장음표시 사용
441쪽
cans illi lituisse inbello perire,aut certe Vincere
14 EX pecuniatu in finita vi reperta in castris hostili, Frugaliὸ ipse sidem nihil sibi sumpsit,Tuberoni tamen genetas ro phiala pondere quinqι drachmarum, sertiter gestae rei prsm iu dedit. Atl hoc primum aiunt arge
c teum vasculum in Aeliorii domu fuisse ingressium. Is Ex quatuor liberis masculis quos susceperat,duos Patrix antea dederat in adoptione. Ex duobus aute q re charitas manserant in familia, alter quinq; ante triumphum dieb interiit annos natus quatuordecim alter qnto post actu triumphu die,annos natus duodecim. ob id populo luctu ac moerore cum illo iungente, ipse prodiens ad multitudinem dixit,le post tam conti/nuos rerum successus aliqd magni mali a Brtuna expectasse,st vero nune de patriae incolumitate sto
curii esse Ectu,nihil timere periculi. posteaq Drtuna prospere gestarum retii inuidiam in sua domum' impingente,ipse pro omnibus depen disset. x6 Uxor erat illi Papyria , Masonis viri consularis Calceus filia, si quum longo tempore domi habuisset, eaeq; qua toti ea pulcherrimam sebolem sustulitat inclytum illucueat ac maximum Scipionem Aemilianum, repudiauit, di amicis diuortium vehementer dissuadentibus, porrexit calceum dicens,Hie calceus nonne nouus est,nonne pulcher est ρ At nemo vestrum nouit qua
pedem meum torqueat.1ν Perseo tela ad victoris pedes abiicieti, voces s destitost generes emittentisvur insit Paulus, sertunam crimine liberas sic te getens,ut superiore etiam Barua - na videaris indignus e Quui meam dedecoras vi i ctoriam,ac rerum a me gestarum gloriam obscuras tam abiectum te demonstrans,ut indignus apparoas,quem populus Romanus haberet hostem.iidem dicebat imperatorem minus aetate,certe
442쪽
APOPHTH. LIB. V. t '4 moribus senem esse oportere. sentiens no esse prae Temeticipitanda c5cilia, quod solent iuuenes,sed moribus tas utendum es e senilibus. CATO SENIOR Cato senior in eoncione suasi trus de frumento rviritim diuidendo,ita praelatus est, perdimcile esse Venter
ad uentrem auribus carentem verba lacere ventre udus
dixit quod ageretur de populi victu. Aiebat 2 mirati,quo seruati possit ea ciuitas i qua
pluris veniret piscis si bos. Praecipuus luxus oli erat L usin piscibus,vii legimus multu sex milibus emptum. Ubiurgans aliqii summa uxorum impotentiam, V Qxu Omnes inquit,homines uxoribus dominantur,nos imperiuoibus hominibus,nobis autem uxores, hoc modo colligens mulieres eme rerum omnium dominas.
Dicere Bler, se malle pio collato beneficio nulla qreportare gratiam , si pro maleficio perpetrato non impunidare poenam. significans nihil esse periculosius im tas mala punitat quae stmper ad deteriora inuitat. Ide dicebat st oibus peccantibus ignoscere,p'a' sterquam sibiipsi. Multum dissimilis illi Meuio , qui Severu carpens alios,sibi condonabat oia. Sibi ignoscit, in stipsa quem non poenitet admissi. De se poenas sumit , qcura penset,quod incogitantia commissium est. Exhortans aut magistratus ad sumendas poenas sde his si deliquerent,dicebat eos et maleficos pro hibere possent,ne lacerent,lapidados esse. Sentiens illos de uniuerso populo pessime mereri , quod ad scelerum lieentiam inuitarent improbos. γ' Aiebat sibi magis placete lupenes et rubescerent Pudor qu,m qui pallescerent,quod rubor arguat probam indolem,pallor non item. Dicebat sibi inuisum esse militem, qui ambulans gmoueret manus,pugnans moueret pedes,clariu i Μiles
443쪽
bonus sterreret, quam inclamaret pessimum autem Impera itorem,qui sibi non post et Imperare. 9 Maxime eXimabat oportere unu quem l stipium sibi etsi reuereri, quod nullus unquam a stipso discedat. Ita testis fieret: ut quicquid aliis testibus non auderemus fratere,idem solos facere puderet. io Conspiciens multorii erigi statuas,malim,inquit statuaru ut de me quaerant homines quaobrem Catoni non
gloria - sit posita statua si quare sit posita , Sentiens se malle
res prsclaras gerere, ut olim scientes illum prome tui te statuam trentur non esse positam. ii Admonebat q potentes essent,parce uterent i a Potestas potestate,quo semper possent, Sentiens potentiam modera clementia comitate* fieri diuturna, serocia breue. ta Qui virtutem honore suo maderent,eos dicebati a ipsam virtutem a iuuentute auserre. Sentiens prae Honos miis animos iuuenum ad virtutem accendi, quae si virtutis detrahas,ipia virtus elanguescit.
