Dan. Hartnacci Pomerani Prolusiones oratoriae de periodo ejusdemque praecipuis affectionibus in usum candidatorum eloquentiae editae

발행: 1701년

분량: 582페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

241쪽

PER VERBA MAGIS ILLUSTRIA. ix

Quid enim Tubero tuus ille districtus in acie Pharsalica gladius agebat culus latus ille mucro petebat qui sensius armorum tuorum Z quae tua mensi oculi e manus λ ardor animi quid optabas &e.. Poetis quoque maxime familiaris est haec amplificandi ratio, Agel lius eam in rem seqq. Homeri adducite Hectora de jaculis de pulvere Iuppiter, & de caede virum abduxit , de sanguine deque tumultu, Praelia, confiictus caedes hominumque necatus. Et ap. eundem armis inter Αjacem & Hectorem decvtantes interceis 'dentem: Heu dulces pueri pugnato aut cernite ferro. Tale quoq; est illud Plauti in Baeh. act. s. sc. r. Quicunque ubique sunt , qui fuere , quique suturi sunt postaac . stulti, stolidi, fatui, fungi. bardi, blenni, buccones: Solus ego omnes antideo stultitia & moribus indoctis. Eidemque non absimile illud Ternniij in Heaut. act. s. sc. r. In me quid vis , horum convenit , quae sunt dicta in stultum: Caudex, stipes, asinus, plumbeus, Virgil. quoque GIEn. Quem si fata virum servant: si vescitur aura Sintherea, nec adhuc crudelibus occubat umbris, &lib. 3. Quid puer Ascanius superatne & vescitur aura Ovidius etiam in Metam diluvium deueationis deinseribens : Omnia pontus erant: deerant quoque lit tora ponto. Vicissim et sternuntur segetes, & depictis Tata colonis vota jacent, longique periit labor irriturι annis s. Fastor. Magna suit capitis quondam reπerena, tia cani inque suo pretio ruga senilis erat. Et I. Tristi, Passibus ambiguis fortuna volubilis errat. Et manet

in nullo certa tenaxque loco. seneca denique in

242쪽

Hyppolyto Anceps fortuna bonum mortalibus Exigui donum breve temporis ut velox celeri pede laberis. - Ex quibus omnibus constat in Synonymis Rhetorum non esse necesse, ut verba verbis responis deant: sed sufficere, si sensus sensui quemadmodum Cie. in risonem: o tenebrael o lutum l o sordes ;non ego te furiosiam, non Oreste tetriorem aut Acha . mante putem '

P UNCTUM III.

AMPLIFICATIONE PER EPΙ-

: : ' THETA. FPitheton definiente Phavorino in Lexico est nomen substantivo in laudem additum vel dedecus. Additum vero puta cum virtute, quo ipso major poetarum quam Oratorum libertas est; namque illi ut ait inintil. 8. Instit. orat. cap. 7. satis e st conis venire verbo cui apponitur ; quamobrem si dentes. dicantur albi, aut humida vina in his non reprehendimus. Apud oratorem autem , nisi aliquid effieitur, redundat ; Tum autem efficitur , si sine illo, quod dicitur, minus est, qualia sunt et o scelus abci minandum i 5 deformem libidinem. Hactenus illa. Requiritur ergo ut epitheta majorem fignificandi vim vocabulo addant , neque tamen nimium Poetica sint, g auricomus Sol &c. Necessitatem au-se m quandam habere videntur pleraque Ciceroni -

' ,. ut in orat: pro Marcello a Diuturni silentij p

243쪽

PER EPITHETA. . . ryν tres Conscripti, quo eram his temporibus usu, finem hodiernus dies attulit. Et prima Catilinaria: Quem ad finem sese effrenata jactabit audacia D nihilne te nocturnum praesidium Palatii &c. nihil eonsensus bonorum omnium , nihil munitissimus habendi Sena.

