장음표시 사용
221쪽
do prae erquam enina quod colore est nigro tantaque duritie, ut Barbaris agetur desicrabam sit in usu,tauigatum est quoque ac lucidissimum C denique graue,Vtinacitiam deiectum ad imum statim feratur Complura quoque lignorum multiplicis coloris in America reuerisitur genera,quorum nomina sigillatim edere non posuit, NGhum ' recolorem imitamia,alia violacea, quibus frustula quedam in Galliam ad uexeram alba ut charta, rubra, diuersi Brasilio genetis, uibus eii 1es: P il plandi est persimilis,nucibus tamen caret, materi
astabrefacta easdem cum nuce maculas habet Deniq; non ulla repermniau quorum folia sint capitati numicralia sun latitudinesesiquipedali,atque adeo complurium generun4,mnia sigillatim recensere longum esset ' VAd haec arbor in illis nascitur tertis pulchritua inis eximiae,
quod est maximu ade suauis est odoris, ut dum fabri vel sicin Jereti ves expoliretur frustula a nobis collectius fragrantrent. Contra alia illic adoles si quani Barbari noiminant allii teterri linino odor quem dum secatur aut uritur,nemo est qui serat foliis est a nomis nostris non absimilibus fructus vero eius qui proxime ad echinum ' forma accedit praesiertim vero nucleus adeo est venenatus, ut comedenti veneni praesientissimi effectum reserat Nihilominus tam Barbari nostri quod ex eo crepitacula siua componunt, fructum illum plurimi ieiunt I c quoque anu aduertendum est, prasiliam ut mox licemus poma ρω-a- complurium generunt optima sereritemabula dare etian arboribus ciuae Pulcherrimos quidem fructus edunt,ad vesicendunt tamen inutile, inli r 8- '
to praesiertim multae uni arbustula, quarum poma mes
bus valde similia,per culos e comedunturIdcirco garbaricum Gallosterosque aduenas ad orna illa colliget ad accedentes consipicantur,stio idiomate niochi crebro siurpantes viabius abstineant ad inonent Humora cui cortex est siemidigitali crassitudine. Lapore aratus Iraesertim recens ab arbore extractus,genus est Gua iaci, quantum cedo i duo bus Pharmacosolis, qui mare nobis cun tiansiniserant i eaoue Barbari Ctuntur ad morbum,quem iani appestat, qui, ut postea dicam, aeque eos perniciosis est,atbue apud nos lues venerea Arbor ne par is appellata naediocri altitudine, lijs btruthiocameli accedentibus,quae quidem non sunt edaia. Ex his Totibis pinamisu obduritiem corticis integra quaedan inlotistituditiem , iri, 'Φdinemque per rantes, quibus 'aracatio facta est, fietque insequentibus: illa etiam ad calices, aliauuevasseti
buspomo ampliore sonita' que calicis imitante in cuius imo existuloi,iJ
222쪽
' carum nomineas stimus,aut certe exili xum νης ς h suis in Dioscoiidem commentariis aliarum Wςum
''Estodita is terris ibor procer tale sorbunost
Bata ea ibunominant,amplitudine,&figura oui οφ oc maturuit colore ad aurum inclinato instar cotone malimon modo Vtli1-α α tu sed etiam subacidum, nec minus palato gratum succum e-Σα calore aestuantes iucundissime refrigerat Attamen cum dissita noceri illis arboribus decutiatur pomum illud, nonnisi a Cer coDithecis Quibus illis vescuntur,excussa habebamus
PMοψοm ictu secetur pomum P c. vocant Barbari palmi longite in ' absimili Eiusdem etiam coloris cum ad maturitatem peruenit. Jautem poman eon hi sin ulis ramis, quae Americani legentes in casas suasima tonantia opondere,quantum altera manu serr
a ram quod attinet, bimaturuit, calde auulse zminosumapparet: quo fit ut man
desti: ficus nominabatur: si Ofe ziat tam non immerito inter optimos totius orae illius fructus ditae motiae quidem est proditum, Catonem cum Carthagine Roni in ien mirae magnitudinis ficus attulisse verum quoniam irae his nostris nullam mentionem secerunt,credibile est,alius fimis . s. ra i in isti ae quibus fit sermo potiorum vero serina seliis ti, es honestabsimilis:tanta tame sunt magnitudin Vr Ira se, hede, latitudo vltra duosprotendatur: quo fit Vt nesta
