장음표시 사용
271쪽
a56 P. III. C. II. DE IMITATIONE.
Isu Charum utilitatis adseret auctorum lectio, i statis nisi accesserit IMITATIO. Haeca vero nobis est facultas, auctoris stilum a . eiusque idem sine plagii suspicione Uexprimendi.
minim vero stilus non consistat in sola Phraseologia,sed in ipso orationis habitu facile patet, non eum imitariCICER ΟΝΕΜ, iii phrasibus ex eius libris excerptis utitur, sed qui totum orationis CICERONIA. NAE characterem solerter exprimit. h Aliud est exseribere auctorem, aliud uuidem imitari. Hinc qui integras audiorum periodos orationi suae inis texit, is non imitari, sed plagium committere videtur. Qita in re plures forsan peccarunt eruditi, quam vulgo
sis; δε Π Vt vero totam imitandi artem recte ea notan teneamuS, de duobus potissimum capitibus dum videtur cogitandum, videlicet quem imitari oporteat λ quomodo ea imitatio prudenter sit instituenda λd
satis equidem ipsa nos sana dolet ratio,exemplum quod nobis imitandum proponimus suis numeris absoluistum esse debere. Recte enim L IN Epis L s. Stultissimum credo adimitandum non optima quaeque proponere. Sed quem, quaeso, auctorem dixeris optimum Fieri potest, ut in eodem genere plures eamdem latiisdem, sed diuersissimam tamen, consequantur. Sane qui inter se contendit CICERONEM PLINI- vi , NEPOTEM CAESAREM, LIVIV Μ Υ A C L Vm , HORATIVM IVVENALEM, utrosque fatebitur maximos, sed peculiari quadamis sua laude Quare non adeo expeditum est,quis ei tot praestantissimis auctoribus praecipue, sit imitandin. Quem ,
272쪽
RIII C. II. DE IMITATIONE. aue
d Quemadmodum rebus in omnibus, ita ct in imitatione, apprime hoc est utile, ne quid nimis. Qui neminem imitaturus suo indulget ingenio , plerumque sibi fingit dietionem quandam insulsam atque insipidam. Contra ea fieri potest, ut nimia imitandi cura in seruitutem illam euadat, de qua HORATIUS: O imitatores, seruum pecuit Praeelare de hoe hominum genere Iaa. Epist. μι-
fest cent. Ins. Vbi inquit, sola mitatio es, o bula adsaeremus, quid fit persona scenica; ut quidam
magnorum virorum babitum atque incesbin auigestus imitantur,cetera interva disparasis iamiunctius autelarsuras aliquas Tussit orte referimus ad vim ornen Uem eius non adspiramus Ita Lipsius,qui si tam prudenter prius istud extremum euitasset, quam hoc posterius, ad summam eloquentiae laudem potuisset peruenire. Qiia reis hoe operae pretiuin est cognoscere, qtia ratione ita imitandi sint optimi audiores, ut utrumque vitemus vitium, ch nee ingenio plus iusto indulgere, nec κο-οo, ι
III. Ad priorem quaestionem quod alti suo
net, nec neminem imitandum puto e nec
promiscue omnes, hie Vnum Optimum dia Optimus vero videtur, qui cuiusque ingenio ac captu quam maxime est accommodatus, g)e Fuerunt, qui nullum imitandum erederent. Iam olim Caesarem Cottam eo maxime nomine admiratus est C DC EAE o, qui in libro II de oratore Esse tamen mu ros, inquit, videmus, qui neminem imitentur, suapta natura, quod velint, sine cuiusquam similitudine consequantur quod o in vobis animaduerti recte potes, Caesar o Cotta. eque vero vester aequalis, Curio, quemquam tot magnopere,idetur imitari. Enimuero tametsi facile largiar Romanos alios in vernacula linguaiala naturae inseruique bonitate ad persectionem ali qua in
273쪽
258 . III. C. II. DE IMITATIONE.
quam potuisse peruenire, quemadmodum id saepe et iam in aliis fieri solet, qui linguam patriam accuratius sibi excolendam existimant hodie tamen,ex quo ingua illa exspirauit, fieri non potest, ut sine imitatione eius genitimae natiuam pulchritudinem adsequamur. Vnde ludibrium lectorihus debet ANG. POLITIANUS. qui in Epis V. III, 6 omnem imitationem explodere videtur.