is Magistratum aut iudicem dicebat, ne pro iustis Iustitia orandu ,nec pro iniustis e Ioran du. Sensit culpa es se iudicui,si ut iustis aequi sin ora di int quia opor teat ultro seuere bonis,p iniustis orare Brtassis hu. manitatis est, at exorari est a iustitia deflectentis.14 Iniuriam etiam si facienti ninil adstrat periculi, Impunt uniuersis in periculosem e Te dicebat. Senties ipunitas tar iniuriae exemplum omnibus minari iniuriam. Etenim si liceat impune laedere, nullus erit tutus ab improborum violentia. Is Senectuti quu multa adsint probra, dicebat non senex esse addendu malitiae dedecus. Sentiens Senectu tem multis nominibus vulgo male audire. velutiquum audit desermis,edentula,lusciose,imbecillis, obliuiost,indocilis. Haec serre lat:s est,ut non acce dat crimen improbe viis, quod olbus quidem sine :
444쪽
APOPHTH. LIB. V. xyrdum sed seni foedissimus. Alii narrant hoe ab illo
dictum in senem obuium vitae contaminatae ne statis tuae malis,addas turpitudinem.' Iratum ab intino nulla alia re differre dicebat,u as mora temporis,Sentiens iram eme breue in Oniam. Eos q Ettuna moderate Bbrieq; uterentur dice. 3ν bat minime peti inuidia. Non eni inqt,nobis sed no inuidiabis quae nos circunstantinuident homines. EXterna quo viohona extra hominem int at in Blenter utendi vi/ teturtium intra hominem est. Qui eo sibi conflant inui/diam,ve sunt inuidiosi.
Qui in rebus ridiculis stria opera ponerent, eos 1 8 dicebat in striis ire ridiculos. Significans assiue s Ridiciti et diculis,ob habitum collectit, in striis negociis ita lis assuest gerere, ut non selu rideatis,sed etia derideantur. stete
Praeelaras actiones aiebat prςesaris verbis occu/pandas,ne a gloria defluant. Argutius est quod vertit Philelphus aliud, ut opinor, exemplar sequutus, ' AHonestas actiones honestis actionibus oecupandas hoc est,benesecta bii Sctis ad deda, ne si desinamus benesecere,obBlescat prioru biisereoru memoria. Cities in cusabat, quod semper iisdem comitteret ,o magistratum. Videmini enim,insit, aut vilem habe 're magistratum,aut iudicate paucos eme dignos ma - .'
gistratu. Quorum alterii erat male sentire de publi/ 'ca potestate alterum erat male sentite de civibus. ςx iix Quendam qui agros mari vicinos ob luxum ve q*mdere coactus est,aiebat se mirari,quasi plus possiet ipium mare,quod enim illud vix paulatim alluebat LRxς
ille facile deuorarat. Censurum potens, quum caeteros competitores
videret supplices populoq; bladiente ipse Gama γ . bat pplo Cpus esse medico austero. alidis' reme/ zμς ν η
445쪽
CATONIS SENIOR Isin exorabilis. Atq; haec dicens ante omnes censet creatus est. Agnouit populus morbii sinum eo'; Cato plus valuit obiurgando,q caeteri blandiendo. ias Quado docebat iuuenes itrepide pugnare saepe Vox in numero dicebat verba plus gladiuiti voces plusci bello manu hostes in fugam ve rtere atton. tos reddere Nolebat militem in praelio mutii esse sed diit ocibus. dictis,clamore,vultus*, truculen ta terrere hoste.
