Henrici Boceri ... Commentarius in L. contractus 23. ff. de reg. iur. alterâ pleniori, ac venustiori editione instructus omnibus juris studiosis perquam utilis

101쪽

36 CAp. I. QUID SIT CONTRACTO producit actionem l. Legitima 6. f. depact. Sed obligatio ex nudo pacto, qua: per se naturalis est, L s. g. Imper. G

lution. confirmatur jure Canonico I.

ct 9. depact. Ergo obligatio ex pacto iure Canonico parit actionem. Et hanc

rationem Felinus adaeca.depacI. num. g. Probatur ista, vers Tertia ratio, adeo stringere ait, ut per ipsam Imola sequatur hanc communem Interpretum sentem

tiam.

Verum ut nec d. c. I, &3. de past ita nec ulla illarum trium rationum huic communi Doctorum opinioni fatis αsussicienter opitulatur.4Quantum enim ad ea capitula attinet, neutrum eorum de actione mentionem facit. Prius ita

conceptum est; Aut inita pacroam o tineant Armitatem, aut conventus, si se non cohibuerit, Eccle asticam finitatisciplinam. Dixerunt universipax servo tur, pacra eustodiantur. Posterius in haec Verba proponitur : Studiosὸ agendum

emi, ut ea quae promittuntur, opere compleantur. Sed cum aperte non loquantur de actione, neque nos de ea interpretari

102쪽

i DITEM QVAsI CONTR. 37tari illa debemus propter cCrrectionem

juris civilis, quae vitanda est, non per tacitas subauditiones introducenda, ol. Iucap. Cupientes, g. Euod per viginti dies , inhvcrbo petere , de election. praesertim cum juris civilis textus eodem modo loquantur, cum tamen eo jure eX nudo pacto jurisgentium actio non detur, ut supra exposui. In l. Si quis in conscribendo 20 C. depact. Justinianus Imp. ipso, inquit, praetoris Edicto, pacta conVenta, quae neq; contra leges, neq; dolo malo inita sunt, Omnimodo observanda sunt. In d. l. Debitori 7. C. de pact. Imperator pacti, inquit, conventionisque fides servanda, In l. Si quis in conscribendo uet. C. de Episci cleric. Iustinianus Imp. SancimuS, ait, non licere ei adversus sua pacta venire, Rcontra hentes decipere. Ulpian. quoque JCtus in l. I. in prin. st de pactis. Quicquid, ait, tam congruum si dei humanae, quam ea, quae inter eos placuerunt ser-Vare. Praetor etiam in edicto suo dc pactis , Pacta, inquit, conventa serVabo, t. Dyrisientium 7. Ait Praetor, g. d. t. de pacto.

103쪽

38 CAP. I. Qv ID SIT CONTRACT. pactis. Ecce hi textus omnes non mi nus, quam dictum c. I. & 3. de pactis, velle videntur, ex nudo pacto actionem nasci, cum tamen jure civili nudum pactum non pariat actionem, ut supra tra

didi.

Neqi etiam praedictae rationes communi Dd. sententiae opem ferunt. Quantum enim ad prima & secundam rationem attinet, eX eo,quod jus Canonicum evitat occassionem peccandi: nec distinguit inter simplicem & aliam loquelam, non continuo sicquitur, Ius Canonicum ex pacto producere actionem: siquidem hoc nusqua aperte tradatur. Alio nam que modo pacti fidem non servantes, quam dando adversus ipsos actionem castigare potest, coercitione scilicet Ecclesiastica,hoc est, excomunicatione, ut Bald. interpretatur in d. c. r. de paci. in princ. se in Auth. Adhaec, num se . C. de Uur. que propria de jure Canonico poena est non servantium pacta, d. c. I. ubi quidam Dd. hoc tradunt contra comis nunem, exi. depact. ut & aliorum extra

ordinem puniendorum,deficiente ordinario

104쪽

nario remedio , c. Novit. exre de jud.