1 Fieri non potest, quin in aequali ae s hi parum simili adsuescat dictioni, qui per omnes vagatur auctores, modo hune, modo illum imitatur, Vix oculos prudentum ferret aedificium, in quod arehitectusex mille diuersissimae structurae palatiis coniecisset, quidquid pulcrum ei esset visum. Ea demum pulcra ae pudica videtur oratio, quae licet artificio varia, ubique tamen eumdem seruat colorem, nusquani eadem, S semper tamen sui similis. Hanc vero facultatem adsequetur nemo, qui vel neminem, vel Omnes promiscue imitatur, ceu vel IV STI LIPSII exemplo patet.
M omnes legendos auctores, ct ex iis optima quaevis in usum nostrum esse seponenda, ipsi capite superiore docuimus. Neque tamen ideo omnes promiscue sunt imitandi. Vnus isque optimus, eligendus, cuius ad exemplum totius orationis habitum componamus. Ex reliquis phrases aeumina res peti possunt. Merito vero eum iudicamus optimum, qui eluusque naturae aeingenio videtur conuenientillimus. Sunt, qui naturae quodam impetu ad ubertatem ct copiam feruntur iis CICERONE FI commedauerim. Sunt, quibus nihil, nisi quod adstrictum ae argutum est, placet his PLINIVS erit imitandus. Alii simplici quodam aecasto orationis genere delectantur hi faeillime vel CAEsAR Ei vel C O m. NEPOTE I imitabuntur. Denique quibus oratio grauis iressa est in deliciis, ii non invita Minerva TACITVΜ bi imitandum proponent. Hinc naturam cuiqui suam hae quoque in re esse sequendam, iam olim optime obseruauit TI L. insit orat. X, similis ero au-
274쪽
P. III. C. II. DE IMITATIONE. D
cto, ingenio nostro quam maxime videatii aecomodatus, facile ex eo intelligemus, si,'iiis maxime nobis placeat, &'item facillime imitando expri mamus, subinde facto periculo experiamur. Ita enim fere natura comis paratum est, ut tanto magis quidqtie nobis placeat,quam
to est ingenio ae naturae nostrae conuenientius.
IV. Est vero imitatio vel PUERILIS,
vel VIRILIS seu mascula. illa verba ac τ' et phrases anxiein moros imitatur: hihaec:
apsum auctoris ingenium ac orationis habitum cum iudicio ac libertate exprimit. i
h Tales sunt omnes illae imitationes, quas in stholarum triuio deprehendimus. Perlecta CICERONI speri-ocha, excerpti phrasibus elegantioribiis, iisque in eis pistolam aliquam aut historiam compa tis, tum demunt discipuli sibi plane Ciceroniani, aut, si mauis, Ciceroni anissimi videntur, quasi omnis elegantia Ciceronianaitat solis phrasibus, ac non potius in ipso orationis habitu.
consisteret. Mireris ergo viros quosdam ceteroquintdo et illi mos nimiunt huie puerili imitationi tribuisse, ac
saepe periodos integras exauctoribus exscripsisse Ianaas CH EFFERO in pinnas stilip. p. est obseruatum, AENE ΑΜ YLVIVΜ in bisoria viropaea de Hiingaris ita di eruisse Tureas aurea od Olirio se Hungoros ferro atque aere fulgere. brisianum agmen resare paratum sequi, nec turba necfarcinis praegraue, intentum, quod dux non modo Agnei,sed etiaam innuat. Atqui haec omnia sunt ex CVRTI IU.as vix verbo mutato, exscripta. Ferenda haec sunt in pueris in maturioris iudieii viris reprehensione dignissima, maxime si non loca auctorum rebus, sed res auctorum phrasibiis accommodentur. Cuius rei praeclaruni exemplum ab eodem SCHEFFERO P. H. datum est ex EGI HARNDI vita Caroli M. qui sui descripturiis staturam ct eorporis habitum : Formae, in
quit, auctoritos ac dignitas, tam santi qua denti, plu-rmamreat, ceruix o se breuior, venterque proiecti-
275쪽
α6o . III. C. II. DE IMITATIONE. .
