Observationes grammaticae de modorum usu in Dionysii Halicarnassensis antiquitatibus romanis

11쪽

- 3 invitus 000asi0ne data usus sum aliarum quam plurimarum usus rati0num exemplis illustrandarum; quae rati0nes cum

plerumque ad 0ptativum pertinuerint ac semel tantum ad 00njunctivum, hac de futuri indicativ0 cum particula civ 00n-juu0t0 quae8ti0ne ab80luta, c0njunctivi usum, qualis sit in enuntiatis primariis, ac denique imperativi u8um accuratius deSerip8i, niSus Semper 0mnibus qu0tqu0t in antiquitatibus ex8tant exempli 8, quibus ad usum dicendi cujuslibet script0ris illustrandum et patefaciendum pr0rSu8 0pu8 0880 unuSqui8que c0ncedet. Qu0d ver0 tantumm0d0 antiquitatum R0manarum libr0s perquisivi, rhet0ri 008 pr0r8us neglexi idque me0 jure a me factum e880 put0, quia cum hist0rici rati0 l0quendi aliae8t, alia rhet0ris, tum u8que ad hunc diem deest n0bis libr0rum manuscript0rum accurati0r n0titia ex qua certum artis criticae serm0nisque investigandi fundamentum Substrui p088it, n0n vere0rne quis mihi viti0 vertat. - Haec fere sunt, quae d0 pr0p0sit0me0 dicenda putaVerim. J0dicum autem ad auct0ritatem qu0d attinet, id unum addiderim, n0n neglectis, Sed bene e aminatis et reputatis eis, quae a viris d0ctis hac de re disputata Sunt persuasum me haber0, Urbinate libr0 quasi fundament0 emendati0nis uti n0s

debere.

Jam ad ipsam rem pr0grediamur ac primum quidem accuratius investigemus pluribusque exp0uamus, qui sit usus indicativi futuri temp0ris cum particula αυ 00njuncti apud Di 0Πy8ium: quem usum saepe varieque a Viris d0ctissimis tractatum atque num 0mnin0, carminibus Η0mericis nimirum exceptis, cum apud ali 08 script0res. tum apud Attic08 t0lerari p0ssit, disputatum atque disceptatum e880, u0u eSt cur e0mme-

Sed qu0 diligentius libri manuscripti excussi sunt quantumque Valeant perquisitum est et qu0 accuratius significatae

12쪽

sunt n0ti0nes particulae lix temp0ri8que futuri, e0 magis recenti0res viri d00ti, qui grammaticae arti studuerunt, veluti Reifigius, Matthiaeus, I ueli neru8, I ruegerus, Baeumleinius, Herbstius, Butiniannus, qui vir d00tus adn0tat, apud p08teri0res script0res futurum cum 'ID 00njunctum Saepius iuveniri, huncu8um pr0barunt, et Hermanuu8 qu0que aliique, qui re vera indidativum futuri cum particula ID 00njunetum e880 a Script0ribus Atticis negant, c0ncedunt, ex rati0ne et particulae et temp0ris bene alteram cum alter0 00 ungi p0880. Ac ne Di 0nysius quidem ab h0c u8u pr0r8u8 abh0rruit, imm0 00ntendere p088umu8, eju8 Scripti8 accurate investigatis praeceptum illud Butimanni c0nfirmari qu0damm0d0 et c0mpi 0bari. N0vem enim l0eis apud eum exstat 4ndieativus futuri

lingius tradit receptu8, attamen in c0dicibu8 manu8criptis, traditus; qua tu dinumerati0ue 0missi e08 I0008, quibus participi0 et insinitiv0 futuri haec particula a Messia e8t. Hic numeru8 exempl0rum et8i pr0pter c0dicum in Sex certe l00is discrepantiamat eti0ribus finibus cireumscribitur, tamen ii ibus l00is 0mnes inter se e0nsentiunt libri manu80ripti. Atque ut via ac rati0ne pr0- cedat disputati0 n08tra, ab his qu08 mem traxi I00is pr0gredie

servati0 fulciatur. C0dicum autem ad Scripturam qu0d attinet, adparet facillime interdum fieri p0tuisse, ut i rina indicativisuiuii temp0riS ex 0ptativ0 a0ri8ti, cui pr0rsus Simili8 08t, 0rta sit, inusitata igitur et ins0lita distendi rati0 ex usitata et pertrita; at etiam 00ntiarium facillim0 m0d0 evadere p0tuit. Quae res cum ita se habeat, qui certum pr0dire p0test ju-

