장음표시 사용
901쪽
nfre,similia,ex generalib. Don inhaereat multitudini,
na ves duas leges de glara lib. quae melius id exprimant Similia
memoriae commendando,& illas quasi unicas gemas quare' teneat,& amplectatur.Tps non perdat in litera com- re.
mendando memoriar, sed intellectui, Ic ubi & quare sub tali sint positarcto emplando studear. Demum in corde suo eoncipiat si alique casum audiuisset vel sensisset eui decisio illi.l. possit applicari,& illu casum au Nonne ditum quasi praefiguratione illius legis hnt. Cetterum ora me du vigilat in lecto, ruminet in corde dicens tot leges, morigim& sic incipietes habuimus. ex quib. in effectu istud re pone . portauimus aduertat et dum legit legem, an super illa possit formare aliquam qonein, perqua possit legem
aequitatis,& iustitiae sit sp amator, haec Mar. in epistol. praeal. leg. Sed in praemistis aliqnciarius loquar cum inoleverit iste mos da ii in seriptis,& multiplicati sint infiniti comentatores varie loquetes, quid fiendum ZDicet intra se diligens auditor, si recollectis institero, Quolio ego confundor, si non instandu in illis ut quid perdi nes formus illud ips malo domi studere cum vno comenta manda a re praecipito, puta Barr. vel cum intra vero, nolo scribere respondeo. Super ola consultius est intrare propter impressio inem vocis magistri, ut sic dixi in sexto consilio. Item si stas in scholis consultius est scribere relictos ff. nullus enim liber est ta malus, quin ali ea boni. habeat, ut dicit Plin. libr. 3. Epistolarum . 1- sto. s. ipsa etiam scriptura secit te olfacere omne minimum verbum. Praeterea multo magis ut vulgo dx viva vox afficit, non licet acriora sint quς legis altius in in animo sedentiquet pronunciatio vultus habitus,gestus etiam dicetis afficit, ut dicit Pli. lib. secun d. in epi stol. 3. Cum autem domum redieris , & volueris st dere lectione nimis textus,&lectites ut imprimas: magis enim firmum. & stabile est, quod repetita Bbauit lectio, ut dicit text. in const. cordi. C.de emen.Iust. e
902쪽
di. Casum fgutabis litetae,& intellectui Doctorii cora
gruentem, deinde iterum resumatur text.& notando
singula verba & partes, postqua adaptaueris ad rubro& quaesieris rationem,dubitandi & decidendi colliges sextu alia,& notabilia, quq Doctores inde elici ut & coneris etiam tu scirc euellere aliquod ex litera. Et hoc potissim ii,&primarum in nouitio. Et cir hoc feceris, surgas cum intellectu,& calcules tecum,dices, ex ista l.in effectu habeo hoc no dignum & illum commenda memoriae, non de verbo ad verbum, sed suffieit in effectu,& hoc sussiciet nouitio; nec ultra, ne si pergat sentiat stomachum oneratum, quia fragilis hominii memoria saepὸ aliud nouum quaerit, aliud iam quaesitum amittit, ut dicere solebat Seneca. Quod si intellectus tuus,& memoria sit capax ulterioris inquisitionis capias gl. illas, & explica opponendo vel quaerendo secundum modum quam dat Bart.in lege petensis
C. de pac.& ibi dixi,& tandem calcula gl. si aliquid habeat not.dignum,& illud assigna memoriae,& sempellhabeas an de oculos monitiones Senecae, quas vidi sthsupra in s.cosilio tibi dato,Circa recollectarunt tuar uvis m,do tibi hoc consilium,ut recollectis qui non versantur circa legem tuam & in te lym & notabilia,& ne eessariam declarationem legis & glossae, licet extra uagantur cum sIorib.varijs singularium dictorum ali in
recollectorum, & principaliter extra rem, non coha
reas dum es scholaris, quouis modo ista sint varia, qticet delectent, inquinant. Et Doctor. qui ista tradunt consultius facerent si omitterent, unde bellissime ex- Regulas clamat Sal. in repet. l.quod te. E. si certum petatur, Scscire ex- lege quod nerua. st deposcontra illos qui negligui repedit. gulas scire,de implet caput suum casib. singularibus να peregrinis, quae doctrina est fallax, & periculosa . Quado vero Doctor tuus ordinaret tibi recollectagelaras pro intellectia legis in primis illud videat o Ino nouitius, & super textuali intellectit vigilia praemar
