장음표시 사용
331쪽
ρον tot viros eruditos dicendum etiam nonnihil mihi est die mareis
divinarum literarum Interpretibus, ut lectori graeeorum omnis generis scriptorum veterum notitiam in hoc Volumine inquirenti, etiam de sacris hisce, quae scitu digna sunt, compendio saliem offerantur. Initio quidem admodum incerta esse existimo, quae de versione graeca librorum antiqui foederis diu ante LXX. Interpretes a nescio quo composita, Pythagorae, Platoni, aliisque Graecis lecta tradit Aristobulus, apud Clementem Alex. I. Strom. p. 342. Eusebium XIII. ii praeparat. p. 663. Licet huic testimonio plurimum tribuunt tum alii, tum R. Ararias apud Buxtors lib. de punctorum antiquitate, p. I o. non ita pridem Claris G. Vockerodi in Exercitatione de Notitia divinarum scripturarum pud Gentiles. ' Manifestus quoque ereor est Rufini, cui in epistola Demetrii apud Iosephum XII. 1. verba συμελκεδ υτι sαμελωρον ἡ χει, πσημαωΘ interpretatur sic contigit etiam minus diisenter eam,quam habent, transferri. In libro Aristea hic locus ita legitur: πυγχανει - ακκοῖς κάμε ασι - φων λεγο/δνα, αμελις ρον 3--χώe
λσαέχει σ3 ι4-m, quorum sententia est constat enim isteris linguaque Hebraica, sed negligentius, neque ita ut ab auctoribus se habent, scripta interpunctaque sunt. Nec minus aperta Serarii hallucinatio, qui in Prolegom. Bibl. c. I 6 quaest. I. graecam versionem sacrorum librorum, quam sub Ptolemaeo Lagi compositam tradunt Irenaeus&Theodoritus, a translatione LXX. Interpretum, quam sub Philadelpho concinnatam reliqui omnes amrmant, distinguit. Admodum lu-Drica itidem videtur conlectura viri praeclarissimi Iol, Henrici Hottingeri, qui in thesauro Philologico p. 28 a.&in fasciculo p. 46. in exercitationibus antiMorinianis p. χρ Graecam Samaritanorum versionem septuaginti virali graeca antiquiorem olim exstitisse, Graecisqoe Ecclesiae doctoribus sub Σαμαρειτικὴ nomine laudatam opinatur. Verum, quaeratio nos quaeso moveat, ut tam antiquam illam esse arbitremur, cum praecipue, ut infra declarabo, credibile sit per Samariticum veteres intellexisse versionem graecam Symmachi. Porro Scripturas in graecam linguam ante Ptolemaeum translatas negat Augustinus VIII. ii de . Civ. Dei.
enae A. 6sq. 4. Conser, si placet Bibl. universat T. XVII. p. 44s. doc . Hodyum de Bibliis Original. P. 172.
332쪽
II. Vetustissima igitur, de qua certius paulo constat, est versio graeca librorum antiqui foederis, quae per annos amplius millea septingentos celebris fuit sub nomine LXX. Interpretum Antiquissimus omnium , qui historiam liujus interpretationis scripto consignarunt, haud dubie est Autor notus sub nomine Arista sive Ariste oui se Ptolemaei Philadelphi Regis AEgypti ministrum&cum Andrea Regis ejusdem --ωμαra λακι, ad Eleazarum Pontificem, librorum sacrorum Interpretumque impetrandorum causa a Rege missum refert. Hujus liber ad Phitieratem traire etiamnum exstat, quo tota res fuse exponitur, nomina LXX. Interpretum , Regis in illos munificentia, quaestiones a Rege eisde in convivio propositae, ipsorumq; responsiones prolixe referuntur. Hunc Eusebius IX. 38. praeparat. vocat et uiam ει ι ζ, D λυ-
ct νόμου. Primus latine vertit Pauloque II Pontifici dicavit Matthias me- rivi Vicentinus, cujus versio quibusdam antiquioribus latinis Bibliorum editionibus praefigitur, ut Romanae A. l4 i fol. ωNorimbergensi anno I 7s. Prodiit deinde saepius tum seorsim, ut Colon. 37n8. cum commentario qualicunque Iacobi Middendorpii tum una cum aliis scriptis, ut Basileae A. is 3 6. I. cum Olympiodoro & Gregorio Neocaesar in E clesiastem atque etiam in Micropresbytico Basil. D so sol sed rin Bibliotheca Patrum Parisiis edita, tomo I. atq; Coloniae, tomor.&Lug
Grace primus ex Codice , quem in Italia acceperat, edidit&Huldrico Fugsero dicavit Smon Sthardius, adjuncta separatim versione latina meliora Matthia Garbitia, Professoris graecarum literarum in Academia Tubingensi paulo ante defuncti,4 variis lectionibus e Coduce Vaticano collectis Basil. Is os apud Oporinum I. Hanc editionem secutus sum, cum Aristeae librum graece & latine subjungerem editioni Iosephi Lipsiensi, quae titulum praefert Coloniae A. i69I. o I. ubi¬as meas breves ad compendium Aristeae in Ioseph Historia Lib. XII.cap.
