De moribus Germanorum ; et, De vita Agricolae

91쪽

DE MORIBUS GERMANORUM.

1 LIBELLUS. Libellum hunc, moditan lum

Potius, quam legendum, Paulo fustius Sum CXPO-Siturus, quod in eo iuris nostri politiCi fontes lateant ero enim dixit Ci de Montesquioli, Espri desinois XXX. 19. I est impossibi csent rei uri pellit ant dans notre roit politique, si Pon ne controit paria item ent les Dis et D m trides peripte Germaius. Brevis quidem est libellus, sed alto Taciti ingenio ct immenSa rerum Copia latenUS; quom PnuCiS, Cilegregie, laudavit idem Cl. de Montes luteu, OQ. Cit. Cap. 2. Tacite ait uir utrage ea serta Sur es m tr de Germains il est couri, et surrages mais 'est out rahe de Tacite, qui abregeoit oui, piarce qu'il Coimi foret. Germania omnis. Germania, de Ha Uncogitur, est Transrhenanu. Ad Ccasum Rheno, ad Meridiem Danubio, ad Orientem Vistula, Sarmatia Daciaque, ad Septemtrionem Oceano icti ruinatur. OCCidentem versus praetenduntur Galli, versus Meridi in Raeti et Pannonii, VerSUS

92쪽

Gollis. Gallia Belgica, iis superiorem inferioremque Germaniam Cis Rhenum Continebat. Γ clisq3le. Male vulgo teliis. Haec depopulis, non de regionibus sunt intelligenda. ido otas ct Emondaticinos ad cap. l. Raetilatissime patebant, easque regione OCCUPBbant,

quas nun di Cimus, e pay de Grisons, partis dela Suobe et de a Badiere. Perperam libri sediti, Rhaeliis. Emendandum ι tis. Hi enim depopulis, non ero de regionibus agitur ut recte vidit Collarius, Noli . Geograph. Antiq. Libr. II. cap. 8. Firmior adhuc in sua sententia futurus, si novisso in veteribus optimisque libris legi Gallis, non Galliis AEtate Taciti multo recentior Raetis o Pannonis in plures provin Cias divisio. R. et iis, non Rhieli habent Mss. Vatic. 15l8 et 4498. V Eol. Aut Monlibsis. J Montii us SarmatiCis, tincle monti ne de Ilo ni se Ot, ubi non erant montes, mutuo metu belli COSorum Populorum.

Immensa spatia. Incomperta Romanis hac terrai uiti parte, Candina iam, a Scandinaris, et Eningiam, a Fi)uande, insulas esse salso Xistimabant, ut opportunitis dicetur infra Cap. 44.7 Nuper cornitis. J Vere nuper cognitis. Locum hunc egregie illustrat Plautii Eliani monumentum,

quod edidi supra Tom. III pag. 512. in Notis et Emendationibus ad Hist. I 53. Ibi memoratur Plautius, propraetor Moesiae, qui plura quam

93쪽

AD LIB. DE MORIBUS GERMANORUM. I9centitur millia e numero 3 an damlbianorum ad pr.estanda tributa cun conjueibus ac liberis et principibus aut regibus suis transduiit; motrimorientem Sarmatarum compressit igno os ante aut infensos populo Isin ano 'ege Signa Ismaria adoraturos in ripam quam tuebatur perdurit renibus Bastarnarum et hololanorum illos, regibiis Dacorum ratres captos aut hostibus ereptos remisit; ab aliqui biis eorum obsides accepit, e qud Pacfm

protin ii et confirmari et protulit. Adde Domitiani bella, quibus sorte reges aliquot innotuere. Rieticarum Alpium. Nunc es vronti ne des

risons Mons Vero, cujus verti Q Rhenus oritur,

hodio dicitur Gelberg. Vide Cl. Marsili, Du-

rubius Pannonico-ussicus, oin . . tabul. 4. Quomodo Rhenus in ocearium estitia latur dictum est supra Annal. II 6. Rhenus uno alveo Ontinuus, aut modi Cas insulas CircumVeniens, aliud principium agri Batavi, velut in duos amnes dividitur, servat liue nomen et violentiam Curssis, qua Germaniam praeVehitur, donec Oceano mi Ceatur: ad Gallicam ripam Litior et pia idior adfluens, Verso cognomento alialem ac COLEdi eunt: mo id quoque vocabulum mittat M antimine ejusque inmaenso retundem in Oceanum

cstunditur Ann. II pag. 79 V . d.' Montis Abnob. . J Mons ille Germanis medicitur chriartz-rcald, Gallis a Foret oire. Hic diu ignoratam, Danubii originem feliciter

detexit illustr. Comes Marsili, anno i ii 2. Vide eruditum ejus opus jam laudatum, Tom. I. Pag. 4. Danubii origo a Doneschingen peri eram Ut duCebatur. Agathemerus II. . ait Danubium a suis sontibus ad Vindabonam, Vienne, B I; Strum