903쪽
omnia pertentet, reliquum quod Doctor subdit addi me, vel cumulando quaestiones, & dicta reseruet in aliud tempus postquam erit solidatus in regulis , &terminis iuris,& hoc modo recollectae prosunt,& non obsunt, si clare traduntur, & non impertinenter, quando vero impertinenter absint omnIno a te tan
Quod si diceres, nonne melius esset studere cu Bartol. tantum Confiteor quod Bartol. omni tempore omni personae utilis, &necessarius est, sed aliquando breuis, aliquando obscurus, aliquando non legit tergem, aliquando non habetur. Itaque impleas stomachum tuum bonis cibis, & nutrici uis, id est bonis legibus,& regulis,& bonis doctrin. communibus secundum capacitatem ingeni j tui. Laudo φ tu qui es iam solidatus tu reg. iur. & rea. li cognitione tet minorum,& audisti partes quae ordinari e leguntur, videas totum corpus ius cum Bart. &toties facies,ut Bar. doctr. pro viri b. assequi coneris,&tenere illum in stadijs aemulaberis,licet illius ingenij adipisci arduitatem et sperare nimium est, quod dari nisi a Deo non psit, sicut in si irrati de Cie. dicit Pli.li. 4. Epistolarum, epis. 8. eius tamen Bart. vestigia semper iem adorabis, ut de Virg. dieit Statius in fi. li. Thebaid. ibi. Nec tu diuinam aeneida tenta, sed longe sequere & vestigia semper adora. Dixi ν aemuleris Bart. nam stultissimum est ad imitandum non optima quaeque prς- ponere, ut inquit Plin. ti. I.epistolarum epist. s.&lib. 7. Excre epist. . Cum Bar. bene videris.legas alios dignos auth. pere. ex his quos supra memoraui, & semper notes, &e , eerpas quae digna inueneris, ut sacere consuςuerunt omnes illustres viri,& tuae memoriae debilitatem artia
ficio styli,& pupillarum iuuabis. Ad id te inuitat epis.
Pli .s .in ii. 3. quae incipit pergratum Io.dico, quod videas alios quia quando plures respicies, tanto magis proficies, quia non est 3nusquamuis pstet imitandus
904쪽
praecipuus,& solus, quia nunquam par fit imitatoris thori. haec rei natura est, semper enim veritate simili ludo minor est, ut dicit Senec. in prologo declamationum suarum .Pr terea sicut terrae varijs mutatisq a seminibus, ita ingenia nostra, nuc hac, nune illac me di ratione recoluntur,ut inquit Pli. lib. 1Σ. Epist.Εpi.9. quae incipit quaeris. Laudarem quod nouitius memoriae commendaret titulum de verborum significa pione,& titulude regulis iuris,ff& regulas,iuris de qui b. in soto singulis diebus aliquas, nam, & animum reis creant ipsarum varietate,& plurimu conferunt Sunt enim principales claues. iuris quibus est in haeredum tanquam Bononiens carocio, ut dicit glo.in Iege omnis diffinitio, T.de regulis iuris, quin imo illas ignorare lata culpa est, Deinde prouectus cum rusticatur, aut peregrinatur, potest secum conferre Dyn. de regulis iuris, quo non puto esse utilius Opustulum se n. magis marium consultat sibi ipsi, illum videat authorem ad cuius cognitionem ingenium ardetius excitatur,& per cuius aemulationem credat melius le catio- gitimos assequi thesauros. Tempore vacationum re num tem petat quae audierit, legerit, & commendauit memopera, riarea, tuae fuerint notatu digna. Foelix ille cuius memoria fuerit bonae fidei, quae in promptu redije sibi credita, ut inquit Senec. in prologo declamationummarum . Quod si memoria tua fuerit infidelis custos committas excepta filio & pupillaribus, ut praedixi, Sc 3 quicquid dixeris,audieris,& egeris, in die vesperi com memorabis, ut inquit Cic. in libr. de senect.& ad hoc studium in secessiti habendum videat epistolam Pli. lib. 7.quae incipit quaeris, quae est elegans ad hoc
905쪽
. Documentum Octauum principale.