or, valetudine prospera, praeter quod antequam decedereι noribus ita dormiebat, visummuinquater aut qttin- quies non solum expergiscendo, sedetiam desurgendo in- Terrumperet. Omnia haee ex VETONII Claudio, erone Iulio o Augusto, quemadmodum halia, exscripta sunt. Quis vero crederet, Carolum M. illorum Imperatorum formam ae corporis habitum in plerisque tam accurate expressisse sic EGINI ARDvs ergo, dum inepte SVETONII premit vestigia, muL
i virilis vel mascula imitatio non verba tantum aethrasin auctoris exprimit, sed ct inueniendi, disponendiue artifieium, ipsumque orationis habitum, ita tamen, ut illa exscripta esse, nemo possit arguere. E. g. Elegans est haee perioch LUCRETII lib. I.
Ne me animiossit, quam sint obscura, sed acri Perenei ibi se laudis spes magna meum cor, Et ut incussis uem mi in pectus amorem Musarum, quo nunc insinctus mente lenti Avia Pieridum peragro loca, nullius ante Trita solo. Haee imitatus est VIRGILIVS, sed ita, ut nemo eum plagi suspectum habiturus sit. Ita enim canit poeta suauissimus Georg. III, 89. Aq. Mestim animi dubius, verbis ea vincere magnum suamsit, o angustis rebus hunc addere bonorem, Sed me Parnaus deserta per ardua dulcis Raptat amor iuuat ire iugis, qua nulla priorum casaliam modi diuerterat orbita cliuo similia hae vi RGILI sunt illis Lueretianis ast
non eadem tamen. Eamdem rem elegantiore phrasi alioque orationis charactere expressit VIRGILIUS. Sie supra etiam hane produximus periodum I E-
276쪽
RO NII ex orat pro A. Caecina L Si quantum in agro Deisque desertis audaciapotes, tantum inforo atque in iudieiis impudentia valeret et non minus in caussa cederet A. Caecina Sex. Aebutii impudentiae, quam in vi faciacienda eius sit audacia. Eam nos p. 63. sumus imitati: Si quantum in stringendis carceribus Uutiapores, tantum ad stiugienda Uurcam audacia valeret: non mi. nus iam bios carni es deluderet audacia, quam lictoribus olim illasi astutia Nee verba hic sunt eadem re res diuersissima. Quicumque tamen utramque perio. dum inter se contenderit,statim deprehendet, nostram e CICERONI AN A esse expressam Scilicet non verba de phrasin,sed ipsum orationis habitum sumus imitati ea. que imitatio iure quodam suo virilis poterit appellari.