a lti dini; lia extare. Nam etsi pharmacopolam quendam a 'teris Vidisse solium Pelasitis latitudine vinae cum quadran-
rhon auidem rotundaest haec planta)cuius circumferentia tres VLO eum adrantibus tribus suo ambitu caperet nusquam tamen acco do ad nostri is iure magnitudinem Verum quidem est orum crassitudinem longitudini nonresipondere,imo exu
223쪽
lia maxinie esse astidue tamen erecta, adeo viventi paulo vehementioris quo regio illa frequentissime vexatur mediana tantum costa impetum
ierat: reliquum vero ita dissecatur, ut emitius conspicienti, hi frutices rinis struthiocam sinis ornati esse credatitur
, Mattia totus csimentariis in Dio scoridem de palscribit quandam esse plantam in AEgypto, Cyproque nascetem, qua Veneti inde redeuntes Musam appellat, craticas similiter fruemus: quamque optime eo loco' inxit cuius desicriptionem,qui in parum ad nostrum Pit ala
co-aire accedis, hoc loco adsicribere placet Musa igitur liquit ille,adolescit si 'fia quantum, senumve cubitorum proceritatem,e stolonibus alterius fata: solio est arundineo ita naen perqua longo latoque ambitu sic diffundit,adeo ut m longula trium cubito tu mensiura quandoque excedat illam in vetaros e siqui cubitu spatieturdata,ciassaque per medium eXcurrZtecosta orre scunt folia aestate si natura, vel etia fortassis solis ardore,adeo ut men sic Se..ptembri eortinaco prorsius nudae cernatur, lectile te foliorum materia, Wadmodum sit tenuis Caulis quaros foliorum cortice vestitur palmae vel arundinis modo.Ramos habet nullos sed caudice tantum conssistit. Evertice germe emergit materiermolli, longitudine fere cubitali, Mitio alia
ab origine ad shnamia prodeunt germina; ternsim quaternumve dioi torsi inuicem distantia: uibus circumueniunt fructus,parui cucumerisImagnitudine, qui permaturitate quadan tenus flauescunt, corti cc fici, i eodemodo digitis detrahitur. Substatia pulpae conssistit melopeponum modo, nullo intus osse, neque emine Prim ligustantibus fructus insipiditate qua dam prae se ferre videntur, adeo ut primo statina gustu non placeat, verunt qui esui assuescunt, iis in dies magis delectantur: quippe qui quadam occultas aporis sit lauitate allecti,quae noni si tractu temporis cum palato init gratiam, nunquam Laturi videantur.lia Musiam inquit Matthiolus mihi desicrapscre qui ex AEgypto, d Cypro ad nos reuertuntur. Sed quaenam an liquis Musa ficierit planta, quid reseram no habeo .Fusius hoc ille per equi tu allato Theophram,&Serapionis testinionio ut videre cuiuis licet. Ali
bi quidem de ficu Indici puta Occidentali agit, cuius pictura quam eo
loco exhibet, indicat arbore esse monstrosissimae formae ac veritusne Le chori taedium afferam praesiertim cum ruinus ad Paco-aire nostii forimama edat intermissam repetam historiae meae sieriem vii qui vero plura nosse cupiant, eos adi s. Commentarioruria illorum libri 1.caput remitto. Quod igitur attinet ad xyliferos frutices, quae in mediocrem proceri tatem assurgunt,in Brasilia magno reperi diurnumero: flores instar cam panularum lutearum citrullinorum fere similes emittunt ubi vero emor
malum est pomum, non modo ad fageam glandem proxime accedit, edetiana maturum in quatuor diuiditur partes, quae per floccos ita mapni
tudine Xylum emittunt,quod Barbari Ani--iou nuncupant ii floccogum
illorum edio reperiuntur grana quedam nigra compacta, atque admodum compressa ad renis humani forma, cuius compacturae magi illud o fabamno superat. Porro Barbarae foemina xyli illius colligedi, nendi i irarae nosiunt,eo si quide cubilia sua consi iuno cum,quia nobis dicet ui modis.
