장음표시 사용
911쪽
animi aliqua praemittere acuentiae ingenium,quae noreperietis alibi tradita,&paucis sui nota,& qu ignorare est lata culpa, scire plurimu affert decoris, ne illotis mani b. teplum lacratissimum iustiti opus, C. &ff. ingrediamini, ut in l. I. E. de Orig.tur .iuncta l. l.f. has itaque. C. de vet. ivr.enuc.Videamus ergo quaesit causa efficies, materialis & finalis libri. C.& st. in hac sca a legali. Quidam sui Aetol dixere,quod causa efficiens libri C. fuit Iust. Imperator. Ali) dixerunt sp fuit ipse
Deus cuius minister fuit Iust.& hoc notiin auth .debere, & D.in rub hoc probari videtur ex eo, quia lex est inuentio & donum Dei. l. i. ff. de legibus. Item leges Triel fuere per ora principium diuinitus promulgato ut l. 1 in aes C.de vet. ivr.enuc. S l. fix.de praescri long. tem.&hoc sciem . tenebat antiquius Dost. Iae.de Ran ignei Lotoringus glossator vester Accu. breuiter se expedivit, dicens una cum Azone,quod cauta efficiens fuit Imperator Iust. vi no. in rub. ff. de iureiur.Teriij quidam nitur ur conciliare, dicentes, o causa efficiens potest considerari tripliciter, scilicet pria, remota,& magis remota. Cau sa essiciens proxima primi voluminis. C Iust. fuerunt illi x. illustres compilatores, qui numeratur in prima,& secunda constitui. Cod. scilicet Ioannes, Leontius, Phocas Basilides, Thomas, Tribunianus, Constantinus, Theopgilus, Dioscorus& Praesen tinus. Isti commissione domini Iust. compilaverunt primum C. Iust. commissio eis data patet in prima constitutione Co. Confirmatio vero Codic. ab illis compilati patet in . secunda constit. illius voluminis. Causa vero effici cns proxima Codi. emendati. i. Codicis repetitae praesectionis, quem hodie habemus, fuerunt quinque illustres viri ab eodem Iustiniano electi, LTribunianus, DorOtheus, Mema, Costantinus,& Ioannes,ut patet in constitutione, quae incipit cordi. C.de emend. Iust. C. Causa efficiens remota fuit Ius Imperator, cuius auctOII
912쪽
sirmauit, ut patet in d. prima constit.& secunda, & tertia,&in lege secunda const. omnia enim. C. de vet. tu. .enue. Iste Iustinianus Imperator fuit I .in Oriente. Cucurrerunt ab urbe condita usque ad tempora mi imperi j, secundum compu tationem, quam puto veriorem mille, & quadringeoti penὸ anni, ut exprimitur 'in l. I. g.cunque haec materia.&2.in princ. versi c. er tenim mirabile. C.de vet. ivr.enu. Ab urbe vero condita usque ad aduentum Christi cucurrerunt anni septingeni quinquaginta, ut patet in chronicis quas veriores puto. Ab aduentu vero Christi usque ad tem- pora Imperio Iust. praedicti cucurrerunt ann. sexcentii , quadraginta septem vel circa, assumpsit Imperium praefatus Iust. die Aprilis,an. Domini nostri Iesu Christi.6o7 indictio. s. ut probat in auth. vi praepo. nomen
.Impex. g. si qua vero, & ibi no. iunista data qua in a.& 3. const. C.& leg. 2. de vel iur.en .si rectὰ insipiciatur. Imperauit autem annos 3 s.fuit iste Iustin. positus in catalogo Sanctorum, ut refert Bartol. in rub. C. & in ' prooe. Tver. super prima rub.Caeterum insignis Doch. dominus Io.Faber Aquitanicus, super Iub. proq. Insti. dicit se vidisse nomen.Iusti. scriptum in catalogo Sanctoru m calendis Auga. Gennadinus etiam,qui prosecutus fuit libellum Hier. de viris illustribus ecclesia' sticis ponit Iustin.inter illos. Quod ad sacras leges a tinet, notandum quod Iustin. Imperator in primo De Em .dio sui Imperij commisit praefatis Io. Illustribus viris, Unis vivisis antiquis Codicibus Gregoriano, Hermogenia
rores O no, & Theodosiano, multis constitutionibus extrariata uagantibus a Theodosio, Imperatore,&successoribus factis nouum Cod. Iustinian. ederent: & hoc patet in prima const. C. sub rubr. de nouo.co.faci edo &colligitur ex constitutione 3 .quae incipit cordi,ibi, primordio nostro. Supradicti Io. illustres compilatores Co.Iust. ediderunt illum anno 3 . Imperi j domini IurircmPore coasulatus Decij,an.Do. N. Iesu Christi εον.
