Rhetorica. Ed: Franciscus Puteolanus. Prelim: Franciscus Puteolanus: Epistola ad Jacobum Antiquarium. Pseudo- Fortunatianus: Computus. Add: Pseudo- Aurelius Augustinus: Principia rhetorices. Martianus Capella: De nuptiis Philologiae et Mercurii. Pseu

81쪽

Liber Tertius eri rotiundae plana.In amplo rotunda raucVidini cibus oratioibus In principiis rotunda d gracii.

In narratione rotundita plana. In exca rora tunda de graui. In partitione rotunda o plana per orationem omnem. uid in generibus argumentationis επαγωγ uides inductione planavi graui. In enthymis aic idest ratiocinatione uarie pro ut genus enthym cmati,fuerit. In cienctico rotunda. ln dicticopiana.In gnomico grauilii, uadigmatico grauio , alia. sta sy ogistico rottida. uia entium minae qua structura frequentius uti debent orator e cibus pater. Senex.rusticUS.lmpatorta qua cusse grauis persona plana b grauiduuenis miles ta quaecun res colorata persona rotundata graui. De Memoria. Emoria qualis est Naturalis de Artificialis quae in se ita mixtae sunt ut naturalis arte seruada sit. Artificiosa iuuandast natura.Cur ita: quoniam Utraque sine altera leuis est. In omni memoria quod obseruaudum est ut non tan/tum ea contineamus uerum etiam cito percipiamus scripta sola immoti cogitata.

Et quae sunt ab aduersa parte dicta semper eo quo dicta sunt ordine reponemus - non semper sed opportunis lo/cis disponere debcmus.

82쪽

In mentoria quid plurimum ualetimcntis intentio, ea quae dicimus quasi uideamus. Siquidem dum alia 1cbmus 'ia quae dicturi sumus prouideamus Arte meo /xiae quis primus ostendit Simoides.Ex Simonidis facto de conuiuio quid adsumimus- iuuari memoriam signatis animo sedibus.Tunc adscripta uel cogitata aliὸ quid signi ad eius similitudin em collocamus. Hac exercitatione qui utebatur Carneadesi e Scephus

de Metrodorus.

uae melior&simplicior meoriae ro est'utsi logior fuerit ratio per partes discatur. Cur ita quonia addis quidam termini ad cotextu uerboR. qui e difficillimus continua d crcbra meditatio:ptes deinde seipsas repetitus ordo coiugat:d his quae difficilius haeserint:aliquas opponemuS notas: eas saepe repetamus: ochitae caeris ediscamus quibus scripsimus. uemadmodum discendum e- uoce modica ec magis

murmure ita uisaepe nos tentemuSan teneamur.

inuid uel maxime memoriam adiuuat diuisio copositio.nam memoriam uehementer ordo seruat sicut accepimus de Simonidis conuiuio. uae est maxima pars meoriae'Exercitatio de labor. Ueadmodu hac exercebius'prio poematibus dehic oratoibus:nouissime operibus durioribus scripta sunt iuris qualia. Cur ea quae ectu meditamurifacilius ac firmius tene=ὰ mus quonia nusqauocatur intentio: dc post ista cogitatione uel lectione nihil amplius aio cogitamus.&

83쪽

Liber Tertius fim capimus quiete clampad uerbu edisce Ium ess si

tempus pei miserit. Sin minus cs ipsas tenebimus:dehinc his uerba de tempore accommodabimus.

Quid aliud in hac obseruabimus ne consuescamus nobis ignosceremam de admoneri: o cum dicas ad librum respicere uitiosum est. Si natura memoria durior fuerit:aut non susIragabitur tempus quid faciam non te ad omnia uerba Lligabis. Nam obliuio unius uerbi aut deformem haesitatione habet:aut etiamsilentium indicit. De fronunciathne. Monunciationem quid Tullius uocat aestio nem.Ea quid praestat ut cocilicinus pcrsua

deamus moueamus.

His generaliters naturaliter qua accidit'dclcctatio. Pronuciatio bus modis constat'uoce uultu gcstu. His quid accidit cultus siue habitus. Vox quibus constat naturas scientia. In natura uocis quid obseruabo quale uoce habes. Ea quibus constat 'qualitates qualitate.In uocis scien tia quid obseruabo quom ea utariS. Bonitas uocis quibus constat claritate,srmitatea uaui. tate eneris continetia .Cara quaeresessicit Anaphorines s. inuid simam quid suavem obseruantia cibi ocpotu dc ueneris continentia.

H ec omnia quae res praestat natura quae augetur dili genua. Q uae est diligentia occura uocis triplex alendi

. . .

84쪽

eamcustodiendi restituendi. Vox quomodo alituris alectulo statimcorpus deambulando moueamus intra mille passus:quias quid adhuc

insidet indigestum parva Gocitatione deducit.nam nimia extenuato fatigat. Post ambulationem quid faciendum est statim ad stu, dianos conferamus:o prius' scribere incipiamus ut animus legedo calescat Legemus aliquid tacite uel cutenui murmure:tuncdeinde scribemus: sed non clara uoce ut quidam.