224쪽
aurea ct i praeterea quamuis olim quatum accepi in America nullae aurei ac citrei mali arbores, hodie tamen cum Lusitan multa maritimis
coucre oris quas accolunt conseverint,non modo indies propagantur, ted ei poma ferui aurea quae hsarbaris Idar ou-ia appellantur borii pugnorsi crassitudine, citrea quoque cana plio &maiora numero.
satiari ran Saccari quo , cannae optime in illis terris cres cunt, di ima copia: i' inamen cum nos Galli, dc hominibi is A machinis ad elici dum accaru oneis nonduessemus instructi visunt Lusitani in iis quq occupat apu)Jarbaros locis in aqua cannas illas, ut saccari sapore indueret, madefaciebamus prout ante est a nobis dictu eap. 8. ubi de Barbaroru potu egim lii succu&medullam earli exsigebat. Hoc porro loco re multis 'riaile
mus, is aqua madefaciebamus, quae contra faccari qualitatem, quam dulcissima esse nemo ignorat,adeo acida fiebat,ut aceti nobis esset loco. Similiter insiluis noraro arundines nascuntur crassitudine cruris hu-l' II, 2ιὰ mani:sed quemad set se ebi uti oladii secentur adhuc stantes, aridae vero tanta duritie, ut fissis illis &iniadum clairurgicorsi scalprorsi efformatis sagittas suas ita arment Barbari,ut uno iactu seras humi fundant Sed quado de cannis o arunginibus incidit sermo, Calcodilus hist. de bello Turcfribit in India
Orientali arsidines reperiri tantae magnitudinis ac crassitudinis,ut nauigii vice praestentino modo tranandis fluminibus,sed etia singui quadragm-lta triticinaedimnos capiant, medimno sex modios Graecos continente. Adhaec Matthiolus suis in Dio coridem commentariiSali, arundInem,que ma rna copia in Italia nascitur, palis vitium apta ad decem cubitorum altitudinem exsi rgere lanceae crassituduae,5 pari firmitudine. Masticiae etia in in hac nostra America in dumetis naicitur,sta una cum aliis prope infinitis herbisti floribus odoratis, terram hauissimo odore perfundit his hisὰν Ouamuis autξ ea qua incolebamus regio,quae nimirum Capricinni tropici clibest,atonitruis horridi. quae Barbari ova vocant imbribus σξ vehemetioribus, ventis atrapidissimis nysit immunis, tame quianinqua in ea relu nix,nec grando conspicitur,ac proinde suis nunquam spoliatura reis κε arboetes frondibus,utpote quς frigore non insestentur,per totum annuso
vigent modo,quo mense Maio let apud nos stiluae.Praeterea quado huc-uio; sium progressusauuat commemorare,cum messe Decembri non modo breuis imi sint dies apud nos,sed etiariore rigetes,manus perflolacies que nasio dependeat,tum teporis Americanos diebus longissimis uti,gatoq;:stu torreri,ut ego sectique ad aue 'ecemb. fluuiis illum ardorem solari Ageremur. Veruntamen,quod sphqrae,5 ignaris facile est intelligere, cum Aes sub tropicis nusquam tam longi,neque rursum tam breues atque in nostro climate exoriantur,multo fiuntaquabiliores, multoque clemetiore coelo utuntur inco . Haec mihi dicenda suere de arboribus Americanis. plantarum, herbarumque facturus mentionem, ab iis exordiar, quas
225쪽
planta,quae fruetum anas edit,sorma iri similis, solijs incuruatis, inam ptiis, Amabitu diuisis,adaloem accedentibus,eiusdem cum carduo maiore formae, vana . pomum vero melonis mediocri est crassitudine; nucisque pineae sorma, in nullam reclinatam partem ad cinarae nostrae modum Ceterum a Vis illa,cum ad iustam peruenerunt maturitateni,colore anana opti- sunt aureo caerulesi imitante, odore Idei rubi fructus edit, adeo ut a nobis t. η'
insiluis alijsque locis,ubi nascuntur, erratibus, ex odore facile deprehedere 'tur:sapore adeo dulci,via nullis salgami nostris superentur Itaq, optimuesse totius Americae fructu existimo. Ipse unu aliquado compressi,ex quo cyathum succi licui,qui maluatico vino nihil cedere mihi videbatur foeta
minae vero Americanae canistros , lenos,quos Pana is nuncupant,Vnaicum Pacos illis,de quibus paulo ante mentione feci,alijsq; fructibus ad nos afferebant,quos singulos singulis pectinibus,aut speculis mercabamur.
