciter dicunturrubi e quasi materia dialectica: altera de his quae coniuncta dxiriubila quasi opus appetquae de simplicibus euocatur de loquendo:illa uero quae de coniunctis in tres pie diuiditur.separata eni coniun, ctione uerborum quae non implet sententia:illa quae sicapiet iam:ut nondu faciat quaestione uti disputationetessiat uocatur de eloquedo:Illa quaesicipleisniam ut d talis simplicibus iudiceturidonec pueniatur ad summi Docatur de*loquedo.illa quae sic comprehendit sitianuut de ipsa et copulatione iudicetu, donec pueiatur adsumam:uocatur de proloquioyt summa.Ha ergo singu/ . .
ias,te diligentius explicena .Verbum e uniuscuius et D in signu quod ab audiente possetintelligia loquet latum . . Rese quicquid uel utituriticlitelligitur uel latet S uti
est quod &seipsum sensim' praeterse aliquid aio fidit e
Loqui est articulata uoces num dare:articulatam dico quae comprehendi litterispotest. Haec omnino quae do inita sunt: S utrum hactenus uerba definitionis aliis
definitionibus equenda fuerint:ille Idicauit locus quo
132쪽
desiniendi disciplina tradati munc quoil instat ace eintentuS:Omne uerbumsonat.quom.11.est inscripto non
uerbum scd uerbis unu est quippe inspectia a legente livteris occurrit animo quid uoceprorumpat Q uid enim aliudlitterae scriptae illa ipsas oculis praeterse uoces anesumo ostendunt. dc paulo ante signa Mediximus:quod de se susensim o praeterse alio animo ostendit inuae legimus igitur no uerba sunt sed signa uerborum:sed ut salittera cum sit pars minima uocis articulatae: abutimur tamen hoc uocabulo Mut appellemus littera etiam quia scriptum videmus.quis omnino tacita sit.nes ulla pars uocis sedsignu partis uocis pareat.ita etiam uerbum appellatur quum scriptu est:quis uerbi signu.i signu signi
scatis uocis nocluceat.Ergo ut coeperam dicere omne uerbum sonat:sia, sonat nihil ad dialecticam De sono .n.uerbi itur quia quaerit uel animaduertitur tauoca/lium uel disputatione leniatur uel concursione dehiscat. Item Consonantiu uel interpositioe nodes uel cogestioe
asperet uel quot uel qualibet syllaba constet:uti poeticus
Rhythmus: accentus 'agrammaticis solarum aurium tractatur negotio:&taimen quia de his praeter dialectica non est: haec.nscientia disputandi est. Sed ciuerba sunt rerum quando de ipsis obtinent:uerboWaute illa quibus
de his disputatur.Nam cude uerbis loqui nisi uerbis noqueamus ita quu loqmur no nisi de aliqbus rebus loque muri occurrit aio ita ce uerba signa re' ut res e no desinat. quu ergo uerbu oreycedit si, seicedit.i.ut de ipso uerbo alicsqratur aut disputetucirca utit disputatissi
133쪽
Dialectica quaestioni subiccta.Sed ipsa res uerbu uocat quicquid
aute ex uerbono aures sed animus sentitis, ipso animo tenet id una dicibile uocat:Res aute ipsa quaeia uerbuno est. ne jubi in mente conceptio:siue habeat uerbu Usignificari possitis iueno habeat nihil alius res uocatur Proprio iam nomine.Haec ergo quattuor distincta teneatur.Verbum dicibile.Dictio.Η es.quod dixi uerbum ocuerbum est, uerbusignificat: quod dixi dicibile uerbii est nec tame uerbusta quod in uerbo intelligit oc animo cotinet significat Q uod dixi dictione uerbu esed quod iam illa duo simul. .d ipsum uerbide quod fit 1 animos uerbus ignificat.qddixerim uerbu est qd praeter illa tria quae di ista sunt quicorcstat significatsed exemplis haec
illustranda esse pspicio Fac igit a quoqgramatico pueruinterrogatu hoc mo Arma quae pars orationis est quod dictu earma propter se dicta est l.uerbuypter ipsu uer bum:Caeteyino Jait quae pars orationis est.non Ppter se sedipter uerbu: arma dictae uel a1o sensa uel uoce Plata sunt.Sed cua1o sensa sint ante uoce dicibilia cruciquu aut 1ipter id qd dixi proruperunt in uoce dictiones facta sunt lysum uero Arma d hic uerbu est quia a Virgilio*nuntiatu est diectio suit.Non .n.ypter se platu est: sed ut eo significaretur uel bella quaegessit Aeneas uel scuti caetera quae vulcanus heroi fabricatus e.Ipsin bella uel arma:quae gesta aut uti gestasunt ab aenea ipsa inqua
quae cum gererentur at estent uidebantur quae si ueadeent uel digito monstrare possemus aut tangere:quae etiamsi non cogitenturmon eo tame fit ut non fuerint.
