장음표시 사용
251쪽
patitur; at non ita de se merita urbs ilia fuerat , cujus casum, cum militibus divide. retur, quod esset nimium miserae Crem nae vicina , lacrimoso carmine questus est. 'Foetidis fortasse paludibus suis & insano aere Mantua clara est 3 An vero magis ex Manta illa antiquissima Tiresiae filia , quae urbem condidit i & magis ex poeta Virgilio, ejus urbis alumno 3 quo quidem cive, ut hujus pace dixerim, aliquando gloriosior est Mantua, quam Ariminum suo principe Carolo. Melior Homeri sors fuit, - - quem primum poetarum Graeci faciunt, nostri non negant, si modo Virgilius ex. ' , ceptus sit. Melior quidem sors ejus suit, qui, qua esset patria , ignoraretur ε plu- rimae Graecae civitates civem eum suum dixerunt. Hunc, quia , unde sit, com . r stat, sua eivitas ejecit. Et de facto hacte- nus. 'Nunc facti causam operae pretium est videre. Sed imprimis novum re- , ligionis genus vide, imo vero superstitionis. Sanctis deberi statuas ait , poetiS negata a ' atque huic minus, qui gentilis fuerat. Non sum, qui negem , & statuas & h - . . norem sanctis omnibus deberi, qui merito. vitae virtutumque doctrina digni sunt, ut colerentur in Ierris, & in coelis beatam
252쪽
Perillustris Dii. Ra m. de s I. 233
sempiternamque vitam agerent. Poetis iisque illustribus non videO., cur non conisii strui possint. Si enim munus tale in e rum memoriam fieri solet, qui illustres in vita praestantesque viri fuerunt: Quida ni vatibus quoque , si qui praeter caeterosa insignes sunt, talium rerum monumen i ta debeantur Nam & posteris, cum haec vident, magna sunt incitamenta animorum, ingeniisque ad virtutem & gloriam natis calcar ex his additur, quale solebat dicereli Scipio , cum illustrium virorum imagines, cerneret. Cumque poetis hoc suo quasi, jure concedam, non interdico tamen caeis teris, qui in aliquo certo studio aut egre-i .gio artificio insignes fuerunt. Neque enim in alios sileam, redarguendus is mihi videtur, qui cum Palladem finxisset, in ejus, 4 se AEgidae medium sculpsit. An fortassis i. hellorum ducibus solis habere statuas lice-l f hit 3 cum tamen in illorum gestis pluriis, mum dominetur fortuna, in horum si Hiis minimum. Neque enim in rebus inis genii ullum est jus fortunae. Aut magis, . Duces indigne ferrent hunc honorem v j tibus reddi, qui honorem & memoriam ex vatibus habent Absit ε Non enim dignum est, ut qui Ducibus gloriam pariunt,
253쪽
'. 234 Memorabilia Bibliotheea
illis duces suam invideant gloriam. Illud :vero praeterire non possum. Quod Virgilius, qui gentilis fuerit, indignus sit sta- l tua. Simileque hoc videtur mihi eorum . rationi, qui cum in templis, Iudaeorum gentiliumque imagines viderint Christum
aut verbetantium aut crucifigentium, los illis ut quaeque iratior videtur eruunt. truculentasque lictorum facies ex multa religione pietateque deformant, quasi quidem in delendis imaginibus ac non magis in tollendis peccatis componentibusque se virtutibus meritum vitae consistat. Iam ergo & Pharaonis imagines & Pilati atque Herodis: Item quoque & malorum daemo num, quas tam horribiles, quam picis-ribus placet, cernimus , templis avellem dae parietibusque delendae erunt. Roma magnam ruinam sentiat oportet: in qua sunt tot vetustatis , tot priscae religionis. monumenta, sed si ita patiamur jubente eo dirui omnia , quae ad Christianam religi, nem non attinent, aut ullo pacto adversa sunt. Id vero non patiemur taciti, quod de Virgilii & caeteris poetis sentit, ac ne 'sem
ce Si emendosa in MSto et sorte talendisse Macomponendisque vel simile substituendum
254쪽
Perillustris Dn. Ra m. de Trin. 233'