00dicum fidei quidquam in i menti, nedum magnum tribuere, praesertim apud Di0nysium 8 cujus in scriptis ipsas v00abul0rum terminati0nes saepi88ime vitiis assecta S e88e, 0mne8 sere, qui bene de Di0uysi0 in 'riti sunt, viri d0cti 0bservarunt. Urbinatis

13쪽

etiam c0dicis 0ptimi ali0quin et praestantissimi auct0ritas in rebu8, quae ad m0d0rum qu08 dicunt usum attinent, incerta et dubia reddi p0sse videtur: c0mpluribus 0nim l0ci8 n0n p088UmUSn0n impr0baro hujus libri scripturam. Quid qu0d exempla asserri p088ent, quibus h0c in c0dice praesentis temp0ris indicativus cum ita c0njunctus traditur, quem ferri n0n p08Se, UnUS- quisque qui ill08 l0008 respiciat, c0ncedet; qua de causa recti88ime cum ceteri edit0res, tum Kiesstingius his l0eis Chisiani e0didis Scripturam recepit, veluti hi800 l0cis: sex0mpla ita afferre mihi liceat, ut librum et caput significem adiciamque paginam et versum editi0nis Ki088lingianae.) VI 69 294, 9) s os is risi

14쪽

ut gravissima et difficillima mutati0n0 0pus fuerit. Τalibus igitur ab exemplis initium t0tius disputati0nis sacere necesse erit; ac vehementer gaudendum e8t, qu0d iis l00is, qui ita e0mparati sunt 0mnes inter 80 00Π80utiunt c0dices, id qu0d statim accuratius adparebit. Ceter0quin id iterum m0n00, per8UaSum mihi 0880,c0dicem Urbinatem prae ceteris sequendum e880, nisi ubi certae exstant cau8ae, quibus eju8 80riptura impr0betur. Jam Singul08 examinemu8 Ι0008; ac primum quidem, ut dixi, tres ill0s, quibu8 0mnibus in 00dicibus indidativus futuri temp0ris cum civ 00njunctus legitur; die0 h0800 l0008, qu0s ita asseram, ut in e0dicibus exstant: VIII 8 III, 6) το γJo iiii τώ ν υλλοτQHUN

15쪽

incipiendi causam; tum pergit Marcius p. ill, 6 ut supra jam

cula ian l0 cum hic n0n habeat', ut ait ipse; et Reis ius, cui pervalde placet Sylburgii vel p0tius Stephani' dicendum erat)c0njectura', etiam aliam rati0nem amplexus legi pr0p0nit os SerVat0 ὁμολογήσοMσιν Vel ὁtioλογγη σαιεν, quam c0riecturam pr0bavit A. H. Christianus in versi0ne vernacula; itemquel tessiingius sibi persuasit, Stephani 00njecturam recipiendam esse. Equidem autem nequeo mihi temperare, - ac Sper0, quicunque in ea quae pr0feram argumenta anim08 intenderint, 0mnes mecum factur08 0880 - quin c0ntendam, n0n 80lum nihil 0pus esse ulla mutati0ne neque Stephaniana neque iis qua8 pr0p08uit Reiskius, sed etiam c0dicum scripturam unam et 80lam 0ptimum t0tique sententiarum c0nnexui aptissimum Sela Sum praebere. Duae praecipue Sunt cau8ae, pr0pter quas h00 c0nsidentius pr01iteri me p0880 existim0. Primum senim Graecae urbanitatis e8t, 0rat0rem, qui h00 l000 110vum c0nsilium in medium pr0 fert 0mniumque qui audiunt anim08 huic c0nsili 0 00nssiliare studet,n0n ab80lute exprimere, 0mnes Sibi a8Sensur08 0880, 80d 1110 deste de ceter0rum h0minum c0nsensu judicare, praesertim cum hic in universum l0quatur; nequit igitur sine ulla c0ndici0n0 dicere 0mn08 c0ncedent atque consentient . Modesti0r autem et apti 0rsit 0rati0 particula cis adjecta, qua significatur, 0rat0rem bene anim0 tenere, ea, quae dicit, c0udici0nibus quibusdam subjecta