94쪽

80 NOT D ET EMENDATIONES vero a Vindobolia ad Ponti mi EuXinum apPellars. At Plinius IV. 2 seci. 24. i de frimum Illyricum alluit Istrum vocari scribit.' In Ponticum mare. Nunc a Me Noire. Rem hactenus inauditum prodidit lit ris Constantinopoli scriptis anno Tl unus e Missionnariis Societatis Jesu: Cilicet fluenta Danubii per mare

Ponticum ad Mediterraneum Usque, Proprio Colore distincta, ita devolvi, ut naVes X Fgoo

mari, Ai chisel, in Propontidem, a Mer de

Marmora, nisi adverso fluminis impetu, sese pleno

nos docuit Cl. Homannus Danubii Tubulci oris-0mb. Qui edam tamen, haud absimilia, jam prodid rat Plinius IV. Ita seci. 24. Singula, inquit, Istri ora tanta sunt, ut prodatur in quadraginta millia passuum longitudinis inci mare, dulcemque intelligi hauStum. I pdigenas. Indigenae, et quasi e terra prognati, veteribus scriptoribus dicti sunt populi omnes,

quomina origo eo lutebat. Nostram superioremque aetatem meliora docuit in or eruditionis Opia, sacilior requentiorque peregrinationUm USUS, CmaXime linguarum notitia. is subsidiis aperta mundi CommerCia. Eruditis omnibus jam om-Ρertum Scythicam esse Germanorum originem.

Ipsaque Germania Scythiae conlermina, Plin. VIII. lo.' Adrentibus et Oxpiuis. Aliter et vere ipse

Tacitus intra cap. 28 et 43. Gallos, Gothinos, et Sos, dyenas atque hospites memorat. His tamen adventibus et howitiis minime mixtos fuisse Germanos, Censent eruditi Germani vim imperii

95쪽

AD LIB. DE MORIBUS GERMANORUM. cilpenes eo semper suisse alionigenas vero precario tantum, tui Vulgo loquimur par droit 'arι balae, habitaSSe.' Nec terr ἱ olim. Immo primum terra, deinde

Classibus, Sed sero, et cum arto adoleviSsent, mutatae hominiun EdeS.

Τ Adrersit Oceanus. Bene quidem. Pecantiquitus anthun, Sed vigente etiam imperio Romano, adversu Oceanus raris navibus adibatur, ob exiguam rei nautiCae Cientiam Dralsus, Pater

Claudii Imperatoris, Oceanum Septemtrionalem primus Romanorum ducum arigar it Sueton. iii Claud. I. Quantum autem diSCriminis, violentia Oceani, adierit GermaniCus, Vidimus Supra Annal. II. 23. Primo placidum aequor mill navium remis Strepere, aut velis impelli mox atro nubium globo est usa grando simul variis undique procellis, incerti fluctus prospectum adimere, regimen impedire milesque pavidus et

Casuum maris ignarus, dum turbat nautas, vel intempestive juvat, ossicia prudentium Corrumpebat omne dehinc Caehula, et mare Onane in austrum Cessit, qui tumidis Germaniae terris, profundis amnibus, immens nubiuinornctu Validus, et rigore vicini septemtrionis horridior, rapuit disjecitque naves in aperta Oceani, aut

insulas saxis abruptis, vel per occulta vada infestas. Quibus Paullina aegreque Vitati S, Oftquam iutabat CStuS, e , lemque UO Ventus fero l)at; non adii rere anc horis, non X haurire irrumpentes unda PotCrant: equi, umenta, Sal Cime, etiam arma praecipitantur, quo lex urenturali ei manantes per latera, et luctu Superurgente. An n. II pag. 4. d. G

