장음표시 사용
381쪽
Latinus,Germanus, Hispanus. Patriar ut Romanus. Aetheniensis. Aetas: Sit ne puer,adolesco, iuvenis
vir ansenex:et quomodo in hisce uitae partibus seges,
serit Quoniam tulissua natura est. Educatis,qua ratione,Cr a quibus sit educatus: Nam mollis educatatio indulgentia parentum,er licentia praeceptora efficit quost: natura bonos deteriores. Fortuna: seruus ne Gan liber: pecuniosus,an tenuis: priuaturi an in potestate, istunatus,an infortunatus. Addictio animi: iracundus,petulans,frugi: aras an liberalis. Habia res corporis. corporis enim robur,pulchritudoq; Crvestium cultus,plerans libidinis er petulantiae indimria sunt. Studui est uehemens animi ad rem quampia applicatio. Visit ne orator, poeta,medicus,venator, sutori consiliu est 'Mirari excogitata ratis. Videndum quae consilia ante rem sint habita. Hactenus dicta a personas referuntur.Sequuntur reliqua res, causa ocis3,NOLS,materi tempus,occinoincultas. Rre est negotiuinum,de quo agitur: ut parricisum acrilegia peculatus. cause duae sunt partes,impulsio Crratiocinatio . Impulsio est temerarius imi imperitus adficiendum aliquid, t non ficiendum: ut timor
firon,ira. Ratiocinatio est,quae commodorum comparatiose aut incomtaorum uitatione ad rem hortatur.
382쪽
eus dabitur,multos nostrum hi noui homines inuadere oneratur. A tepore. His praesertim teporibus, quibus ignobiliu animi in nobilitatem sunt accensi. Ea etenim licentia uiuitur,ut nemo Asa crimina non excogitet DE LEGITIMA CONSTITU T.
Constitutio legitima est, qua ex legibus er scriptis aliquid cotrouersae nocitur. sic dicta est, quod sepenumero e legibus oriatur . Ea sex partibus obstruitur scripto Cr sententia: contraripilibu ,ara biguo,d 'itae, tralation ratiocinati . Exscripto Cr sententia controuersia oritur, quum inter litigariαtes unus scripto:alter scripti sentEtia utitur. Eiusmodi cause costitutis est, ubi in Philippicis cicero probat statuam deberi Seruio Sulpitio, qui legatus missus ad Antonia in legatione mortuus erat. Lex legatis Irrro interremptis statuam decernebat. Hunc honorem ciαcero uolebat Servio Sulpitio decerni. qui no ferrosed legationis labore occubuit. Ex contrari' legibus,quata altera lex iubet aut permittit,altera vetat quicquaseri, hoc est, qua accusator Cr dsti orsuum utersiege bile qua sese tueatur. Ex ambiguo, quum scriα itum duas aut plures res significat. Hoc scpenumero fit multiplici potestate uerboru, IT accentu,et generecr numero, CT aflpiratione,CT contextu oratiois, Cr
383쪽
RHETORIOA. 3 Cuidam sex aut nouem habuit: dubitatio existit utruduplum aut triplam habebitpriuilegium. Tertia. Ruquod ante iussust, etiam postfit. Nulier rapta habet
optionem,ut uel caput raptoris petat,uel rutilium. Raptor fugit erim rupta nupsit alij,reuerso rapit ore petit optionem mulier. Quarta. An quod in toto ius est, idem et in parte. Aratra accipere pignori naulice uomerem accepit. Quinta. An quod in parte, iam in totoianis euehere Tarento no lice oves vexu DE IURIDICIALI cONαstitutione.
Iuridicialis constitutio est, quum iure an iniuria fictum aliquid si quaeritur. In hac rem aut si teritur quippiamstc seb quod uetitumisit,aut non. Itala punipli vir hoc,absolutam nominamus. Absoluta iuridicialis est,quum recte aliquid fictum esse dicimus Vt quidam abdicare filium uul quod philosophiae peram dederit. Filius se recte inicere est. Assumptis ita est,in qua quum reus rem per se turpem cisse cotifiteatur,re tamen assumptu extranea iure fictum d findit. Huius Decies quatuor sunt: criminis concessio
relatio, remotis,comparatio. Concessio est,quum reus petitsibi ignosci Eius partes duae,purgatio Cr deprecario. Purgatio est,per quam eius, qui accusatur, non
Asiam ipsum es uoluntas de ditur .Ea habet partes S
384쪽
vindex delet ut ignoscat, impetrare Fit tamen 1βpro eo dixeris,quisaepe fuerit de re publica bene meriritus,qui ob salutem populi quandos sese in pericula coniecerit. Relatio criminis est,quum aliquid nos alioram peccatis coactos missὶ dicimus. Ea est tam modi Horatius occiis tribus hostibus, Cr duobus amissis statribus domum se victor recepit. Is animaduertit fororem suum de starum morte non laborantem: stonsi aditem nomen appellantem identidem, qui unus ex hostibus fuerat. Indigne id passus uirginem occidit Ait e coactum esse iniquitate sororis, quod in hostianm mortem lugebat, starum negligebat: denique se σ populum Romanum uicisse, mole is ferebat.
