Joh. Helfrici Jungken M. L. Chymia experimentalis curiosa, sive Medicus praesenti seculo accommodandus per veram philosophiam spagiricam. Rerum naturalium veris fundamentis exornandus, & faciliori omnis generis morbos curandi methodo illustrandus con

731쪽

De Stomachicis. heantur, Omnia enim laxantia, maximis haustibus propinata, ventriculum flaccidum reddunt,& retentricum ejus vim debilitant. Hini etiam magis refrigerantia quam calefaCienti: ventriculo nocent, cum sit viscus natura su:

frigidum: Nec propterea obtundendus Calor talibus calidis, quorum particulae volatiles leviter exhalant , dc substantiam crassiorem relinquunt dissiculter subigendam, talis est raphanus rusticanus , qui quidem moderat: quantitate convenit ventriculo robusto,debilem vero ex dicta causia laedit.

CAPUT XIV.

Hepatica tradit. HEpat, olim maximae dignitatis erat,dian

sanguinem credebatur conficere, M pevenas alimentum distribuere: nunc vero Postquam larva nobilitatis eidem detracta, vix colatorii vice fungitur quamobrem non defuerunt, qui jecur jocosis monumentis prosequerentur : quam ingeniorum otio abutentium festivitatem , mirum quam graviter dacerbe tulerint veterani quidam Galenicae militiae stipatore S. . Nara

732쪽

De Repatiso. ευ Nam Deos liominesque obtestati sunt, ut injuriam huic visceri illatam , ulciscerentur ei quanquam minus recte dolendum erat studiosis epaticae dignitatis, quod jecur gignendi sanguinis potestate privaretur ; nam ea quoque ratione a magnis criminationibus,& conis tumeliis vindicatur i, quotus enim quis quo morbus non imputatur vitiosis humoribus, quos passim epatis culpa, sed falso progenitos, cri minantur im periti M edi cit haec CL Ammanis

nus ex consentino.

Usum vero hujus visceris omnium optime haberi posse ex illis, quae vel ad ipsum vel ab eo

fluunt, con)ecturatur.

Ad ipsum vero deferri sanguinem& spiritus,ac ab eo rursus fluere sanguinem a defaecatione relictum, bilem item, inquit, & lympham. Ut hinc pateat, Epar tantum colato rium bilis, & juxta G pomum, scaturiginem lymphae vel aquaeductuum esse. Principaliora ergo Hepatis producta , bilem scit.& lympham, medicamina Hepatica respiciunt, alterata, &vel excessu, vel defeetu

peccantia.

Bilis a Galenicorum schola hactenus pro excremento habita fuit; sed si hoc, cur duodeno annectitur fel tunc potius intestino recto

alligandum, ne chylum inquinet Rr 2 Et

733쪽

618 De Hepaticis. . Et cur aromatica enervatam bilem, & per eam animales spiritus hinc vires tam cito restaurant i Et si naturam providam respicias, annon reperies inter aves & pisces rene & lotio non vero felle earentes e quae ergo eos d mentia cepit, quod excrementis id adnumer rent i inpi imis cum tanta etiam ipsius vesiculae sit dignitas, ut ea ex laesione collapsia, una dcto tum anim ii concidat, sicuti refert re&n mine Hox Mure cum tamen dentur uxor squae ex puerperio laesa vesica urinaria incolu

mes Vi Vant.

Altiores ergo sunt Bilis vires,quam Galenicis scire datum est, sale enim balsamico volatili alcatino gaudet, quod per indefinitos aCangustillimos cerebri cuniculos circulatum,in ipsos etiam rectificatur animales spiritus. Oonlidera quaesio iratum quenquam, &, dum ferocia, do ex ira bilis acrimonia spiritibus animalibus accedit , observes eum certo vix loComanere ; incalescere, succuti, de si dentibus mordeat, venenati quid partibus adfricare ;nec quoque viperam nisi lacessitam & iratam laedere. Atque hinc manifestum fiet quantum virium spiritibus bilis addat, potiss1mum si animadvertas maniacos ita incalescere, ut etiam intensissima non curent frigora, ac Hercul Cotum robore pr'stantes: sic etiam videbis Cori-tinuo

734쪽

tinuo bilem, furoris hominum causam esse, si

nimium redundet.

Constat hinc bilem universalis in sanguine

motus Authorem esse primarium,& subacidae lymphae obviam vitalem eXcitare effervescentiam, ut innatum calidum jugiter toto in corpore foveatur , & crudiores particular ita recti ficentur, ut tandem dulcificatae in ipsos animales spiritus eleventur, non enim aliter in corpore humano spiritus differunt, quam gradibus subtilitatis e vitales sanguini includuntur & hi tunc animalis potentialiter includunt ;& cum hi a sanguine actu separantur, animalitim functionum authores constituunt, & humoribus se immiscentes, vitales dulcificant rursus. Circularis ergo motu S naturae maxime familiaris , Exsuncto enim quasi oritur bilis, di in idem regurgitat rursus, dum bilis percysti. cum hinc communem ductum ad intestinum vergit duodenum , ut cum pancreatis acido concertet,& si quid utile restet, cor appellat. . ibidemque vitalem effervescentiam auget, ut ibi sanguinis oleum in sal quadantcnu S abeat, sero solubile, ut tum rursus per arterias Cysticas propulsus ad vesiculam felleam deferatur, quo particulas, vesicariae tunicae poris appropriatas,in cystindi itat salinas oleo sis obvo-