a Bella gerens tu his q Baetim fluuium accolun Argute quit in discrimen ad ductus esset propter hostium multitudinem,& Celteberi sidem offerrent suppeaerias,si darentur talenta ducenta,Romani vero non
sinerent illum mercede pacisci cu barbaris,dixit errare Romanos, eo quod si vicissent,reddituri me rint,nsi de tuo,ed de bonis hostili ,sin victi tarint iam non ire hec , quibus peteres, nee si peterent. Qua uis aut complures urbes cepisset,in aiebat se
Abstine hisce diebus quos iter hostes egit,nihilo plus sum tia ducis psisse, I quae ex hostili agris comedisset bibisset .a 6 Quu cuidam militu argenti libram distilbuimet,
Reditus ait satius esse multos habentes argentum ci paucos ἡ bello habentes aurum e militia domu redite. Nam duces non alia re si gloria auctos e prouinciis redire oportere. Sensit rem sat filiciter gestam, si tanta militum multitudo redeat incolumis , ut ex distributis ma/nubi is exigua portio ad singulos redear,potius si si multis desideratis,pauci redeant ex praeda locupletiores. Quoniam aut rerum prospere gestarum gloaeria regit ad duces,hac portione par est illos esse colentos,sive multum sit praede siue palum.
a iIn militia sint famulos hebat, quoru unus tria Seuert δ eaptiua corpora emit. Q cx ubi sensit rescisse Catonetas prius u in eius co spectu vcniret,seipsum laqueo pG cauit. Adeo quaestu oderat i milite, ad eo venia de
446쪽
APOPHTH. LIB. V. r fossperabat q peccauerat. Ne hoc vides apophthgma.
Hortante Scipione Africano, ut Achaeorum exu allibus opitularet, quo illis in si a patria redire lice/ Senestet,simulabat eius rei sibi nulla esse cura. C sterum neglecti in senatu quu hac de re multa verba fierent: assur/ges ait perinde quasi nihil habeam' quod agamus sedemus de seniculis aliquot Graecis disputantes, tvtru a nostris an illius regios s vespilionib'efferans. Quum Posthumius Albinus historiam Graece co 1 scripsisset: & ob id veniam peteret ab auditoribus, Latinus cato irridessanda,insit, erat venia si AmphicWo Graecenum decreto coactus Graece scripsisset. Hoc aliquito secus narrant Gellius& Macrobius. , ' Populit Romanu gregi pecudu to serre solebat,ueo quae singulae nemini obtemperant, uniuersae autem populus gregis duce sequuntur. Sic & vos,in qt,quos nemo qualis vestrum priuatim in consilium adhibere vellet: ab
his hie congregati vos agi duei sinitis. Notans populia,quod deterrimis committeret magistratus. - Aiebat pplum Romanu no tantu purpure, veru uer etia virtuti plurimu oducere. Queadmodu eni tin. Honos ctores eu potissimu colore induciit,quo vident Iro alit viremines maxime delectari, ita iuuentus ad ea studia tutem potissimu in cubit, qbus p plus desert honores: Hoin nos enim non solu alit, vermetia,virtute. Hoc pacto monebat populum ut magistratus his demia comitterent, si de se virtutis specime dedisset: Ita Ere, ut qua plurimi sese ad egregia studia conserrent.
Hortabatur iuuenes ut qui virtute & equitate ad uerdigntatem peruenissen pie turpiter ad deteriora de C6sillugenerarent, sin ambitu ac violentia , ad meliorem optimui iugem se reserrent, Ita stiturum,ut δ illi gloria au geient,& hi benefactis maculam abolerent.