x, obvium reperies Aristeam graecolatinum Eldani de Parchum Obotriatae Francos ictio. memoratum Imbonato in bibliotheca Ebraeo- latina
p. 3 7.&Heidenreichio in Pandectis Brandenburgicis p. VI. necdum vidi. Novam editionem hujus scripti receperat vir doctis T. q. nilius, quo antequam promissa exsolvisset defuncto Oxonienses A. i 2 8 edidere Aristeat librum, servata Garbiti versione locis quibusdam emendata,&praemissis veterum testimoniis de septuaginta interpretibus cura Eduardi potissimum Bernhardi. Hanc editionem secuti sunt, operi-
333쪽
busque suis scriptum integrum Graece clatine inseruere viti duo praestantissimi, qui in Belgiori Anglia Aristeam scriptorem supposititium di
universam ejus narrationem confictam ac commentitiam esse nuperesstencter it, Humstedus Hody linguae graecae Professis Regius& Archiadiatonu Oxonientis in libris Iv. de Bibliorum textibus Originalibus, versionib' graecis & vulgata latina, Uxoniae e theatroSheldoniano ror.
lal. ω fouius V n Dais, Medicus ac Philologus Harlemensis in dissertatione super Aristea de LXX. Interpretibus, Amstelod.I7os .4. Addam. ne his, quod Johannes De ui LXXII. Interpretum responsa Regi Ptolemaeo reddita ex Aristea, Garbitii versione tervata, latine edidit libro
secundo Apopthegmatum Hebraeorum. Franequerae A. I 3 93.
Compendio historiam de LXX. Interpretibus ex Aristea reis fert Rabbinbedasivi in Catena Cabbalistica λι 13. a . Versione libenriori Hebraica Aristeam interpretatus est R. inari, de Rosinve de Rubois Ferrariensis sub titulo mTp Decor sienum, Mantuae t 374 in opere cui titulus 'MN Lumen Oc-rum. Cons. Ioh Morini Exercitat. Biblicas p. δε.& Iulium Bartoloccium Bibl. Rabinicae T. Lp. 43 Hottingerum Bibl. Ur. p. 40. Germanite vertit Iustinus Goblerus de Sani'. Guverem. I. D.
Λ dicavitque Philippo Hassiae Landgravio A. Is t. Recusa est haec versio Amstelodami Λ. 63i i 2. D. Simonis Schardii versio Germanica
Gissile lucem vidit per G. Paradin Lugd. νς . n. I asie subjectus libris . . in verticine Bibliorum Italica, quam A. 47i edidit Nicolaus Malermus Venetus, Abbas Benedictinus Ord Camaldulensis monasterii S. Michaelis de Lemo. Eadem Biblia recusari. 1477. 4 43. Prodiit inristeas Hetrusca lingua nescio quo interprete , Florentiae Isso. t.
Hunc ipsum esse librum , quem legit olim lub
Ariste nomine laudat Iosephus ex quo nominatim compellato historiam de LXX Interpretibus referunt vel perstringunt Te tullianus c. 8 Apologet Eusebius VIII et seq. praeparat Georgius Syncellus p. a a. seq. Auctor Chronici Paschalis i 3. Joh Zonaras aliique nonnulli, vel collatio sola lectori peripicue demonstrabit. AtabΛriste qualis hodie exstat non minusquam Iosepho&Eusebio immane quantum discrepant, quae ex Aristea refert Epiphanius lib. de ponderibusvi mensuris secl. IX seq. Diversa quoque uni, quae habet Pseudouosephus Gorionides III. i. Divetia insuper nomina LXX.