Remotis eriminis est, quum culpam uel in homirinem, uel in rem aliquam rei cimicis. In hominem. Vesi accusetur is, qui consulum iussu Seruium Sulpiatium ρditiosium hominem occiderat. In rem: ParitemAmilias moriens seruo donavit libertatem ea coma ditione, ut mortuo sibi poneret aeream statuam infro. Qvum mortuus eset patersimiliasseruus p nere statuam uoluit. Sed plebiscitum erat, nussi posese statuam poni, nisi consensu plebis. Seruus libearum essest adyrmat, er quod statuam non poste inrit, eam culpam in rem,hoc est, in plebstitum rei citi
385쪽
Apud postum lex erat, ne quis Dianae vitulum iminiolaret. Nautae quidam quum aduersa tempestate in alto iactumentur,noverantsi eo portu, quem conlpiaciebant,potiti essen et Deo qui ibi essit, se uitulu imis molaturos. casu erat in eo portu Ainum Dianae eius, cui uitulam immolari non licebat. Imprudentes Iegis quum exissent, uitulum immolaverunt. Accusanturi Intentio HE vitulum immolassis et Deo, cui non liceribat. Depulso est in concessene posita. Ratio, nefὶ masnon licere. Infirmatis,tamen quoniam Actum est, quod non licebat,ex Iege supplicio digni estis. Iudicu-tis,quum id fecerint, quod non oportuerit, er id non oportere nescierint,sint ne supplicio digni. In coniecturali causa iudicalis nihil differt a constitutione. Vt repertus est VI II apud Aiacem intermum Holua, cuius capitulis ante inimicus fuerat. Accusatio,occidiopi Aiacem. Depulypo,non occidi coniecturalis constio tutis uel iudicatis,occiderit ne. Quid θεσις ac υπολσις. Vonum de statuum fue thematum naturamentionem Ircimus,prius quam ad alia transeamus,dicendum quid Rhetores uocent Uce υποθεσιν anest uin yrmae di sunt. Aliae quare otis personis, er temporibus, ex locis in utrans partem tractantur. Isae nominat Ar er theses, Cr quα
386쪽
Λ Mpli Patio est quoties rem aliquam gravises seu maiore, qu in es escimus. Vt apud Ciceorij pro A. Cluentis: Quod hoc portentu dij immortales quod tantam monfisum utilis locis,quod tam inrisisti scelus er immane,aut unde natum esse dicamus qAmplificamus quandos commutato rei nomine. Vt quu occisum eum dicimus,qui caestu est: latronem qui est improbu3 occidisse,cui res acerbior acciderit: exanimatum,dolore addictu:mutum,qui nihil respondet ireuixissiliqui spem recepit carnificem immitem: s acrilegum scelestum:ueneficum malum celas, monstru,pestem,lubem, celeratu. Huc pertinent Atreus pro cria deli. Sardanapalus pro est minam. Aut quu per colluationem irruntur quae amplificant. Cic. in. Verre: Noenim iurem, sed raptorem: non adulterum sed expugnatorem pudicitiae: non sacrilegu, sed hostemsacrarum, religionumq;: sicarium,sed crudelisimum caristifcem ciuium sociorums, in uestrum iudicium adriduximus. Plin. in Panegsico de Traiano: Non enim de Oranno, sed de cive: non de domino, sed de parente loquimur. Tertius amplificandi modus incremenis tum dicitur , quum per gradus peruenitur interdum ad summum,interdum quodammodo supra animum Fucinus est uincire culem Romanum celus uerberare a propς
387쪽
s o Io. FORTII RING. prope parricidium necare,quid dicam in crucem totilares Ouartus,cum cursu quodam grauiμs grauiusqsemper aliquid in equitur. Vt de uomitu in Antoniiι cicero: In coetu populi Romani, negocium publicum gerens,magister equitum. QRintum g A mmmo ισμὸν d est congeriem uocinqua rem eandem alijs atq; alijs modio est erimus. Vt quid tuus ille Tubero districti s in acie Pharsalica gladius agebat cuius lutus ille mucro petebat i qui fensus erat amorum tuorumsquae tua mens,oculi,manus, ardor animi s quid cupiebas s quid optabas s Amplificatio quos diu ratiae induissemus distinguitur. Aut enim rem alterum elemamus, alteram extollimus. Aut alterius partis laudesse amplificamus, ut praestramus timui id,quod laudatam suscepimus. Μείωσις cotraria est amplificationi
quoties attigiis: dicimus eum,qui pulsauit: laesisse qui
vulnerauit. Vtras interdum imperbolen sapit: ut pice nigrior, caecitate caecior: breuior primo, minus habet,quam nihiIDE AD FEcTIBVs.