Qui magistratu eundem stequenter ambiret eos 33
447쪽
CATONIS SENIORISModus dicebat velut ignaros viae ne aberrarent lictores cri hom, praecederent semper quς rere . Solent enim lictorestibus praeire magistratum Mon ut viam ostenderent, sed honoris gratia.
In inimicum quendam probrost vita ,huius in Filius i. quit,mater quii deos orat, ut sibi filius sit silperstes probus non precatur,sed imprecatur, sentiens illam & sibiti reipub. praecari magnum malum. u Quit Eumenes rex Roma venisset,& a lena tu hoRex in γ norifice exceptus clarissimoru ciuiti frequentia sti/knis paret, Cato non dissimulabat tantii Romanoru er.
Demo γ ga illum studium sibi siti spectu esse, ipse vitas regis
cratiae cosmetudine. Hoc quibusda admirantibus ac dicentibus Eumene vitii esse probrii , ae amico i popoluRomanu aio. Sint ista vera,insit, attamen illa bel/ua,natura serus canis est, Sentiens Oes reges,vicum
M tpe simulet,natura tyranos te, ae Democratiae ilistnis , Romae autem regis nomen erat iuisissimilia Dicebat ideo sibi ab inimicis conari inuidia, qt Inuidia quotidie noctu surges rei familiaris ronibus negle ob bene ctis,rei rub. cossileret,notans ingratitudine populi e
secta Quutres essent designati Q legati proficiscerene
in Bithynia quorum unus podagra teneretur, alter salse caput haberet vulneribus conissum,tertius vecordia laborare videretur Cato rides dixit,ppli Romani legatione nec pedes habere nec caput, nec cor. i. Quia impetratu esset de restituendis Achsotum pusilla eXulibus,Polibius & hoe ad senatu retulit,ut restita curare tutis apud suos pristini honores ac magistratus rea cum ne derentur. Hic Cato rogatus sententia dixit,Polybioticulo us idem iacere vides quod stcit Vlysses, si Cycloinpis speculam repetere voluit quo pileu & cinguluquae illic per obliuionem reliquerat,reciperet. Signi ficans abude multu eta,qa exulibus datus esset in
448쪽
Apo P ΗΥΗ. M s. v. patriam reditus, essetq; periculum ne dum pristinos
honores repetunt,etiam , reditu excludantur.
Aiebat stultos prudentibus plus adserre utilitatis, si prudentes stultis. Prudentes enim dum facile vi Z Nouasendent errata stultorum, eaq; vitant , fieri cautiores, at tentia stultos non item quae a prudentibus recte fiunt,quianon.vident,posscte imitari. Uidens quendam vehemeter obesiam, mirabatur 4oeui viiii tale corpus esse posset reipublicς ,cuius inter obesiis guttur 9 inguen Cmnia venter occuparet. LurcCni cuidam ambienti inter Catonis familiares 4rreeipi, negaui dicens se cum eo no posse vivere,qui Palato plus saperet palato quam corde. sapere Amantis animum dicebat in alieno corpore vive are,quod hodie quoque celebratur, animam illic po/ Amortius esse ubi amat,quam ubi animat. Tria per omnem vitam accidisse dixit, quoru poe 43nituisset,primum,si quid arcani foeminae eredidisset, pὼnita secundum,si quiopiam nauigio vectus esset quo pe/.da destri itinere peruenire licuisset tertium, si quis dies ipsi per negligentiam abs' fructu effluxisset. Ad tribunum plebis qui veneficii infamia labora a
bat,iniquam strentem legem Adolescens,inquit,no sala dum scio utrum haurire quod telnperas an approba re quod scribis deterius sit. Sentiens S legem quam parabat exitiosam esse reipublicae. A quodam multis nominibus infami vexatus, Im 4- par mihi,inquit, tecum certamen est. Nam ut tibi& Maledi. male audire & maledicere facillimu ac proptissimu eentia est,ita mihi maledicere insuaue,male audire insolitu. Apud Athenienses quum quaecunq; Cato breuis 46simo sermone expedierat, ea vix longo verborum ambitu redderet interpres, dictum est, Urscis oratio nem e labiis, Romanis ex corde proficisci.
