Praxeos medicæ universæ præcepta. Auctore Josepho Frank ... Partis primae volumen primum partis secundae vol. octavum Partis secundæ vol. tertium, exhibens continuationem doctrinae de morbis systematis nervosi, et speciatim de morbis columnae vertebr

21쪽

5. Simili vero musculi thoracis agendi vim a nervis medullae spinalis accipiunt; ita et musculi abdominales 85). Affectiones horum chronicae plerumque a spina originem ducunt, aesaepe nimis cum morbis viscerum subjacentium confunduntiar. Verisimile quoque est, motum Poristalficum intestinorum a medulla spinali

nervi intercostalis ope gubernari 86 .

6. Nervi vesicae urinariae 87 , et Aartium genitalium 88 quum a medulla spinali proveniant , in dissicultatibus urinae, in impotentia 'virili, in chlorosi, in abortu, in gonorrhoea,

et tabe dorsali, ad columnam vertebralem continuo respiciendum esse Patet.

22쪽

IN GENERE.

I 5Morbi tabisci. 7. Enimvero in tabe, quam dorsalem Vo-Carit non solum, sed et in aliis plurimis tabis speciebus suspicionem originis morbi o specu vortebrali haud vilipendendam ducimus. Non quidem ut antiquam illam hypothesin , atque

nervos principium nutriens largiri, recoquere satogamus ; Sed proptcrea quod nutritionis pro- COSSum , praeter cerebrum , nervi vagi ope, quam maxime a medulla spinali pendere existimamus; notum enim est, arterias imi veniris, ossicinae scilicet chyli, undique a nervis ab iu-tercoStali potissimum provenientibus circumdatas esse 9I , reprocinctionis opus in animalibus omnis generis directam cum evolutione mediatiae spinalis agnoscere rationem 92), et columnae vertebralis laesiones atro hium partium ex loco assecto nervos accipientium Comitari.

Morbi extremitalum.

8. Quod quidem atrophiae gonus nulli hi crc-brius, quam in extremitatibus praecipue inferioribus obvenit, quae propiore a Partes quam

23쪽

I 6 DR MORBIS COLUMNAE VERTEBRALIs

maxime assectionibus Para ticis, tetanicis, aliisque generis conuulsiui, et contracturis ex vitio spinae pullulantibus subjiciantur

' S. III.

DE BERUM PORITIONIBUS EVOLUTIONI MORBORUM

COLUMNAE VERTEBRALIS FAVENTIBUS. Generatim. I. Verum Ut morborum o COIumna Verte-hrali originem trahentium caussae CognoSCantur,rertam positiones spinae labefactationi faventes generatim ad trutissam vocandae Sunt.

Laesiones externae.

I. Primum inter illas occupant locum Me sines externae. Spectant huc res Aeliis tergum in utero serientes , mala insantes portan

di ratio, ioca gymnastica, inprimis ante Complementum corporis suscepta Θ3 , punitiones dorso inflictae 94), portatio Ponderum suPer

Ο Ρmbe id notent fautores exercitii illius gymnastici, quoa Germani das Turnen Oeant. 94 Ex verberatione, saliciti ex ictibus dorso inflictis, milites saepissime morbis spinae laborant. Nullitii vero assectio spinae evidentior est, quam in hominibus quibus poena kntit inflicta suis. H.iud dudum Vilnae quinquemda era homicidarum quingentis ictibus Inut intersectis

24쪽

IN GENERE. 17

caput si , violentiae externae luxationes, et

fracturas vertebrarum producentes, Concussi Ospinae saltu, vel lapsu ex alto, ab itinere super Vias Saxosas , aut inaequales in curris 96 instituto : porro nisus in ponderibus elevandis, laboribusque variis perficiendis.

Laesiones internae.

