Christfr. Waechtleri, D. de cancellariis veterum commentatio

21쪽

ie/ Christiani Mastrentini Arcsiepiscopi S Archiconcessarii reoognoυi. Docinii Moi1 ait. R irtenberg. p. s. Pene omiseram confirmationem fundationis Henrici V. datam Monasterio Alpir-spacensi anim I I 23. Pial puta Cancellarius recognovi vice Adclber- .i Mogontini Archi ncesiarii. Ibi d.' aso. Jam Conradi III. confiematio fundationis Monasterii De nckliendorisentis anno 1 i ny Ego Arnoldus Cancestarius Nice Adesierit Magog tini AruLeancessarii re gnovi, Ibid. p. a. Ac denuo Friderici I. confirmatio Fundationis Monasterii Laureacensis anno II 4. Ego

- - - - Cancestamus vice Archi ncestarat recognovi. ibid. p.

dis. Plura nune quidem non postulat dissertatio haec epistolaris, propemodum effusa magis quam culta. Dicendum est, per consensum Ecclesiarum Germanicarum cum Romana rem totam actam fuisse. Sic enim Honorius in Confirmatione Monasterii Anhusiani anno IIa . Datum Laterani

per manum Atmerisi Sancta Rom. Ecclesiae maconι Cardinatis. Ac si umi, ibid. p. 328. Ae ne nimiUS 1im, peculiarem ecce subinscriptionemCaelestini Il.datam eidem monasterio anno II 3.

Dat .Lat. per manum GeraZH Sancte Romane Ecclesie Presbytery Car-ἀinalti ac Bibliothecam. Nam & Bibliothecarium Romanti in tunc volunt aeqvi pollere Cancellario. ibid. p. 55s. Tune igitur nondum obtinuit, quod ait Laelius Zecchius de Republ. Edeles. Tract. de Praelat. in spec. c. 4 P. I S 7. Cancestaraa osse umhabet praeposelum Cardinaum, qri Vice-Cancestarius d citur, is tenet sceptrum Justitiae: - - cyria Papassus est Cancestarius ιn Ecclesia Dei. Hic ego, ii vera dixit Bodinus, tacendo expendam: Se XXX. regni Gallia Canceiaarιos ex antiquitatibus commemorare posse, qui in cardinatium coetum aut in Co σιum Pontificum fuerint cooptati snia quo profecto argumento 1dactum, uisibι devinct6smos eorum redderenr Cancestarios , quos e clero habebant. Sed posterioris aetatis prudentiam, quam periculosium rita Reip. esset ,pervidisse, ideos ad

22쪽

VETERUM. civilem ordinem summam dignitatem regni oui deduxisse. Et fatetur hoc suo modo Mallinkrotus p. aω8. mox tamen stringit Bodinum p. ao9. presso nomine. Illa posterioris aetatis prudentia nondum plane effoeta est, ut non laudabiles subinde effectus apud GermanoS queat elicere. Perplacet autem,Η.Conringium opere deFinibus Imperii, etiamsi hoc argumentum non eXequatur, obiter tamen

meminisse Friderici nostri, quodq; is Archi-Cancellariatum regni Burgundioi 'eommiserit Archiepiscopo Viennensi, tabulis anno IIII.&D76. eXaratis. Ibi: F quia Princeps Consitii nostri fae Archicancellarius in regno Burgundiae, sprimus in aula regati in administratione ReipublIcae, caeteris exce gentiori digni late praepo eat. L. I. c. XIII. p. I 88. Nihil hic vel de cappa S. Martini, vel de capellano. Ibidem affertur locus Radevici, de comitiis anni II 37. Denis StephanusViennensis Archsepiscopus

ae Archicanceliarius de Burgundia se tune ad Curiam venientes

Friderico fidelitatem fecerunt ars hominium.p. I 8 4. I 8 S. Imprimis porro nobiles advocantur tabulae Friderici II. quibus anno Iar . Viennensi Archiepiscopo ejusq; Successoribus sacri

palatii arctra Cancellariatus non capellani dignitas confertur. p. I9 I. In annotatiS autem ad lib. I. c. q. monstratur apo-

graphum vetustissimaru tabularum integrarum Caroli M. de institutione Episcopatus Vercellentis,qua SMogunciensis, COQloniensis & Trevire aiis Archiepiscopi, Moguntiae subscripses runt Anno 786. citra notam Archi cancellariornm. Solus eniim Hildebaldus Coloniensisse simul capellanum Sacrι palatii, non Archica pellanum, multo milius Archi cancellarium profitetur. p. II. Similis subscriptio de anno 788. est apud Gol-dast. Tom. 3. fol. ISI. Supponit autem Mallinckrotus to-ries, capellanum & cancellarium perinde dici. Moguntinum etiam per aliquot secula in genere Archicapellanum sive A