16쪽

e880, igitur n0n tam pr0 cert0 affirmari p0880, quam Si res0mnibus numeri S partibu8que simplex esset et ab80luta Erg0 particula ID rectis8ime c0dicibus tradita est. - Accedit alterum Vel graviuS argumentum, ex firm0 et sibi c0nstanti Di0nysii usu dicendi petitum: verbum enim ιανο ιολογεῖν in antiquitatum libris 0mnin0 n0n invenitur ni8i un0 l000 ibique un0 80l0 in

ut ita dieam, in Drma adhibitum, du0bus aliis I 28 33, 27)ρι X I5 23, 313 00njectura in 0rdinem Verb0rum receptum; p0rr0 quinqu0 l00is in mediali quam dicunt Drma ui Surpatum; in passiva, ut dicunt, viginti tribus l00is. Reliqua ver0 hujus

17쪽

Quae res cum ita se habeant, videmus, id qu0d bene animadverti velim, 0mnia hujus verbi c0mp0sita a Di0nysi i aut in passiva aut in mediati Drma adhibita esse; qua de re Vehementer dubit0, num Di0nysius, Si 0mnino Verb0 . νομολογεῖν aut ἀνο- iii λογει fiat USUS eSSet, id qu0d pr0 cert0 neque negari neque c0ntendi pMe8t, cum D in 0mnes antiquitatum R0manarum libri integri n0bis relicti sint, activam, an p0tius, qu0d mihi n0n 80lum multo Vori Similius, verum etiam unice Verum Videtur eSSe, medialem Drmam quam dicunt adhibuerit, quae est c0mmunis atque s0lita hujus c0mp0siti serma. Nimirum haud ign0r0, ap08teri0ris aetatis script0ribus activam quam dicunt 10rmam uta o/ιολογεῖν magi8 magi8que in c0n8uetudinem l0quendi receptam

19쪽

v0luit, reiciendam putem. IndicatiV0 0arere n0n p08SUmuS. Ea autem re, qu0d tantumm0d0 digere p0te8t C0ri0lanu8, 80pr0 cert0 habet e vel putare, patre8 n0men illud pr0batur08 088e, cum ipse de se ip80 illud munus dicere p088it re vera e880 tyrannidem, hac quidem re c0mm0tu8 particulam ων, quae exstat 0ptim0 in c0dice, necessariam 0880 00n800. Tum demum, si scribimus cum Urbinate iaD ouoλογῆσετε, diSerimen, qu0d sane interesse debet inter du0 illa effata ' esse tyrannidem' et 'patre8 ip808 qu0que eam ita appellatur08 e880', adparet facillimeque Sentitur. Venimus ad alterum l00um, qu0 c0dices 0mnes indicativum futuri cum civ 00njunctum in interr0gati0ne quam x00aut directa tradunt:

n0rum anim08 ad 1 0rtiter c0ntra Celtas barbar08 pugnandum: τί

entscheide ich nichi'. Quamvis autem studi080 Scripta virid0ctissimi perscrutatus sim, disputati0nem quam pr0miSit, Π0n ad finem perductum esse c0gn0vi; vides igitur, nulli8 argumentish0c Struvii placitum niti, itaque m00 me jure 0ssendere in e0, qu0d Uiesstingius 'auct0re Struvio' cis delevit in editi0ne. -

20쪽

Primum enim qu0d attinet ad sententiam, perbene quadrat; ac ne Struvius quidem in sententia, quae indicativ0 futuri cum

civ c0njunct0 efficitur, 0ssendisse videtur, 8ed tantumm0d0 hanc rari0rem Structuram a Di0nysi0 alienam e880 putavit. Η00 autem argumentum, Si argumentum appellare Vult Struvius, nihil valere jam 0mnes mihi e0ncessisse existim0. Vidimus enim hanc c0n Structi0nem a Di0ny8i0 re vera esse adhibitam. Tertium t 0rta 88e quis anim0 teneat, pr0pter qu0d 00dicum Scripturam respuendam putet, 0mnin0 indicativum cum πιαν U0Π-junctum in interr0gati0nibus quas dicunt directis 0DnSi0nis e88e, cum u8itati0r 8it apud Di0nysium 0ptativu8 cum tar 00njunctu8. C0nced0: 08t u8itati0r. Verum tamen indicativus n0npr0r8us est inusitatus. Quid enim, si tibi infra n0n unum exemplum asseram 8 - Atque haec enuntiata quae dicuntur interr0gativa, in quibus 8ent0ntiae particula tau pr0priu8 00l0r

tribuitur, qu0uiam attuli, temperar0 mihi Π0n p0ssum, quiu