Quomodo latina lingua usus sit: Sanctus Hilarius Pictaviensis Episcopus

131쪽

Neminem fugii Romanos in bene gerendis rebus cum publicis tum domesticisse totos semper collocasse, atque ideo liquidissimum sermonem adhibuisse, modice utentes iis nominibus quae incorporalia a grammaticis dicuntur. Dum praetermiserunt philosophiam complecti atque in rerum contemplatione versari, hanc consuetudinem servaverunt; ubi Vero philosophiae operam dedere, via necessitate coacti sunt ineorporalibus ineorporalia nomina imponere, quod Tullio nonnunquam evenit,

ut legenti ejus scripta perspicuum est. Christus autem atque ii qui a Christo profecti sunt, multa induxerunt quae incorporabilibus tantum nominibus exprimi possunt quamobrem hujusce generis

nomina in ope apud S. Bilarium reperiuntur. a Multa sunt incorporalia nomina quae in locum nominum non incorporalium Supponuntur. .. . Sitque aut familiaris scientiae, cognitam clavem cito ex copia illa congestae in unum varietatis rerum variarum eligere... In Psalm Instr. 24.

132쪽

-- - . secundum nuneupationis viri nutieupantis voluntat m, operiam voluntate potiora... In Psam. 4, 22... inter vagitus infantiis infantium inter cunariam torden-

In mim. 13, 1. . . tultus esse, sicuti eat, publici Mensus assentientium iudicio argueretur... Immata. 32, 2. . . qui enim erant daemonum servitus servi), laeti sunt Dei popul . . In Psalm 52, M. . . magnu est Dominus eum dispersiones hominea dispersos eongregat... In Psalm 146 6... quia descendenti ei ad assumendum hominem famulatus ea testis lamuli adstiterit. . . In Haim. 343, o. . . arcanum suturas inmetitatis ostenditur virorum infidelium . In Natιλ. 33, 2. . . in peetua durus gentilis virorum durorum quodam do trina opere excisum Christus insertur. . In MMιA., 33, 3. . . universitatis rerum universarum Dominum atque infinitatis parentem intra angustias metallorum et lapidum et stipitum coartabant. . . De Trina. I, 4. . . ut per id non relinqueretur impietatis impiorum calumnia... De Danti. I, 27.

. unum Deum verum non apprehendit ignara euangelieas et apostolica, priodicationis impietas mipiij. . De Trinit., V, 33. . . et demonstratio operum, non onorationis virorum im rorum instructio est... De Trinti. VII, 19... Filius est, non adoptio adoptatus), et Deus est non meruis creatus)... De Trinit. VlII, 3. . . diversitatemque suam ... desotationis virorum desolat mam querela... testetur. . . De Tr nit. X, s. . . novitora temporalis nova hominis natura), licet maneret in virtute naturae, amiserat tamen cum forma Dei... nit tem. . . De Trinit. lx as... ridiculae hujus perversitatis rei perversae error in ad rem se impietatis audaciam se extendit. . . De Trinit. X, M. . . tali severitatis viri severi sententia confirmatus ad fidem est... De Trinit. X, 2 ... ne si contenti indutoentiae rei concessio moderatione amittamus indulta. . . De Trinit. X, 53.

133쪽

- 122 ... irreligiosis mundi, impellectisque doctrinis per sciensliam sapientis omnipotentiae omnipotentis ... contraire... De Trinιι., XII, 20. . . non Iabet necessitatem contradicendi sibi absoluta perversuas viri perversi . . De Synod. 52.b multa vel gerundiorum vel adjectivorum iri neu caden-lium Iocum tenent et cum praepositionibus ad m, junguntur.

... salutis hujus ad dei rmiιatem ad rinundam fidem

noscenda est prophetia... In Psalm 5s 6 -- cum exeuntes de corpore ad introitum inum reoni eaeis tia... reservabuntur ad introeundum ita in regnum)... In

Psalm 120, 16. lirmamentum) valida ad sustentationem aquarum superiorum; temperationemque aeris nostri firmitate solidavit ad sustentandum. . . ad temperandum ... In Psalm. 135, .... qui ad concupiuentiam vidit mulierem), jam moechatus in corde suo est ad concupiscendum)... In Psalm. 13s, T. quid enim profecit inimicus audam ad voluntatem traditionis inspirans ... In Psalm. 13s 1l. . . . omnibus ad stratulationem ejus laudemque commonitis ad gratulandum ... ad laudaudum ... In Psam illo l. ... ipsis se quodam modo corporibus exuerunt ad instressum

via, talis oblatis ad ingrediendum)... In Matth. 2l, 2.