3 sentit quidem tantum , sed & palam dim- 1 tat, poetas omnes & Virgilium cum cae, . reris histriones esse ; atque ne aliud lu- η . men eloquentiae Latinae inoffensum praeim Pa reat, Ciceronem causidicum quendam &η nugatorem fuisse ait: horum omnium a tificium inanibus & sine ullo pondere ver his constare. Haec est de Poetis oratoria
busque sententia. Non est mihi nunc ani- mus , monstrare, quae sit poeticae vis auti oratoriae facultas: nam neque tu indiges,l cui abunde cognita haec omnia sunt, nec X
mihi vacat aliis studiis dedito, qui etsi otiosissimus sim , non satis fortasse sciam. 1 De reliquis dicam. Ac de Cicerone quus dem primum ; de quo pleraque mihi con- A My venit causidicum eum fuisse. Quod ge-i nus omnium in urbe hominum principei ' tune primum habebatur : nunc nusquam, . tempore est. Quod si hic sciat, quas quantasque & populorum & regum ac maxime quidem hominum causas egii rit Cicero ; non turpe judicabit fuisse cauml dicum. Nugatorem quoque eum fatebor ι ' ingenue , quando sibi ita placet, si jocos, , quos stromata aut sales appellant, bre-
255쪽
vem & acutam sententiam , quae furtim l. c pungat, palam laetitiam moveat, nugas diis ' lio cit, in quo genere abundasse eum constat, . lita ut libertus librum de patroni jocis texm ierit. Nec vero Cicero tantum ι Sed ut l. . Plurimi quoque alii , ante omnes Α igustus tantus & tam doctus princeps his inugis suopte ingenio delectatus est ι testes i. sunt rerum scriptores, apud quos induin is, hilata est fides. Verum id fortasse nescit iCarolus, quantus praeter haec philosophus i
Cicero iuit, quam certus vitae magister, - ' ut eloquentiam taceam ue in qua omnes, iqui ante se quique post se suerunt, ante cessit. Legat enim libros, qui magno preo in ' eio apud doctos habentur : aut si difficile iputet multa legere , eum rantum libel- tum , qui est de officiis, videat. Adji- 4. 3 ciet prosecto superioribus titulis, ut de iphilosophum aut certe philosophiae doctum i. ' appellet. Quid & si illud sciat, quantus iVit in administranda Republica Cicero , fuerit, ita ut datum ei sit a se patriam i servatam, senatusque ei plerumque gratias i egerit de bene gesta Republica 3 Non eum i. ita prorsus aspernabitur, cum meo qui- iidem judicio majoris splendoris sit, fuisse ' itunc in Republica Romana potestatem, si
256쪽
r quam nunc unius vel praeclarae urbis domi.. . nium esse. Ac de Cicerone satis. Ad Virgilium redeo, & poeris coeteros, quos δhistriones dicit. Ο sacrilegium indignum lVates, quos divinos appellare justum est, hic histriones facit. Quod nisi me illud Cicero- ιnis teneret non esse scribendum in eos, qui possunt proscribere, acerbiore studio injuriam hanc ulciscerer. Sed venturi, mi hi crede, scriptores rem hanc audient, eumque nihil erit, quod timeant Iibertate dicendi, deiuncti memoriam Iacerabunt. QVeruntamen ab eo scire velim , quid ex aliena urbe histriones pellat , quos in curia sua nutriat aut quid histriones alios importunos ac nunquam saturos magnis . . muneribus donet, hunc, qui nihil ab eo peteret tam turpiter ejecisset hon ri sibi Iulius Caesar duxit, ut ex talium histrionum numero esset, atque in eorum collegio frequens aderat, quod nulli, quamvis amplissimo, erat turpe, poetam esse. Et Augustus magno quidem studio poeticam didicit i cumque esset Romanae urbis princeps poemata scribere adhortatus est, non ut histrio , quales hic poetas .faeit, sed ut poeta & esset & haberetur, quos marimo semper, studio coluit, plu-
257쪽