Interea quae in America nascuntur simplicia, Unum est , τρι ρ 'Ham ,. . .. . lautitii nostri P m nominant:eo id cum lapatho maiori nostro modo cre- ah scit, altitudine nonnihil superat,solbs ab eo non absimilibus, quae tamen
propius ad Con lida maiorem accedunt. Haec herba ob insigne, quae est
praedita,vim magno apud Barbaros est in pretio.Hoc aute modo ea tuna tuti Collectoa manipulatim in casis appendunt,& exsiccant,dein quatuor pis...... aut quinque folia alio ampliori solio inuoluta accendui,orique accesa admota μρmρ luent,simumq, attrali sit,quo,licet naribus, labbsque persoratis exeat, adeos et sustentatur, ut si ad bellum proficiscantur, aut alia urgeat necessitas, eo per triduum,aut quadriduum alantur.Bengo quoque Noui Orb. hist.air Indos L . 3 6 ρ Pertianos peregre profecturos,herbam qua Coca ipsi appellant ore clauia liam,veluti panchrestia quoddapharmacum,circumferre:quippeeius prς- sidio freti integrum diem nullius nec cibi, nec potus egentes ita faciunt. Matthiolus quoq post Theophrastu stribit, Scythas glycyrhi Za contentos,absque alio alii nentoru praelidio decem,duodecimque dies degere quq Pet sarbarorum nostrorum no male respondent. Ea quoq, in alium nisi hi tuntur usum laquod e cerebro humoressuperfluos eliciat, vix ullum ex cere inpur- Barbaris offendas,e cuius collo fasticulus istius herbae non pendeat,cuius sumum continuo absorben etiacum familiaribus colloquentes:fumus vero ut ante dictum ess per nares ablaque pertusa exhalat, veluti e turibu lo odor vero ille minime est grauis Benzonis itaque interpres magno errore credidit,hanc eam esse herbam,quam Mexicani T', o,Hispaniolae vero insulae incol Co obbanominant,cuius odorem acutum &tetrum,atque adeo Diabolicum esse Bengo affirmat. Mulieres hac herba utentes nun D A quam animaduerti: cuius quidem rei causam ignoro assero autem sumum illum quem expertus sum fameni non mediocriter depellere lCeterum Nicotiana,seu Regina herba, licet apud nos Petum nomine M.fiahatur,tamen ea no est dequita ago:quin imo dua stς plantς,neque in forma, ram qneuheq in viribus ullo conuenire modo,Vili Rusticae scriptor Gallicus lib. q. lc.79.as erit,Nicotiana,quq Nicoto, eam e Lusitania in Gallia
226쪽
transtulit e plorida allatam esse, quae sto oo oo passuum millibus ab Antea rica distat tota enim torrida Lona interutramque est interieci a. Praeterea
diligenter in plerisq hortis,quo una domini vera ritum gloriabantui per- qui ii iii, nec tamen hactenus in Gallia noli rareperi. Ne autem Theuetus qui non ita pridem Angolis ensem sitiam herbam adeo celebrauit, vi ve iam esse Petum affirmet)credat, a me quod sicripsit ignorari, de eat lena quod de Nicotiana iudico:s quidem estigies quam in sitia Cosinographia depingedam curauit,plantam reserat laque a me illi non conceditur,quod sibi assumi se primum omnium verae Petum siemen in Galliam attulisse. Quin credo ob coeli inclamentiam aegre apud nos adolescere posse. Brassicarum quoque illic vidi genus, a Barbaris nominatum, quibus nonnunquantius condiun solijs est latitudine forma ad Ne-nufar accedentibus.