. . . claritati reditum indicat... ad eometionem sanetorum destinatione Angelorum ad colligendos sanctos)... In MattA.

, .. 26, 1. .

... hoc Solum quod esset, ad protestationem incorrumae suae aeternitatis ostendit ad protestandum)... De Trinit. I, 5. . .. .Surpas, o haeretice, ad eonfessionem solitari Dei Patria ad confitendum ... De Trinit. IV, M. . . . quinque etiam panes ad eibum tantae mugiiιudinis Degeratis ad cibandum)... De Trinit. VI, 33. ... Deus ergo nec ponit animam ad morιem ad moriendum), nec resumit ad vitam ad vivendum)... De Trinit. X, 5s. i. ... ad consolationem nostram est missus a Filio ad nos consolandos ... De Synod. 52. .... avem legimus in pastum Eliae deputatam ad pascendum)... In Psalm 146, 12.

134쪽

... Parentum sedulitato conloti, exeunt in volatum ad ,εν-landum ... In NattA. 24 l .... in redemptionem enim venisse domus David praedientiatur ad redimendum)... In vana 'i, S.

e Ali tuo eiusdem generis nomina quibus Mat pra Poni tur pro verbis in modo personali positis junctisque oram conjunctione posιquam, vel etiam pro participiis mel riti temporis subjiciuntur.

... Os suis protestationem. . subjecit postquam protestatus est se sitire)... In sata est,h.... post reaturarum laudationem post laudatas creatums)In Psam. 34s a. ... post Iudaeorum infretationem... Christus ad gentes... trum sit postquam ludari, inseeuitus est)... In φιιA. 1, 6.... post quinque millium virorum et murestationem et satae

tutem postquam congregavit et saltavit . . In πιιιA. 34, is ... post eosnitionem estis et prophetarum post cognitam legem)... De Trinit. so let Unum inntum nomen cui priPponitur usque in locum

tenet verbi cui apponitur adeo υι.

N. . Unum nomen cui praeponitur eum, pro ablativo absoluto subjicitur.

. . . eum admiratione hominum admirantibus hominibus pra ceptis ejus ventum et mare haedisse. . . In πιιιλ. 8, 1. 2 no usu NOMINUM QUAE TANQUAM R ATTRIBET siNGULARI MODO AESU PANTun

Apud Graecos nomina rusurpantur interdum tanquam attribuis eum participio in apud S. 1lilarium eodem modo usurpantur, nisi quod abeat participium, eum desideretur participium verbi ευν r.

l. l. Stax, p. as et seq.

135쪽

- iri ... Angelus Domini ad Agar Ioeutua eat, idem ad Abraham Deus loquitur Deus m θεός - . De Trinit. IV, 24. . . unus est mediator Dei et hominum Christus), Deus et homo Deus et homo, qui Deus est et homo, to G καὶαvθρωπος . De Trinit. IV, 42.3 D usu NOMINUM AE INconPOR AL Quae curi VERBO AE ESSE M JUNsuNTu

Nomina incorporalia cum verbo eas juncta, locum verbi passivi tenent.... quia sisntfleatis et eoonitio Patris in Filio sit per significationem in se Dei atris quia signisscatur et cognoscitur in Filio Pater . De Trinit. xl, 33. . . . eoonitio itaque alterius in altero est alterin altere cognos- eitur). De Trinit. VII, 5.

Idem dicendum do nominibus ejusdem generis quae cum praepositione in iunguntur.

. . . nec in solitarium Deum desseit, cum unu et unus insionifleatione non solus sit esse in significatione m significari). De Trinit. VIl 32. CL Stis, p. 32. . . . quia nec nativitatis intellegentiam natura incorporalis admittat, et Dei ex Deo fidem unus tantum Deus in Onse sisne unus Deus praedicatus dissolvat esse in consessione, praedicari)... De Trinit. VII, 2. CL Sιis, p. 32.