334쪽
LXX. Interpretum occurrunt in epistolapseudo Damasi ad Hieron ψgitavifratre amanti e, in Christo semper Iacerdos, ut secamdum septuaginta Interpretes idest Matthiam intolemaeum,Machium,Sacreum, 'dronium, Pamphilum, Mastirem, Didymum, nium Epiphanium, iatrem, Sisonem createros in quantum nosra recurris conscientia, de septuaginta invenire vestigia. Di verissum quoque narrationis filum diversas Ptolemaei & Hebraeorum epistolas exhiberi a Matthaeo Cigala Cyprio in nova Synopsi historiarum sermone Graeco-barbaro conscripta, iterumque alias epistolas exstare in Petri Comestoris Historia Scholastica, notavit Humfredus Hod ID Nod capite primo operis paulo ante laudati utrum vero hi vel ingenio tantum indulserint suo, vel ex memoriarem referen lectam varia
confinxerint nam nec Iosephus ex assecum Aristea conspirat vel dis versum sub Aristeae nomine codicem,ouod doctissimo Hodio videturvia juniore quodam confictu ad manus nabuerint, lectoris judicium esto. Veram esse Aristeae narrationem, MabAristea Ptolemaei hyperaspiste sive custode corporis vere scriptam, Iosepho, Eusebio aliisque antiquis pridem accredidere plerique eruditorum, Brianus altonus prinlegom. IX. ad Bibl. polyglottas. 4. Isaacus praecipue ossius libro de LXX. Interpretibus e. q. ejusque appendice & in appendiee ad Melam p. g. seq. uoi librum abesumtredo Hodyo adversus historiam Aristeae editum Oxoniae 6ι6 8 ex instituto impugnat. Assentitur Vomo Nicolaus quoque Nourritus in apparatu ad Bibliothecam maximam Patrum libror. Sed lateor rediligenter expensa probabiliorem mihi videri sententiam eorum, quibus Aristeae liber videtur commentum Iudaei alicujus Alexandrini ante Christi nati tempora, antequam Aristo- huius scriberet, concinnatum ad aucti ritatem versioni Graecae acro. rum librorum, quae in te Iudaeos Hellenistas obtinebat conciliandam. Hoc jam pridem suboluit acutissimo Iosepho Scalistero ad Eusebii Chron. num. MDCCXXXV. I 3. epistola XIV. ad Seguinum, sus fragantibus ex ipsa Ecclesia Romana ne Lud Capellum Protestantes alios quam plurimos laudemo H. Valesio ad Hist. Eccles Euiebii p. oe. Rich. Simone lib. II. His . Criticae . T. cap. a. Eliadu Pin in Pro legomenis ad Biblia lib. r. c. o. s. s. p. 76 seq. Praecipue vero summa opes conquisitis diligenter argumentis hoc annisi sunt duum viri supra laudati Hodius& an Dalen , ut demonstrarent, parum inesse fidei universae deLXX. Interpretibus a Ptolemaeo arcessitis traditioni,adeo et veram esse priorem Is Vossit sententiam, qui in notis ad Barnabae Epist. librum
335쪽
librum de Lxx. Intereretibus allegans, non Aristeam sed pseud-Aristeam appellavit. Artitarum c. τω in Damin laudatis ex eo quaedam de Iobo refert Alexander Polyhistor apud Eusebium IX. an
praeparat ..Evanget eundem ut videtur Aristeam innuens.