Consulo nouitio donec noulis Iust. appellatur,ri. Nouus
durate primo anno, ut nunquam curet ad osten- Iustiam lationem arguere, curet scire, potius quam apparere, Mi
discat non videri doctus, sed esse quaerat con filium lis. - moralis viri Arb. causidici Brixiensis pars enim scientiae est scire quod nescias. De omnibus sibi ignotis diligenter interroget, quorum possit esse capax . Nam si non purgauerit aliquid erroneum, quod ipsum faciebat mutare illud, inde continuo transiret in habitum, & faceret apostema, i.esset causa muliorum errorum. Vnde Mart.
Discendi modus es dum te nescire videbis.
Disce sed assidue, disce sed ut sapias.
Sumpta parum prodes, qua mox emittitur esca. Bos quibus es pastus ruminat hac eadem. Quinimo fortasse melius faceret si se cudo anno quo edictali vocatur, ab argumentatione ostentandi causa abstineat. Illet sole iit esse fructuosiae eontentiones,quq secreto fiunt inter collegiatos in collegi js ordinis literarij, ut in domo iapientiae senensis, & similibus, quo secreto genere disputandi nihil sincerius,aut simplicius,aut melius. Aul. Gel.libro primo, capitulos. quod cum quis exploratus a Pythagora idoneus inuentus fuerat recipi in disciplinam , statim iubebat certum tempus tacere. si omnes idem, sed alium aliud tempus pro aestimato captu tertiae, sed non minusquisque tacuit quam biennium. Reperi etiam, φ Hippo. cum discipulos suscipiebat, antequam doceret, iuramentum ab eis extorquebat inter caetera ut silentium, sermonem, incessam mansuetudinem habitu u, morumque seruarent. Tertio anno quo Papinianista. vocabitur audacter icipiat disputationis genus ad xtilitatem,& frequenter, no ad pompami. Disputati. nis
906쪽
nis enim multiplex & mira est utilitas,ut lueuientismmeondit eloquentiss. vir Leo. Aret.in opusculo quoeaedidit de utilitate dispu tationis. Quarto an.quo grae eo vocabulo ab antiquitate vocabatur hircos in prooss. 9. sed quia solitum, quod gl. ibi exponit. quasi subtiliter vides quod opinor dictum, quia hircus est oeulorum angulus, sim Seruium grama ticum hine apud Virg.Transuersa tuetib. hircis.i.oeulus in hircos, hoe est in angulos retortis, unde scholaris, qui studuit tribus annis & Iehoauit studere quarto, fortasse ideo huius dξ, qa sit conueniens. ut oculos habeat fixos,& speculationi diu intentos, & eundem in locum directos, hoe . n. sacere solent cogitabundi, ut supra in domo recoledae memoriae Do. Ang. do. pig.gl.de Perus de quo supra,vel ideo hircus,qa sanguis hirci frangit adamatem lapidem durissim v, sic scholaris,qui iam tres annos studuit, omnem duram, difficilem materiam iam tractare potest . Est enim tempus speculandi, &pensitandi. Sic igitur in cotinuatione,& colluctati ne legali, ut cum opus fuerit in corona ,deniq; hominum acri magnoque iudicio ab origine causisq; primis tepetat, discernat, ex pedat, ponderet,colligat,concludat,& omnem haesitationem, dubitationemque redundantem resoluat,& in audientium animis aculeurelinquat quo fiat, ut in disputando per usum, qui est m agister egregius fiat incomprehensibilis, & lubricus & ianuam famς patefaciat per illas actiones, Ra,
Philolopsum . Patienter igitur ferat omnem laborem,quia labor improbus omnia vincit. Quinto an Do coloritae vocantur, ut in dicio procem. digestorum de his nominibus habetur. Iam enim sciuit eo Iorare verba cognitis legitimis arcanis eis reseratis sciui uti Iegum inductionibus congruenter, quod est potissimum .vt l. non solum 6.qui pilum T. de excu.tuto.ibIrecte adaptans omnib. similib.& iste indueedi modus imit
907쪽