Post illud quid faciendum est; ad curam uocis nos transferemus uae est haec ut sedentes uersus paucos pro

uae ratio est elocutionis ea est de pronunciationis ea. Curitaequoniam ut elocutio emendata esse dcbet:dilucida ornata apta: ita de pronunciatio . Q uomodo erit emcndata si uicio careat. Q Uiddilucida:uisonus uocis mediussit:necgrauissimus nec acutissimuS. uid ornata uisitustilis. uid apta: ut monophoniauites titit uariautariSpronuntiationead quemadmo dum faciam pro qualitate rerum i negocio . Rei obseruatio qualis est quadruplex. unain tota causa ubi sunt coeneradicendi:altera in partibus orationis: tcrtia insciis ibus:quarta in uerbis.Nam pro qualitate horum omnium pronuntiatio Sedebet. Huic distributioniquid accedit utpersonarum etiam re locorum si temporum seruemus qualitatem.

teprincipiaquemadmodum pronunciabo si qualita

85쪽

Liber Tertiustem figurarumaschematum diligeter inspexeris.aliter enim ausa eudoxoti Amphidox disparacolutheto

pronuntiandum est . uid narrationem si omnes species eius con*derauci

uid partitionem expedite acsimpliciter. Q uid argu

mento mentionem-uarie agiliter acriter pugnanter instanter.

uid epilogos si partes eius perspexeris.quid sensus si locos quoquo communes.Lentavi graui uoce.deinde per gradus paulatim ascedamus aut extollamus:ut situ potest surgant.Tunc rursus per eosdem gradus ea paulatim reuoluerimus:don sine damno ad murmur usque perueniat. In exercitatione ista qui modus est' non amplius quingetorum Uersuum:quia plus vox laborat in icctioneri in uera actioncisi tamen angustia tempoν tollaret res.pro nuciatis vox quomo custodienda est quotiens declamadum fuerit si occupatiocs permiserint aliquid ante pronunciabis ut uocis itinera praemollias Q uod si fuerit repente dicendum hoc idemcosequi poteris in ipsa moderatione actionis ut in principiis vox tua submissa sit deinde paulatim se intendat. uid in d inendo obseruandum est sicut uitandum est ne uox in clamorem subitum erumpatnta etiam ne a clamore subito concidat.

In cibo capiedo sunt aliqua obseruada'sunt ut stomacho instruias Nam si indiusprandio ualet prandendum est

86쪽

Fortu.rfici saepius.non tamen semper. sed cibo tenero mex umquem coenae tempus dissipe in coenando aute necmulti nec grauibus utendum est Q uid in potu frigidis potionibus abstinebit:quia his inuruntur arteriae: calis dis autem aperiuntur.Nam per illas vox fluit. Si leuiter uexata fuerit uox quid faciemustulere acrioribbus cibis quibus siquid obstat uoci Mobstrepit pcrri

paturmam medici dormituris laser inst illant: dc exper rectos iubent sorbere aliquid aceti acris. uidsi uehementer stacta uox fuerit 'quemadmodueam restituamus siti ut eius itinera siccentur tem am/bulatione multa ut humor ad inferiora loca ex su perio ribus euocet ecuini abstinentia:pes uoci laesae infestissimum si no possumus utemur dulci ac diluto cibus quo lenissimus arteriseidest uod si simplex si nee multis medicamentis impedita.maxime gilcerica uten/dum est uel si possis suci eius modicus ub lingua habeto ad imaginem lenticulae uel pissi. In suma d obseruabo ne operosa uocis tutela habeas neci nimiuidulgeas tam parcas ut ei artariae ne desit humor necsupersit. Oportet en illas notitimidas esse sed lubricas.Intuearis uectivis incandensioalcs:descripti uanaetiui an minimi: Item si siguram schematum specteS. Verba quo qua in se uim habcat cosydcrabo ' Vtique. Ni utres exusibus coctututa oc usus Ucrbis explicitur omnibus uerbis pronuntiationem ac minodabo no. sed necessariis solanu

87쪽

Liber Tertius Personarum qualitatem semadmodum spectabo' ut scias quid agas apud quem pro quo.Aduersus que quibu sp rosetibus:qbus oppugnatibus:qbus fauetibuS. In locis quid obseruabo ut scias ubi agas.quid in tepore ut uideas quando tibi sit promenda oratio ne temporis

non competat qualitas. uaede uultu praecepta sunt .ptimo ut a personis eos quorum res agitur affectus mutuetur. In uultu quae res plurimum ualent'oculi.Hos quemai modum commouebimus pro causarum qualitate

personarum οὐ omnium illarum reude quibus in prae ceptis uocis plenius dixi.In uultu oculorum tantum Hspectio necessaria est, Immo oc palpebrae scire debes: quemadmodum moueri debeant. Cur ita inuoniam hae uesut deseruies ministerium praestant oculis. uid aliud obseruabo supercilia.Cur ita: quoniam his multum agitur.Nam Moculos formanta fronti imperant. His.nmultus de cotrahis Nattolliso remittitur. ualia catholusupercilia esse debent.Nec immota nec nimium mobilia nec ulla inaequalitate dissidentia nec cotra ea quae dicimus ficta. uid aliud in uultu obseruabo' ne naribus quic ostendas.Cur ita quoniam his non sexequicqnisi indecen/ὸ

ter ostenditur.

uid aliud obseruabo' ne labris quiciet ostendas simul λ

In summa uultus qualis esse debet seuerus non moestus nec stupens nec languidus.