134쪽
Ipsa ergo perse nec uerbalautinec dicibiliainee dictionε
sed res:quae iam proprio nomine res uocantur Tractan
dum est igitur nobis in hac parte dialecticae deuerbis:de dicibilibus:de dictionibus:de rebus in quibus omnibus eum partim uerba significentur.partimnon uerbamihil st tamen de quo no uerbis disputare necesse sit. Irac de is primo disputetur:per quaede caeteris disputare conceraditur. Igitur uerbum quodlibet excepto sono:de quo bene disputare ad facultatem dialecticae pertinet non ad dialecticam disciplinamvit defensiones Ciceronis sunt qui
dem rhetoricae facultatis:sed nobis docetur' ipsa rhetorica. Ergo omne uerbum praeter id quod sonat quattuor quidem necessario uocatin quaestioem originem suam: Mim declinationem:ordinatione.De origine uerbi quaeritur quum quaeritur unde ita dicatur res mea sententia nDmis euriosa oc minus necessaria:Ne hoc complacuit discere quod ciceroniquo ide uidetur. Q uis enim egeat auistoritate in re tam perspicua:psi omnino multum iu/uaret explicare originem uerbi: ineptum esset aggredi quodpersequi profecto infinitum est. His enim repe rire possit quod dictum fuerit unum ita dictum sit.Hue accedit ut somniorum interpraetatio:ita uerborum ori go procul 'ingenio iudicatur.Ecce enim uerba ipsa quis ρε- η - plana ex eo putat dictis, aurem quasi uerberat:immo in/Rela quitatius paerem:Sed quid nostra.no magnalis est:na uter uerberando huius uocabuli origine trahit Sed de transuerso tertius uide quam rixam inserat:quod .n.
uerum nos ait loqui oportet odiosum,' sit natura sa in
135쪽
Dialecticassicante mendaciu uerbum uero cognominatum est: Nec ingenium quartum defuitinam sunt qui uerbum a uero quide putat dii' um:sed primasyllabaisatis animaduersa secundam neoligi non oportere. Verbum enim quumdicimus inquiui prima eius syllaba ueye ligniticat: secundasenum.hoc enim uolunt esse.bum.unde. Ennbus sonum pedum bombum pedum duxit.&hoasse graeci clamasses o Virgilius reboant siluae.ergo uerbum dicitum est a uerum boando hoc est uerum sonando quod si ita est praescribit quod hoc nomen ne quum uerbum facimus metiamur.Sed uereor ne ipsi qui dicunt ista metiantur.Ergo adte iam pertinet iudicare uerum uerbum uerberando'an aeucro solo:an a uerum boando dictum putemus.an potius unumsitdictum non curemus:cum
quid significet intelligamus.Breuiter tamen hunc locu notatum:hoc est de origine uerborum uolo paulisper aeripiasme ullam partemsuscepti operis praetermisisse uideamur. Stoici uincunt quos Cicero in hac re ut cicero ui λdet nullum esse uerbum: cuius non certa explicari origo
possit: d quia hoc modo eos arguere facile fuit:si diceres hoc infinitum esse quibus uerbis alicuius uerbi origine
interpraetaris eorum rursus a te originem explicandam esse:donec perueniatur eo:ut res cum sono uerbi aliquas, militudine conueniat: quum dicimus aeris tinnitum: equorum hinnitum ovium ballatum: tubarum elan gorem stridorem catenarum. Perspicis enim haec uerisba ita sonare ut ipsae res quae his uerbis significati,
tun Sed quia sunt res:quae non sonant in hiis simili,
136쪽