imitatione amaru potissime habetur,& disputationis usu coalescit. Audi Leonardum in praeal. Opusculo de utilitate disputationis,dum dicit.Nam quid est,per Dissuta
Deos immortales, quod ad res subtiles cognoscencias, rionis uti
atq; discutiendas plus valere possit, quam disputatio ξlita. ubi rem in medio positam velut oculi plures undique speculentur, ut in ea nihil sit quod subterfugere, nihil quod latere, nihil φ valeat omnium frustrari intuitu Quia est quod animum fessum atq; labefactactum ex nimia longitudine,otij assiduitate lectionis plerumq; . fastidiente magis reperiet,atque redintegret quam sermones in corona cctuq. agitari Z Vel gloria si alios superaueris, vel pudore si superatus fueris,ad legendum atque perdiscendum vehementer incendetis. Quid est quod ingenium magis acuat, quod illud callidius versutiusq; reddat, quam disputatio ξ eum ibi necesse tsit vi momento temporis ad rem se applicet, vique verborum se reflectat, colligat, eoncludat, ut faciliter intelligi possit hac exercitatione exercitatum, ad caetera
discernenda fieri velociorem. paulo infra subdit. Ita que ego qui vestrae utilitatis sum auidus. quique vos quam maxim E florentes in studijs vestris videre cupiam, non iniuria vobis irascor,si quidem hunc disputandi usum ex quo tot emanant utilitates negligentis.
Etenim absurdum est intra parietes atque in solitudine secum loqui, multaq; agitaret, si in oculis hominuatque: in cae tu veluti nihil sapias obmutescit. Et quae unam aliquam utilitatem in se habeant ea magno labore prosequi, disputationem vero ex qua per multae utilitates prositiscuntur summa cum lucuuditate,nolle attingere. Nam velutis agricola improbandus est,acam liceret ei fundu uniuersum excollere, saltus quosdam steriles arat, parrem vero quampiam eius fundi pinguissimam atqi uberrimam relinquit incultam,sic imprehEdendus est,is,qui eum omnia studioru numexa adimplere possit,cettera Luis leuiora accurratissime obir,
908쪽
ribit. disputandi vero exercitationem aspernatur, une i it, ex qua tot fructus colliguntur uberrima, vepe eum ibi tatius. Et hoc est quod dinere voluit Iuri Geon Lin l .numerum.*. mixta. ff.de m u. & ho. ibi Herennius Modestinus ex nota udo & disputando bene,& optima ratione decreuit. Documentum Nonum principale. Dissputa- Ibi consulo i ut si disputatur is in corona fueris,
Σὸ quo a nuquam temeraria illud onus si scipias respou
libet'. dendi de sis gulis, de quibus fueris interrogatus . Licet enim Valerius lib.8.c.ante' com Leontinum studi js literarum aetatis suae cunctos praeqstantem, eo primus in conuentu ausus sit poscere oua de re quisque audire vellet, & ideo ei sui idem'icit j uniuersa graelia in templo delphici Apollinis solido ex auro statua posuit cum caeterorum ad id tempus auratas collocassiet. beatus tamen Hiero .in Opusulo eontra Ioannem Episcopum Hierosolymuanu. Otie scilicet affertorem si conquit,Gorgiam Leonti num cuncti Philosophi & oratoaestaterent, quod a uisus sit publicξ sella posita polliceri resposurum se cleo uanuisq; re interrogare volui Tet. Sed de nouissimis agamus. Tempore quo illustris D. Bald. de Perus lege. bat Papiae quidam D. Phili p. de Regio, qui fuerat doctor omnium set E illorum Doct. Parisiesium, & apud eos erat maximet authoritatis cu multis annis postea legisset Paduae rediens Papiam in principio sui aduentu's publice pollicitus est, se velle respondere de quolibet in materia ultimaru voluntatum. D. Bal. ibi pra sens interrogauit eum dicens. ubi habemus nos substitutio vulgaris facta in legato no co praehendat nisi casum si voluerit, & facta in haeredit. coprehendit casum si noluerit vel non potuerit vii .l cum proponas. C. de haered. instit. Breuiter ille Dom. Philippus obmutua