A dus est comotio quaedam uel perturbatio
animi. Assctuu genera his uerbis enumerat Fabius Nech miseratione fotu mens indicu permoveti
388쪽
RHETOR Ic A. 3 istaetale assiciatur: steret , metuat: laetetur doleat. creberrimus est commistratio: cicero pro Milone: sed
obsit, s enim prae luchrmis loqui possum,et hic
si lachrmis defendi uetat. comistrationem captamus his stre modis. Ab habitu personae. Vt apud Vergintium: Obstupui steterunt, commer uox Aucibus ba sit. Ab aetate. Apud eundem: Instlix puer atq; impar congressus Achilli. A fortuna. Auforijsq; olim ditisesmus arvis. Hinc quos indignationem excitumus. Dido apud Vergilium: Et nostris illusierit aduena regnis A loco. intum uitam in f luis inter deserta ferarum Lustra domoss traho. Eodem pertinent figurae quae dam. Απορησις uel dubitatio: En quid ago ,rursus ne procos irrisa priores Experiar s Εκφανκσις cui exclamatio:Dij tulem terris auertite peste. Aποσι πρισις. Quos ego: sed motos praestat componere fuctus Permisto: Praeter miseram animam, er hoc corpus nihil relictum est, his utere ais abutere ut libet. Epinione uel epizeuxis . o Milis rasis. Vos suppedosnfimi uiri. criminis seu delicti connio. 'cita pro Ligario: Erravi,temere rei,poenite ad clementium tuam confugio, delicti ueniam peto,ut ignoαρus oro . Duplex est addictus: πος,2' , quando auditorum animi uehementer concitantur: eruῖος,
389쪽
ceronis uerba: Duo sunt,quae bene tructata ab orat re admirabile elaquentium Aciunt. Quorum alterum est usDcw ad natura, Cr ad mores,Gr ad omnem uitae consuetudine accomodatum. Atheru παγκτικον, quo perructantur animi, Cr concitanthr :in quo uno regnat oratio. Illud superilis come, iucundu,ud beneuo lientiam conciliandam paratum. Hoc vehemens, inccidis mincitatum,qm cause eripiuntlir. Onsed quu rapi
desti tur ustineri nudo pacto potest. Possint en asia
ratione admus distingui. In latos,qui gaulum conciliant audietis animo, ut in uratulatione.Et triste quuiram,indignationem,aut misericoriam moliemus. In addictuum ratione seruandum, ut ipsi uideamur tales quales cupimus auditores. Nam ut Quintiliantos ait, non incendit nisi ignis: nec madescimus ms humore, nec res ulla dat alteri colorem quem ipsa non habet. . Ide Fabius restri se uidissὸ histriones, qui adhuc fentes estinaculo descendebant, totopς conati erant commouere populum. DE DISPOSITIONE. soluta mentione, tradenda diss=ψEλλω fio, memoris,pronunciatio Membra oratiorinis c di menda. trimo loco exordium ponetur,feracundo narratio , tertio diui D, quarto confirm itio,
390쪽
quinto con ututio , sexto conclusio. Exigente tamen causa ordine huno quandos commutamus. Probati nes firmiores primo Cr ultimo loco: aliae medio proferendae sunt. Naturalis reru ordo in copositione quos.
verboru seruaridebet ut uiros reseminas,die Cr noructem,or udis occasium dicas:nofoeminus σviros,no noctem ac diem,non occasum Cr exortum. cauendum
etiam ne decrescat oratio, Cr fortiori subiungatur aliquid infirmius: ut sacrilego lur, aut latronι petum iras. Vidit ostio, ita er ordo duplex est. Natura iis, quo rem ut gesta est narramus. Artificiosius, quo naturalem ordinem consulto perturbamus i Superior ille ad historicos ex oratores: hic ad pocias pertinet. Poetae enim pleratique a medijs ordiuntur rebus. Sic Homerus Oiusseum a tempore, quo Vidisses eratim culisnus insula auspicatur . Quae Mia praecesse rarit, quomodo ud oclopes, Ut instros venerat, in insula Phaeacum postea recitantur. Quemadmodum instructio exercitus in aciem imperatori r ita haec
pars oratori summe necessiria est. Etenim scutissala pugnando: fc in dicendo dispositio ficile uicto αriam parit . Quippe di ponere aliud nihil est, nisurgumenta suo quaeque loco collocare, Cr Melut via me ducere.