III. Equidem adeo incredibiliad pugnantia sunt,quae de LXX. Interpretibus in Aristea, Philone, Iosepho, aliis veteribus leguntur,
ut nec cum caeteris historiarum veterum monumentis, nec cum temporibus moribusque Ptolemaei, ac Demetrii Phaleret, nec cum institu. tis gentium facile possint conciliari, nec denique secum ipsa satis conveniant, quod a viris illis doctis prolixe est ostensum. Si quis igitur cogitet Iudaeos inter gentes illa aetate admodum contemptos, vicissim amplificandis rebus suis etiam per tabulas ' pronos, profecto is magis magisque detrahet narrationi illi per se parum verisimili fidem, cujus partem jam olim ausus est explodere Hieronymus, rejectis cellulis, quibus inclusos interpretes narrant alii vel singulos, ut Justinus, Irenaeus, Cl mens, Cyrillus Hierosol Augustinus, Gorionides &c vel binos, ut Epiphanius&Novella M. Iustinianus Imperator , aliique apud Hodium
IV. Mirus quoque est Iudaeorum ipsorum me de illa versio. ne dissensus. Nam cum LXXII. Interpretes arcessitos, e singulis tribu . tus scilicet senos ab Eleazaro mistas Aristeas referat, Gorionides his addit Eleazarum ipsum At Talmudici intractatu Sopherim c. I. g. 7. Vorcant Pap nuptan opus quoqueseniorum, qui scripserunx
Ptolemaeo Legem graece. Mox in eodem tractatu c. i. g. 8 Alia histo. riade Ptolemaeo Rege, qui congregavit m ap t Tur vi septuaginta duos senes, s cogocavit eos in LXXII. domibus, nec repetivit eis, cur conpo-
Tale eli, quod de Alex M. Hierololymam intrante, venerante summum tacea dotem Scin templo immolante legitur adud Josephum, refellitur ab Antonio an Dale libri laudati cap . Nec minus, quod almudici fabniantur Ionathane Legem inlin iguam Chaldaicam transferente aves super ipsum volantes concidisse mortuas, muscas circumrepentes divinitus exustas&c. d. p. sit. ' acobus Cappellus ad Hebr. I. g. Hes-is, qua Prol - Philad Φώ iatis est, non unus fui anctor Ea .lto incisuram Seniorum, sederepte quo cilicet fassa si γορῶ Lax, ratis, quodHIer dimiserae, isneἀγώ. Hos-νolearos fui , n Aruatin a, haesu, . . , imus ex Talmxias tractar. do Seribis e. S.', Has urinque partirini verin interse collimmus ex eo, quod unam animqtie orem Memma anter atque inliser revi tam nulla nece aeo. Iohannes Morinus parum verisimilite Εκ-erc. Bibl. p. g per opus quinque Seniorum intelligit quinque diversas, quibus Christiani olim iustiunt graecas librorum antiqui foederis versiones
336쪽
SUSPECTAE FIDEI. QUIII. e XIL HeisVis itis in Aristea Gosepho contra legas Regem hoc per literas
Elearam significassi ledseparavi unumquemque eorum Aristeas &Jo2phus testantur conjunctim illos interpretationem concinnasseis dixit Seribis mihi segem Mosis Magistri vestri. Tu ne suggessit Deus consilium in corda
singulorum, ut congruerent bententia eorum in sententiam unam. Exaraverunt
ergo ipse Legem quilibetseorsim. Idem sibi persuasere Chistiani plerique, equibus Nicetas: νηηαεύωe τἰωὴ λαλιξεω μεταβολὴν πιησάλοι isti ea ἐκα ι ευνοι--. λεξιν ωπιδεδω tinti it ei licet de illis valeret locus Exodi XXIV .p. 4t 6 ἐβδομηκοντα πεσβσnρων Ισω i. λεφω-ων Me Vicissim Aristeas festum in memoriam versionis hujus solenne institutum narrat ad dies vitae Ptolemaei celebrandum, PhiIo ad sua usq; celebratum commemorat tempora, TAlmudici in eodem tractatu Sopherime et g. . diem illum testatur Israeli accidisse gravem ductuosis- limum, non minus eo quo vitulum constarunt. Me dicam , quod ob legem graece sub Ptolemaeo versam jejunium anniversarium institu runt die octava mensis Tebeth, de quo adi Seldenum de anno civili Iudaeorum c. VIII totum enim hoc fabulosum esse contendit Hody p. xii. de Bibliis Original. Versionis Graecae institutum laudant Arcteas, Philo, Josephus at Herbanus Judaeus disp. cum Gregentio: κακως,