23쪽

αψ DE CANCELLARII s.chicancellarium in subscriptionibus diplomatum Imperialium vocari. p. 37. Et tamen sub Friderico I. vel certe Henrico I. filio, primum Archisanceliarium per Germaniam dici scribiq; coepime. De Coloniensi idem testatur p. 38. ac deniq; de Tre-Mirensii p. 4 3 .QVomodo igitur cohaerent haec cum his: cum ipse

Germanico Imperio apud nos Archicancellarioram incium ae digni- eatem F iis as initissatim, qui vices ligorum obirent, eadem ratio

ore sectenturiator fuisse' p. 48. Et sicut idem nobis largitur, dissicile esse assirmare de singulis distincte, canceliarii an - .σarii fuerint, d. p- 48. ita & in ceteris.

Quibus positis, omnia illa a Christophoro GeWoldo de SeptemvJratu cap. VI. allata eXempla p. 693. seqq. non rimabi-Gur. Neq; parem ubiq; fidem offendimus: & extantiora tetigimus jam ante. Iura Principum,& Comitum circa hahendos Cancellarios, secundum seriem temporum excutere, isqve non vacat. Otium hic nobis fecit JC. Marpurgensis, Rirchnerus, Liba.c. . recensenS subscriptiones Decretorum Imperialium. Ubi primum est Decretum Noricum, Anno II 4 a. promulgatum, a D. Matthia Rasthio, Cancellario Comitis FUrsteubergit inter ceteros subscriptum: qvL eodem titulo, seqvente Wormatiensi recurrat.p. 42. Juvatq; simul annotasse, huncJC. Κirchnerum a Decano illo Monasteriensi diligenter passim laudari, censurasci; ipsius adversus Clerum Romanum modestissimo exemplo uoiq; dissimulari. Hactenus de Imperio. De cancellariis apud AnglO Saxones refert SpeImannus, nomen illud vix cognitum fuisse usq; ad seculnm nonum. Deinde EdWardum Regem constituisse, ut quaecunq; negOtia Regis judiciu eXpectarent, temporalia i spiritualia,omnia consilio Sc decreto Cancellarii sui tractarentur, & tractata ir-τefragabilem sententiam sortirentur. Hunc verosuisse simul

24쪽

UETERUM. . asstrenuum bellatorem, & neq; capellanum vel aliam partem cleri. Postea dispartitum esse id munus pluribus Clericis alternatim, seculo decimo, anno 976. ut Abbates vicissim as. signati, succedendo temporibus, annum trifarie dividerent, cum sanctuariis & ceteris ornamentis ministrando. Connecti hic igitur coepisse munus Cancellarii Sc capellani Regis; nec deinceps i. e. tunc quidem nisi raro disiungi. sel. Ia .

Cernere hic licet quenciam σογχρονισμον cum statu rerum Germanicarum: & certum est,nunc aliter rem se habere. Sed saliasignificatione, pergit sel. I 32. celebris es V --Cancinarii vis pellatio in Academiis no is, de quo infra in Vicecanceliarius. Decollavit spes ista. Sic enim finit parte prima: Jam mihi pars operis multo sudore peracta, Prima jacet: superest multo peragenda secunda:

Utq; viae in meaio fregit quae praeterit aegrum, Sic ea quae sequitur, terret: pars ultima vitae Ultima nec videat timeo monumenta laboris. Fuerat Spelmannus haud dubie annotaturus, Cancellariatum Academicum ut plurimum etiam cessisse Clericis, Episcopis puta& aliis Praelatis. Enumeratq;JC. Marpurgensis Academias una plureSi. I. c. 4. & nostram Saxonicam refert ad Episcopum Merseburgensem. p.44. Addidit autem, cum haec legeret Mallinkror, fungi hoc honore alibi etiam infe rioresPrielatos. Sic itebergensis AcademiaeCancellarium

esse PraepositumLicliten bergensem.Lib. 2.c. 6.9.2II.Henricus

etiam Meibomius in Oratione de Cancellariis Academicis,

habita anno I 6 I a. l. 242. TOm. S. Rer. German. eam ait

cancellarium accepisse Praeceptorem domus Pretinensis S.

