Tractatus iuridicopoliticus de rebuspublicis turbidis in tranquillum statum reducendis, in eoque conservandis. Autore Philippo Andrea Oldenburgero ..

141쪽

in extremo bene terebrata crin gensteria vulgo vocatur.)XXX. Fax undecima seditisnis Metus fArist. l. 1. Pol. c. s. J oppressionis Wel poenae. Quod si enim quidam sibi eonscii sint, ut judicent, iure poster& d

bere dominum asperius agere, jamque pM ratum videant ad cruciamenta & exitia, satius putant praevenire, quam pracveniri , omniaque tentant , ut evadant. Imos multi timent, nasia vis imperii tanta est, quae promente metu possit esse dissena, ii quit Adam Conten. ll. 9. POl. c. 8, g. 6.JPraeceps ergo ad seditionem improbitas, quae, ut pinnas, quas merita est, effugiat,

aut antevertat, motus concitare, & Rempublicam potius, quam se perdere vult. Metus hic adegit C. Iul. Caelarem, ne dimisso exerestu privatus Romam Sc domum reversus a potentissimis inimicis atque aemulis opprimeretur. Idem poenarum metus Catilinam ultima expetiri impulit. Pericles propter male expensam pecuniam publicam , & quinquaginta

142쪽

l eogeretur reddere , ex consilio pueri Aiacibiadis, bellum excitavit Peloponnesiacum , ut autor est Plutaria. f in Apohreymat. J De Graccho vid. Flor l. 3. c. I in pr. ibique Zevecot. J De Bohemis tu multilantibus vid. Iob. Cluver. lib. Io. Epit. Histor. pag. 7O -J XXXI. ' rix duodecima seditio

nis es olium, pulvinar illud Diaboli, quod

ad tui bas populum tam togatum, quam fagatum disponit. Romani cum metu Carthaginis essent soluti, & segne otium sequerentur, turbae statim enatae. Hinc Appius Claudius crebro dicere solitus: Negotium populo Romano melius , quam otium committi; quod animadverteret praepotentia imperia , agitatione rerum ad virtutem capessendam excitari, nimia quiete in desidiam resolvi. Et sane negotium nomine horridum, civitatis nostra mores in sim statu continuit ; blandae appellationis quies plurimis vitiis resperis ait Valer. Max. t L 7. c. a. f. a. J Et Sab

lustius L in Iugurtha J inquit: Quod in

143쪽

ILo De RE B V s p. turbidis adeptisunt, asserim acerbiusque fuit. Aquq

stantes putredinem primo incurrunt; populus pariter, si labore non exerceatur, admotus pronus fertur ι Civitasque negotiosa, si negotium cum otio commutet , consestim evertitur. Homines nihil agendo male agere discunt, ideoque semper aliquid age, ne te Diabolus otiosum inve

niat.

Otium Reges prius ct bratas Perdidit urbes De otio militum vid. Uest. Patere. l. r. c. 78. J Senec. Epist. s 6.J Similiter felici. tas , otii socia , domesticorum motuum causa existit. Causam intestini belli imter Caesarem & Pompeium fuisse nimiam felicitatem Florus t l. 4. c. I. J recte asse'

XXXII. Fax decimatertia tumbarum civilium est Moneta inaqualitin, quae hoc nostro praesertim seculo non leviter aliquot perturbavit Respublicas. Certe aeruscatores & financiarii die

per und dipper ) Germaniam nostram plus quam tricennale bellum civile

144쪽

Sedan s. in amixerunt , ac durantc bello Bo hemico

per illorum nequitiam Imperialis numismus argenteus ad sedecim florenorum aestimationem elevatus. IVid. plurib.Trach. '

meus de Quatuor Eleirentis Iuridicis, pag. 8ai. & leqq. J Istis temporum vitiis quidam Germaniae Pi incipes a malignis

ejusmodi aeruscatoribus ita se ei uni exhausti , ut aliena quadra vi vel e cogerentur sadeo atrocitet grusati fuerunt illi offiςinarum monetaIiarum conductores & pecuniae publicae administratores. Tempore