913쪽
indictio. septima. Et eoan. s. idus April. idest. s. die nudi April. Dominus Iusti. illum Codicem confirmatiit, ut pota. probatur in tri. C. de Iust. Cod. consir. in fi. constitu- com H tionis ibi posito, iunctis his quae praemissa sunt. Post mi , .haae Iustin. Imperator vertens animum ad enuclean- . da infinita, &immensa prudentiae veteras volumina, commisit sex illustribus viris, videlicet Tribuaiano. Constantino,Theophilo, Dorotheo Anatolio,& Cratino,ut una cum alijs I r.doctissimis viris excellentissimis causarum patronis apud Drtes Orientales, vid licet Stephano, Menna, Pro docto, Enta lino, Thimotheo, Leonide, Leontio, Platone, Iacobo, Constanti no,& Ioanne legerent immensa prudentiae veteris v lumina , & sub compendio redigerent in unum Codicem distinguendum in quinquaginta libros,commu- nem Romanam sanctionem continentes, quae ab utabe eond.& ab Romuleis descendit temporib. iam con filam perdanti temporis lapsum. & tot ventorum dispeysi columina, uno Cod. inita ostenderent, fuitq; his data a Iust. amplissima aut horitas corrigendi ac diminu edi, ut probatur in l.j.C.deiu.au. Tandem iste Tribunianus magister huius operis legitimi,una cum alijs sexdecim praenominatis compilarunt, enuclea-ount ex immensis patrum volumini b. pandectas,& digesta, videlicet quinquaginta libros digest. quos habemus, quod opus velut sacratillimum templum Do m. DLapprobauit & confirmauit ann. 8 sui Imperi j,& . consulatus hui, anno nomini 6s4. ingi I. i hci .eat.
ribuni anus praesuit, ut magister legitimo operi praedicto, tum qui ultra legum peritiam, experietia rerum decoratus erat, tum quia antiquae sapientiς libroium copia ipse maxime prςbuit, in qui b. multis fuerunt etiam ipsius eruditissimis hominibus incogniti, ut dicit text.in d. f. . praeienti aut.
914쪽
Estq; hic singulariter aduertendum ad unum, φ dicta
antiquitas commentatorum iuris nostri ignorauit, et, continebant dicta veterum immensa volumina penetricies centena millia versuum,& duo millia librorti, ut d. l. 1.& in proq.inst.& Tveteris. Digesta noua quae hodie habemus iuris enucleati, continent penE, Is O.
millia versu u,& s o. libros, ut d. l. 2.& in alijs locis prae- all.Vellent seire quidam hoc dictum. Accur. glossator, qui omne verbum digest. glossauit, illud exponit ve suum,i. legum,seu paragraphoru,aut resposorti, quasi senserit,quod hodie dig.quae habemus cotineat Iso- millia legum, vel paragraphorum, vel responsoria. Asuerte,quia Acc. noster, qui assirmauit se suecurrisse tenebris ciuit . ut dicit in l. facta. f. si in dada. ff.ad Treb. in hoe passia adduxit tenebras, hoe tibi demonstrabo ad oculu,volui aliis numerare oes leges dig. qui habemus, videlicet, T veteri,infortiati, & st. noui Coperiq. in st.veteri sunt duo millia noninpetae decem. & octo. In in sortiato sunt duo milia his . In Enouo 298ἶ. Et in summa leges digess. videlicet omnium quinquaginta librum sunt octo ii 3 s. Vnde patet manifestissim Equod Accurs. noster in hoc dormitauit, puto non aduertens,& incautὸ glossam super hoc faciens.Cogitabam alias quod exponi debuisset versum,i.linearum, feci periculum, & numerum literarum, Evereris, i sortiati,& Enoui reperi hoc esse velissimum, nam s
cudum computum eorum tertuum reperi. fi vel costare ex cluinnua zinta millib. vertuum l. linearum.