Antoni i propeLichtenbergam ad Albim, cujus rei nullum ho die vestigium Lipsiensem vero Episcopum Mersepurgensem.'- D - De

25쪽

as DE CANCELLARIIS

De Academia igitur Pragensi cum nihil apud eos reperiam, juvat producere privilegium Innocentii VI. aut VII. Pontificis ineditum, de autoritate Rectoris, quam ibi habet ut Cancellarius Universitatis in qualibet Facultate: Innocentius Episcopua, servus servorum DEI, ad fu- turam rei memoriam, In apostolice dignitatis specula ib cet immeriti disponente Dno constituti personis literarum studiis intendentibus, per que divini nominis ac fidei catho- Nice cultus protenditur, justitia colitur, tam publica quam

privata res geritur utiliter, omnisque prosperitas humane condicionis augetur, libenter faVores generosos impendi mus, ac oportune commoditatis auxilia liberaliter impertimur. Sane pelicio pro parte dilectorum filiorum univer- orum doctorum & magistrorum, ac universitatis studii

Pragensis nobis nuper exhibita continebat, quod licet illi qui processu temporis in ea facultate, in qua studuerunt, sum cientes reperti fuerint, quique docendi licentiam, sive ut alios erudire valeant, & magisterii honorem seu titulum si bi pecierint impertiri, per magistros illius facultatis, in qua

sexaminandi sunt, Archiepiscopo Pragensii pro tempore eX- istenti consueverint praesentari, ipseque Archiepiscopus, magistris in facultate , universitate hujusmodi actu regen- tibus, ad hoc convocatis, doctorandos&magistrandos hu- Miusmodi in hiis que ad hoc requiruntur, per se vel alium auxia modum & consuetudinem, qui in aliis generalibus stu diis in similibus observantur, diligenter examinare, ac eis si ad hoc sufficientes & ydonei reperti fuerint, ut profertur, hujusmodi licentiam tribuere & honorem seu titulum con- ferre magisterialem, auctoritate Apostolica consueverit, Quia tamen Archiepiscopalem sedem Pragensem sepe va- care & propterea nonnunquam divisiones,controversias,in

26쪽

VETERUM. 2

trusiones, seu alia impedimenta gravia, temporum &hominum causante malitia, prorsuS absq; culpa membrorum dicte universitatis, ymo in eorum & ipsius universiitatis non modicum praejudicium & gravamen, in eadem sede subori - .ri contingit, & hujusmodi intrusionibus controversiis & im- ς

pedimentis durantibus, licentia hujusmodi tribui & alia que jam praemissa ossicio ipsius Archiepiscopi pro tempore

incumbunt, debite nequeunt impediri, Pro parte doctorum x Magistrorum & Universitatis predictorum nobis fuit humi- ς liter supplicatum, ut ne propterea universitas hujusmodi Sc clam laudabile studium, quod ibi vigere demonstratur, sive ς dispersis studentibus atq; membris, quod absit, passim deficiant in seipsis, super hiis providere de oportuno remedio cde benignitate apostolica dignaremur, Nos igitur hujus- smodi supplicationibus inclinati volumus & praesenti constita stutione irrefragabili apostolica autoritate statuimus ac etiam ordinamuS,ut qVandocunq; qVOcienscunq; predictam ArcKiepiscopalem sedem vacare aut divisiones controversias sive lites in eadem sede seu intrusiones ad eandem, ut profertur, quomodlibet fieri seu oriri, aut alia legitima imia pedimenta supervenire contigerit, ut profertur, Rector predicte universitatis tunc existeus, Vices predicti Archiepia scopi in permissis omnibus & per Omnia supplere gereres & exercere possit & debeat, cum potestate conferendi licenciam & honorem seu titulum magisterialem, hiis qui cprocessu temporis scientie margaritam in illa facultateccin qua studuerunt, assecuti, dc bene meriti ac sussicientesce& ydouei reperti fuerint, ut Prosertur, eiSqve con- cedendi doctoratus i nsignia, nec non licentiam docendi siveta ut alios valeant erudire, inodq; idem Rector juxta morem cia consuetudinem laudabiles qui in aliis studiis generalibusu