449쪽
4' Adolescens quidam patris vita defiuicti inimieti,
Pietas in mox in ius vocavit vltus p est, Quem Cato obuium patrem comiter amplexus. Sie oportet,inquit,non agnis he/disue,sed Φ malorum lachrymis ae damnationibus
η s Quum quidam Catoni dixisset,Eamus deambula Curare tum,& adolescens quida interpellasset, dices. Quid friuola Opus erat,de Imo, inquit Cato, quid opus erat te e Vna literula mutata,significauit ipsum potius esse superuacaneum in vita quam de,in verbo. 4s Cato percussius ab eo qui arcam ferebar quum ba/ς ivlus diceret,iaue,rogauit num quid aliud ferret pN ter arcam. Nam quod ad arcam attinebat,stium erat Admo γ dicere eaue. Simulauit itaq; 2 moneri de alio quopianitio st/ Onere, si de arca, unde cauendum esset. Simile estia quod de Diogene trabe icto retulimus. so Cato senior quibusdam efferentibus hominem in
Fortitu, consulte audacem,& in rebus bellicis strenuum, ait do vera plurimum referre, utrum quis virtutem magno aestiamet,an vitam non magni fatiat. Sentiens non eos statim era sertes,qui quovis modovitam cotemnur,
sed qui tanti faciunt virtutem,ut huius gratia vitam alioqui charam negligant. Nam semet in viis discrimen coniicere,aut in seircium est,& quos viis iam te det,aut immanium ti beluis similium. si Cato in A lbidium qui luxu facultates prodegerat profusio deni 3 3 aedes deuorarat, nouissime consequutum incendium, quod reliquum erat absumpsit, ita ioca tus est,ut diceret eum setita proterviam. Id erat pris
scum Ocrificii genus,in quo si quid stiperfuisset,str/uari religio erat,sed igni cremabatur. Catulus tenBr, Catone sibi arctissima iunctu ne seuere cessitudine rogauit,ut quenda ipsius iudicio obnoγXium,erat enim qusstor,mitam faceret. Ille hune in
450쪽
A POP ΗΥΗ. LIB. V. rea modum respondit,Turpe est nos qui iuuentuti recte instituendae autores esse debemus,a lictoribus irrideri nostris. Negauit asperitas,quod iniuste petebatur. De spe sic praedicasse narratur autore Plutarcho, riquod quae magna essent pusilla lateret, quae pusilla, Spes filprorsus nulla Sentiens pim de periculis. Victoris laxspes extenuat omnia quae Blent a bello deterrere. Comemorantur eiusdem quaedam velut oracula de re rustica. Dicebat Brtissimos viros ae strennuissi.
mos milites ex agricolis gigni, minimem male cogitantes. Praediu ne cupide emas . In re rustica opera
parcas,in agro emendo minime. Quod male emptu est,semper poenitet; Agrum paraturos ante omnia intueri oportet aquarum vim & vicinu. aestimare oportet quomodo niteant contermina. Malus est ager cuquo dominus luctatur. De bono domino melius emi
tur iundus. Agro ut homini quamuis sit quςstuostis, isi idem sumptuosiis sit,non multum mperesse. Idem interrogatus quis esset certissimus quaestus,resipsi dii Si bene pascat,quis proxjmus,si mediocriter pascat. Quid tertium,si bene vestiat,quid quartum, respon/dit arare. Cuidam autem Iubricienti, quid menerare, quid inquit homine occidere Djxit agricolam oportere vendacem esse non emacem. Fun dum in adolescentia sine contatione constrendum,no nisi cosito agro aedificandum,ac tum quoui contanter, Optimuelle aliena insania fui. Eum qui bene habitet, stpius ventitare in agrumfrontem domini plus proa esse
quam occipitium. Hunc agri modum struandum,ut neo indus villam quaerat,net villa indu . Satius esse minus serere,& minus arare. Lati fundia perdidere Itali a. V illica quam proximii domino cordi esse debete,N tame sibi metipsi no videri. Coli rura ergastulis sessima esse, ut quicquid agitur a desperatis.