장음표시 사용
451쪽
Nihil minus expedire quam agrum optime colere. Patieter Quu Catoni causam in sero agenti,Lentulus attracta pingui saliua in media frontem, quantu poteratn expuisset,abstersit Cato faciem, ac dixit. Affirmabolui Cmnibus Lentule tali eos qui te negant os habere. os habere negantur quos nihil pudet, id quum eo lacto maxime declarasset Lentulus tamen Cato tu dens profitetur illi esse os,non quod erubesceret,sed se quod Cre multam purulentiam eiacularetur. . Quidam mane fiuges repperit caligas a sericibus: Vt attosas hoc ostento turbatus,consuluit Catone quid i* IIxiu mali ponenderetur iust vero. Non es' nquit,ostentii quod sorices arroserunt caligas ,sed si taligae arrosis. sent sorices,id demum fuisset ostentum.
CATO VTICENSIS. Quum Catoni qui post dictus est Uticensis etiam
τῆς x; num puero vitio daretur taciturnitas. Nec enim cum pueris exercebatur,nec quoquam audiri volebat, ait. Carpant taciturnitatem modo vitam probent. Et addidi Tum demum abrumpam hoc meum silenptium,quii ea loqui potero,quae sunt indigna siletio.' Quii partes in c5uiuiis furtirentur,nec illi sevissctet Τμμς sors amicis hortantibus ut primus omnium caperet, ον inquit οικουσκρα,id est,no decet inuita Venere. Ta natura iustus erat ut pler sorte amicoru fauore nolueritvti. Veneris iact'fflix erat i talis . . Quum M. Tullius Murenam defendens,multa salsi ψm se diceret in paradoxa Stoicorum,ridentibus csterisui viVΤ tandem S Cato exhilaratus,proximis diXit,Dii boni quam ridiculum habemus consulem. Stoicorum philos phiam Cato praecipue sequebatur, puer nactus huius sectς praeceptCrem.' Quu in senatu de Catilins coluratione tractaret,
452쪽
A POP ΗτΗ. LIB. V. ἔν eans a coniuratis venire,elamare coepit, ut palam re citarentur. Id ne fiere Caesar Catoni literas tradidit Erant autem ab Seruilia Catonis serore, amatoriae parum ti pudicae. Eas ubi legit Cato reiecit in Caese/rem dicens. Accipe ebrie. Nec aliud loquutus rediit ad sermonem intermissctum.
Hortensius a Catone petiit, ut Portiam filiam sua sBibulo nuptam sibi traderet in matrimoniu,pollices Prolis 2 marito reddituru simul ato ex ea prole suscepisset dinotId quum multis rationibus illi permasisset,Cato reis spondit,st quod ad ipssim attineret libenter gratilistraturum amico, verum hoc non audere a Bibulo potere. Tum Hortensius,nudans animum suum , petiit Martiam ipsius Catonis uxorem. Iam enim sibi Ca/ Ito ademerat mariti praetextum. Allen sius est Cato,ut
id fieret volente patre coniugis. lp2 Catone prae lente lacta sunt sponsalia.
In irum veniens cum Thermo conspicatus Ca/ sistoris templum armatis occupatum,omnes iri adi Autori tus a gladiatoribus obsideri, ipsumcli Metellum una. tas cum Caesare,o timidum,inquit,hominem,qui aduersus unum tantam armauit multitudinem.
Pompeius quo suam factionem redderet firmiore rper Μunatium pellit, ut Cato neptium duaru altera Factio sibi,alteram filio suo daret,Cato iussit reuersium Mu. vitato natium Pompeio renunciare,se quidem per mulieres capi non posse,beneuolentiam tamen illius sibi gra. tam esse,amicitiam etia,quς quatis affinitate firmior esset,polliceri,si qus reipub. conducerent sequeretur.