Hemici Castiliae Regis monetae non pro bae duo genera percussa , metallis adulte- Iatis. Vndc ut praesenti inopiae subicvandet magnum compendium est factum ; ita in posterum rerum venalium auctis pretiis majori difficultate provincia est implicatasMariana lib. 17 cap. I J Poloniae vero Regnum per monetq lenocinia ann. I 6 2. gravissima damna fuit perpesIum, dum nimirum Monetales Rcgii depravarunt monetam, adeo , ut, cum initio Sigismundi. . Regis nummi constarent ex argcnto justae probitatis , postea veteribus in novos

pectas, & in dies vilioribus divulgatis, ad

145쪽

122 De RE B V s P. turbidis

extremum non nili aenei , exiguo immisto argento , confusi in toto Regno num Cryrentur L Piasecius in Chronic. nostr. tem

XXXIII. Fax decimasquarta tu multu in civitate est raria pravitas. Etenim si usurς sint nimiς, aut crudeliter exigantur, debitores conspiratione inita tumultuantur ,& rempublicam casui exponunt. Vibi Romane vetus foenebre in alum seditionum discordiarumque creberrima caula extitit f Vid. Tacit. l. 6. Ann. c. I 6. Hor. l. I. c. 33. J ob improbum scenus Iudaicum tumultuatum Franco furti adbscenum fuit Ania .i6I . &an. UOD matiq; insuperq; an. 16 7, inter praecipuas rebellion s causas Colacci adversus Coronam Poloniς allegarut improbu Iudaeorufoetius Schro it tib i de Seditio. c. 32. . XXXIV.Tribun di siones porro is. facem tum ubi b' ciuilib. spraebet.De Sutorib' Bononicis vid.Siρος. l. ro. cle Regno ItalJFlo retiet olim nulla fuit tribus,quq majore tur

146쪽

Sedandis. 123

bam aleret. quam ea quς lana exercet. Λω- chia. l. 3. Hiit. Flor.) De texto tu Lovaniensu turbis vi AD ' l. I. Rei Brab.add. Ach. I924 2.Tim. 4. I . Quomodo rumores interdum seditiones concitent vid. Schooc .cit. l. I. c. 34. Nobile exemplum est in Historia Mosis Num. c. l . & I . XXXV. Decimasexta fax sedition , tam ex parte imperantium , quam parentium , est ' Contemptus f Arist. l. s. .Pol. c. I. J Vetissimum est illud Curtii Majestatem fid est venerabilem autoritatem J esse omnis imperii tutelam ; qua Pereunte, Reipublicς status in alium statum convertitur. Quamprimum Princeps Contemnitur, etiam vilissimus contra iulum conspirat. Chilpericum ignavum Regem Francorum Pipinus Major Domus de throno deturbavit : uencestaus Caesar ob contemptum depositus. Contem-Ptum autem incurrunt Principes fi J si moli regiminis civilis non sussciant, ut Chilpericus & mencestaus modo addu

ctus ΣJ Si dediti sint ventri , & omnis

generis voluptatibus, ut Sardanapalus, He liogabalus &ulii, lutulentis suibus similes i' --ptia cama secisisnis. F a Plin-

147쪽

D4 De RE Bus p. turbidis Principes fecerunt. Γ 3 J Si ab aliis, tamquam infantes, regantur , ipsi negotiorum publicorum expertes. Audax est Princeps nimium, qui, ut amet unum, reliquis se

invisum ficit. Comin. lib. 4. de Reb. gelf Ludovic. XI. J Exempla recentia sunt odiosa. J Si nimium fiat lenes de

praepostere clementiam exerceant. Henricus III. Legionis & Castellae Rex dum assidue lenis est , tandem fulcrum Imperii, autoritatςm scilicet amisit; unde subditi, metu & reverentia Principis excussa,Elis belliam Ferdinandi V. Regis uxorem Praefecetunt reipubi icae. Carolum I. Angliae Kegem quid aliud perdidit, quam nimia lenitas 3 1. J Infelicitas in bello Principibus quoque parit contemptum. De Xerxe vid. Iustin. lib. s. c. I.) De Sennacheribo vid. Esai. 3 . p. 3 . f 6 J Sordida

avaritia quoque autoritati Regum αPi incipum magnam adspergit labem. Ferdinandus Rex Arragoniar&Neapolis nutilum mercaturae genus non exercebat,adeo sordidus & illiber dis , ut etiam porcOS

distribueret saginandos alieno sumptu, quoellent vendibiliores , quos si contigisset perire, tum eos, qui suscepissent alendos,