27쪽

ag DE CANCELLARII S

in similibus observantur, omnia alia, nichil de contingent, reus ommittendo, jam premissa quomodolibet oportuna, e dem auctoritate disponere& ordinare libere & licite possit, que dictus Archiepiscopus,si vacatio, divisiones, controve 1iae, lites,intrusiones & impedimenta hujusmodi non occur- rerent, per se vel alium auctoritate predicta seu de jure vel consuetudine facere posset aut deberet, Nulli ergo omni- no homini liceat hanc paginam nostre constitutionis & ordinationis infringere vel ei ausi temerario contraire, Si quis autem hoc attemptare presumpserit, indignationem omnipotentis Dei & beatorum Petri & Pauli apostolorum ejus se noverit incursurum, Datum Rome aput sanctum Petrum, Id Januarii, Pontificatus nostri anno primo. Haec quidem ex codice antiquarum membranarum MS. cui pulverm detrahere ac situm par fuerit. Iucundum autem censeri merito debet, retrospicere veluti aliquando ad primae illius ac tenerioris aetatis delicias, a quibus jam pridem avulsi, in alio theatro dudum quotidie exercemur.

Ac TE quidem, PER ILLUSTRIS DOMINE, Tuamq;

ad excelsa genitam mentem, &cumulatissimi pectoris artes, ac promptissimas ingenii dotes, fati Tui sollicitudo supra Jurisprudentiae apices omnes, ad fastigium majus foro i multo illustrius nunc extulit.Non poterat id non Pater Tuus, aevi sui Pomponius quidam Atticus, qVoties integram bonamque indolem ex liberali facie, industriam eX intento opere, modestiam ad majora spirantem eX moribuS aestimaret, quoties TE memorem omnis sapientis instituti, observantem pulcri atq; decori, sic ad libros Tuos quasi ad epulas paratum, vividum, velocem, elegantem, ac temet ipsum egregia laudis cupidine lacessentem, atq; adeo Vincentem intueretur,

jam olim praesentiscere, Teq; patriae Tuae praesidium futurum

28쪽

VETERUM. as

interpretari. Itaq; omnia ista, quae nunc cernimuS, non eX curiosis signorum calculis, sed, quod nobile demum vaticinandi genus est, ex ipsa virtutis Tuae natura & erecti moris successibus praenunciabat. Neq; enim tam anni Tui, & non tam honores, quibus in aula Saxo-Numburgensi jam diu cumulatus, quam ipsa divinitas genti Tui ex unoconsilio sanctiore in aliud, aeque aut magis adhuc sanctum visa est hactenus festinare. Summum est hoc honorum fasilium, malo enim Gulielmum Budaeum, Consiliarium olim Regium & libellorum supplicum magistrumGallicanum,Te alloqui quam me quoddam qua summa quaspossidentis animi solitium. Proinde hunc, qui norma est omnium jura reddentium, qui in omni fermς parte constituenda Reipublica Principis vicem implere creditur, cujus ore facundi Reges esse sunt, cujus oculis velut emissiliis circumsticere omnia ac per Urare creduntur, ne qυid usquam subsistet no suo loco positum, hunc inquam tot nominibus eximium, multiplicis ac varia prudentia Mucia subnixum esse necesse est. E hic magistra tui, non se magistratu, donatus videbitur e cujus vita censeum sit, ad quam ceteri magistratin dirigantur, etiam ii, quisin non tam im perio opus est quam exempsi. Arduum sane opus, alioquin etiam intrarit abiis severum. ρopuiarem esse: carptis quorundam,opibus ars ausicis factionibus praeposientium , ob ere: Principem nonnunquam demitigare, movi articulo tractare. DURIOR EST ENIM SEMPER

CONDITIO SPECTA S VIRTUTIS EVAM INCOGNLLE. Scrib. Dresdae XXX. Decembr. vi lac IV. .

