Johannis Cratonis a Kraftheim archiatri caesarei Consiliorum et epistolarum medicinalium libri septem studio & labore Laurentii Scholzii medici vratisl. in lucem editus ... Cui accessit eisdem autoris introductio ad artem medicam. Cum duplici indice

191쪽

CONSILIOR. MEDICIN.

vinum pernitiosissimum est e Mag. D. sibi cer-i tissimo persuadeat. Quo ad somnum, te iri pessive cubitar m se conferat,tribus tamen a cana horis. Meridianum fugiat, quia replet caput, &quoniam non j ἰstum spacium temporis illi conceditur, quo vapores a coetione elevatos discutere possit, necessit id illic crudi existentes a sarrhorum occasionem praebent, satius est ii , quid nocturno solaino derogatum fu rit, sub

auroram, vel ante prandium compensare. Ex-

excitias quicquam aliud plurimum. Mog, D.

conducerent. &quia pedibus est captus,mani- bus sese exerceat,gesticulando velitando, R ipalaestriam exercendo, vel si hoc negetur, se Ianu rahendo , vel ante prandium vehi equis aut curru gestarique debet, ut corpus aliquan- itisper congestos crudos ex diuturno decubita succos sensim discutiat: calor quoque acuatur nativus,ut postmoduin alimenta syncei e con- η sciat, crudaque absurnat. Pedibus parcat. ne amictis majorem addar afflict onem. Veneris ostis superfluus nervos b generi inimicus. Ideo illi nimium indulgere noxium. At si natura po- stularit non nisi post primum somnum, vel an te coenam,ciim coctione absoluta minus poda-g icis noxius sit, exercendus. Tum vero primimum ex usu fuisse dicetur,ubi levius sese habe re , & melius spirare deplehendunt. B3lacaua: dulcis praesertim prandium excis' Psςn

192쪽

LIBER V. 38'pientia vehernemur improbantur, quia laxant

nervosas partes,& articulos, ut facilius alimen-xuria nondum in ventriculo confectum illaba tur,tepore que suo quasi effoeminatos reddunt artus. Quo ad animi affectias iram , excandes' centiam .nprimis vitare oporter,qitia illis affectibus sanguis commovetur , fit dior rcdditur, spiritus fluctua ni , &ita impetu quodam perturbatus sanguis, cum calore etiam ac iocredditus , quamyis debilitatam ante occupat

partem. Hilaritati quo ad ejus fieri potest , de

vitae c0nditio indulget, stius ear : a terrore, odio,

tristitia alienus esto. Et cum hoc potissim inrimorbo ex laesa saepius patientia in furorem saepe prorumpant,in primis cavenda est minima indignatio, qua bilem quoque commoveF, doloresque acriores invehit. Curationem autem, b oc pacto exordietur. Defluxio cum pariat malum , cura adhibenda est membro mandanti &recipienti, illud quidem ablationem super flui poscit ne residuum quid supersit, quod ablegari possit hoc vero corroboratio de te suncipiat excrementa,ad sese transnissa. His tota ιuratio absolvetur scopis, si corpus adeo muta dum fuerit, ut nihil redundans reperiatur,qii od articulis committi possit, iique tantum adepti fuerint roboris, ut licet adsit materia , eam tamen non admittant , sed aliorsum propeli ni,vel pei halitum calor innatus ea discutiat. Proyentus cΣcrementorum Pro xj, Πλ

193쪽

ris reptimant ad lubenda. Cum partim m texta fluxit, partini fluxura est, mitigantia liuissima sunt, quae tamen prorsus non relaXant. jam fluxit, maturantia , & dolorem isto mo3st sic dantia , ne materia concrescat&indurescat. Caeterum,qui stupeficientibus incho nte vel ente malo utuntur,etsi dolorem sedant,

men haud dubie calori innato qui omnium perationum naturalium in quacunque pM effeci us est,uehementer obsunt. Non igiturs alis est dolorem mitigare vessedare, sed ita dare oportet , ne, medicamento plus sit mi loco affecto, quam a morbo fuit. Dolorem tem perferre atque pati, etsi laudabile videmtamen si'el gravis,vel diuturnus est , proe . dubio calorem innatum ita debilitat , a membrum affigit, ut non modo in praesei iti

plus materiae attrahat, verum cum ea anatu

tota seperari nequeat nodos,hoc est, immemicabile malum,ut certe eam infirmitatem, levissimis causis morbus recurrat, facit. ego copiosius exposui, ut S. G.intelligat, teri medicinam in curatione hujus morbi, sici' in multis aliis conjecturis uti, veras tameniseriones habere,cur nequeam hoc dicere, indo loribus podagricis nihil esse faciendum. vero non debeam quicquam his addere men ut constet medendi rationem, qua uten