148쪽

Sedandis. HI

damnum ei praestare oportebat. Per Apuliam , quanti vellet, emebat quicquid erat olei, & frumentum aliis in locis , antequam maturuisset, & quanti omnino poterat, divendebat. Quod si sorte propter

earum rerum copiam remitteretur pre

tium , cogebantur tamen homines ad ipsius arbitrium atque praescriptum emere,& quamdiu suppeteret ipsi, quod venum

daret, non licebat aliis quicquam distrahere. Ex nobilitate, qui rem familiarem curabant, & paulo erant lautiores, ab iis Pecuniam , & quicquid ejus animo allibuisset, mutuabatur, aut etiam invitis eripiebat , & passim habebat equorum greges , quos alii cogebantur ei propagare &enutrire. Comina. lib. 1. de Regno Ne,

politano. in Oligarchiis porro plebs,

exclusa dignitatibus & magistratu, poten tioremque se existimans , suos rectores contemnere, & tandem de statu turbare aggreditur, & ita ferrum ferro acuitur. Insuper in Democratiis summa existente confusione, divites & nobiles, plebis vilem gubernationem exos, illam opprime

149쪽

Plebs etiam semper infesta est nobilitati, eamque ob superbiam interiacςino odio prosequitur ; inde non patitur se contemiani , dc in honorum petitione postponi. Concionem turbidam Canulei Tlibuni Plebis vid. apud Lis. lib. . add. Iustin. lib. i 6. cap. 14 ) Milites quoque percontemptum pol positi turbas dare solent via. Iustin. l. 13 c. 3. & plurib. Schooc .libi .de Seditionib. cap. 27. XXX VI. Decima septima turbarum civi/ium fax es Inaqualitas Arist. l.1. Pol. c. I. quando proportio ordinum Reipubl. mutatur. Fit illa conversio si sensim, in Oligarchiis, Democratiis & Rebusipp. mixtis, quando paulatim aliquis ordo au- gescit, & ita prae aliis praerogativam ad sequitur α) Subito dc perspicue, v. g. si pars aliqua civitatis in praelio occumbat; quod contigit Tarenti, ubi plebs, nobilibus occisis , oligarchiam mutavit in Democratiam svid. Diodori Sicul. lib. 2. Hist.) ut autem ordinum Status in justa

Proportione conservetur , cavendum est, ne ordo alius alium anteire praesumat; id

quod Aristoteles l. cii. hoc simili illustrat: Inter membra corporis humani i

150쪽

Sedandis. D Tquit in monHrum nascitur, si unum eorum in

qua utitate proportionem , quam ad cetera habere debet, vincat, vel excedat. Mon

prum etiam gignitur, si in qualitate sit varietas. Eodem modo in Republica si ordo

aliquis nimis augeatur. Hinc Cicero lib. 3. Ossic. lib. a. ad Attic. ep. I. lib. I. ad Fam. Ep. is.) in Senatorii, Equestris de Plebeii ordinum concordia salutem Reipubl. Rom. in discordia pestem siram esse pronunciat. Quem ordinum statum, quia primus perturbavit Gracchus s depressio senatorio, & reliquis exaggeratis primus quoque Reip. ROm. e ver sor habitus est. Athenis olim Themistocles optimatum autorite fracta, , & tenuiorum opibus viribusque confirmatis, pessimam Democratiam introduxit. Vid. Piscari.

q. de Rep. cap. 3.) hanc ordinum cohiemperationem harmoniae musicae comparat. Vti autem, chorda aliqua nimis sonora, corrumpit totam harmoniam, ita si ordo nimis augeatur. Imperii Germanici salus in contemperatione ordinum , Electorum scit. Principu m, Comitum, Baronum &