Caeterum aduer ius rempub. nunquam daturum ob fides. Neptes in matrimonium datas,obsidum nomine signans. Sunt qui narrent non Neptes,sed filias in matrimonium t PCmpeio petitas. Nunatio querenti, quod in Cypro Catone adite g
453쪽
Nimiast cupiens,parum eluiliter repulsus esset,quii nihil esset miliario negotii sed intus,cum Canidio fabularetur,sic se purias gauit, ut diceret se vereri,ne iuxta Theophrasti len tentia nimia amicitia causam aliquando daret odio. Λ Laudatus a senatu,quod populi tumultu oratione Iibere sua prorsus ledasset,at ego,in si vos P. C.nequaqua laudo,qui me praetore in tanto periculo destruistis .ro Cato ipso die comitiorum quenda h sponsoribus Craue damnauit,ac pecuniam illi traditam in alium transtud anaria lit. At populus admiratus Catonis iustitiam, amna probis to poenam remisit,dices satis dedita poenatu, quod a Catone damnatus esset. 11 Nullis P. Sulpitii ingratitudine incusantibus,quod ciuiaeet Catoni de se optime merito opposuisset copetitore, Cato sic excuse uti,dicens minime mirandu,si quod quis maximu honu duceret,id alteri nollet pcedere., , Quum C ssar Ariminu occupasset,& ad Pompeiustocide mmma rerum in urbe transata erit, Cato dixit. Silla mihi ista praedicenti credidissetis P. C. nec unum nunc timeremus,nec ab uno spes nostrae penderet. 1. Quum Pompeio res in filiciter ted erent,& ad CaeDei ton serem inclinaret victoria,Cato dicebat in rebus diuisilia a ica nis esse caliginis quod Pompeio praeter iusna agenti fitissent omnia prospera, caussim reipublicae tuenti nihil succederet. 1 4 Quum deploratis rebus amici hortarentur Cato/Aiola nem,ut ad Caesaris clementiam confugeret,respodit victorum eri,di eorum qui deliquissent suppi icare, Catonem nec victum nee captum esse, qui se per omnem vitam inuictum praestiti Te ac Caesarem ho/nestate iustitiaq; longe superasset, Caesarem potius
victumi eaptumst; esse,qui bellum quod diu negasset se moliri aduersiis patriam,nunc id egisse conuictus esset. Proinde pro se Caesarem orarenti, qui vellent,
454쪽
pro Catonem neminem orare debere.
Quum M. Octauius duas habens legsones haud retprocul ab Utica, i Catone postularet, ut inter ipBs ambitio de imperio statueretur,Cato legatis nihil respondit,
verum ad amicos couersus,Quis iam miretur,inquit
rem male gestam ess e,quum in ipsa morte in nostris videatis dominandi cupiditatem Z Significans ambitione ducum bellum infiliciter cessisse. Quu in senatu pro victoria qua Casar ex Vsipetis 16 Tencteris p Germanis retulerat, de iupplicatio e de. Libete
cernenda ageretur,sententiam dixi t Caesarem hosti. bus esse dedendum,quo Romana ciuitas a perfidia expiare deinde execrationes in autorem verterent.
Rursus quum in senatu Pompeio cui parum alio/ r qui Euebat decerneret imperium,dixit talium viro Ptudeurum esse,ingetia reipub.inferre malasadem depel tetiere empori consilium accommodans.