ginti lineis. E. vero nounx quaaragItitaquatuor mi lib.linearum. V nde ipsum ros constit. secundum volumina mea ex is s. milibus versum .idest linearum & quingentis viginti. opinor, quod si quis computaret numerum linearum pandectarum,quae sunt Florentiae, quod facile fietet per numerationem quin ternorum, per num ecu chartarum,
915쪽
& per lineas unius lateris inueniret illas constare excetum quinquaginta pen E milibus versuum, idest linearum: ad hoc neminem reperi antehac aduertis cente,
se . Sed accuratius in uestigandoquetro a te quid Vult mira dicere tex. dum dicit, quod olim erant tricies centena verna milia versuum , hodie velo centum quinquaginta Disceres fortasse quod olim erant trecentena, idest trecenta millia versuum, hodie vero centum quinquaginta. Cogita quid dicas, nam cum olim essent duo mil. librorum, hodie vero so. libri, & sie fit quadragesima pars respectiuEad computum librorum, ergo respective ad numerum versuum erit dimidia pars, Sc ideo expone tricies.i. triginties, sicut vicis, idest iginties. nam sciendum quod omnia quae sunt si pra centum syncopamur, ut tercent id tercentum,
ducent,idest dueenti,quadrigeni, idest quadringenti,
intra centum vero non syncopantur, ut quinquies, septies, decies, centies, ducenties, trecenties, millies, decies millies,vicies millies,&ita deinceps. Caeterum ita reperi exposita illa verba tricies, & vicies a Prisciano in opusculo de numeris. Similiter exponit eloquentissimus vir Luren. Valen. Romanus in lib. te tio,de eleg. linguae Latinae,sub rubr. de numeris.Olim ergo erant trietes centena millia versuum, hodie centum quinquaginta millia,&consequentur ex 2 .pa tibus, una est som pedium digestorum, quae habemus quo ad linearum numerum, quod singulariter nota bis , quia non reperi hoc expositum ab aliquo iurista de quo plurimum miror. His incidenter intermixtis, quae non sunt extrarem , sed ex re, ut noti in lege prima , su per verbo b ne. E. si certum petatur. Respondeo ad rem,& dico, quod Iustinianus eum edidisset codicem Iustinianum& deinde digesta, ut praedixi, componi fecit Institutio nes quas habemus a Tribuniano, Teophilo, de Dorotheo, ex institutionibus veterum, &commisit
916쪽
inseri in illo libro Institutionum ea, quae per constitutiones Iustiniani emendata esset, & ita factum est. Fuit autem consummata dicta ordinatio Romani iuris tribus annis, ut dicta lege secunda, f. omnia igitur. . Post haec ad unum aduertens Iustin. quod anno III.
sui Imperij ediderat Codicem, & demum Digesta, de
Institutiones anno VIII. sui Imperii, ut praedictum est,eundem codicem, quem secerat primo componi a decem illustrib. viris praenominatis, fecit relegi, & ite . rum edidit propter aliquas costitutiones de nouo factas super quinquaginta decisiones quas iussit in seti. Et hanc secundam editionem. C.quae dicitur repetita praefectio, eommisit quinq; illustribus viris: videlicet
Tribuniano, Dorotheo, Menne, Constantino,& Ioanni, & facta fuit dicta secunda editio,i. codex emendatus Domini Iustini. repetitae praelectionis quem habem ex e- mus.item confirmatus a Iustini. praedicto imperij sui. mTatus an .io.& tempore sui quarti consulatus,& etiam Paulini, anno Domini CC CCCCLVI. indictione Iq. q. Calend. Ianua. I. XXVIII. die Decembr. vi probat C. de emendatione cod. D.Iust. in costitutione cordi .iunctis praemissis. Et hunc C. iussit appellari C. Domini Iustinia ni ,repetitae praelectionis, ut dicta con stitutione cordi. Et ita dicta est prima rubr. C. Ideo autem dicitur codex repetitae praelectionis , nam apud veteres quando post primam editionem fiebat secunda editio, appellabatur a veterib. repetita praelectio, ut colligitur ex libris vi p. ad Sabinum , & exprimitur in dicta constitutione cordi. ver. in antiquis etenim. Et ideo dicitur repetitae praelectionis, idest secundae editionis, quia praecedens lectio, id est prima editici fuit repetita. Protestatus etiam fuit laistinianus, quddsi postea nouas constitutiones iplum facere conis tingeret, illas coii gregabit in libros, qui appellabutur liber nouellarum constitutionum, ut patet in eadem constitutione ver. hoc etenim. Suadente postea
917쪽
varia rerum natura Ium uianus multas constitutiones nouas fecit, numero centum vel circa, quas hodie insertas habemus in libro authentic.quet factae suerunt ab eo ut opinori anno undecimo primo, sui Imper ij, an . Domini nostri Iesu Christi Is 7.indictio. as. Lisso mavi colligitur ex ter.in Auth. vi praep. nomen Imperat. then.