Iam dixi nomina more graecorum usurpari tanquam αιιributa idem autem do adjectivis dicendum est.... invisibili: enim' et incorporeus et incomprehensibilis, utpote a Deo genitus, tantum in se et materia et humilitatis Verbum recepit. .. invisibilis in), etc.J. De Trinit., III, 3. Cf. Sitis, P. 33. ... non enim. . Filius qui via est et veritas et vita. micus theatralibus ludit, ut in assumpto homine se Filium Deil. cf. p. 123.

136쪽

- ira nuncupet, in natura vero Deum Patrem, et unus a sol personali demutatione se nune in alio mentiatur. .. unus -- aol in De Trinit. VIl, as CL Nis, p. 40. M DE ONPARATIONE

Adverbium magis eomparativo aemel adjungitur .

... promptior masis pei nostrae quam divini sacramenti esse tua est... De Trinit. IX, La Da pomma vois uua ET PRONON NE SE

Possessivum tuu et pronomen a usurpantur a S. HiIario, contra communem loquendi consuetudinem'

... non enim concluditur fides sua Moculis. . In Psalm. 8, ... in quibus cum opus suum sit, tamen et eorum quibus

judietum et justitiam secit, utilita est... In sata. 18, 16, 4.... sed ubi insidiae unt, ubi bellum est, opus est potioris auxilii, ne in se in prophetam dominetur omnis injustilia... In sata lis, o s.... non utique ut haec Deo proveniam optamus... ut voluntas sua eius stat. . In Psata. 334 22.... haec autem e contrario precatio eat, ut non virtutis suae salua prophetae loquentia), sed salutis suae virtus a Deo. sit. . . In Psata. 3s, io.... sed magnificentia et virtutis suae erat a nobis opus intellegendum ... De Trinit. I, 6.... neque in lamiliam seminis sui Abrahae) per benedictiones fidei sine renatus evadis... De Trinit. V, 15. ... de manu sua Patris nemo rapit. . . De Trinit. VII, 22.... opus ergo suum testimonium est... De Trinit. IX, 20. omnia quae Patris sunt, sua sunt Filii)... De Trinu. IX, al.... per id vero quod tristis est anima sua Christixusque ad

mortem ... Volunt. . . De Trinit. X, 22.... dictum enim de corporis sui templo est... De Trinit. X,3s.... sacramentum suum est, et in tempore et in opere... De Triniae, XI, M. l. CL Goelzer, Min I me, p. 400; - Κubner, II, p. sTI, Rem. I. 2. Cl. Biemann ira, P. 23-2s.

137쪽

''' hic quod suus est, ad primogenitum est... et Trinu. , ΙΙ, . . Filius itaque sui est qui est in homine et ex homine Iactura. . . De Trinu. XII, 48. Perraro contra utitur pronomine se loco pronominis

... sed nihil sine se fiebat, ex iis quae in eo fiebant... De Trinit . II, 20. . . . tantum Filius Dei in se et materia et humilitatis recepit, quantum in nobis erat virtutis ad intellegendum se et sentiendum ... De Trinu. III, 3.

III. Is pronominas' DE PRONOMINE DEMONSTRATIVO Apud S. Hilarium pronomen id ipsum quod usitatissimum est apud scriptores ecclesiasticos , idem valet ac pronomenidam. ... quod quidem id ipsum et aliis propheta praemonuit. . . De Trinit. IV, 38. . . . non enim id ipsum est per Spiritum et in Spiritu dari. . De Trinit. VIII, 33. . . . non enim id ipsum est, glorificari Filium hominis, quod et glorificari in Filio filo minis Deum. . De Trinit. IX, s.... neque enim id ipsum est, non natum atque naSci ... De Trinu., XII, 2 . .... dum ipse ex unitis in id ipsum naturis, natura utriusque res eadem est... De Trinu. Ix, 3. ... id ipsum enim conditio vel creatio videtur intellegi. . . De Synod. l .

Eio qui usurpatur pro is qui) ...

... sed hi qui hebrari sermonis scientiam consecuti sunt... prodiderunt. In Psalm. 338, 43. ... cumque his libris quos regi idem translatores ediderant... In Psasm 2, a.' DE PRONOMINE INTERnOGATIVO

Apud S. I ilarium qui idem valet acquis interrogans.