omitto quod Convivio Interpretes excepisse Rex Ptolemaeus ab Aristea scribitur per dies septem, a sole pho per dies duodecim,haec enim allibrario vel memoria diversitas esse potest.Taceo etiam, quod Aristeas aureis literis scriptam legem Ptolemaeo oblata narrat. sed Talmudiei in Soph rim, librum legis profanari haud dubitant, si aureis literis scribatur Aanon praetereundum, qu*d Aristeas Iosephus venionem factam esse affirmant ex Hebraico, Philoa R.Aaarias eChaldaico, nonnulli apud R. Gedaliam in Schalschelet Haliabbata e Syriaco : Samaritano deniqι Christiani scriptores Postellus ac Seldenus. Conser Hottingerum theis stur Philolog. p. 9 . - oo ubi loca colligi , quibus graeca versio
eum Pentateucho conspirat Samaritano. Neque in hoc consentiunt, utrum legem solam sive Pentateuchum, an libros universos antiqui scederis in Ptolemaei gratiam verterint LXX. Interpretes Universos
enim translatos esse assirmat ' Pseudo Gorionides,&e Christianis Ire- Ss natus
Fallitur Joh Moriniis, qui Exere sibi. p. gr. eontenmt Talmndi eos quoque in tra- Etatu Sopherim affirmare, quod universos legis, Prophetarum, Psalmorum libros
337쪽
naeus, Clemens Alex Epiphanius, Cyrillus I. contra Iulianum aliique: solam vero νομοθειάων sive ταῶ μου, solum, inquam, Pentateuchum Philo secundo de vita Moysis, Aristeas, Iosephus tota Hebraeorum schola apud Hieronym in Erech. V. XVI.& secundum caput Michae, Aristobulus item apud Eusebium praeparat. XIII. La. p. 6 4. almu dici in tractatu Megillativi Sopherim, quae sententia probavit se etiam viris inter Chri manos doctissimis, Andreae inprimis Masio praef. ad Io- suam, ubi observat versionem Pentateuchia versione reliquorum librorum non mediocriter dissiderein pauciores continere errores. Idem placet Cartvvighto IV. 3. mellificii Hebraici, uiserio c. i. de LXX. Interpretibus, Humfredo Hodu, io . seq. de Bibliis original Sam. Petito IV. 8. Var. lect Alexandro Moro in Causa Dei p. 4 . Antonio an Dalen de Idololatria p. 63 seq.&libro de Aristea p. 79. seq.&c Epiphanius vero&Cedrenus ab omnibus exsibilantur, quorum ille praeter universios V. T. libros etiam LXXII. Apocryphos, hic decem myriades sive centum librorum millia, Mintra LXXII. quidem dierum patium 1 LXXII. viris doctissimis Hebraeorum translata fabulatus est. ConserHOdyum p. I 6 seq. Hisce addenda est fabula de libris sacris per LXXII. interpretes in LXXII. gentium lingvas con versis, de qua membnit Goldastus ad Paraeneticos Veteres p. 369. V. Fuerunt viri eruditi, qui cum encomia, qui a Pnilone 4n Aristeat libro & passim apud veteres in versionem LXX interpretia congeruntur observarent, xvicissim animadverterent Graecam, quae hodie sub illo nomine exstat, interpretationem&Christianis olim lecta est,
tanquam parum fidelem ejici a Iudaeis c Conser Hodium de Bibliis
originalidus p. 24 I. R. &plane non esse usqi adeo accuratam, ut tantas Iaudus serre possit, existimarunt genuinam LXX. Interpretum versionem intercidisse Hanc opinione Ingulari libro de editione LXX. Intem pretum Lond.4637.4.3 Lipi LGs 4 probanda in se suscepit Iac Uss rius Vir admirandae doctrinae, contenditque variis argumentis sive conjecturis versionem illam in Bibliotheca Ptolemaei Philadelphi,cum Ale
vertetunt LXX Interpretes. Nam verba ρ- tim e Vorem Aparat/m signiscant
seripsisse illos legem separatos percellulas, non vero ut Morinus contendis, separatim reliquos libros Ibidem Talnaudiet, etsi falso, memorant tredecim loca, quae ingratiam Ptolemaei interpretes immutaverint neque ullus ex illis locis ex alio libro de Promptus est quam ex pentateucho. Vide ea si placet apud Naitonum prolegon .