735쪽

De mpaticis. lutas, ac ita ex sanguine segregetur iterato, fecX Contrariorum pugna recolligatur Ec ad suam cy st in secernatur,ac ita ex fine principium denique inchoetur rursiis. Pluribus hic nos non immiscemus, ne limites nostras itansiliamus : saltem paucis attingentes lympham,

sive serum laudabile, laticem, aquam crystallinamo Unde hujus vasa oriantur, rem adhuc CH intricatam CI. Ammannus confirmat, etsi, inquit , CL Barthotinus reliquis in hac materia fuerit accuratior: onim tamen,non audet Persectam,Certamque omnium, quae ad lympham spectare possint, demonstrationem PoI- liceri Intexim certum est abEpate,& juxta Rii ch,

a Liene plurimos ramos ad receptaCulum chyli commune tendere, ubi cum chylo commiscetur, & per ductum Thoracicum adscendit lympha in subclaviam; certum etiam Est, inventis valvulis lymphaticorum, lympham non a centro ad circumferentiam, sed ab hac adillud ferri, vel moveres idem patet eX altero lymphaticorum genere, quod ex artubuS, VCI CXrremis corporis partibus, oritur, uti hoc luculenter demonstrat Chariston. Multo minus, usus lymphae, plane incertus

esse potest ; siquidem hic liquor sanguini pro- , ficuus

736쪽

scuus est , dum ejus coagulationem impedit,& quia maxima illius pars )am antea ad volatilitatem est perducta, subacidula, sipiritibus vitalibus sese facile adjungit, & vitalem effervescentiam promoVcta

Necessarius ergo hic liquor est, qui sangui- ni fluiditatem legitimam inducit, si bene constitutus, depravatus vero itidem varia inducit mala. Ob defeetiim febres ardent; si excedat ruptis vasis,hydropem inducit,& varie depravatus catarrhos exsuscitat, & infinita mala inducit. Duplicia ergo jam hic occurrunt medicamina, Sc quae bilem & lympham vario modo

depravatam S alteratam respiciunt: maxima amborum est convenientia, uno enim CXc dente , alterum succumbit, aequalitas ergo summe necessaria.

Si bilis excedit volatilitate acri & copia, tunc absumitur lympha, oriuntur febres ardentes, & similia mala. In hoc casu conveniunt diluentia , acida, volatilitatem bilis miri Mentia, lympham restaurantia& similia sequentibus formulis notata. Excellit inter haec seq. Rr

737쪽

εν De Repatiem Essentia Hepatica.

v. Meetae et os clarificat. m. vij. Tamariudor. recent. 1 b. 1.

Tama, indi sint recentes, grata dulcedineptaediti, non nigredine infecti. Tamarinditerantur mediante cochleari ligneo, in dicto succo,donec fibrae optime separatae sint, me dulla vero cum succo probe remixta eXtet, tunc colaturae per linteum factae,immisce aliquot ovi albumina, & cucurbitae vitreae immissa, & alembico caeco superposito coquantur in M. B. per s. vel . horas, postea colatur per linteum densum, cum levi expressione, &Colatura in spissatur in vitro ad consistentiam melleam, ac servatu r. Si haec essentia absque empyreumate legitime parata est, grato sapore,succo citrio haud cedit. Vires insignes obtinet, in effervestente VO-latili, acriori bile concentranda, hinc in febribus ardentibus, viscerum inflammationibus,

immoderato calore , siti nimia & similibus

optime conducit. σUsus est talis vel similis. Recipe lactis eapristimens iij. ebullienti infunde aquae etchorti R. j. in qua hujus essentiae uncia una soluta sit, tunc deparatur serum a castosa lactis substantia ;

738쪽

Da mpatiem o iserum vero si non sit clarum satis, cum albumine ovi clarificatur, &prolubitu acchari paulum additur, si grata arrideat dulcedo : tunc servatur, & de eo bibitur saepius haustus. In Potu ordinario fiat potus talis.

Coque ad trium digitorum casum, '& serva

pro usu ordinario. Hel N. Semin. portulae. m. s. succi endiv. vi. destumat. Ib. θ. aeeti 't. s. sacchari. iud.

Succus cum semine infundatur perd. &n. tunc coque cum saccharo in strupum, de hoc saepius exhibe J. l. cum aqua cichorii & sent na pro Julepo.

Hel H. Sacchari Λ. 6. Aqua fontan. tantum, solve& eoque deis spumando cum album. ovi num. iiii. tunc adde qua rosar. d. 6. succi limonum num. 3 .sem. Misi conquass. m.j.

eoque ad dimidias, tum cola&serva , cum

739쪽

. . De Hepaticis.

aqua niana vel destillatis sumendum pro Jesep . . Si Nobiliorem velis potum,

cichas .ana. m. f.

misce, unica ebullitione, tum colaturam refri. geratam serva pro I ulepo. sic etiam conducit maxime seq.

Aqua Hepatica refrigerans.

eueurbis. ccucumeris ana.

mista cum rore Majali destilla, addito moctiso salis, & serva aquam in febribus ardentibus α

740쪽

De Hepatiet Vel sat Decoctum Alteram hu

Tunc Cum aquae fcria Elnae mensuris circiterj7. vel 8. fiat decoctum, ad diris cortic. citri. g.

. Miri dustu j. f. aquam hanc ebullientem dictis speciebus superfunde , &iecta 1hent pe r t em p us i nnia. Infusom. hujm si lirata libris vij. adde a

aciditate. aruacinamomi parum ad gratiam. Vel Aquaesonian m. xxxj. λsacchari caniaι.et x.

3ulliant leniter 8c colentur in colatura se . 'entissima: infunde per horas I 2. isantali rubri pum. ista

succi citra crudi. S. xxiij.lColaturae tinctae unciis octo adde.