tus locus . nihil horum ora vultusque moverunt &e-Τribus itaque de causis ut notavit ad Terentii Eunuchum Acti x. sic. 3 Donatus nominibus epitheta adduntur , Proprietatis diseretionis & ornatus gratia ;vel u tscribit Servius ad i. laneid. Virgilii Ris Epitheta, nunquam vacant: sed aut ad augmentum aut ad diminutionem aut ad discretionem poni sesenti Proprietas in nominibus propriis hoc pollulat observante Quintiliano, ut id, quod est appositum , si a proprio diviseris, per se signifieet& faeiat Anton

masiam; ut s. d. eversor Carthaginis & Numantiae Antonomasia est; non convenit autem hod epith

ton ulli Duci praeterquam Scipioni. In nominibus autem appellativis propria dicuntur epitheta, quae iulud exprimunt, quo quidque insigne maxime & eomparatum cum aliis differt e. g. quando Virgilius ire Bucolicis apros setosos aut suam seligeram , &i AEn. lyncem maeulosam dicit, Cererem item almamqs. omnia in terris aleret I Lucem quoque almam quod eius beneficio viventia inerementum accipiant, plantaeque progerminent Eneam pium quod patrem Λnchisem extulerit igne. Proprietati proxima d

244쪽

xoo DE AMPLIF. GRAMMATICA.

molimur montibus Idae; nam & alius mons Ida nciis mine in Creta est. Quando vero idem ι. Georg. Ille malum virus serpentibus addidit atris. virus apud Latinos vocabulum medium esse sciendum est, a Statio pro medicamento positum I. Sylv. 4 Iungam omne benigne virus odoriferis Arabum quod crescit in hortis Dolum quoque malum quendam cum Terentio vocant ICti ; etenim ut ait Plautus in Capt. Adh. a. se. I. Doli non sunt doli ni si astu colas. Discretio autem in hoc quoque cernitur, quando pr. sua indole res vel minuuntur vel augemur , ad vituperium Ic. vel ad splendorem. Et minuuntur quidem ut ap. Virg I. Georg. Tum variae illudunt pestes, saepe exiguus, Mus sub terris posuitque domos& horrea fecit. Iterum i i. AEne id virtus bellica in Drance : Tum Drances idem infensus, quem gloria

Turni obliquaque invidia stimulis agitabat amaris Largus opus & lingua melior: Sed frigida bello Dextera , consiliis habitus non similis autor , seditione Potens genus huie materna superbum Nobilitas dabat ; in certum de patre ferebat surgit& his oneraedictis atque aggerat iras. Augentur vero ut apud Virgil. i. - vasto Rex aeolus antro Luctantes ventos tempestate sqne sonoras Imperio premit & Proinperi. Lib. 4. Eleg. q. de Romulo : Non quem sine matris honore Nutrit inhumanae dura papilla Lupae; quod h. m. expressit Florus Lib. I. cap. s. Lupa vagitum secuta ubera admovit infantibus, matremque se

gessit. Ad servatum quoque ad delectationem plurimus Epithetorum usus est, quam in rem vel umit,

245쪽

tudine aut metaphoris uti convenit; quemadmodum Cicero Lib. de.Senect. cap. ε s. herbescentem segetum

viriditatem dixit; &vicissim ibidem de vite loquens: inam serpentem multiplici lapsu & erratico ferro

amputans coercet ars agricolarum, ne silvescat saris

mentis. Et Virgil. Ecl a. Tum casia atque aliis in. texens suavibus herbis Mollia luteola pingit vaccinia caltha nee non seq. Phaebo sua semper apud me Munera sunt lauri . & suave rubens hyacinthus. Hue quoque spectant epitheta per hyperbolen elata , uti d. ferrea vox, plumbeae irae, pectus ahenum, pro aspera . gravi aut dura re ; & heroa Ja mem Semideum Statius appellavit. Non minus ornatum quoque re conciliant epitheta a personis per Synechdocheu dein sumta ut s. d. Mavortia vel Herculea arma. Cavenis dum autem ne ab humilibus minusve notis personis hujus generis epitheta desumantur . sed iis tantum, quae publicam excellentiae famam meruere , multiisque in ea re aut paucis secundi fuerint. Sic egregie pictam tabulam Appellaeam , non tamen Pausanian recte dixeris; quoniam licet & Pauson eelebris pioctor fuerit , non tamen maxime celebris. Huc eotiam spectant quae a gente quadam celebri epitheta adhibentur e. g. scythicus arcus , Amazonia secuis ris , pro quovis arcu vel securi. Quamvis vero e

plerisque locis Dialecticis epitheta desumi possint,e. g. ut tantum ex initio priria AEneidos illa eolligamus a lausa Luctantes ventos v. s8. saevumque tri4ὶ dentem v. sa. abessectis , tempestatesque sonoras ris7.-submersos obrue puppes V. I. . Oo