338쪽
xandriam expugnaretIulius Caesar,conflagrasse: postea vero aliam Hel. lenistis ridem a temporibus Ptolemaei Philometoris frequentatam graecam interpretationem non tantum Pentateuchi quem a LXX.inte pretibus solum translatum, ut dixi, existimat sed omnium Propheti. corum librorum, cujus jam tum in prologo meminerit Sirachides, He. rodis Regis jussu ab aliquibus Hebraicae linguae peritis recognitam atque adeo κοιν, sive publica quae exstet Hellenistarii puriorem&integriorem collocatam fuisse in Bibliotheca, quam novam in Serape Alexandriae instaurabat Cleopatra Regina,vi in quo thesauro librario sua adhuc atta. te superesse versionem librorum sacrorum testati sunt Tertullianus e. 18 Apologetici & Chrysostomus orat contra Iudaigantesvi cum eis jejunia celebrames T. 6 edit. Savit. p. 373. At enim non possum mihi persuadere Versionem illam primam celebratissimam in sola delitulisse Ptolemaei Bibliotheca, ita , ut hac conflagrante penitus statim aboleretur. Quin potius a Iudaeis descripta est in usum graece loquentium, editaque dimanavit in vulgus,& Si. rachidis aetate jam dimanaverat Iosephus, Philo, scriptores Christiani
veteres ad unum omnes ita existimarunt Graecam sacrorum librorum,
qua ipsi usii sunt, versionem illam ipsam fuisse, quam in Ptolemaei gratiam compositam commemorant. Nolo alia in praesenti afferre, quae Usserio respondit H. Valesius in Epistola ad eum scriptavi notis ad Eusebii Historiam p. o 6. seq. subjuncta, tum Brianus altonus protegom. IX. p. seq. Etiam Lud Cappellus in calce Criticae sacrae ex asse satisfecit viro docto alteri, qui in dissert de locis parallelis veteris iovi eis stamenti genuinam LXX. Interpretum versionem similiter periisse contendir, quam Evangelistae Apostoli semper sint secuti, ex qua Auctores Claristiani vexsiones Graecae, quae hodieque exstet, istam suam interpolaverint iis maxime in locis, quibus ab Hebraea litera illos certo consilio ait discessisse. Viri perqua eruditi Franciscus Iunius lib.2. contra Bellarmin deverbo Dei c. sq.&Sam .Petit IV. g. c. 28. ar.l 2.suspicati sunt,Pentateuchum sub Philadelpho, at libros Veteris Testamenti Propheticos&Psalmos sub Herode Rege demum translatos, ab Essenis quidem, ut conjicit Petitus, in Graecum idioma fuisse. Alii, ut Serarius, siab Herode
concinnatam volunt totius veterisTestamenti versionem novam Grat
eam, priore scilicet LXX. Interpretum deperdita verum, non alium Ss habent
339쪽
habent hujus sententiae suae sundum, quam locum Iustini Martyris Ap logia .p. a. in quo nisi lateat error librarii, necesse sit optimi Doctoris
parachronismum confusamque temporum rationem excusare. Equidem Vir insistni Joh Ernestus Grabius in praeclara Iustini editione pro βαπιλέυον Ἀρω legit lien mox pro βο-λευς Ηρωδες reponit βαστ-λευωνόρε ,aed ne causer literas longius recedentes, dubito, an Iudaeorum sacerdotem atque iterato quidem Iustinus βα0Mυο ι vocaturus tuisset. Illam igitur sub Herode concinnatam versionemGraecam non minus,'itam translationes graecas sacrorum librorum Ptolemaeo Philadelpho antiquiores commentis adscribere non dubito. Salvo itaque aliorum judicio,videtur mihi esse exploratissimum,non aliam nos hab re translationem,quam veteres omnes & Iosephus ipse pro septuagint,virali habuerunt, licet varia, ut fit, tractu temporis irruperunt phalmata, nec paucae interpolationes, aliis codicibus plures, aliis pauciores
fuerunt illatae. Compositam autem mihi persuadeo versionem illam universorum librorum antiqui foederis, neque a LXX viris sive conjuncto studio & labore,sive per cellulas divisis, neque ab uno eodemque . auctore, quod diversa nimis ratio Φ interpretandi easdem phrases vocabula evincit Sed admodum tralatitie, Alexandriae ut videtur a variis, etsi haud multum diverso fortassis tempore, non tam in Regis AEgypti, quam suum Judaeorum usum, quibus graeca ramiliariora esse incipiebant, ut quando in Synagogis sive Paraschae ex lege, sive Haphiarae Propheticae idiomate Hebraico praelegerentur,singulos ver siculos Grineat posset excipere interpretatio. Utrum vero interpretatio illa tota jam persecta fuerit tempore Ptolemaei Philadelphi, ut veterum is
dent testimonia, an paulo serius i vel sub Ptolemaeo demum Philomet re i te qui in agro Heliopolitano Iudaeis per misit templum condere
tempore Iudae Maccabati, impleturus veluti vaticinium Esaiae XIX. is. certo defini Hi non potest: hoc saltim negari nequit, quod Sirachides, poscum prologum suum lcriberet sub Euergete Philometoris successis. re, libri Prophetici jam in Graecam transscripti linguam exstiterunt.