138쪽

- πι- ... qui enim memoria reeenseas antiquas... beatitudines... 'In Psatin Si is CL l artet, Ennod. lnd. P. Ol. 3 DR Pa Noui NE INDEFINITO Alta in locum alius supponitur supud nostros uni utre ' ... ut si psalmi alicujus superscriptio talis sit: psalmus Daria. eoteri qui sine titulo consequantur David esse credantur. donee cum propheta a terius nomen an suΡerscriptionΘPonatur. . . I m. Instr. a. Miua... alius supponitur in locum alιer. . . alter quando dEduabus tantum rebus agitur .... demersi eos linguasque eorum dividi rogat; quorum ali siletnergi sub Noe, aliud in linguas dividi), post aedificationen turris scimus effectu n... In Psalm 54, i.

quanti idem valet a quot, qtinx multi R

. ... quanιLenini sunt qui quavdam humani vita instituta docere se asseranti ... ouanι etiam sunt qui cognitionem se habere divinarum scripturarum mentientes haeretica et perversa dogmata praedicanti. . In mam. 1l8, 11, 6. quiaqua idem valet a quisquis, ut apud priscos scriptores φ.... extra fidem Dei est, quisque extra hanc erit consessionem. .. De Trinit. XI, s.

quiaqua in plurali numero positum, cum positivojungitur .

... sunt ergo distantiae in insiιιι quibusque rebus. . In Psata. 18, 3. . . . licet postea de thesauris in se conditis secundum arbitrium potestatis aeternae sinoula quaeque protulerit... In mam. 1, 4.

duotidem opponitur prohomini totidem.

139쪽

- 123 opponitur etiam pronomini totis ... ad formam enim futuri in tot partium milia plebs dinumerata satiatur, quotidem de partibus. . concursura essent milia crediturorum. . In Matth. 5, 10. IV. - advectioi' DE ADvEnuIIM TEMPUS SIGNIFICANTIBUS

Λdverbium quando aliquandri jungitur cum conjunctione

... eum quando, ipse in gloria Dei Domino suo conformis adstiterit. . . In Psalm 1, 15. . . . eum quando neque uni in praedicato Deo Patre et Deo Filio reperiretur. . De Trinu. VlI, 8. Adverbium paululum cui post praeponitur, idem valet ac brevi post tempore.... post paululum vero, ad transeundi facultatem aridus et exhaustus... In Psalm 123, 6. Adverbia nunc tuno in locum adjectivi graeco more aliquando supponuntur .... cui domino post multum sermonem aqua viva et quinque virorum et nune viri ejus qui esset alienus, mulier re pondit nunc viri metου μ ευδροςJ... De Trinit. II, 3l.... ipse autem universitatis nostra in se continens ex carnis assumptione naturant, erat quod nos sumus, neque amiserat esse quod manserat, habens eae nativitate tune et exeonstitutione nune Deum Patrem. . . tunc metra et Ietet; nunc m. vλ ... De Trinit. XI, l6 superiua pro ante, Supra.... beatitudines qua superitis pro parte memoravimus... In Psalm 51 1s. l. t. Riemann Synt lat. 3 5, p. 45-l6 - Gram. re 338, p. as

140쪽

Adverbium in quantum opponitur adverbio tanto plau-

... in quantum hae laudabuntur in Christo, tanto rus Iaudis... confiequetur... De Trinit. III, 15.

Opponitur etiam ad rhio tantum.... non enim tantum. . . immedicatae aegritudinis populosa contagia desaevierunt, ιν quantiem. .. haeresis haec lunesta gra sata esti. De Trinit. VI, 3.

Aouo adio tempus, etiam nune), idem valetis μαιε--rea, inaure .... sed meminit propheta, praeter clamorem fidei, praeter or lionem. . . et aliud sibi adhue opus consummanda in se justificationis optandum. . In Psam lis 5.... orat autem adhue et aliud, ne doctrinis videlicet peccat rum imbuatur. . In mam lis s.

Eagia idem valet ac potaui

... ut pietas musis sit, non generis electio. . . In sata. 68, 33. Valda aloetivo absoluto additur, ad tormandum supctes tivum .... Propheta... hoc primum opus sensit ut humilis fieret. neque solum humilis sed humilis valde... In Psalm 1 8, 14, 244 DE ADVERBIia INTERROGANTIBuat In almpIlo interrogationa directa eLindisectar