246쪽

ptata potiuntur arena v. i I s. a consieq. morsuque illusus inani ix. v. 71 s. ab oppositu quoque Lib. ι. v. 32. genus invissim v. Ti. gens inimica mihi v. I 27. aeciis piunt inimicum imbrem potissimum tamen ab adjunis ctis illa petuntur e S. v. 8. laeva memorem Iunonis ob iram v. I . de Anea: insignem pietate virum v. 18.

de Carthagine: Studiis asperrima belli v. 46. de Iu.none: Ipsa Iovis rapidum jaculata e nubibus ignem.

Temporis nonnunquam F. 4 O. aeternum vulnus; ut plurimum tamen loci v. 3. Lavina littora U. Is . tan taene animis caelestibus irae v. so. celsia sedet aeolusaree v. 29. Trojae sub maenibus aliis v. 9'. &c. vitia autem Epitiatorum sunt, si1 longa nimis; Nam si lon. ga de impedita , ut ait Quintilianus Iodo citato , similia sunt agmini totidem lixas, quod milites habenti; hine in Maecenate Seneca epist. II . notat v cemi irremediabile , pro immediabile, dc Masenius in statio I. Thess. v. I46. Atria congestos satis explicitura clientes mox impaeatis Regψm ad vigilantia somnis ε At vero si emphasis subiit , non tantum propter illam virtutem sed propter majestatem quoque admittenda sunt, ut ap. Virgil. a. An. venit sem. madies, de ineluctabile fatum. Nee non si intem.

pes ινa L potius inepta , frigida de inani tumore inis stata e. g. si lac album , humidumve sudorem dixe- eis. Denique si crebra densa & passim inserta. Talia sunt ap. Apulejum lib. i. de asino aureot Λt ego tibi sermone isto Milesio varias fabulas conseram , a resque tuas bibulas lepido susurro permulcebo, mou

do se papyrum AEgyptiam argutia Mutici calami im

247쪽

2o3 seriptam , non spreveris aspicere. Et init. libri tertii : Commodum punieantibus phaleris aurora roisseum quotiens lacertum caelum inequitabat. Idem quoq; in Apuleio notarunt Sidonius &Martianus Capella. Plura autem quam unum voci epitheton addi, ne versum quidem decere Quintilianus monet ; Et ad 4. Georg. Virgil. v. 378. Saxosumque sonans Hypanis, Mysusque Caicus Servius notat dicto modo, non vero saxosus legendum esse . ne sint duo epitheista copulata, ut ap. Cic. ad Quir. post redit. circa unit: Etsi homini nihil est magis optandum , quam prospera aequalibus perpς tuaque fortuna secundus Vitae fine sine ulla offensione eursus: tamen si mihi tranquilla & placita omnia fuissent , incredibili qua, dam & pene divina, qua nunc beneficio vestro fruor,

laetitiae voluptate caruissem. Etiam ad exaggerandum congesta, ut ap. Virgil. lib. I. AEn. v. I o. Teinctum angustum ingens, centum lublime columnis. v. Monstrum horrendum , informe, ingens, cui lumen ademtum. Lib. s. v. 2 3. Infernas reseret

sedes,& regna recludat Pallida, diis invisa, superq;

immane barathrum. Senecam in Medea v. Iyo. valde veloel via Monstrum saevum horribile jam dudum avehe. Statium quoque in Thebaidis lib. 8. v. 67.

Triste insuetum ingens, quod nunquam viderit aether Ede nefas. Et autorem Elegiae de Phoenice e Selfons in medio est, quem vivum nomine dicunt, Per spicuus , lenis , dulcibus uber aquis. Nec non ap- Hermann. Hugonem in Piorum Desider. lib. r. elegor. bila , lurida , squallida tetrica , terribilis nox

248쪽

Nocturno in censis perdere digna locum. Quemadmodum ultimo neque illud vitiosum est si singulis quandoque vocibus tua epitheta subjieianrur e. g. ap. Cie. in princip. Orat adv. Pisonem : Non enim nos color iste servilis, non pilolae genae, non dentes putridi deceperunt, oeuli superciIia frons, vultus denique totus. qui sermo quidem tacitus mentis est , hie in errorem impulit. Et ap. Quintil. ut conjectura fert, cap. 8. Dialogi de causis eorruptae Eloq. Nec autamieitiam inde refert, aut clientelam, aut manserum in animo cujusquam beneficium: sed elamorem vagum & voces inanes & gaudium volucre. Virgil. quoque E. AEneid. in orat. Sinonis. Non mihi jam patriam antiquam spes ulla videndi. Nec dulces na. eos , expectatumque potentem. '

. . ARTICULUS IZ

AMPLIFICATIONE RHETORICA.