VI. Iam editiones hujus Versionis brevit Ur enarrare operae
est pretium. Sunt autem praecipuae tres, quibur reliquae omnes
340쪽
inscriptis, o olum quae dicuntur constitisse summa aureorum ampliusso ooo. In his vulgata versio latina posita in medio est,is ex aItera parte graeca, ex altera parte Hebraica Mediam, inquit imenius praef.
ad Lectorem inter hos iatinam beati Hieronymi transtisionem,elut inre S na gog.am Orientatim Ecelesiamposuimus , tanqu. m duos hine, inde iatrom medium autem Iesum, hoc est Romanam sive titinam Ecelesiam eosi antes Grae
cis praeterea uti Hebraieis quoque apposita est versio latina interi nearis, quae maximam partem debetur Lopidi tunicae, Iohanni Ver-garae cuilibri sapientiales explicandi sunt commissi, CFerdinando Nun nesio de Gurman, sive Ferdinando Nonio Pintiano, ut testatur Alvarus Gomesius de Castro in vita Ximenii p. 43.3 Nie Antonius Bibl. Hispan. T. r. p. 293. Graeca Evariis eximiis Codicibus MSS. recensu runt,praeter eundem Ferdinandum, metrius Cretensis, pesStunica Franciscus Vergara Iohannis frater saepius contra librorum striaptorum fidem immutarunt, quo magis convenirent cum Hebraeo. Versio latina separatim prodiit Basileae apud Andream. Cratandrum A. Irχε. 4.d comparet hinc inde mutatae iam in editionibus Bibliorum graecolatinis Basileensibus, is to Cry82.8. quatuor Vol licet graeca.
ipsa ibi referunt editionem de qua mox Aldinam Vestigiis editionis Complutensis praeterea insistunt Biblia Regia Polyglotta Ant
uverp. 37 fol. Voluminibus octo, in quibus Hebr. Chald Graec lat.&Novum Testam Syriaceti eris Syrorum' Hebraeorum descriptum. Oeeurrunt cibidem Gulielmi Sirleti notae in Graecam Psalmorum editionem . . Biblia Hebraeo Graeco-Iatina cum notis atabli,&ad Apocrypha Claudii Baduelli A. 338 sol apud Commetin.443 96 sol. Gene-vae ex officina Sanc Andream a Volum. Biblia Commetiniana Α. Ps 99. 4 6r6 sol. I. UOl. Hebra a Ne Graeca cum latina vulgata4 Pagnini notisque atabit. Biblia Polyglotta Parisiensia A. I 41. sol decem Voluminibus, Hebraea, Samarit Graeca, C ldaea, Syriaca, Λrabica latina exhibentibus.ss et Ata
inde Flam Nobilium praes ad suam vers. latinam: Usseriam de LXX. s. Iolimnerrimorinum ero. Bibl. p. 2 2. seq. atron protegom. X. Sing. Rich. Simonem ita CataIogo aecipuarum editionum Biblicarum, ad alcem libri tertii rest. Criticae sacra Vet. I est.