194쪽

LIBER . V. Ι73 dum putabam, rectam & tutam esse, pauca ad- , dam. Materia quae hactenus visa est dolore ni iaffluxu facere , magna ex parte sanguinea fuit, sed interdum plusculum pituitae, interdum etiam bilem adjunctam habet. In sanguinea. eum videlicet rubet locus, & calor ac dolores sunt vehementiores ,ratio suadet, ut lateris af- isecti vena cubiti initio praemisso leviene mare secetur. Idque in multis optimo siuccessu feci. ciuieseere enim malum , ac affluxum humorum cessare animaduerti, sin vero pituitosa es.set fluxio, quae magis molestat, ac praegravar,

quam magnos cruciatus affert, vomitum provocarem. Id quibus fiat modis ostendi. Sed hoc monendum, Oxymel podagricis bene diluen- Oxymeli. vel j viij. aqua hordei addenda,lepideque bibenda. Si fortius . vomitum efficiendum sit, addantur succi Ra phani contusi & expressi j ij. vel seminis ra- phani gis. Iulorum juglandis exiccatorum.&pulveri satorum B ij. sunt qui purgante medicamento fortiore strendum censeant , & quosdam juvant. Fortiter autem dc violento impetu ducentia, naturae , &inprimis ventriculo vim inferunt, nequaquam inchoantibus vel perseverantibus doloribus Podagricis purgantia medicamenta adhiberi velim.

Vacuato auten, ventriculo vomitu recta vi-

cius ratio instituenda, atque coctu S cap . cum jure ablegandus , ac molliores carnes

195쪽

bovinae potius ac brastica , non tamen ace' condita,cerasse exiccatino riga , dc si collia apponenda. Non enim multi nutrimenti cibi dan, di,& vino atque carnibus, etiam ovis ab nendum simul ac vero materia fluere incisi ac percipitur, bolum armenam in aqua plan-'ginis solutum adhiberem vel aquam verbii

ad lib. g. cui 3 j. fantali rubri addatur. Interdά

cum calor non vehemens est, mucilago psy eum aqua verbasci adhibetur. A relaxant vero qitale est cataplasma illud usitatumne lacte imbuto cum vitello ovorum, olectas sato,& croco in principio abstinerem, etsicus & rosatum oleum vim relaxandi corrigi videantur. In processii vero fluxionistis hoc adhibetur , sed magis placet deco' medullae,quae est in cornu cervi in aqua simp ci,cum est materia calida , vel admista vino, bi frigida. Etsi vero raro frigida sola est, ta nil interdum cum tumor cedematosus adest si ctis calidioribus origam , artemisiae, uti Magnopere vero elaborandum est, ne mi , in nodos concrescat, id cavemus cum sanis nem ovium saevo hircino mixtum apponis, Pinguibias non utor libenter , sed inealida&vehementissimis doloribus oletis; narum,quod hoc modo fit, plurimum pro

se observavi: ' . '

196쪽

injiciamur ranae vivae in oleum donec morian-otur , & coquantur in olla vitrea talento igne

clauso operculo usque ad carnis dissalutionem. Deinde colitum tantur & rursus bulliant , &percolatur oleum & olla mundetur. Isti oleo addantur Terebituli inae bonae y iiii. Misceantur lento igne,& serventur usui. Cum vero membrum jam dolore vacat , sed ad motum non satis idoneum sit fomentetur locus decocto origani, artemisiae , absinthii&chamae-meli, ita at mane optime sudet,&siudor aliquoties abstergatur. Nihil enim magis in hoc ma-k, dummodo mareria nondum concreverit)sudore prodest ,& capitis lotiones ex decoctione polyti ichi. Id quod expertus vere assimo. Verum de his non debeo in medium afferre plura praesertim cum S. G. ab tersit persuasa nescio a quo , Medicum suille non oportet. An

enim tot remedia frustra inventa, atque a Do- .

ctissimis viris prascripta si ni, dc successse non

omnino ubique infelici probat Z Unum tamen i addam, in quo non omnem aliquam ta enspem auxilii pono , videlicet, ut ingravescente dolore ad pedem affectutia ponatur catelliis. Catellum enim non tantum calore suo facere,

ut diffletur materia&digeratur , sed mali virn ad se pertrahere ita,ut interdum quoque mCri animadversum sit. Tunc verδ sepeliendunt existimant in loco,ad ciuem homines non ac-

197쪽

. s1 8 , CONSI LIO R,. MEDI Caes. cedant, sed hoc superstitio sitim existi in o. Appo' istum vero dolores sedare rationi conseratane. vinest. Haec habui quae in ista icmporis angusta monere volui, 'υ ae ut a benignissimo Deo be nigia ri tine n tur p i ec o r. 'JoHAN. CRATO A CRA FTHgiti &c.

Ungaro.