Quantum vero ad radices attinet praetera molyc A pi, ex quibus,vicii ixi cap. 8.Barbarae mulieres farinam suam conficiunt,alias etiam habent, z. b. quas Hetici appellant: quarum non modo Sue ferax est Brasiliense solum. '' atq; Lemovicense,&Sabaudicum est raparum sed etiam radices ipsi siunt crassitudine amborum pugnord, lonoitudine sesquipedales plus minus. Licet autem primo aspectu a terra auessae unius generis esse videatur, quia tamen inter coquendum aliae violaceum ceu pastinacae , aliae aureum ceu cotonea mala,aliae deniq, album colore induunt, trium esse generum autumo Vtut sit, vere possum affirmare has radices praesertim, quae aureo sunt colore, in cineribus coctas piris nostris , vel optimis bonitate non cedere. Earum folia, quae hederae terrestris more humi serpunt, folijs cucumertina aut latissimorum spinaciorum simili ma, colore tame disserunt, propius ad vitem albam accedente. Ceterum quia semine carent,Barbarae mulieres, quibus est curae radicum istarum propagatio, minimo negotio rem in agri cultura inauditam eas serunt minutatim si quidem concisas instar pastinacarum, quibus in acetariis utimur, serunt: quae frustula non mulio post totidem gignsit crassas radices Helicti, quod in terram fuerunt iniecta Tametsi quia cibarium est terrae illius praecipuum, passimque peregrinantibus occurrunt,eas etiam sponte nasti existimo. Barbaris quoque fructuum genus est,quod illi Mansi vocant,qui sub
ἡ Μ terrana sicuntur moi tuberum tenuibus , fila rapietis inter se deuinciun
terra nasien tur, nuclaum auellanae amplitudine dapore habent scolore tanaen lau-copaeo, putamine pisi siliqua non firmiore An vero folia, semenque proferat hic limotus, quamuis lapius eo vesci mihi contigerit, non tamen adeo a me est obseruatum, ut memoria repetere possim. Matthiolus quarundam avellanarum Indicarum meminit,quias rapione inquit, Faufei nominantur, nuci myristicae persimilium,in quodam inuolucro crescunt Bombycis non absimili, quae frequenter interualia aromata ex India aduehuntur. piper uiscum Praeterea illic quoque magna est copia Indici piperis, non oblongi sicut magno errore aleo a Neustrijs nautis accepto stiperioribus editionibus serips
227쪽
scripseram sed cornuti, quibusdam inquit Matthiolus, a quo etiam est
optime depictum)Siliquastrum appellati,quod sit gustui acerrimum: sths,ut idem attaaortensi Solanos milibus, paulo tamen amplioribus, caule cubiti magnitudine , viridi colore, albicanteoc geniculato floribus albicantibus,ῖructu longo corniculorum instar, qui primo exortu virescat, maturus vero adeo ruisescat, a laeuore quodam ita pelluceat, ut corallum reserat,&in quo concludatur pumilum semen lentium modo cona- pressum, usque adeo acre, praesertim antequani sit siccaturia, ut siquis manu attrectet,eamque postea ori,alij ve corporis parti admoueat, pulliti laestatim exsiurgant,quod&ipse experimento didici. Quo fit,ut mercatores nostrates ad tineturam tantum eo viantur Barbari vero nostri cum sale, quem conficere optime norunt, aqua infossis ad id reseruata, piperiblud conterunt: compositionem illam Ionquet appellant, qua eodem mo : ' do,quo nosiale inci Dis utuntur, non tamen quod1onquet buccellae, ante 'quam in os ingerant , applicent buccellam enim ante, post vero Ionquet summis digitis apprehensium ut cibo saporem addat,ori imponunt. Denique crescit quoque in illis terris fabae genus,pollicis crassitudine eqmmtηη a Barbaris Gnim moti uappellata pisa quoque alba, d leucopaea, quae et '