96쪽

82 NOTAE ET EMENDATIONES in Germaniam Peteret. J Nondum satis alida ratio. Hudes barbarique homines tutas potita S,

quam laetaS, sedes quaesivere. Inde loca horrida, quae vi habitari posse crederemus, a nonnullis antehabita. Fateor, gratissimae sunt Sile, Africae, Italiaeque sodes. At neque statim so-rentes fuere, sed lente, vigentibus imperiis, et adulto hi u. Praeterea nec illaeta Germania, O Suis Caret commodis immo viris virtutique ul)tissima. Adde Don statim relictas sedes laetissi-mBS ut tristiores occuparentur: sed, ut in Germania, de qua in agitur, immorer, Asia

hominibus foeta, primum in Scythiam essum: Scythia in conterminam Gemianiam ac si quid decessit voluptati, CCrevit immanitati, ut toto hoc libro demonstrabitur

in Carminibus antiquis. 4 Omnibus retro SaeCUlis, et apud barbaras omnes gentes, ut e Ameri Caepopulis nobis adhu compertum, idem fuit Carminum usus, eadem utilitas Caroliis Magnus, teste Eginhardo, in ejus vita, cap. 29. barbara et antiquissima carmina, quibus Ceterum regum acti Se bella canebantur, scripsit, memori. que manda Uit.

yy Tuistonem. J De Tuistone piusque fili, Ianno vi demotas et Emendationes ad Cap. 2. Ita 319. Vatic. 518 et vulgo libri editi praeter ErneStum. IH e, s. Turi C. Cod. Κapp. et ed Bhag. edidit

Tetrisconem. s. Vatic. 862, Tristonem in margine, Tuisman. s. Vatic. 498, Bistonem. Utrum autem Tuistonis nomine lateat Dei, rerum omnium Conditoris, memoria MannuSque reserat

vel Adam, eiusque tres filios Cain, Abel et Seth, vel Noe et jus liberos sem, Cham et Japheth: an Tuisto, ut Sensit Cl. Leibuitius, sit ipse Teiit

97쪽

AD LIB. DE MORIBUS GERMANORUM. 83

aut Teutates, Gallorum Hispanorumque Cultu et suma celeberrimus, id est rex herosve Celto-Scytha, qui magnam Asiae et Europae partem Brinis OCCuPaVerit, hominumque mores formaVerit, variis agitatur disputationibus, quas non est instituti nostri fusius persequi. Monuerim tantum eruditum cheidium in praefatione ad librum Ioh.

Georrii cca1 di de origine Germanor lim Pag. XXIII. pro Tuistonem tentare Thiu layis totumque uia locum, quem depravatum putat, ita emendare Celebrant carminibus antiquis Thiv

dans id est Deum, et terr i editum ilium M annum,

originem gentis conditoresque. At id a veterum librorum scriptura nimis recedit. δ' Quidam autem. Duas inter illas sententias mediam protulit, et quinque gentium Capita recenset Plinius IV. 14. Germanorum genera quinque Vindili, quorum pars Burgundiones, Varini, Carini, Guttones. Alterum genus Inggron , quorum pars Cimbri, Teutoni, a Chaucomtm gentes. Protimi autem Rheno, StoezOneS, quorum pars Cimbri Mediterranei. HermioneS, quorum

Suevi, Hermunduri, Catti, Cherusci. Suinta pars Peucini, Basterriae, suprὰ dictis contermini Dacis. De singulis hisce populis opportunius suis locis dicetur. Mainbricios. Eos unus Tacitus, et hoC tantum

JOCO, memorat. Nempe Marso aer et Gambriviorum diu nom n periere.

Vandalios. Iidem sunt, quo Plinius Upracit. Vindilos appollat. Vandalii, seu Vandali, Galliam, Hispaniam, Africam, Italiam terruere; at tandem in Africa excisi sunt. Unum Superes

Suevorum nomen.

98쪽

84 NOTI ET EMENDATIONES* Vera et antiqua. Marsi, ambrivii, Suevi,

Validalii sunt vera et antiqua nomina. Contra Vero Ingaevones, Hermiones, IstaeVOneS, subulosu, ne tam populorum, quam loCorum ituSque VoCabula. Nempe Ingaevones sunt juXta eruditos Gemanos die Lin Cohiter, id est, Versus mare interius

habitantes, Gallic les abstam duio id Ista'

Vones, die Vestet Ohner, versus o identem habitantes, es habitans de Occident. Hermiones, die Heri umrohner, in medio habitantes, les habitans da milieu. Unde forte ne Hermiones DCCIIerminones, sed Heranivones, sunt dicendi.' Germani. v abutit recens. Primo uere tantum nomina populorum poStea fuere et virtutis Cos nomina: si dicti sim Germani, id est viri bellicosi, ut MOX explicabitur. Ab illo Cognomine, terra ipsa appellata est Germania. Quod

Germaniae Vocabulum recens, et nuper additum. Gennanorum autem nomen jam pridem auditum,

ut constat ex Fastis Capitolinis, apiid Cl. Piranesi, Lapides Capitolini, pag. 422 M. CLAVDIVS M. F.