88쪽

De gestu quae praecepta sunt ut scias gesta uoci iampetere dc aio debere:quonia gestus motu corpis constat. In singulis membris corporis quid obseruabo ne a ca/pite soluto gestum facias o ut scias quale id esse debet nec rectum N ubi quemadmodum moueas. uid ceruix qualis esse debet ocipsa recta. uid corucontrahatur aut tendatur. Q uid mentum n e pectore sit aflixum. uid humeriinc eorum indecens alleua/tio at contractio. uid brachia- ut eorumsit mode/xata proiectio Q id manus ut has diligenter obser=λues:quoniam plurimos habent motus. Has quemad/modum mouebimus pro qualitatc rerumud est generum diced .causarum partium orationis. personarum

sesuum uerborum:sicut etiam de uoce dixi: Duae alia de manibus praecepta sunt- ut eo ne protendatur quosacies spectat nisi forte aliquid execremur. In pedibus quid obseruandum es me prolato dcxtro stemus.Nam eandem manum ac pedem proserre de r/m est ne nimium sint extensi:quod no tantum defor/nae:uerum etiam obscoenume. Hae de cultu praece,

pia sunt ut sit splendidusta uirilis. Nam quarundam rerum leuior quidem curae notatur tame negligetia. uemadmodum ingemus'nec submisse nec succi ste uidinumbone ne fluxe nec abst ricte. Amictu sempobseruabimus-dum incipimus tantummodo.Caetes procedente actu iam pene ab initio narrationis mime

possumus. Sinus ab humero recte potcst labi potes hin ipso actu uelut sponte Nam cum ad argumenta: ac

89쪽

LiberTertius locos uentum est reiicere asinistro togam: ο deiicere

eum etiam si haereat coiiuenit. a cathota in actionc obseruanda sunt Ne pronun/ciatio artem edolere uideatur:quod quidem . Onian tum in pronunciatione: uerum etiam in omni opere uitandum est.ltem ut quid nos maois deceat ancetemusta ut nihil in nobis sit mutabile. Finit. De ossicio oratoris incipit.

RATOR IS ossicium est proposita quaestione ciuili duntaxat primum ipsam intelligeo re generalis sit an specialis:simplex an coniuncta ex pluribus:absoluta:an oparativa. De inde cum intellexeritanuenire in ea curiae tes partitionis locos:& his naturalcs seu morales accommodare sitias Exinde iudicare de inuentis repudiare: quae parum commodo occurrerint:tum his quae iudi cio exam1auerit dare ordinemcertum Etenim quavis

multa tapertinentia inuenta sint:tamen nisi pro qualitate o magnitudie sua certisvi quasi legitimis sedibus collocentur:aut obcrunt aut non magnope proficient subinde ordinationi rhetor explicationem rcru conυ modare debebit:quae duabus partibus constat structurae qualitate ecqtitate uerborum.Haec omnia memo/riasuscipi:quam o piari Graecorum S magii c. M. Tullius in primis oratoriaffirmant necessariam hoc ut opinor modo.Venio nunc ad thesaurum rerum olum memoriam:quae nisi custos inuentis ordinat,siliebus

90쪽

adhibeaturi Intelligimus omnia: etiam si praeclarissima

sint in oratoreperitura.Memoriam pronunciatio seque tutares ut Demostheni uidetur inter oraroria officia uel prima uessola quae constatduobusaeorporis motu desono uocis.Haecsummatim tetigisscsatis sit:quae sunt ora toris officii.Reliquum est uidere quidsit finis. De Fine. Inis est ut opinor in omnibus rebus ad que cun cta reseruntur:cuius causa fiant reliqua omni A graecis τελos dicitutiquod etia in philosophorum pene olum disputationibus omnibus quaeritur:ut quiust finis bene uiuendi uirtus an uoluptasoc caetera. Finem igitur oratoris officii alius atque alius alium at que alium probauerunt. Q uibusdam enim uisum est summatim oratoris ossicii in benedicendo esse Q ut /busdam in recte dicendo: uibusdam inuere dicendo. uibusdam in persuadendo persistere. uinetiam ibli qui bene aut uere dicere sinen ossicii oratoris putata runimon abnuunt tamen horum ipsorum sinem esse psuadere:ulsit finis oratoris ossicii benedicere:benedice/di persuadere.Ego autem quasi ex consensu omnium ut finis oratoris ossicii sit persuadere. Hoc quia in calumniam uidebatur posse recidere:Non enim semper persua . det oratoriNec si aliquando persuadere non ponet secubratem dc nomen oratoris amittit:addidit Hermagoras: quo calumniam effugeret.& ita scriptum, liquit. Fine esse oratoris ossicii persuadere quatenus coditio rerum

personarum patitur. Aliasubinde ex eodem ucstop