3. Columna autem vertebralis non solum per externas, sed etiam per internas violentias laedi potest. De aneurysmatibus aOrtae, et ab-

quorum homicidarnm duo sub ipso Poenae curriculo , reliqui vero paucis elapsis inde horis, praevia retentione alvi , et urinarum, animam exha Iaru ut, examini subjeci. Livida, et nigra erat postica trunci superficies. Suh integumentis dorsi cruor extrava satus ad quinque, et ultra pollicia in altitudinem conspiciebatur. Musculi propinquifriabiles erant, men inges, et medulla spinalis rubrae e tra a Sato seroso cruento circumdatae, ac ecchymoinatibus notatae. Cor , et aorta omnino sanguiue orbata. 95 Ε. c. rusticae , et famulae montes, vel Rea Ias cum amphoris aqua repletis rapiti impositis ascendentes , maxime vero hajuli italici faechini gravissima , quae ab hominibus unquam Portari vidi, pondera capite; et dorso se

xunt.

96 In Lithuania divites, et nobiliores itinera velocitatis eaussa in curris vulgo brFer a ὶ instituere minime pudet,

quae itinera instituendi ratio, si contra consuetudiuem accidat, saepe gravibus columnae vertebralis vitiis ansam Praebere experior.

P. H. Vol. III. I

25쪽

13 DE MORBIs COLUMNAE VERTEBBAL Is

quimur , ut frequentibus morborum columnae vertebralis Caussis.

4. Si viam tortuosam , quam arteria vertebralis in epistro pheo , in allante , et Circa soramen magnum occipitis sequitur, porpendamus , palam fit, malam structuram primae , et Secundae vertebrae , aut Congestiones , alia trahimpedimenta in cerebro itineri ulteriori cruoris obstare, unde Plethora saliena ad vertebras corvicales expectanda. Plet hora quoque Specus reliqui vertebralis expectanda: si aut. obstructiones Viscerum abdominalium, aut saecos, ct satus intestina distendentes, aut uterus gravidus

98 , aut nixus sub partu impcdiant, quo mi

nus norta abdominalis sese, quo decet, modo per multiplices suos ramos in viscera ventris depleat. Hoc nimirum in casu sanguis in parte horaci Ca noriae congestiis, ut majori copia in arterias su lavias arterias inter Ostales primas largientes, et in reliquas arterias intercos tales immediate ex aorta provenientes irruat opor-

26쪽

IN GENERE. , re

tet. Quod si accidat, plothora arteriosa columnae vertebralis inevitabilis est, cum cujusvis arteriae intercostalis. ramus alter per foramina intervertebralia ad medullam spinalem pervcniat , et Cum arteriis spinalibus anastomos in habeat. Sciundum quoque, hasce arterias a neu -rysmatibus laborantes detectas fuisse 90 . Porro cum plurimae specus vertebralis vcnae sese in venas intercostales depleant, venae Vero inte Costales omnQs , praeter primam utpote sese plerumque in venam subclaviam deplentem in

Venam aZygos terminentur, Vena autem a ZygOS sanguinem in venam CaVam descendentem evacuet Sequitur , singulas causSas, quae huic evacuationi obstant, e. c. Vitia pulmonis, et Cordis dextri plothoram venosam vulgo haemorrhoidalem specus vertebralis necessario jure gignere dcbore. Quae omnia Si perpendas, quantum detrimentum medulla spinalis ex Suppressis monstruis, haemorrhoidibus, aliisque haemorrhagiis capere debeat, facile intelliges ioo .

27쪽

NO DE MORBIS COLUMNΛE VERTEBRALIS

Cnior, frigus. 5. Rustici, hortulant, aliique labores antrorsum flexo corpore sub radiis solaribus exercentes morbis gravibus columnae vertebralis obnoxii sunt. Iisdem morbis subjiciuntur qui hye mali tempore tergum vel prope caminum , vel adversus Arnacem torrere solent i). Ex opposita plane caussa ad colun nam vertebralem multurn Viatores patiuntur , quibus ventus frigidus tergum continuo allidit , item homines aestuante Corpore alvum foras , aut in latrinis male

custoditis deponentes. Milites, aliique, qui pileo rotundo ampl6 causia) orbati sub coelo pluvioso, frigidoque iter instituunt, per aquam

ab occipite ad cervicem , dorsum, et lumbos de pluentem , in morbos inprimis rheumaticos columnae vortebralis incidunt I . Sic iterum Hippo RATis sententia 3 , qua frigus maxime medullae spinali insensum declaratur, Confirma tur , quod eo facilius intelligitur, cum nervi cutis maxime e medulla spinali proficiscantur.