quod cap. in hanc sententiam diligenter

notandum est. Quantum etiam attinet ad tertiam rationem, ea minime moveor. Nam d. c. I depact. confirmat quidem nudum pactum, sed non ad actionem ex eo producendam,Verum ad Ecclesiasticam dis- 7O.ciplinam & coercitionem non servantibus fidem pacti infligendam. At l. Legitima 6. is de pact. loquitur de nudis pactis ad actionem vel constituendam vel tollendam confirmatis. Nam in haec Verba concepta est: Legitima conventio est , quae lege aliqua confirmatur. Et ideo interdum ex pacto actio nascitur vel tollitur, quoties lege vel Senatusconsulto adjuvatur. Ex his igitur, quae hactenus pro repellenda communi Doctorum opinione attuli, simul etiam intelligitur, divinatoriam quoque esie illorum sententiam, qui volum, jure quide Canonico eX nudo pacto nasci actione, sed in foro duntaxat ecclesiastico, non etiam in curia

civili: Item illorum , qui arbitrantur

105쪽

co CAP. I,QZID SIT CONTRACT. dict. c. I. & 3. de pact, loqui non de simplici pacto, sed de pacto solenni, quod ignorantes pacti nomen ad contractus non pertinere, appellant contractunt. Et denique erroneam esse illorum opi- . . nionem, qui d. G r. &i de pact. accipiunt de cuiusque judicis extraordinario ossicio, quod proprie actio non est: cum tamen textus illi canonici duntaxat de ecclesiastici judicis extraordinario om-,cio loquantur, qui solus in defectum actionis atq; ita ordinarii remedij poena ecclesiasticae districtionis omnes quovis modo peccantes coercet , d. c. Novit.. uba Dd. dejudic, Praeterea superioribus rationibus , quibus communem Doctorum opinionem rejeci, & has insuper addo. Prima, . si jus canonicum ex nudo pacto actionem concederet, compelli etiam eius a ctionis potestate adimplendam pacti fidem promissor posset: cum tamen d. c. l.

de pact. disiponat, quod promissor a paciscente primum privatim conveniri Scmoneri ad satisfactionem debeat: qui si non cohibuerit se, hoc est, fidem pacti

106쪽

Qui DITEM QUASI CONTR. 6t non impleverit, ecclesiasticam disciplinam, hoc est, ut antea Baldo Interprete

dixi, excommunicationem subeat. Nec potest ind. c. I. verbum Convenistus , accipi de conventione, quae fit 3udicialiter per viam & modum actionis: Siquidem ibidem poena non serVantiS pacti fidem constituatur Ecclesiastica disiciplina, hoc est, excommunicatio, cum tamen actione intentata & re judicata Contra contumacem parata sit vel actio

judicati, L Miles, G de rejudic. l.

Actori 8. C. de reb. credite aut excepti rei jud icatae, Tot. rat. de excepi. rei iudic. vel executio sententiae extraordinaria ,

qua judex ex siuo ossicio compellit con demnatnm ad satisfaciendum victori,Scquidem incontinenti in judicio reali, si statim res restitui potest, i. Euι restituere de rei vind. g. I. Instit. de cis judic. D. Remb. de juris. In pe sonalibus vero post quatuor menses ex novissimaJustiniani constitutione , t na . C. de Uur. rei jud. Et haec non solum civili, sed&Canonico jure procedunt, c. de caetera, ct c. Cum aliquibus, extr. de

107쪽

62 CAP. I. in Iri S 1 T CONTRA CT. Secunda ratio, ex nudo pacto juris gentium ne quidem naturali, hoc est, gentium jure actio, hoc est, essicax per secutio nasicitur , licet ex contractu iuriLgentium actio procedat juregentium P

l Iur gentium , 7. f. de pact. se supra

pluribis δει laravi. Non igitur facile prς- sumendum est, voluisse canonicas leges nudo ex pacto contra naturale , hoc est, gentium jus actionem producere. Postremo, jus Canonicum quoties derogat juri civili, plerunq; vel expresse , vel alias satis aperte simul hoc indicat, inco. Suamvis,depa I. in 6.oc .HD-cti,deiudic. sesimi lib. Quocirca cum ne que c. I. neq; c. 3. de pact. Vel expresse, vel satis aperte ex nudo pacto actio detur,. putandum non est, per illa, hac in parte legibus civilibus derogari. Jus itaque Canonicum ex nudo pacto non profert actiCne. Que etiam sententia est Vasqvij lib. I. de potentia testatoris, g. 3. num. II, Vers. Decimus tertius, item Cujacij in Q E. extr. de sponsalib. & aliorum quos refert & sequitur Fachinae. lib. 2. con- troversiar. cap. i QO. sed contra non se