DECEM praeteriete menses, ex quo Magyii

ficus Dominus quibusdam torqueticae, lpit dolor striis. Primo etenim occursu genu dextrum invaserunt qui aliquandiu ibi pet e. vehantes tandem ad commissutam semotis cum coxendice alcenderunt: ne illic quidem, firmam constituerunt sedem, sed oberrando, modo hunc. modo illum articulum vehementissime excruciarunt e inaeis & interjacentes musculi in tumorem clevati, motu convulsivo humoris hinc inde discurrentis manifestum edidere specimen , sequiritus e vcsi iohuc hementissimus dolor,qui plurimas noetes in m-neS agere coegit, cum totius pedis cui ne insistere quidem poteratὶ motus ablatione, cum

eum neque contrahere,neque extendere, mi

to minus in gyrum agere potuerit. Septimo lpost invasionem mense accersito Medico levi -

198쪽

LIBER . U. i 79hus usus est purgantibus P nec quicquam prae

eter vescat Otatim appositum fuit, equo hoc be-

leficii dicit se consecutum,quod non anaphus vaganshu Aorsit deprehens his , sed superioribus relictis quasi in genu totus decubuei ir, ubi

nunc saevissimos fert cruciatus. si In rem pestive servorum negligentia pes elevatus fuerit. Deinceps in natis dextrae apice vix ulla in com missi iras emoris cuna coxa percepta molestia, jam leviter enim in orbem ducere potest, dolores se observare coliqueritur. His reme- dia adhiberim mira deliberatione poscit Mag. D, quae tum demum rite conscribi poterunt, i ubi haec symptomata ad subs morbos, & causas tanquam ad si a capita reducentur. Quic quid articulos corporis humani praeter natu rani assicit arthritidis denominationem sortiis I tiar sola ex pta membri luxatione potissim uiria defluxione oliginem rraxerit. Ubi Onim flu- xio imum pedem universum aut ejus particu las pollicem , tarsum aut calcem occupaverit, podagra nuncupatur: si genua,gonogra ; si coxam, Ischi s seu coxendicum morbus , si ma

larum circa jugulum commissuram inva- dit', quae tamen cum a morbo venere oste , quelius oboriatur, nulla certa appellatione hactenus insignita est, sed i nter illius luis accidetia' hcjecta fuit. Causa propinqua omniu defluxio-

199쪽

CONSILIOR . MEDICIN.

. Dum est humor & is quidem , et languineus,

biliosus, id elancholiciis, pit a It olus. veli. O iii Tquilibet , ἡ ut plures simu j quod hecluentius

evenit ) permixti. Fons defluxionum peren- Dis dicitur esse cerebrum Deque tam cia inficia, ire possumus ex inferioribus viscelibuS ce- lrebro materiam copiosorem suppeditari, qui cum conficere nequcat stigiditate sita ceu in media aeris regione pluviae & nubes o conciescere faciens in subjectas partes prolabi conce-. dit. Neque i lusticit cognovisse membrum mandans , nisi etiam explorata nobis tu et itincmbri suscipientis imbecillivas. Dasi quidem, ' natu tete piovidae indulti taeomparatum eit, in obit ora & ob id validiora membra sua excrWmenta superstua ignobilioribus&debilioribu ,

trasmittant, quaesis porro protrudere nequeunt; tutos receptus illis praebet. Unde hanc imbecialitatem pedes Mag. D. contraxerint, in qu rendum. Temperamentum equidem Mag ' D. a prima generationis origine fuit c: lidum l& humidum , cujus merito abundasseipiunt sanguine, qui etiam nunc rerum in ipsius co pore potitur nemini est dubium. Progedien te postmodum aetate ob continuam triplicis substantiae absumptionem, quaerer alciri missime potest, veritati consentanstum est calorens. . non nihil remisisse. Si victus rationem consi- lderemus , qua vix quicquam magis inoidina-ltum excogitari potest , ex comessationibus

200쪽

LiBER V 1grcompoto.tioniblisque crudas materias coacer vatas. Virile pio cellii temporis etiam temperamentum ad frigidius permutari potuit. conjicimus. Posita igitur sanguinis & pituitae redundantia, cui accessit nonnihil bibs ex generosorum vinor una &aromatis conditorum c3borurn quo clitiano ulta , cur magis dextrum crus quam sinistrum fuerit affecitum : vulnus

habet Mag. D. quod in pueritia adhuc illi in- fluctuiri est, ingenii dextro, aliud quoque paulo supra genu prope eo loci, ubi scXtus muscultis crus movens inseritur palmae a genu longitudine. Deinceps & diu ulcera in tibiis habuit. Haec materiam sua sponte ad pro clivia loca tendentem receperunt,&ob debilitatem ex vulnere, ob frigiditatem longius propcllere nequiverunt, sed illic cumulata detinuerunt. Et quia alias podagra laboravit, nisi Opportunis circa prima initia illi occursum fuerit remediis,mos est morbi ut occupatis pedibus altius tendat,& primum genua, tum coxas & manus invadat. Morbus igitur iste est arthritis,& quidem coxendicus morbus cumgonagra , quae totum pedem contraxerunt, ut eXtendere eum

minime valeat. Curanduὶ itaque est pramis so prius augurio.Decimestris est morbus, prin- ὸcipiis non est obu:aitum , materia in profundo latet, unde non nisi vehementissimi seducitur remediis,eaque jam ob diuturnitatem frigidior - . . M ue