SCIPIO MINOR, Scipione minorem narrant annis quinquaginta x quatuor quibus vixi nihil emisse, nihil uendidisse, Frugali nihil sdificasse, Libras aut argeti trigita treis,auri du lasas in empla domo reliqsse,idq; quii potitus esset Carthagine milites ditasset,plus caeteris ducib'Gibus. Polybii sequens praecepta, dabat operam ne quan et do e Ero rediret domum,priusil sib: quocunq; moo Amicii do quempiam eorum in quos incidisset familiarem dc amicum reddidisset,sentiens nullam esse homini possessionem meliorem. Iuvenis etiam num tantam habebat opinionem 32rtitudinis δἰ prudeliar,ut Cato senior interrogatus Catonis de his qui apud Carthaginem militarent, in quibus testimo erat & Scipio,Homerico veri responderit, irium Ille sapit Blus,alii volitant velut umbrae. Quum Romam venissctelireuocatus est ab exercitu, q
455쪽
APOPHTH. LIB. V 2 GIScipio:nam mihi studio fuit,non ut noliem multos sed ne cuiquam essem ignotus. NomenclatoruIaus est, si plurimos nosse, ad egregii ducis est ob iegregia in rempub. merita,nulli ciuium ignotum es cilist,iussit ciues quum bellum esset cum celtiberis, quibus ambo fuerant in bellum missi , vel legatos, vel tribunos militum testes ac iudices Vtriusq; vir/ . itutis statuerent,qui ei bello interfuissent. Cenir creatus adolescenti cuidam equum ade smit , quod eo tempore quo Carthago oppugna/ Gloriabatur splendide coenatus libum in urbis similitudi nem figuratum , cui Carthagini nomen indide at: conuiuiis diripiendum proposuisset. iuuene vero causam sciscitante,cur equo priuatus esse , quonia, inquit Scipio,me prior Carthaginem diripuisti. C. Licinium praetereuntem quit vidisset, huc in roquit,virum scio peierasse vetum quonia nullus illii iudex
defert , non possum simul N acculator esse di iudex non acibit hoc in censere moderationis S iustitiae exeptu ..cuset Quum iam tertium a senatu fiustet emisitis: quo ut tradit Clitomachus , Urbes ait homines cernat
Visti getium,eiuitatum,ae regum inspector esset, ii posteaq peruenit Alexandriam,nau egressus ca/ Rex se pite pallio tectus incederet: Alexandrini undiq; ac gnis currentes flagitabant ut caput nudaret,iacie st, id desiderantibus ostenderet.Quum te nudasset, cla more,& plausu testati sunt gaudium fuit,quut re
Alexandriae vix interim ob delitias ac mollicie corporis aeqv aret Romanos incedentes, Iclplo voce submissa Panaetio insusurrauit in aurem. Ia inquit, Alexandrini nonnihil ex nostra peregrinatione fructus ceperunt,quibus per nos contigit, videre rege ambulantem. Nam Athenaeus ex autoritate Fosilao
456쪽
nil scribit Ptolemaeum, perquam Obeso corpCre, nunquam antea pedibus ambulasscte. νir Erat illi peregrinationis comes unus amicus PaFrugals naetius philosophus,famuli quin y,quorum uno peitasse regre destincto,quonia alium nolebat emere,e Ro ma accersiit,qui defuncti locum impleret. a 3 Quum Numantini videretur inexpugnabiles, vir Petunia qui multos Romanorum duces superassent,popu/ coteptu lus Scipionem iterum consule secit, ad suscipiendui 'hoc bellum . Caeterum quia multi gestirent exire in militiam i lenatus heri vetuisse quasi Italia sutiara eslctet deserta,ac ne pecunias quidem ex aerario stimere pastis est,sed vectigales prouentus quoru te , pus nondum excesserat assignauit, At Scipio pecuniis sidem sese negauit egere, suas enim & amicorui, i satis suturas. De militibus negatis questus est, bellur enim esse difficile. Quod si priores inqt, ob hostiui . fortitudinem toties victi fuerunt,difficile bellum est quia cum talibus pugnandum erit: Sin ob ςjuiu no strorum ignauiam,aeque difficile est,quia taliu opora in bello stimus uniri.
x Posteaq venit in castra,multa 1; illie licentia lasci Discipli utem,superstitionem ac luxum offendisse diuinostia mili/ ac sacrificos tu lenonibus protinus eiecit. Quin delatis vasi ola iussit amoliri,excepta olla,veru est poculo fictili. Ex argenteis, poculii ibrarum non amplius duarum permisit si quis habere vellet: balneis uti veruit. Qui ungerentur iussit ut ipsi sese fricarent. Iumentis enim quia manibus carent opus esse alio. a quo fritentur. Edixit ut milites stantes praderent opsonium non igni coactu, coenarent aut discum bentes,panem aut pultem selam,& carneis assas si. ue elixas. Ipse vero sago circuntectus obambulabat per exercitum,dic ά lugere exercitus dedecora.