909쪽
ae Bal. tunc aperuit librum ,& legit tex. I. pater Seu rinam. ff. de cond.& dem. ubi erat casus secudum una Iect. Vnde illi cathedranti resultauit magna confusio, Hoc restit D. Pau. de Cast. in d. l pater Seuerinam, dicens, Caveat a talibus actibus praesumptuosis, quia
cummium decimum principale. Oasulo scholari , quod in disputando solis texa inguis tuum allegationibus inhaereat', non ut quidam tanaimo inexperti faciunt, aut qui arguendo glos allegant, & dus Doctor. absque iurium allegatione, illo enim nihil apud Doctori ineptius, contra istos exclamat glos in I. sed licet. E. de ossi c. praesid. si volueras apia arouere in forma legistis congruenter, utaris argumentandi modis. quos edidit lubtilis doctor Iac. de Butr. vel illis, quo edidit Alber. de Ros. illis quos Bald. in se. ruit in l. conuenticulosam . G. de episc. & cler Si ve ro fueris resiponsalis, tuni ut facile declines omnia argumenta tibi facta, videas Odose. in prooem.dig. in prin .de ibi Bald. mira quadam dexteritate instruit om nem argumentandi vim altero de tribus modis posse repelli, & declinari, C. per aliter, & aliter, per aliud &aliud,& per secundum quid no simpliei term uod qualiter intelligatur, & practicὰ ad aptandum sit beltissime, explicat ibi Bald.quem omnino videas. Haec si se uaueris, optimus quoque iudiciorum tam athleta 'o gubernator euades in omni amo locosit Mix, ut die ttex. in d. proq. digest. f.discipuli faciliusque continget, i h p. x iam propria fueris egressus gratiam studiorti,
nam in propria patria multa diuertunt, ut dicit Do. Simon de Buliano Card. Mediol. in prooem. clemen.&si egredi decreueris eligas locum, ubi sint celebres do Studiatores,& ubi sit numerosa multitudo scholarium, pro ex rapuvierat Bononiae tempore Domi. Azo. quo tempore trium.
910쪽
ibi erant decem millia scholarium, ut resert OIofinauth. habi. C. ne sit. pro pa .reserti semel propter multitudinem magnam orta contentione inter scholares Lombardos & Thuscos, ciuitas illa fuit in magno pe. Siculo, nemo enim poterat coercere illos, & ut facilius coerceri possent in futurum de c6cordia, tunc renunciarunt priuilegio iuri, de quib. est d. authen. & ineriminalibus se submiserunt iurisd. potestatis. Facio igitur finem. Quo praedicta parua sint & talia, quae aurib. &ingeijs vestris cultissimis tanquam puerilia sn0 dubito & diminuta videbuntur, aut fortasse tio caren. tia rubore & cum de ego ipse alterius consilio in pia . dictis &alijs indubitanter indigeam, sed in sincere locutus sum quasi mecum loquens vos diligentia vestra omnem sinceritatem, ineptitudinem emendabitis,&melius reformabitis, potissim Ecum omnia praedicata
absque diligenti praemeditatione ediderim.
Discipu- τ Erum quia supra in 3 .consit. dato dictu fuit, ii praeε- f q, discipuli debent amare Piaeceptores, v thrptores. V et apud Quint. liba. institutionis oratoriae, ubi dieit. Discipulos moneo,ut Praeceptores suos non minus, stipsa studia ament. eosq; parentes existiment no quidem corporu,sed mentium plurimu hqc pietas discipulis proderit, na ita & libeter audiet de dictis credent,& si miles fieri cocupiscet. sicut laeti & alacres co-Men in alioru emendati,no irascantur laudati gaudenti. na vi illoru ossin est docere. sic horu prςbere se dociles. Doctrina. n. coallescere nequit nisi sociata tradetis atq; accipientis concordia . Cu sim utilitatis vestrae auidus, & optem,q, per vos facti, sint bona fundam
ta &ab origine causisq; primis re ligatis, ut dicitur in l. i. st.de inst.&iu. visum est in lignum mei ia vos animi