Haec sint non quidem,quae in uniuersium de arboribus 'erbis,1 fructibus Americanis dici possunt, sed quae a me sunt Obseruata per annum, quo illic vixi Deniqueiicut est a nobis dictum,apud Anaericanos, quadrupedes,nullas aues, pisces, nulla denique animantia per omnia Europaeis nostris re st Vsνς-- spondere rata nunc assero, quantum per siluas desagros errando experit Tatao: mihi datum est, nullas esse arbores, aut herbas,nullos denique fructus, qui exceptis m- a nostr1s non modi 111miles, nis tribus exceptis plantis portulaca, Ocymo,&filice,quae in quibusdam locis nascuntur Quapropter quotiescunque noui illius Orbis imago ob oculos obuersatur, acrisque temperiem, animantium multitudinem auium varietatem, arborum & plantarum ele-lgantiam , fruectuum denique bonitatem animo recol, toties Prophetae ista Psatio . exclamatio mihi in mentem venit:
o quae fuit ilia, uaeρotestas 4uaepruilentia multiplex,creandisi Tot rebus,simul, simulregendissovam quacunquepatetgloboseulgus, et is quoque imperii tuiparestit.
Ergo seatos terrae illius incolas praedico,s verum istorum omnium Conditorem agno erent. Atqui ad res describendas me accingo,quae plus aequo,quam sint ab eo alieni demonstrant.
228쪽
C Ap. XIlI metv x Tovoupinambaubi ro inrequis nostri bellum immortale gerunt adueisius arias finitimas gentes, pro more reliquorum omnium Barbarorum, quartam illam
.Hia .is g Orbis partena incoletiusia, quae a Magellanico fret, quod hi dueo grad. vltra Antarct icumsolum iacet, vique ad terras
Nouas quarum situs est ad 6o.grad. citra eundem Polum latitudine citra quadragiescentena passuum millia occupat proximi tamen dc infensissimi eorum hostes ij fiunt, qui Margaiates appellantur, quique eorum sunt soch Lusitani,quos Peras appellant.Sicut etiam Margaiates,non modo Tomismambaiariis, si etiam Gallis eorum sechs sunt capitales ho les. Non tamen Quod sarbari isti de finibus propagandis bello certent,pia. se Mili. plures enim agros quam opus illoccupant 'aut de diuitlas exspoli)s,rc- demptionibus,armisque deuictorum parandis,cogitent.Haec inquam eos minime mouent Prout enim fatentur omnes,non alio permoventur affectu, quam vi parentum,amicorumque iam olim captorum,&ab hostibus eo quia nobis dicetur modo, deuoratorum, mortem quam seuerissi me vicis cantur. Cui studio tam pertinaciter adhaerent,ut 'isquis eorum in hostium manus inciderit, eandem poenam necessario expectet, nimirum sere ut mactetur,deinde deuoretur. Praeterea ubi primum inter quos dam existis populis bellum est indictum, in eo consentietibus omnibus, hostem, cui illata sit iniuria in perpetuum de ea ulciscenda cogitaturum, ac proinde ignauiae tribuendum esse,si in suam redactoum potestatem in1-pune dimittanti eorum inimicitiae adeo sunt inueteratae ut ingratiam in m nritu ter se reduci nunqua possint. Merito itaq, dicemus Machiauessum eiusque gr/mm κ' disicipulos quibus hodie magno suo malo scatetGallia Barbaras istorum actiones imitari Clieni mάθ...istic contra doctrina& ad praxim reuocant, recenti gratia Veteres Iniurias non eue abolendas,