ADDE

29쪽

: ADDENDA.

y. s . de Marcellino, continuatore Chronici Eusebiani Loeus 4nteger Cassidori ita habet: Marce ianus IVyricianus adhuc patriarii Justiniani fertur egisse canceuos , sed metiore dictione devotus a tempore Theodosii principis ins ad fres imperii Jusiniani opus su-tim perduxit: ut qui ante fuit in obsequio fuwcepto gratus, postea iapsius imperio copiose amansissimuου apparerer. Hic est ille Marce,

linus Comes, quem Justiniani adhuc patricii cancellos egisse, non repugnaret ; si quis reputet, dominos qui literis operam darent, habuisse etiam in agmine servilis eruditionis vel inter libertos, qui ipsis erant a studiis & scriptoresa quales apud

Suetonium & Ciceronem, quorum loca illustrat Laur. Pignorius p.r . N. At Marcellinus noster fuit illustri loco natus,deinde Senator notante Nic. Alemano adpro Op.mβ. arcan fol. U. conjuxJustiniani sororis filiae. De Patriciatu tamenJustiniani non extant annaleS: neq; ad eos provocat Cassiodorus,sed ad incertos rumoreS: fertur egisse cancellos. Ex his autem nemo Cancellarium Imperatoris justiniani exsculpserit; quod fecit tamen Aubertus Miraeus in Auctario de scriptoribus Ecclesiasticis c. I 4o. p. 2O7. Marcemnus mes Ebricianus, Iustiniani IN. Cancellarius, a Cassioriaeo laudatus. Cautior Ger.Jo. Vossius de Historicis LatiniS L. a. c. I 9. p. a 3 9. Marcellinus Comes Ibyricianus , qui cancritas egit Jusiniani etiamnum patricii. Et tameu Gul. Caveus Histor. Literar. fol. 287. Marceiainus, V.C. C mes Illyricianus, Justiniani Imp. adhuc Patricii Cance Zarius. Quae

facile deceperint lectorem minus attentum. Josephus Scaliger, Dionysius PetaVius, Pagi,eum saepius Marcellinum C mitem, abjectis reliqVis appellant, in operibus chronologicis vas 1; plane secuti auctorem ipsum: Ego vero Vis Clarissimus,

30쪽

ADDENDA.Marre minus comes. - Hi sun λα anni CLVI. meos rustieo op ri suppositi. Atqui ne Tribonianum quidem Cancellarium Iustiniani dici constat. Et de isto aevo praeterea Procopius

Caesarienssis fol. II. ' πις ωιNαναλ- re item, Erat Justiniano ab epistolis Priscus qNiaeam. Quae recte ex Theophane exponit AlemannuS fol. 8a. Προιαν ὐπα- - - ών τοῦ βααλεως. Priscus Con I, F olim notarius Imperatoris..

Idem tamen nescio quomodo fol. M. Marcellinum nostrum appellavit absolute Justiniani cancellarium. Simili abusi MaecenaS quibusdam Caneellarius ipsius Augusti. Ergo & Agrippa Cancellarius. De utroq; enim Dio Cassius lib. LI. folia

ut obsignare possent epistolas, quas ipsie ad senatum alios s scribere ac legere antequam redderentur. Fecit id autem gustus tantisper, proficiscens tunC in Orientem. Et innuere magnum characterem illum visus est Horatius etiam Pancirollo de rebus deperaeparta Tit. s 8. p. 3I s. ita, ut Horatius fuerit innumero scribarum, quorum munus, acta publica literis mandare, i literas publicas perscribere.Dion. Lambinus ad lib. a. Satyr. 6. p. 2O7.

Imprimat his cura Maecenas signa tabellis. Dixeris, experiar 3 s vis, potes , addit es instat.

Agathias Advocatus Lib. 3. p. 8s. ως πιν ἀμφὶ τα βαιπλοια δορο Φορων δη ine βονας ονομάζουσιν, unus e regiis fateUtibus, quos scri

bonu vocant.

p. 6. tertius locus Cassiodori depromitur ex libro XL form. 6.) Cum in hunc locum Cassiodori incidisset Carolus

du Fresne, exquibus inrit,patet, cancellarios dictos, quod ad can-resios judicum sarent, eorumgjussa ac mandata exequerentur,proindes eosdem fuisse quodammodo ostiarios. Nollem haec excidisse,