457쪽
ApopuYΗ. LIB. V. roqi Quum Memii cuiusdam tribuni militum iumeta rς intercepisset,vasculis lapideis refrigerando vino pa Luxus ratis, ac poculis Thericleis, hoc est opost lactisonu damnusta Mihi quidem,inquit,ac patriae dies triginta, tibi tus ipsi vero per omne vitam, quu talis sis teipsum inutilem reddidisti. Significans bellum quod pro pa/tria gerebatur mensem Ettasse duraturum. Parum autem esse quod tum militem praestaret inutile, sed tinulto grauius,quod si pergeret esse talibus mori
bus perpetuo ciuis inutilis esset futurus.. Alteri euida scutum pulchre ornatu ostentanti,
Scutum qdem inqt,o iuuenis bellu est,at decet vi/ spes inrum Romanu in dextra potiusq lsua spem colloca clypeore. Clypeus enim sinistra geritur gladius dextra. Cuidam vallu gestanti,ille dicebat onere, vehe/ xν in menter premi,nihil mirum,inqt, quando isti ligno valli fi/magis si gladio fidis. Significans ideo vallum plus ducia habere ponderis,quia plus apud illii valeret Quod si gladiis fiderent milites nihil esset opus vallis.
mu videret hostes despondere animum, aiebat iasile ut tuto veniret mora temporis emisse , addens vicere si bonum ducem perinde ut medicit,non nisi in ex ne es detrema curatione serru adhibere,Nihilominus p Oc casione adori Numatinos,terga illos dare copulit. Quum leniores Numantini victis suis ignauiam xyexprobrarent, 2 nunc eos fugissent, quos toties in Dux oia fugam verterant, Numantinus quidam respondisse facit sertur. Nunc quidem oues esdem sunt,sed alius pa/stor,s ignificans Scipionem duce esse causam muta ta irtunae bellics,licet iidem essent milites. Numantia capta,quu iterum triumphasset, seipio Ioincidit illi controuersia cum Gaio Graccho, tu pro Libere
458쪽
nec castroru vociseratio unq terruit: nec tumultus hominu terrebit: qbus Italia scio non matrem eme, sed nouercam, Significans eos q publicis patris co/modis obstreperent,no eri vere Italos,sed alieni genas. Valerius restri illia dixita, nunq eos metua solatos,quos hue alligatos ad duxi. Denotas eos adductos misse captiuos Q in victorem strocitent. ar Iis vero si Graccho uderant vocistrantibus occidendu eri tyrannum Merito insit Scipio, si patria oppugnant,me prius volunt e medio sublatu Nelenim Romam posse cadere state Scipione, net Sci, pione uiuere,collapsa Roma. In hoc catalogo mulata admixta sunt,quae non sunt apophthegmata, et a Scipio Africanus consiulatu appetebat, veru ubi Nodeta sensit Pompeium amicu aliis seuere cadidatis: ipse te a petitione destitit,dicens eum consulatum sibi notam gloriae suturum si adipisceres,q molestu & inauspicatum,si refragante Pompeio consequeretur. Maluit consulatum cedere,q amicum perdere. Quum in Astica Pompeii partes sequutus res parum prospere gessisser,& Hispaniam petens intellexisset navim qua vehebatur ad hostibus capta, gladio praecordia sua transverberauit. Deinde C sorianis militibus queretibus ubi est Imperator. Imperator,mqt,bene habet. Suprema vox morietis deelaorauit animum meliore irtuna dignum.