V. Ad puerilem imitationem quod alti quid putinet, ea facilior est. Modo enim phrases ab riuit. auctore mutuas accipimus hymodo sente tiam quamdam aliis verbisphralibusque ex, primimus,49 modo eamdem, additis ciuibusdam detractisque vocibus aut circumlatatiis, refingimus. m
h Hoc imitationis genus maxime puerile est. Nihil .nim artis hahet usus iste phrasium. Sie si quis ita Io- queretur Ouum nobilitate generis oguria majο-rum tua virtute unus omnium maxime sorean: mnes nonsulum eran Metiam confidunt, talem te alia quando futurum, qualem ognitum iudiearunt facile unusquisque videt phrases has omnes e CORNELI 1 NEPOTI Milt L esse sed nemo tamen qiiidquam artis aut ingenii hic deprehendet. I Seeundam hane imitationis puerilis speetem iam RVINCTI L. Ius Orat. X,s.commendauit Sumamus siententiam, inquit, eamque versemus quam numerosi me, velut eadem cera aliae atque alia ormae διcι δε-unt. Exempli Ioeo sit sententia illa Hectoris apud
277쪽
NAEVIVΜ: Hebrum est laudari a laudato uiro Nan ei quis aliis verbis ita exprimeret Lau ari ab iis, ρα is uni laude dignissimi, is uero fructus laudandarum
actionum sidetur pulcherrimus, dicere ego sententiam illam ex Minas i o quidem, sed mutatis tamen verbis, expressam. mare quoque linitandi ratio puerilis est, sed paullo artificiosor. Quemadmodum enim prima species iuris eo manifesto similis est ita haee eorum furum aemulatur solertiam, qui rebus furtiuis signa quaedam detrahunt, aut alia noua addunt, ne tam facile possint adominis furtum concepturis, vel quaesitoribus agnosci. E. g. supra A c . prolixam admodum ae verbosissimam adduximus periodum exiv RETI orationibus Eam eoarctabimus facile omissis nonnullis aut detractis, quae eminere videntur: Si eorum, quae vivunt, unumquodque persciendi derio tenetur, animusque nose tum demum, quando additiinum exemplarmo. ius accessit, videturperfectismusci ea profecto erit .mniumpraestantis facultas,quae homines Deo, quoad eius sieri potes, arctetae deuincit. Eodem modo etiam amplificando refingi possunt auctorum sente tiae. Verum in utraque imitandi ratione danda est opera, ut
me sententiae elegantia ae acumen percat Plerumque enim tam pressae ac rotiindae sunt optimorum aucto is
Tum sententiae, ut neque addi quidquam neque detrahi possit, quinimul maxima pars puleritudinis pereat. Exemplo esto sententia, ut opinor, VBLII MYRIrcuiuispotest eontingere, quod euiquam potes te sue addas quidquam, siue detrahas, plurimum acuminis aedoctoris mantiductione, ne adolestentes his decipian
Dbb; H. Virilis imitatio non contenta phrasive inum bus aut vocabulis, ipsas auctoris virtutes ex- ρης primere docet. Quum vero auctoris virtus
'ρ' modo in inuentione, modo in dispositiode, modo
278쪽
modo in eloquutione eluceat mascula in-
Manuentio versalii in exeogitandis argumentis. Ea, ro quum in λογης,--m Θ, dilii Iantur, nullum
Tlt argumentorum geniis, in qu Maon imitari liceat alios Saepe auctores nobis sup ditanti enthymemata
elegantiissima, quae nobis in usus nostros conuertere licebit. E. g. NI VI Epist. I. io laudaturus Euphratem philosophum Stoicum, quot praeclara enthymemata accumulata Ait eum esse I obuium4 expositum,plenumque humanitatis,U.in disputando grauerti, subtilem, ornatum, ac paene Platonicum. III infer non e copi Dium, varium, luleem, ut facile repugnantes quoque ducere possit. Addit IV. multum ipsi venerationis adquirere proceritatem corporis, decoram faciem, demissum eapillum, ingentemdianam barbam. V. nullum horrorem in cultu esse, multam tamen seuerit intem. Laudat quoque VI vitae sanctitatem iam comitate VII seueritatem in insectandis vitiis eum silmma humanitate coniunctam. Nee VIII liberos eius ad veram laudem accurate institutos praetermittit. Vide, quot hic enthymemata paucis periodis aecumulet 'LIN I Wi An iam deesse tibi possent argumenta, philosophum vel theologum aliquem praeclarum laudaturos
