장음표시 사용
171쪽
imitantes, terminos appellant'. Si quis vero sustulisset, aut suo loco mouisset, terminos, eum, qui tale qui d patrare ausus fuisset, huic deo sacrum esse sanxit, ut cuilibet impuneoum intei ficere,tanquam sacrilegum, liceret,& purus ab eo piaculo esset. Hoc autem ius non solum in priuatis agris conitituit, sed etiam in publicis illos quoque terminis co-plexus,ut etiam Pop. Rom. agrum a Vicino,& publicum a priuato dii Terminales discer
Pag. 72. Nurna ad frugalitatem,& temperantiam
exerce lamici ues suos his lcgibus propensiores reddidit,& effecit,ut in contractibus id quod aequum est sequerentur: excogitata re, ab omnibus, qui celebres rerumpu'blicarum formas ante institueran ignorata. Quum enim animaduertisset,contractus eos,rni palam, & testibus adhibitis fierent, pu- ore quo homines assiciuntur, ob praesentia eorum, qui illis intersunt, seruari, & a Pe paucis quibusdam violari: eos vero, qui sine testibus fierent, quorum longe maior est numerus,quam aliorum sola contrahentium fide culto diri, huic praecipue praeter caetera somnia strenuam operam dandam, hancque diuinis honoribus dignandam censuit. Nam Iustitiam,& Themin, & Nemesin,&eas,quae. a Grae
172쪽
a Graecis Vocantur Erinnyes, & quaecunque numina his sunt similia, a maioribus satis amplos honores, & cultum consequuta existumauit: sed fidem, qua apud mortales nulla res eli, aut maior, aut sanctior, animaduertit, nullos dum cultus, vel apud respub. uel apud priuatos homines consequutam . Haec igitur cogitans Primus Cmnium mortalium templum fidei publicae erexit, dicauitaque, eique sacrificia instituit . ut & aliis diis, quae pubico sumptu fiebant. Nam oublica ciuitatis fides, & constantia erga is
homines, temporis progressu priuatorum quoque mores tales erat redditura. Fides autem res adeo veneranda, & non violanda habebatur, ut sua cuique fides maximum esset iusiurandum .vel omni testimonio lon. ge validius: & Quoties de contractu sine testibus facto inter aliquos aliquid corrouerissiae ortum fuisset, ipsa fides alterius partis disceptantium litem dirimebat, neque viterius contentionem progredi patiebatur. Et magistratus , &iudices maximam conre uervarum partem , fidei ivrciurando interposito dirimebant. Aeque haec ea sunt, quae Numa , ut homines ad temperantiam adhortaretur , ac impelIeret, & ad iustitiam cogeret, tunc excogitauit: quibus meliorem ordinem In republica Romana constituit, quam qui esse posset in domo optime
173쪽
imitanteS, terminos appellant'. Si quis verbsistulisset, aut suo loco mouisset, terminOS, eum, qui tale quid patrare ausus fuisset, huic deo sacrum esse sanxit, ut cuilibet impune cum intei ficere, tanquam sacrilegum, liceret,& purus ab eo piaculo esiet. Hoc autem ius non soliim in priuatis agris conitituit, sed etiam in publicis illos quoque terminis co- Plexus,ut etiam Pop. Rom. agrum a Vicino,& publicum a priuato dii Terminales discet.
NVma ad frugalitatem,& temperantiam
exerce lam,ciues suos his lcgjbus propensiores reddidit,& effecit,ut in contractibus id quod aequum est sequerentur: excogitaIa re, ab omnibus, qui celebres rerumpu'blicarum formas ante instituerant,ignorata. Quum enim animaduertisset,contractus eos,rni palam, & testibus adhibitis fierent, putore quo homines afficiuntur, ob praesentia eorum, qui illis intersunt, seruari, & a Pe paucis quibusdam violari: eos vero, qui sine testibus fierent, quorum longe maior est numerus,quam aliorum sola contrahentium 1ide custoditi, huic praecipue praeter caetera somnia strenuam operam dandam, hancque diuinis honoribus dignandam censuit. Nam Iustitiam,& Themin, & Nemesin,& eas,quae.