Fortunatianitudinem tactus ualeremi sit eniter uel aspere sensum tangunt Lenitas uel asperitas litterarum ut tangit auditis Uc eis nominapepereritvit ipsum lene cum obiicimus lenite sonatntem asperitatem non de ipso nomine aspera iudicent.Lene est auribus cum dicimus uoluptas:aspe quadicimus crux:itares ipsae assiciunt ut uerba sentiantur.Melci suaviter gustum re ipsatam leniter nomine tagit auditum Acre in utroque asperum est:Lana μιγPres ut audiuntur uerba sic illa tanguntur:haec quasi curanabula uerborum esse crediderunt:ubi sensus reru cum sonorum sensu concordarent:hinc ad ipsarum inter se rerum multitudinem processisse licentiam nominandi ut quum uerbi causa cruxpropterea dicta sit:st ipsius uerbi asperitas cum doloris quem crux efficit asperitate cocordet Crura tamen non propter aspitate doloris sed flo/gitudine atque duricia inter inebra caetera ligno simillio γλrasic appellata sint.Inde ad abusionem uentum ut usur/petu tamen nonici similis:sed quasi uicinae uid.n.simile habet significatio parui minuti quu possitiuuesse:quod non modo nihil minutu sit:sed etia aliquid creuerit:dicimus tamen propter quandam uicinitate minutum*paruo. Sed haec abusio uocabuli in ptate loquetise:habet.n.parnu ut minutu uo dicat. Illud magis tinet ad id quod nunc uolumus ostendere:st cum piscina dicatur in balneis in qua piscium nihilsilmihilque simile piscibus habeatmidetur tamen a piscibus dicta propter qua ibi piscibus uita stilia uocabulum transatum similitia, dine:sed quadam uicinitate usurpatum est. siquis dicat
137쪽
Dialectica homines piscibus similas naiado sicria inde piscinae no/men esse natum stultum e repugnare:cum ab re neutye abhorreatio utrun*lateat.illud tame bii accidit et hociano exemplo diiudicare possumus quid disiet origo uerbi quae de uicinitate arripitur ab ea quae a similitudine ducetur.Hinc facta progressio usque ad contrarium. Nam cus co putatur dictus e minime luceat bellum res bella non sit foederis nomen es foeda non sit e si forditate porci dictum strat nonnulli uolunt redit ori/go ad illam uicinitatem:quum id quod fit ab eoi quod
sit nominatur.Nam ista omnino uicinitas late patet parauitas partes secatur:aut per efficientiam ut hoc ipsum a foeditate porci per quem foedus efficitur aut per fla/γcta ut puteus e eius flacctum potatio est:creditur dictus Aut per id quod continctutaui urbem ab orbe appella γtam uolunt:quod auspicato locus aratro circundari s γλlet.Cuius rei de Virgilius meminit ubi aeneas urbem designat aratro. Aut per id quod continet:ut siquis horreumutata littera affirmet ab hordeo notatum: Aut per abutionem:ut quum horreum dicimus: dc ubi triticum condatur.Vel a parte totum:ut mucronis nomine quaesumma pars gladii est gladium vocamus.Vela toto pars ut
capillus quasi capitis pilus. Q uid ultra provehor quic/γquid aliud adnumerari potest:aut similitudine rerum ipsarum:aut uicinitate:aut contrario contineri idcbis ori/pinem uerbi:quam persequi non quidcm ultrasoni imisitudinem possumus:sed hoc non sempiatis possumus Innumerabilia sunt enim uerba: quorum origo de qua
138쪽
ratio reddi poTt:aut non est ut ego arbitroriaut latet:ut stoici contcndunt. Vide tamen paululum cum perueni/ ripuant ad illa uerboFcunabula uel stirpem potius a adeo sementem ultra quod queri originem uetant.nec si quisquam uelit potest umqinuenire Nemo abnuit syllabas in quibus.u.littera locum obtinet consonantis ut sunt in his uerbis primae. vafer.uelum .uinum. UOmis uulnus crassum c quasi ualidum sonum edere:quod etiam approbat loquendi consuetudo:quum de quibusdauerbis eas subtrahimus ne onerent aurem Nam inde est amasti dicimus libentiusqamauisti: ct nostio nouistio abiit non abluit: in huc modum innumerabilia.EDgo quum dicimus uinum sonus uerbi ut dicta est quasi ualidius congruit rei quam significat.Iam ex illa uicinitate per id quod efficiunt hoc est a uioleta sunt dicta uin cula possunt uideri. & nerui quibus aliquid uinciatur.Inde uires 'adminicula quibus innituntur nexibus prehedui:huic iam resimilitudine incuruum lancm Victum Terentius appellauit. hinc terra quae pedibus iteratium sexuosa de trita e uia dicitur. Sinautem uti ut pcdum trita est magis creditur dictaeredit origo ad illam uicini, talem Sed faciamus a similitudine uitis uel uiminis:hoe est a sexu etiam dicta. uaerit ergo a me quispiam quare uia dicta Respondeo a flexu: scaeum uelut incuruit uictum ueteres dixerunt:Vnde uietos quae cantu am/λbiantur rotarum ligna uocant Persequitur quaerere un