f. si quae vero. iunctis ali js praemissit. Hoc notandum P ex eo quod Imperator ut paulo ante dicebatur diaerat, quod appellaret librum nouellarum constitutionu,i. que postea ederet,quod Ir .ierius dicebat lia brum authent. quem habemus non fuisse Iustiniani, quia non appellatur nouellarum , sed authentica. adducebat Irnerius rationes quas ponit glo.in dicta constitutione cordi. super verbo,congregationes,& idem dicebat Placentilius,ut refert Baldus, in l. humanum.C. de leg.Io. vero antiquus glossator dicebat contrarium per tex. in dicta constitutione cordi, sciliacet op liber authenticorum fuit Iustiniani,& eum hoc transire videtur gl. ibi, & in d.l. humanum.C. de legi. & Bald. in d. l.Cor.& Cynus,& Bal. in d. l. humanum . Et ita tenendo proculdubio, patet ex suprascriptioni bus cuiusq; tit.& ex data in multis titulis, & ex nomine ipso in titulo, ut praeponatur nome ImperatoIis, de in titulo,ut iudices sine quoquo suffragio, se in titulo iusiurandum quod pr statur ab his,& minor,quod de hoc aliquis unquam dubitauerit. Ratio tamen dubitandi potuit oriri ex eo,quia fertur reperiri quenda; Iibrum,qui dieitur liber nouellarum,quem dicut continere easdem constitutiones quas continet liber Authentic. licet in aliquibus sit vanus, de quo libro no uellarum mentionem facit glo.in auth. hoc amplius-Cde fidei commisi.& Doctores in authentica.res,quata Codice commvn. de legatis, unde egregius commen lat. Alberieus de Rosata Bergo mensis, quem refert Dominus Raphaelus Fulgosius in authentica, hoc amplius.C.de fideicona.dicit,n, liber authentic. quem
918쪽
habemus excerptus, sit ex libro nouellarum, ut eompendiosior fieret. Vnde dicit, qudd liber nouellarum erat multum prolixus, dicit domino Raphe. se nunquam vidi sie d. lib. nouel. D. Paul.de Castr. in d.aut his
hoc amplius, dicit, quod quilibet nouellarum fuit
extractus de lib. auth.per breuiora verba & magis apta. Item D. Panor. in Lautho. res, quae dicit non esse standum illi text. nouellarum, quando textui auth.
contradicit, quia de fide illius operis dubitatur. Baldo, etiam in d. auth. hoc amplius, dicit, quod preteualet ti. authent. eo quod ille liber nouellarum non legitur in scholis. S ed ibi reliquit nos incertos. quis liber corrigat alium, vel liber nouel . vel liber auth. Ego semper credidi, & semper credam donee constet de contra-xio quod liber nouel. tanquam, de cuius fide dubitatur, & qui per studia uniuersalia non versatur, sit respuendus, & quod lib. auth .sit liber constitutionum a Iustiniano eduus,& ideo illum glossauit Acc.& etiam si per illo fecit summam Io. Basianus Cremonensis.& Aeto.& illum studia re eeperunt,& plerique illustres
Commentatores commentaverunt, ut Iae. de Belui
Bar.& Aug. nec ob. l. humanum.C.de leg. nam illa lex fuit Imperatoris Valentini, non Iustiniani, ut patet ex
suprascriptione,ideo gl. ibi somniauit. Nee cura dum de varietate styli, o non ipse, sed illi, quibus committebat, componebant, qui erant alij ab ipsis praemissis copositoribus codicis. Adde praedictis φ egregius Doctor. Odose.in auth.cassa,C.de Caeros Ecel. sic ait, Vna sciatis,t Authenticu, quod fuit eompositum a Iustiniano, habet nouem collationes. Postea quado venidrideric. minor misit has constitutiones ad ciuitatem istam,s Bon. vi Doc. legum adaptarent eas singulis legibus sub congruenti b. tit. Doct. conuenerunt in sanct o Petro,& adaptauerui. Postea quid fecerunt 3 Dor Ugo. post lx.coll. posuit lib. seudorum,& omnes constituti. Federi c.antiqui, & minoris,& aliquas leges Cor-
919쪽
radi Imperat.& vocatur x. collatio, lieet pauci sint Decima qui habeant ita ordinatum in libris suis. Odost. hare collatio.