i Sie sexus inprimis sequior in Lithuania per horas heno multas fornaci calefacto dorso adhaeret, sibique gravia viata attrahit. a) Ειi s Εκouovis Hanra. d. Κriegsh tene. Lelag. I 8I8. Vir egregius exposcit, ut galeae militum schakos Postroraum umbraculo nucham cushodiente inunitae sint .

28쪽

IN GENERE., Molus.

6. Nec effectum motus e Peni in columnam vertebralem reticebimus enim Vero non solum equi hac ex caussa facile in tetanum conjiciuntur , sed et homines, uti exempla Cursorum, ante currum principum quondam volitantium docent ). Interea et hic extrema inter Se COnfluunt; enimvero decubitus supinus diuturnus, inprimis convales entium, vulneratorum in nosOcomiis haud parum ad morbos columnae Vertebralis excitandos conserre videtur 5).

. Venus.

7. De partium genitalium cum columna Ver

tebrali nexu jam monuimus 6). Hi PPOCRATEsdixerat ) : si Dorsalis tabes a medulla fit. Cor

ripit autem maxit ne recentes sponsos, et Veneri

deditos n. Ast praeter seminis jacturam , ipsa jam ρubertas ita in medullam spinalem, uti dentitio in cerebrum, imperium exercet 8 .

d) Cis. Cap. X. S. XLVIlI. ehIoro os , utpote morbi saepe evolutionis periodum concomitantis symptomata , pallorocilicet cutis, Palpitatio cordis, retentio menstruoriam, Diuitiam by Corale

29쪽

22 DE MORBIS COLUMNAE VERTEBRALIs Animi pathemata. 8. Inter animi pathemata timor . et terror maximum in medullam spinalem exercere videntur imperium. v

Venena.

9. Praeter contagia, de quibus supra dictum est is , et venena medullae spinali haud par

cent. De veneno ustas antiar, id demonstra

IO. Nec rarum eSt, metastases ex Variolis, mor

lumnam vertebralem Contingere. Rhachitis, sy Philis, scorbutus , et lues.

II. Superesset de rachitide , arthriti δε ,

impotentia molus optime ex assectione columnae vertebra- Iis explicari Possunt. - S. H. a. 3. io) ScasELti Diss. veneni vas antiar 'ires exhibens.

30쪽

IN GENERE. 23

scorbuto, et VPhilide, ut caussis. morborum columnae vertebralis mentionem injicere , verum cum diatheses hujusmodi maxime systemati Deseo columnas minalis, scilicet vertebris insensae sint, et Paralysin, vel hydrorha chitidem chronicam socias agnoscant, illorum doctrinam , quatenus ad praxeos medicae imperium spectat, infra i 6) exponere decrevimus. S. IV.

QUANDO AFFECTIO COLUMNAE VERTEBRALIA ARGUI POSSIT; ET QUOMODO ILLIUS EXAMEN PATHOLOGICUM INSTITUENDUM SIT.

r. Quamvis ad assectionem columnae Verte in bralis arguere saepe haud arduum sit , nempe si vel aeger locum morbo detentum ipse ex-ncte designat, vel si medicus morborum cum peculiari columnae vertebralis affectione apparentium si ), et rerum positionum peculiari modo evolutioni morborum columnae vertebralis Aventium si 8) probe rationem habeat; at

tamen exempla non desiderautux adeo obScura, i6ὶ Cap. III. et XII.