108쪽

Qv1 D ITEM QVAsI CONTR. mvantem pacti fide decernit hoc jus districtionem Ecclesiastica, hoc est, ut saepius dixi, e communicationem, d. c. I. Nact.es d. c. Novit. deIudic. Id quod sentit etiam Salicet. in l. legem, quaest. 7. Cod. de pact. & Ang. Aretin. in β. In persona, num. 6. in fin. Instit. de actioni b. &Tir. Instit. Quib. mod. re contrahitur obiugat. in princ. num. I. An autem per hujusmodi Ecdlesia. ra. sticam denunciatione etiam quis possit suum conssequi interesse, vide Bald. in d. Auth. Adhaec, num f. C. de usur. Etsi vero vi statuti, aut consuetudinis 73. etiam ex nudo pacto hodie actio detur, ut praeter alios etiam esen bec. in paratillis si ve commentar. in d. tit. de pacto&Joan. Nieli. disputat. seud. 4. thesi I. sub lit. E. tradiderunt, & patet ex statuto miritembergico , Ipart. 2. Tit. 23. vom bellii chilidiim ι usa- genim veri pruch I inde tamen quis mi nime inferre debet, pacta hodie non diti

ferre a contractibus. Nam si moribas αConsuetudine Germanis, Vel etia totius

Imperij ex pacto in consistoriis sive judiciis

109쪽

64 CA p. I QUID StT CONTRA CT . diciis conceditur actio, pactum omne hodie erit legitimum, ut jure non scripto conflamatum, juxta l. Legitima C ff. depact. Pactum autem etiam legitimum distinctum & separatum est a contractu; quippe cum hic per se & siua natura absq; legis civilis confirmatione pariat actionem : illud vero non per se& propria facultate, sed ex confirmatione legis actionem producat, ut supra docui.

. Quaestio anceps est & illa; Aia pactum

nudum juramento vallatum actionem producat Hanc quaestionem resolvit

tem. Ubi negativae patrocinatur, & quidem re cte: tum quia jusiurand um nudo pacto comparatur, l. 2. l. Tutor 33. g. I.& l. Sed & si servus 23. is de jurejurando: Tum qui a naturalem solummodo obligationem tollit, i. Stichum so. g. Natta ratis. 4. ff. de solui. Proindeque natura tem duntaxat obligationem parit, Cu-jac. in paratiLC. de reb. cred.Tum etiam qua de re non servatur pactum, nec ser

110쪽

libertus , si juraverit se patrono donum , munus, vel officiales operas daturum, essicaciter obligetur, l. ut jurisiurandi T de operis liberi. & iccirco pro ipso jurante fideiussior acceptus teneatur, l. Si quando 8. in fim K d. t. Attamen fide-jussor acceptus pro non liberto jurante se operas praestaturum, non tenetur, l. Si quis, 36. in prin. ff. d. t. Cujac. lib. a. o,

servat. cap. 7.

Adponendum hic reor & illam quae- m

stionem, An matrimonium in communionem contractuum recipi jure possit Qui assirmant, utuntur his argumentis, quod matrimonium eontrahi dicatur; quod item consensu constituatur matrumonium ; quod denique matrimonium societatis nomine indigitetur in j ure nostro At quam inepte hinc concludatur , contractus speciem esse matrimonium, nemo non videt , nisi qui juris ignorat principia. Dicitur & crimen contrahi in j ure nostro ; quis autem inde concludere posset, contractus speciem esse crimen. Pactum quoque consensiu constat, non

tamen