refert,& eum sequitur Bal. in praeludijssevd.in versi c. porro aduertant ignorantes,& moderant sibi labia reprehensores veritatis, quia ego vidi Odon. ita dicen tem . Advertat etiam nouitius, i ante authεticas, quς sunt insertae. C. solet esse scriptum constitui. no. idest costitutio noua. patet ergo ea praedictis quo tempore . fuerit sactus lib. authent.& qualiter fuerit factus a Iustiniano. Item authenti. quae sunt in C.suerunt in se tae de mandato riderici II. qui regnabat,anno Domi ni ors. tempore Honori j III. item, & tempore Gregorij I X. qui Greg. IX. detessit anno Domini ix Iet. de mense Iulij. & deinde regnauit ipse Innocen. IIII. qui fuit assiimptus anno Domini I 244. die I. mensis Iulij, ut attestatur Ron. in libellis iuris canon. in ii. ne sede vacante,& Io. A nd. eo. tit. in addi. Iste Inno. III Lpederi c.ecclesiam persequentem deposuit,& imperi Ii dignitate priuauit anno Domini. I 1 l. in Concilio Lugdunensi, de qua despositione habetur in c. ad apostolicae.de re iud. lib. 6. Emetiam notandam, P cu mul De paeata bella fuissent in imperium,& quasda ciuitates Lom e statia bardiae tempore Henrici v I.& deinde Federici I I. mi famia noris. Iste Federicus II. feeit pacem cum dictis Lombardis in ei uitate Constantiae, quae pacis capitula habentur pro lege, & allegantur a Doct.in l. imperium. E. de iurisd.om.iu.& alibi Bald. super dicta pace in ver. volumus, dieit ipsam per legem allegari, &eonsueuit allegari hoc modo, ut in extra v. de pace Constantiae, quam glossauit, & commentauit Odon. deinde Bald.
etiam solemniter commetavit reperto in archi uo Bononiensi apparere dictam paeem registratam, & dici tur conclusam, anno Do m. I 27 . inditio. I .anno xxij.
sui imperij, regni vero anno 32. 7. Kalen. Iulij. Haec ideo feci restri bere, quia Bald. in fi. d. commenti dicit
920쪽
& tamen concludit pro lege debere seruari , ut ibi videndum. Ista pax deberet esse siluata in fi . lib. seu postialias constitutiones eiusdem Federici I I. in illo libro insertas. Vidisti quod libro auth .est diuisus magistraliter in s. collatio. & post ea superuenit liber seudo.
quem decimam collationem vocamus, ut supra dic bat Odosted. & Bart. ponit Bart. super rubri extraua gantis,ad reprimendum. Deinde faetie fuerunt constitutiones ad reprimendum, & constitutiora S, qu niam nuper ab Imperatore Henrico V II. anno Domini nostri Iesu Christi 13o8.quas Bar. super rub.appellat undecimam col. & glossauit illas tempore Carlli IIII. seu Ludovici eum fuisset donatus plurib. insignibus&priuilegijsa praefato Henrico, &dicta Barto. super dictis extra uagantibus puto maioris au- thoritatis aliquibus alijs dictis eiusdem alibi, quia magis digestae edidit tanquam glossa . Sed dicet aliquis, quomodo tibi constat de tempore approbationis. Codie. digestorum, institutionum , & compilationis authenticorum,& aliorum praedictorum,quo anno Domini , quo anno Imperij domini Iustiniani haec acta sunt, quo consulatu, & qua indictione 3 Respondeo op haec colligi ex numeratione annorum ab urbe condita ad tempora Imperi j Iustiniani. Item ab urbe condita ad aduentum Christi. Item ab aduetu Christi ad tempora Iustiniani. Item ex data quae ponitur in secunda consti tutione, & in tertia constitutione voluminis. C.& in l. 2.C.de vete.iu.enu.& ex tempore aper te polao in authenti. ut praeponatur, & computatur,& ex computatione chronicarum. Item dicet ali. quis. Tu notas tempora consulatus domini Iustinia-ni Imperatoris. Si Imperator quomodo consul. Si consul.quomodo Imperator Respondeo quδd Imper 'tor aliquando assumebat sibi consulatum, ut quidam extraneus, & hoc erat qn sibi placebat. ut est textus in auth.de consulibus. i. sin. ibi, aduenit autem cum i p.