hoc est a omine Daemonum similes alios alijs parcer nunquam debere, an non fatis declarant animos suos traribus esse ferociores λRatio autem, qua To vinambauim nostri ad bellum profecturi conueniunt, haec est quantum ob ruare mihi licuit Etsi Reges aut Principes inter se nullos habent,sed pares sunt serme dignitate,tamen hoc illis anatura indilli est quod etiaa Lacedaemonijs exactissime olim est obseruati, ut seniores,quos eorem che nominant,propter rerum experientiam sus spiciant di observent:in singulis itaque pagis non aspernandum illis praesta- ψειε φιβ tur Obsequium. Oblata hi occasione, vel inambulantes, aut lem suis myrthino se peti silibus xylinis insidentes,ceteros his aut similibus hortantur verbis: t.. . -I Erg6 ne inquiunt alternatim loquentes,sermone minime interrupto
merici oratis murores nostii qui tot hostes non modo debellarunt,sed etia devicerunt,&ina starunt, deuorarunt exemplo nobis fuere,ut perpetuo domi deh- testamus uenie, ne nostram, quae tanto olim ceteris omnιbus suit terrori,
229쪽
rori, ut eius conspectuna ferre minime potuerint, magno nostro cum de decore,tanto assici probro patiemur, ut in laribus ipsis nostris ab hostibus
bello petamur: Nostrane ignauia conamittemus, ut Margatari &Pero
Dipa hoc est,illae gentes nequam primi in nos impetum faciant Tum o rator ille, manibus humeros,&nates plaudens, cum exclamatione haec addit verba Erima ,sirimis, To- nambaulis, Cono duas Tan, Tan, dccloceri nequaquam populares mei; adolescentes sortissimi,ita nobis est agedum quin potius ad certanaen nos instruamus, mortique mactationi nos de luoueamuS, aut nostros ulciscarnuti Hi ergo seniorum orationibus, quae aliquando in ex horas producuntur, audito , qui attentissime audiunt, adeo ut ne syllaba quidem illis excidat,&animo dc viribus aucti , in singulis pagis se inuicem compei lantes,ad pr fixum locum quam celerrime possunt magno numero conueniant. Verum antequam ovoupinambis nostros ad proelium dedu- camus,quibus sint armis instrueti dicendum est.
Ac primum quidem Tacates, hoc est clauas aut enses rubro alias nigro di et
ligno fabricatos habent: longitudine vulgo sint quinque aut sex pedum 'extrema parte orbiculatae aut uali figura, latitudine pedali, crassitudine digiti pollicis in media sui parte, orae vero commodissime exacuatae, siquidem ex grauissimo ligno,quale est buxum,sunt consectae, securis acutissi mae aciei perparum cedunt. Adeo ut facile credam unicum Touo inmani arium isti iusmodi claua armatu, ac furore percitum, multum negoti, duo bus gladiatoribus nostratibus exhibere posse. Arcus insuper habent, quos ratat nominant,ex eodem ligni Oenere ti l . tubro nimirum&atro fabricatos h longitudine descrassitudine nostros adeo stuperant, ut eos nec lentare, nec adducere ullus nostrsim possit quin potius imo totis viribus puerorum decem annorum arcubus curuandis opus esse. Pro neruis ea est illis herba, quam Tocon vocant, quae licet admo l . 2 2 dum sit exilis, tanta tamen est firmitudine ut equia tres ferat Sagittae sunt vinali longitudine'. tribus iuncturis perficiuntur: rnedia pars ex arun si ' dine, reliquae vero duae e ligno sint nigro siegmina porro illa adeo eon 'i' 'cinne quibusdam arborum corticibus colligantur, ut firmius a salutinari nequeant Plumulas duas illis applicant pedali longitudine quas filo xyli no, quod gluten apud eos non sit in usu, constringunt osmi praeacuta mu cronibus aptanti aliquando arundinis sicco frustulum palmi longitudine in modum scalpri dolatum monnunquam ratae piscis caudae extreGinum,quae,ut alibi dixi, maxime est venenata.Ex quo vero Gallio Lusitat ni in eas regiones commeant, recepto eorum more Barbaris agittas ferreis spiculis, aut Laltem clauis acutioribus firmareas lueuerunt lam dictum est quae sit illoruin versandis clauis illis sitis dexteritas ad a tr/ η -- arcus vero quod attinet,confido fore uti omnes, a quibus sunt conspecti 'It ' Barbari, confirmet eos nudis brach ijs tanta celeritate, tamq, certo icthlia