a rimosque ex eis familiarissimos habuit. Ante alios Virgilium Mantuanum, qui patria sua proscrimis est, cui nihil necesse est ut patriae nomen adjiciatur : quando proprio nomine cognitus est, ac magis sit Mantua ex Virgilio cognoscenda , quam ex Mantua Virgilius et Virgilium inquam familiarissimum habuit, ac non ut histrio, ni, sed ut amico , ct ei, qui optime de se deque poetica meritus esset, multa do navit. Nec vero ut ad nostram aetatem veniamus, alter ex hac ipsa familia de M latestis Vir Eminentissimus Franciscum di trarcham, qui post tot secula unicus vates emersit, ut histrionem coluit. Non Barinoabas, non Galeazius non prudentissimus principum senior Francisicus aut ejus parens. Jacobus de Cararia, n , qui OmneS inanperio gloria & virtute antecessit , Ser nissimus Robertus. Horum ille omnium. judicium damnat, cum poetas nostros hi- striones facit. Quod si ita est, cur non histriones suos poetas effecι , & laurea riquae poetis ducibusque solis debetur, eos exornat. Fecit fortasse milites qui mos in . . consuetudinem apud principes venit, cingulo aureis & calcaribus decoravit αquod quidem potest, poetas facere nomi
258쪽
Perillustris Dn. Ra m. de Das'. 239
poterit. Quod si quando ab histrionibus tale aliquid consectum viderit; quale est
apud Maronem, aut unum ex poetis, tunc nominet poetas histriones, sed me quoque favente histriones suos poetas appellet.
Re felix quidem esset meo judicio, si quis talis histrio , qualis Maro suit . aut quivis vel minimus ex poetis, in curia sua obis servaretur. Meministe enim oportet jam rariores phoenicibus poetas esse, quod semis per phoenix aliquis, licet unicus, reperi tur, ut ajunt, rarissimus autem aut vix
in multis seculis unus poeta jam prodeat. Rara sunt coelorum munera a scilicet cui Pierius spiritus datus est : hos iste appellat histriones; horum statuas demolitur, hos patria sua pellit, ejus fortasse iudicium auis toritatemque secutus , qui poetas urbe pellendos censuit. Nam non est haec n va sententia. Sed quis dubitare potest illum , cum poetas diceret. de mini. stris serio intendisse ι his scilicet . qui fabulas agerent: quorum ludis populus
ad lasciviam a bonis moribus avertere. tur. -Sed alia est ratio poetarum. &eorum maxime qui heroica scripserunt, quorum unum propositum idque pri. im est, Virtutem laudare , vitio turis
259쪽
pitudinique detrahere. Haec sunt, L dovice, quae dicere ad te volui ue longiora fortassis, quam audire velles, breviora certe quam dolor impetusque meus ferret. Tu si qua via est, principem princeps hortare , ut sententia cedat spoetas Oratoresque si non ducit honore dignos, saltem non insectetur infamia, Benegestis suis amplissimis & claritati - nominis notam auferat, & Virgilii statuam , quam evertit , magnificentiore impensa ut se utque Virgilio dignam restituat.
260쪽
Perillustris Dn. Ra m. de Massi. 24I
DEberem quidem vos salutate ut Apostolico satisfacerem mandato, sed quia Osorem meum vos eme intelligo, quamobrem pacis salutem vobis os ferre ad praesens differo, sedistis enim inmensa cum Generoso & Illustri Domino Comite Gunthero ae aliis Reverendis &Eximiis Viris quamplurimis,& solus vos in injuriam commissionis Apostolice, qua fungor, atque persone mee, que vos nunquam offendit, post commendationem nominis mei dixistis; TeZel non est Doctor, sed vo. Catur Briare Ioannes Treetel , verum quiadem dixistis, vocor autem etiam Pater I hannes Tezel, quia heretice pravitatis Inisquisitor, & sancte sedis Apostolice ac Reis verendissimi Ilaestrissimique Domini de Principis Primatis Germanie ac Sanctarum Magdeburgensis & Moguntinensis Ecclesi rum Archipresulis per prefatas Ecclesias ac Halberstadensis Dioeces . Generalis Subcomis pom. III. mis