Equidem affirmare non dubitarim, toti orationi eneo-miastieae sussieere posse hae enthymemata. Qilem vero tunc deprehensurum putas, te PLINIVΜ esse imitatum Nee minus It assectus excitandi rationem optime ostendunt auctores elassies. Exemplum denuo praebebit UNI UAE, Epis III. I. qui amore studiorum inflammaturus Caninium Rufum, praediorum eius amoenitatem eollaudat, ae deinde colligit, recte iis vintendum esse non rectius vero iis usurum Caninium,
qtiam si, omissis sordidis rei familiaris euris, in studiorum sese portum vindieet, maxime quum praedia illa post eum alium atque alium habitura dominum, gloria
279쪽
vero vigiliis ae lucubrationibus parta nunquam sit interitura. Nilam eleganter hoc argumento παθητικωvti posses, si quando cohortari aliquem volueris ad diligentiam, qui in pingui aliquo secessit,aut alio amoeniore loco vivio Denique Ili etiatimores quos vocant, seu optime ducibiis auctoribus classicis addiscinius Vt hic quoquc consulamus PLINIVΜ, pisolo eius Pliabri I, exemplo esse poterit,initam comiter eum amieis si expostulandum obiurgat Fabium Iustum de infrequentia litterarii in petit ut vel solum illud: Si uales Bene es, ego eo scribat, hoc enim sibi fore maximum. Serio se id rogare ait, ut sciat, quid agat quod sine sollicitudine summa nescire non possit. Tam morata epi' stola nobis etiam facile licebit eum amicis expostulare, nostro,si stilo mutata Plinii dictione solum retineamus argumentum ηθιμον-
x Idispo. VII. Nonnumquam de Di SPOSITI-stione. M NEWauctoris imitamur, cum generalem totius orationis, C tum eam, quam in singulis argumentis deprehendimus N
o E. g. BUCHNERV Paneg3r. IX. laudaturusHENR FRISIV Μ, Cancellarium Saxonicum, ita orationem partitur, ut ean cellaritimis genere nobilem ct excellentem virtute, I magnum peritia, ct auctorita te validum esse oportere, easque virtute omnes in F Do minuisse, ostendat, iiilibet in C DC E- Ο N Us temone palillo versatior intelliget, Tullianani esse hane dispositionem. Is in orati me pro lege Munilia X eodem modo laudatio ΜPEIVΜ ΜΑ- Gm m. Ait enim, summo imperatori quatuor res iiDesse oportere, scientiam rei militaris, virtutent, auctoritatem, re felicitatem, eaque omnia in Pompeio summa esse.
p Permultum enim refert, quomodo disponantur argumenta singula. Fieri id solet per syllogismos Henthymemata. Sed in his disponendis magnam oratori reli
280쪽
Etam esse libertatem, iam supra obseruauimus. Non melius itaque nobis consulemus, quam si ea quoque in re auctores veteres duces sequamur. Exemplum petamus ex eiusdem CICERONI oratione cap. XV. ubi auctoritatem OMPEII hoc ordine ollaudat: I. M AIO R duieunque maxima posiet auctoritat is imperator optimus es
R A TIO Homines enim v eontemnant aut metuant, aut oderint, aut uinent, opinione non minus famae, quam ratione, commouentur. II MINOR Pompeius maximapodet auctoritate.
RATIONES L Popu Rom. praeclara dei eo iudieia tulit. II Pompeius rempublica eruauitsolafama ae ceti.
III. Plures gentes eis dediderunt. III. CONCLUSIO : Ergo Pompeius erit imperator
optimus. Hoe ordine CICERO auctoritatem Pompeii eelebrat. Dabimus operam, ut eodem ordine E V Gam II Sabaudiae Ducis prudentiam bellicam laudentiis.
I WAIOR: uicunque prudentissimus es, is opimmus erit imperator. Et quoniam prudentia multum in bello quoque gerendo ae imperio militari valet : eerte nemini dubium est, quin ea quoque mentis perspicaei idein ille dux incomparabilis plurimum possit. R A TIO, Plura enim saepe prudentia quam manu in bello geruntur. Vehementer autem pertinere ad resse liciter gerendas, quid agatur, a quomodo Unumquodque provide administretur, quis non intelligit, quum res ipsa doceat, imperatores in profligandis ho-RS stibus