174쪽
a Graecis vocantur Erinnyes, & quaecunque numina his sunt similia, a maioribus satis amplos honores, & cultum consequuta existumauit: sed fidem, qua apud mortales nulla res eli, aut maior , aut sanctior, animaduertit, nullos dum cultus, vel apud respub. vel apud priuatos homines consequutam . Haec igitur cogitans Primus cmnium morta-
Iium templum fidei publicae erexit, dicauitaque, eique sacrificia instituit . ut & aliis dijs, quae rubico sumptu fiebant. Nam publica ciuitatis fides , & constantia erga is
homines, temporis progressu priuatorur , quoque mores tales erat redditura. Fides autem res adeo veneranda, & non violanda habebatur, ut sua cuique fides maximum esset iusiurandum .vel omni testimonio lon. ge validius: & quoties de contractu sine stestibus facto inter aliquos aliquid corrouerissae ortum sui siet, ipsa fides alterius partis disceptantium litem dirimebat, neque ulteis rius contentionem progredi patiebatur. Et magistiatus , &iudices maximam eonir ueruarum partem, fidei iureiurando interposito dirimebant. Atque haec ea sunt, quae Numa , ut homines ad temperantiam avi hortaretur , ac impelleret, & ad iustitiam cogeret, tunc excogitauit: quibus meliorem ordinem m republica Romana consti
tuis , quam qui esse Posiet in domo optime administrata.
175쪽
Prineeps initio dominationis liba Maiatare populia ideuincit. l. 3. P. TI.
Tullus Hostilius, sic laiq. regnum
est adeptus, edito facinore songe ominnium psaeclarissimo , omnes qui de plebe serant mercenarii, & egeni, sibi devinxit. Id autem eiusmodi fuit. Superiores reges eX mium. magnum,&vberem agrum habebant, ex cuius prouentibus,& dijs lacra faciebant,& res ad victum suum necessarias abunde habebant, quem Romulus iure belli ademptum ijs,qua tunc eum possidebant sibi pararat: sed cum ille sine liberis obiisset, Numa Pomollius rex, qui ei successit, eo fruebatur. Is autem ager amplius non erat publicus,led propria regum sors,& possessio semper erat. Τullus igitui permisit. ut haec possessio Romanis quibus nullus ager esset, viritim diuideretur, asserens patrimoniti sibi,& ad sacra, & reliquos domesticos sumptus sufficere . Hac autem liberalitate cures inopes recrea uit, effecitq. ne aliis amplius seruirent. Neis quis vero expers domicilii esset, eum collem, qui Caelius nuncupatur muris Urbis adiunxit, ubi omneS Romani quotquot sine late erant, adepti quantum loci sat erat, domos aedificarunt,ibiq. ipse ins sedes fixit.
Diuiter, superflua pauperibus ero
176쪽
Abrasus, ct Circumcisus. II76. Saepe qui a roditione priuatus , summam dignitatem fuerit assequutus , nouam etiam sententram su
Mortuo repente Cluilio Albanorum duee . in eius Iocum suffectus eri Metius Sussitus, vir neque belli dux idoneus, neque Pacis custos firmus : qui, si quisquam alius Albanorum, quum ab initio cuperet discor .diam inter has duas ciuitates excitare, S propterea post Cluilii obitum imperio dignus ab Albanis iudicatus fuisset: tamen postquam imperium est adeptus, & cognouit incommoda,& difficultates omnes praesentis rerum status, non perstitit amplius in eadem sententia, sed censuit cunctandum, &tempus terendum: quod videret neque omisnes Albanos amplius ad bellum eadem animi alacritate propensos, neque sibi sacrificanti v ctimarum exta satis Relicem praelii exitum portendere.
Rege in externo aliquo bella Oeeupato, subditi rebellionis oceaseonem captant . lib. .pag.TI .