AMPLIFICATIONE PER DE

SCRIPTIONES.' oti tantum Philosophi sed oratores quoque reis at i tum deseriptionibua plurimum tribuunt, verum quod accurate illi & concise proponunt, idem hi c Iotibus suis pingunt ornant&lificant , . ut non Iam descriptum quam depictum , non lectum sed

249쪽

. PER DESCRIPTIONES. aos

spectatum exhibeatur ita mare Plautus in mil. glor. act a. se. s vocat loca Neptunia templaque turbulenta. Seneca pater in Praef. lib. I. Controv. juventutem annos meliores , & Prudentius in hymno ad- exequias senectutem , aetatem malam. Sunt verti

primum ejusmodi definitiones vel simpliciores ,

quales illae quae ab oνlane potis desumuntur , scuti Λusonius Idyll. 26. Sigillaria sacra sigillorum nomine dicta nuncupat, item si quis Philosophum, sapuentiae studiosum Grammaticum qui literas doceat vel calleat, aut Parasitum , qui mensas obambulet aut circa eas versetur. Ejusmodi vero periphrastica alludere potius , quam manifeste exprimere etyma deiscet; secus enim corrumperetur orationis generositas, & non tam oratores , quam Grammatici vide remur . nee non qua rem a proprietatibus quibusdam breviter describunt, quemadmodum Cic. i. Tusc. linmaginem similem sui speciem vocavit ;& elementa corpora gignentia Virgilius quoque in Eclogis annos , teneros ovium faetus. caseum, pressum lac; dca. AEn. Iuvenes, quibus Integer aevi Sanguis adhuc,ssilidoque suo stant robore vires-vel ornatiores desumtae vicissim aut ab aliquibus adjunctis, sicut Quintilianus in declam hominem vocat animal Deo proximum , & in contemplatione omnium, quaecunque in mundo eontingunt o constitutum& Cie. pro Cluentio Matrem Milesiam infanticidam deseribit, que spem parentis, , memoriam nominis subsidium

250쪽

1og DE AMPLIT RHETORICA

civem sustulerit. Et Palaestinam Iuvenalis lai c. ab stinentia carnis suille: observant ubi festa mera, peinde Sabbata reges. Et vetus indulget senibus elemenatia porcis: νel ejectu, sicuti Tacitus lib. a 6. Annal. cap. 13. pestilen tiam, quae omne mortalium genus dea populatum Fuerit , neque ulla caeli intemperie , quae

occurrerit oculis, sed domus corporibus exanimis, itinera funeribus completa: non sexus, non aetas periculo vacua. Et Ambrosius ebrietatem appellans incentivum insaniae, fomentum libidinis , venenum, sapientiae , quod sensus hominum mutet & formas, ut ex hominib' fiant equi hinnientes,Leones cruorem humanum sitientes, furoris matrem, carnificem eo Poris , morborum geni uicem : vel partitas , seuti Fabius expugnatam civitatem h. m. Effusae per tem pia & domos flammae apparibant , mentium tecto xum audiebatur fragor ex di versis et amoribus u. nus quidam sonus aliorum fuga incertar alii in exque mo complexu suorum cohaerentes his accedebat

infantium fae minarumqueploratus, male usque in illum diem servati fato sene4 : tum illa profanorum sacrorumque direptio &c. Nicol. Causinus quoque pM pilionem lib. a. de Charact. Elm. Orat. s. Papilio annimalculum est, ut in urbibus rarum . sic in agris frequens, i corpus illi plenum molle tenerum , flexilei paulatim in exiguam longitqdinem gracile,scens, cui syper arsus tenerae lanuginis decor effarescit , exm taut veluti porrecta minutissimis filis cornua , . quae

intermicantium oculorum jucunὸ- fulgur irodiat G

, pr cipuum in penniculis miraculum; quippe su

stel

SEARCH

MENU NAVIGATION