de metum flexum dicatur de hic respondeo, similitudine uitis Instat at exigit unde itasti uitis nomen dico,
139쪽
Dialectia uinciat ea qua coprchederit. Scrutatur ungc ipsum uicire dictus it:dicemus a uinus. Q uare sic appellatur requi ret: reddetur ro:st robusto quasi ualido lono uerbum rei quas ignificat cooruit.ultraqd requiratnheta Euot triodis at origo uerbope corruptoe vocu uarietur, pluest equi. ad longu deminus si illaque dicta sunt ne eestariu.Nunc a uerboyrquatu res patct breuiter cossideremus. Vis uerbi e qua cognoscit quam ualeat ualet aut
aut serim se:aut scdm id qdsignificat:aut ex utra Fcoi sed quunt sedesse mouet:aut adsolusensum pilet:aut ad a
tem:aut ad utrunt Sensus aut natura mouetur:aut co/suetudine:natura mouetur quu offenditurisiquis notet
Tartareiam rege uel mulcet quo audit Euryalu Q uis etias nihil unqua de his ho1bus audierit:quop ista sunt nota.noinde in illo aspitate maxima: Mi hoc iudicet esse lenitate Cosuetudine mouetur sensus cu offendit quuaudit Cotta. a hic ad soni suavitate uel insuauitatem nihil interest :sed in ualet auri penetralia utrupse traseu/tes nos quasi hospites notos an ignotos recipiti Arteat movetauditor quaenuciato sibi uerbo attedit quae sit ps oratiois:uel siquid aliud i iis disciplinis quae de uerbis traduntur accepit. At uero ex utro .ia sensu oc arte deuerb iudicatur quom id quod aures metiuntur ratio notat: nomen ita imponit:ut quum dicitur optimus: mox ut aurem longa unasyllaba 6 duae breues huiusce nominis percusserunt:animus ex artes alim pede dactylum cognoscit Sciam uero nostam se:sed secundum id
140쪽
Fortunatiani quod significat uerbum mouci:quado,uerbu accepto
signo animus nihil aliud ercm ipsam intuetur:Cuius ib/lud signum est quod accepitaui quum augustino notator nihil alius gego ipse cogitor ab co cui notus sum aut cuilibet hominumentio currit .si sorte hoc nomen uel qui me ignorat audierit:ues qui alium nouit qui Augusti uocetur:quu aut simul oc secuduse uerbum mouet audientem:&secudum id quod significat tunc cipsa cnutiatio dc id quod ab ea enuciatur simul aduertit.Vndcin quodno Oflenditur aurium castitas quom audit man U.Uetre
Pene boa patria lacerauerat: ncndcnt aut si obscenais corporis sordido de uulgari nomine appellaretur:quu res eadem sit:ciatus utrunquocabulum cstmisi et in illo tur λpitudo rei:quae significata est decore uerbi significantis operitur:in hoc autem sensum animum deformitas seritrueluti nonaria meretrix. Sed aliter tamcn uidetur cocultu:quo ante iudicem stare assolci:aliter cum luxuriosi: cubiculo iaceret: Q uom igitur tantam uim tamq; multiplicem apparcat esse ucrborum ibreuiter pro tempore
summatim attingamus. Duplex hine ex cos deratioe sensus nascitur partim propter explicandam ueritatem:
partim propter conservadum decorem: Uoriam prim uad dialecticum:ssecundum ad oratore maxime pertinet: quis.n.nec disputationem deceat ineptam necesOqUen γtiam oporteat esse mendace:tam eo in illa saepe atq; adcopenes emper audiendi delitias discendi cupido colemnit: d in hac impcritior multitudo, ornate dicitur tiam uere dici arbitratur.Ergo quum appareat quid sit uniustu