M. N. MARCELLVS AN DXXXI. COS DE GALLEIS. INSUBRIBUS ET GERMAN. . MART. ISQUE. SPOLIA. ΟΡIMA. RETTULIT DUCE HOSTIUM UIR DUM ARO AD CLASTIDIUM INTERFECTO Galli InSubres, eorumque OCii, mercedeVe OnduCti,

Germani, caesi sunt ad Clastidium, nunc Chias-tezzo, dans e Milanet, anno Urbis conditae

DXXXI. juxta Fastos Capitolinos, ante Christum' Gallos erpulerint. J Inde cum de Belgis

quaereret Iulius Caesar, Beli. Gall. II. . reperiebat plerosque Belgas esse ortos a Germanis Rhenmnque antiquitus a transductos propter loci

99쪽

AD LIB. DE MORIBUS GERMANORUM. 85 ertilitatem ibi consedisse: Gallosqne, etsi ea loca

incolerent, ea PulDSC.

, Nunc Tungri, tunc Germani. Rem egregio illustrat Julius Caesar Beli. Gali loC. cit doCetquo

prinaos, qui laenutii transgressi sunt, fuisse Condrusos, Eburoney, CCreSOS, PoemanOS, Jrti trio nomine Germani appellanlrιr. Gemianus, id est Mehr mann armorum Vir, hom me 'armes, hom me de guerre. Vetus enini et frequens M in Ganutatio. Primo nomen hoc fuit nationis victricis Cisrhenanae, non vero totius gentis Transrhenanae: sud paulatim ex aliiit; et Transilienati Omnes tomen, quod viCtor Ob metum incutiendum repererat, PSi hisurpaVere, reputantes idem nominis ob bellicto gloria claritudinem sibi deberi. Tungrorum olim magnum fuit Inomen; XStatque adhuc veteris gloriae memoria in ea locorUm --plitudine, quam dicimus, Pancien disces de Tongrcs. Observandum autem Si eumdem eswTungrorum locum, quem ranci, duce Phara- mundo, Primum Occupavere, quem Postea Clodoveus Magnus armis recepit. Et hae sunt

Francici nostri regni incunabula. J' Et Herculini. J ulla Xniti bellicosa gens,

qui Herculem, id est Virum, Stupenda Vi grandibusque factis insignem, non habuerit eoque non supOrbierit. De Hercule Germanico jam dictum Annal. II. 6. not. 3. Si accenSOS et proelium Poscentes in Campum, Cui Idistaviso nomen, deducunt: is medius inter Visurgim tColles, ut ripa numinis Cedunt, aut prominentianiontium resistunt, inaequaliter intuitur Pone tergum insurgebat silva Anii. II 16 pag. l. d. Herculi Germanico seu uisconi Sacra, ut empli at

100쪽

86 NOTA ET EMENDATIONES Eccardus pag. 29l Brotior not. 3. Uni quoqii eruditi viri, qui existiment coloniarum duCes ab Asia prosectos, ut diversas Europae regiones OCCUParent, Vulgo vocitatos fuisse HerCules.' irorum fortium. Sic supra Annal. II. 88. do firminio dictum, caniturque adhuc barbaraSiapud gentes Arminius non inter gentis heroas tantum, sed inter ipsos Deos habitus idemque postea fuit a Deus Irminus: Viaque laCten appellata est Irminstrato, seu Arminii via Not et Emend. ad librum II. Ann. 99 g. 387. d. gy orditum voca)it. J Sunt qui barritum Bllent a barrire elephantorum CSt, qUOS DOnoverant quidem Germani. Rardire vero Cer-VOrUm est, UOS saepiSSi me nudiebant Continuoque

Venabantur tum erimani, tum Galli, apud quos celseberrimus sui barditus. Inde vates, qui OCmodulo utebantur, dicti sunt bardi. De quibus egregie Lucanus I. 447.

Vos quoque, qui sortes animas, belloque peremptos Laudibus in longum vates dimittitis aevum, Plurima securi fudistis carmina bardi.

Vido Notas et Emendationes ad Cap. 3. CBDa-

densibus quoque populi Sua sunt Carmina, deSchansons de uerre, Utque genti, Cui que etiam

familiae propria. Videt de Charicvoix, ournalhistorique 'un Cotyage de Amerique Letire NIV pag. 2l7. Ita Iss. Vati C. Farnes Arundet. Lipsius et Recentiores Male in veteribus editionibus, baritum. Frustra tentat AlthamerUS, blaritum. Apud Festum, ardus Gallic cantor appella tir, qui viroru/n fortium laudes canit et in Dosithei glossis. BAIDUS, carminum con-