a Caecilius Metellus, quu loco munito cogitaret Argute admouere eXercitum,ac centurio dixisset ipsi: Si decem modo hominum iacturam facere velis, capies locum,interrogauit eum num ipse de numero de/cem unus eme vellet. Hoc & alteri tribuitur. a Tribuo miruitu cuida δ iunioribus,pcontanti Me. Silentiu tellum etd esset facturus,Si eius rei,inil scirem mili
459쪽
APOPHTH. LIB. V. 2Cς tunicam e consciam,exuta in igne conieciliam. ducis Qtm Scipioni viventi fuisset inimicus morte ta 3men illius grauiter tulit,ius silmi filios ut subeuntes simultas
pheretrii fimus Scipissis efferrent addens se Roma I rogonae civitatis note gratia habere diis,* Scipio apud depgne
alios non esset natus. sentiens Roma non futuram da fuisse incolumen , si talem duce habuissent hostes. Simultatem oportet morte finiri,amicitia non ite. C. M A R I V SC. Matius obscuro genere natus facinorii milita rium comendatione ad rem p. accessit. Ac primum impro/maiore petiit aedilitate. Ubi sensit ea spe frustratiis, eurast eodem die minore ambiit,& ac frustratus, haud th desperauit, se Romae ciuitatis primate Bre , do
cens quantu in rebus humanis valeat improbitas. Quum in utroq; crure varices haberet, nullis is
vinculis alligatus prςbuit sese medico secadum,ae curatio nec suspiro emisso. nee adductis iuperciliis, chirur morbogi curationem pertulit. Caeterii quii medicus ad ab stravi,
terum crustransiret secandum vetuit dicens,cura δ' tionem non esse tanto dignam cruciatu. Lusius Mario ex Brore nepos ,quum Marsus iteru ,
eonsili esset, vim admouit militi cuidam adolescen 'ti,nomine Trebonio. A tis Lusium interficit. Id S/ .ctu multis incusentibus non infitiatus est adolesces PRse ducem suum interfecisse, sed causam addidit ae ς' probauit. Marius itaq; quum iussisset ad serri coro/ nam pro facinore in bello praeeare gesto dari selita,
Trebonio impositit, graui exemplo monens caete ros ne simili modo tentarent adolescentium pudiacitiam quando non Blum abBluit,verum etiam coronauit eum,qui & tmperatoris cognatum ,& duce situm ferro necasset.
O Quum castrametatus esset aduersus Teutonas CC all
460쪽
C. P o PI LI V s a Sitis in loco qui minimum habebat aqua . miIitibus distcentibus se sitire, ostendit ills flumen proxime ho stium vallum labens,illine,inquit vobis potus sanaguine venalis est. At illi ius erunt, ut se quo vellet 'o , duceret,donec liquidum haberent Rnguinem nec totus adhuc prae siti diriguisset. a Mille Camerinos q se i bello aduersus Cimbros Arma strenuos viros praestitissent honore Romanis aequat non au/ uit,idq; pi ster omne ius. At eos vero si factuni hoc diunt te reprehendebat,resp6dit se ob armorum strepitumges . legum vocem exaudire non potuisse.
9 In bello ciuili uitii is a cinctus obsideres ab lio,
Retoltu stibus,totinuit sest,tepus expectans oportunu. Po pedio aut Siloni dicenti. Si magnus es Imperator a Mari,descende in coflictu imo tu, snqt,si magnus
es Imperator,coge me nolente ad certam e venire.
i o Catulo Lucta tio in bello Cimbrico iuxta flumen Callide Athesim exercitum habente,quum Romani vide rent barbaros transire conantes,retrocesserunt,quadoquidem illorum impetum sustinere non poterat ipse celeriter sese ad fugientium primos contulit, ut non hostes fugere,sed ducem sequi videretur. Hoc' stratagema est,non apophthegma. i C. POPILI VS,r i C. Popilius missus erat ad Antiochum rege epiκAnimo, stolam ferens a senatu, qua iubebatur exercitum exst AEgypto abduceret, nec Ptolemaei filios orphanos regno spoliaret. Quum vero rex illum per medium exercitum ad se accedentem protul humaniter sa Iutas et,no reialutato rege literas reddidit, ibus 'Iectis quum Antiochus diceret se consultaturu, da tutumst, responsum, Popilius virga quam tenebat ducta linea cinxit regem,dicens .Hic igitur stans co