culari, ut cir bona Angloris pace, qui tam dieritissimi sagittariihabentur, dictures sit)sagittis suis manui qua areu tenet impositis, duo loci ni abillis citiusquam ab Analis sex suerint enitiis. Ce
230쪽
ramoma Postremo parmas habent extergo rapi ou, ius amante memini,
latas plahas,dc rotundas ad modum fundi tympani Germanici Vis inter proeliandum non obteguntur ad eum, qui solent milites nostri,modum, sed iis dimicados agittas hostium excipiunt Haec vero sunt uniuricanorum arma neque enim aths armaturis corpus suum obtegunt quin contra exceptis plumaceis pileis,armillis, breuibusque aliis indumetis quibus corpus sium, ut ante dictu est, exornat,si ves indusi essent induti ad proelium profecturi confestim illud exuerent,venti ne illo intrica:
rertinensis Ut autem sermoni de armis Barbarorum finem imponam,illi siquan-
η p nobis enses serreos accipiebant scut Moui acat cuidam ex mel Vnum
dono dedi,statim vagina procul abiiciebant idem quoque acceptis cultris
factitabant eorum fulgore delectabantur, aut ad abscindendos arborum ramos utiliores, quam ad pugnam censebant: absiane, ut a me dictuna est, optimesiuis versiandis eos esse exercitatos, commodius illis Utuntur. Ceterum tormet aliquot ininimi preta eo deuexeramus: Haec Barba
ri terni singula displodebat, unus manibus napositum ad destinatum
tentabat alter colliniabat tertius ignem admouebat Tamen quia canna
ad os, qAomplebant, nisi carbo contusus pulueri tormen risuisset admixtus,magno eorum periculo tormetum fuisset disruptum Ad haec nolo praetermittere,Barbasos,cum primum tomaetorum maiorum, minorum strepitum audirent,quo lanam odo territos fuisse,pr esertim cum nonnullos ex nostris auem ex arbore dei)cientes videbant feramve humi sternentes plumbea glande,quam ipsit no cernebant,tamen arte co- pnita,haec reirmidare desierunt dicebant enim se celerius sagittas sex culari posse,quam quis tormentum semel aptaret. Si ouis autem obi)ciat tormentum longe altius penetrare: Respondeo, nec thoraces bubalinos, nec hamis consertos sagittae a Barbaris emissae impetu ferre, quin ea aeque abolande tormentularia trahciantur veruntam e quia commodiori loco haec a nobis dici poterunt, cum ad Barbarorum proelia ventum erat, ne confuse agam, iana Barbarorum copias ad proeliandum educo. Τρηisyessar Eaqua dictum est ratione coactis, ad octo aut decem capitum millia, k'VM inulieribus paucis, non ad proeliandum quidem, sed ad inapedimentari commeatus comportandos incastra conuenientibus exsenioribus ij qui hostes maximo numero interfecerunt,&deuorarunt, copiis praeh-
β rori e ciuntur quibus ducibus itineri se accingunt. Quamuis autem incedant zita nullo ordine tamen cum iter faciunt conglobati,sortissimis prima aciem in φήμης occupantibus,mirum est qua como se uniuersia illa multitudo sine tribu nod mensore se recipiat,ita ut signo dato celerrimem aciem conueniat. Ceterum nonnulli unt,qui cornibus,quae ipsi nubia vocant iesiquiuInaelonoitudine,&crassitudine has nostratis ab inferiore parte pali titudine instar buccinae milites cient, tum patria excedentes, tum etia ca- , stra mouentes. Nonnulli etiam fistulas ex ossibus hostium, olim macta ,-zaetorum&deuoratorum verunt,quirum animos excitent,studiumq hostes consimiliter mactandi, augeant.