177쪽
V Eienter , F idenates,quos Romanorum imperio Romulus dedi coegit, oblata sub Tullo Homuo occasione eum Albanis prauum in filiivente , ad fibertatem iterum a pirane.
Aliquandiu igitur cosilium defectionis ipsorum dissimulatum est.sed Albano demum bello patefactum est. Cum enim audissent
Romanos ex suis finibus egressos totis viribus, ut praelio cum Albanis decernerent, rati se optimam eos inuadendi occasionem nactos , clam potentissimi quique coniuraram, ut omneS qui per aetatem arma sera eta possent, Fidenas conuenirent, clam, & rari eo venientes, Ut ita Insidiae, quae Roma nis parabantur minime innotescerent: atque ibi subsistentes occasionem expectarent, quando Romanorum , & Albano rum copiae castris derelictis ad certamen prodirent.
Prosperitas parit inuidiam,& odisi.
TVtrui Hastilius Sustium Albanorum imperatorem alloquitur. Propterea tantum nos odio prosequ mini,quia sortuna magis prospera, quam vos uti videmus. Nullus
178쪽
charitate ς eruandam fores ani mi claudendi, auersonibus, suspicionibur cum proximis .
rum regem vocibus rare pellat. Item si
Romani Albanos suspectos habere, quasi sibi semper insidientur,& si ab illis tanquam ab hostibus sibi cauere desinat. Nullus enim amicus fumus esse potest ei, cui est exosus.
Suspieiones, amicitiam in mant z
Charitas non Iaditur ab inuidia, s
alienaprusteritas communis eam eat . lib.3.p.77.
TUllus Hostilius Suntium Albanoru rus alloquens, ist. Non si in foederis conditionibus haec scripserimus, neq. si utrique per sacra iurauerimus: parua enim , & infirma sunt haec praesidia, sed si alteri alteroru pro veritate comune duxerimus. Unu enim est,hSuffeti, doloris, que homines ex alioru bo nis captusiremediu,si nimiru qui inuidet aliorum bonisAno putet ea esse amplius aliena.
179쪽
Humana nobilitas, nisi in virtuto posita. lib. 3. pag. 79.
TVllui Hostilius SQ idum Alianorum regem alloquens, ait. Et apud nos imperat,& senator est, ac reip.consulit, ali)sque honoribus stultur, non qui multum opibus pollet, neque qui longam suorum maiorum indigenarum seriem potest ostendere , sed quicunque his honoribus fuerit dignus: humanam enim nobilitatem in nulla alia , quam in ipsa virtute positam, censemuS.
Dignitat/s , non nobilibus , sed di-
Bona eontentio, di amulatio in τυ-
- Vllus Hostilius Suffarium Albanorum, I regem alloquena, ait, seditiones vero nostrae, quia has etiam nobis obiicis,o Susis. ti,non ad perniciem , vel diminutionem, sed ad salutem,& incrementa reip. faciunt.COnis tendimus enim nos iuniores cum senioribus,& aduenae cum indigenis, viri maiora ben ficia in remP. conferant.
180쪽
Priseipes decet esse paratos, omnip rieulo belli se exponere, prosa-ute , - gloria populorum a
totius fortunam committendam esie censebat, ita ut unus Albanorum praestantissimus , cum vno Romanorum fortissimo. praelio singulari decerneret, & ipse ad dimicandum pro patria paratus erat, prouocans Albanum ducem ad parem virtutis aemulationem . & declarans praeclara esse certami na, quae imperatores pro principatu ,& potentatu suscipiunt, non solum n viros fortes superent, sed etiam fi ipsi a viris sortibus surparentur: & rcensenS multa imperatorum, atque regum exempla, qui reipaeausa caput periculis obiectarant, quod indignum P tarent , sibi quidem maximos honores dein serri, nimum vero bellicarum molestiarum
Sui habent munera, ct honores , debent etiam ferre onera , O D-