장음표시 사용
531쪽
In septimum AphorisCommenta ia. 233
corporibus humida carne praeditis praecipienda fames. Vt proponat remedium ad morbosam partium humiditatem ; ac pe-Hnde cognoscat medicus famen conferre aliquando hominibus, licet debilitandi alioquin tum habeat. In duas ρartessecari potent praesens sententia: prima docet famem conenire corporibus carnis humide: fecunda uero causam. Fames exsiccadi uim habet: ergo praec0ienda corporibus earnem humidam habentibus. Antecedens declaratur, siquidem inedia exsiccat, quia calor nou reperiens alimentum ad propi iam cocluertitur humiditatem. useiveus probatur, quia corpora qu e humidas carnes habent ex ictatione iudient; nam carnes humio ad robur sunt inepta, V ad agrotandum apti H g. Quod fames duo significat,vel tibi ab linentiam, vel minorem copia quam decet: utroque modo intelligi debet sententia: adde etiam cibum debere se extenuantem Sed cur non alia addidit quae corpus exsiccare posiunt praeterfamem,ut exercitium,balneum,calida medicamenta, uacuantia e an quod fames inter omnia aequaliter totum corpus exsiccat tasne periculo. uerum fames magna esse non debet sed mediocris ta pro natura aegri. Caeterum Hin. 6. Nid. detractionem V carnium extenuationem fieri dixit laboribus cs multis deambulationibus: deinde vero carne ouilla, ma a cit 'ane modico, duo proponensmagna exsiccandi rem dia, laborem, , ciborum parsimoniam. IVon solum autem mes confert humidis carnibtis sid sitis etiam ; unde hydropicos siti, etiam absine tia potur per annum multos curatos con Iat: sed hydropici quamuis uen trem tinferiorem habeant humidum,non tamen omnes partes,praeter leucophlegmatici ta qui alba pituita laborant,de quibus praecipue debet intelagi praesens sententia,de humidis scilicet morbis. Quod humidisunt in duplici diserentia, vel a natura, uel a morbo A natura,uet ratione temperamenti, vel aetatis, de quibus non inrelligit Hipp.Ied de humidis humiditate morbosa,qualis es albae pitvita. VeruηI quia fieri potest, ut tales carnes habentis tui pricocoli uentre superiore, medicus i Ios exciρ re debet,aut saltem non ita fame premere, quia ab ualde isduntur. . ota autem Histp. ad articulorum humiditatem septimo Nidemiorum balneo aquae marini usum fuisse in Nysantide,quod mirabiliter exsiccandi articulos uim habere credatur,quamuis ibi non suppo at carue1 humidas,Ad articulos.
532쪽
V bi toto corpore mutatio , &c.
Ie borimus quarto libro iterum ea ascriptus ta eo loca an ' λ bis fuit explicatus.
Sudor multus calidus,Mu frigidus,&e. σεnexio. Uni de humidis carnibus scripsi et 3 9. horismo,Ndom etfa- I mem illis fore peculiare remedium; nunc ae ea ipsa humiditate ediscenda uerba facit, In te xi Sudor multus calidus aut frigidus semper fluens, humiditatem educendam induat obuio uomιIλιmbecιιιι autem per deiectionem. Eo Inten Vt in hoc boram o aliud auxilium ad corpora humida ιx iccanda ionis. demonstret,seι licet purSationem,' ' Sudor fit maxime ad partem superiorem: ego per siverna indisci maluationem,uis ιmbecillitas repugnet. ntecedens declaratur; siquidem miscera ad superna corporis partem collocantur, vel illisauem junt a via, undeμuorpraecipue circa faciem ta thoracem convicistir . Gui quens declaratur quia euacnatio debet seri per locum quo natura vergit. Ita quia uomiIm requirit uirium robur,ideo noumse in robusti per Drona purganda dixi imbecillibus uero per inferna. ,. atibi αμρα sudor multus,ut quario libro dixit gni cat morbum, vel pra- sentem,uni futurum: e rigidus maiorem, calidus autem minorem . - νμm talis Iudor non necu ario indicat carnium humiditatem; quamuis uiscerum Iuper fuiιm humorem indicet,qui grauat faιultatem; unde paraeius tenuior uisuluitur in Iudorem,quare indiget purgatione . At quoniam uomitusIolet repletionem curare de facticis praecipue si a copiosiori cibosudor oriatur,tueoJupernam prac*it purgationem, infernam a
aadnot. Q seu fames ctiam continue exudantibus remitam es, atque inedia a verum non ita potans sicuti purgatio, quia non idem HI carnes habere humιuas, quas habituali tempe, te, π exudare copiose ex humorum ab uarilia IaculiaIcm grauante. Seu igitur Judor sitin toto corpore continui fluos,1cu in pari nisi bio pi uncius, non tam se quit dat
533쪽
In septimam Aphoris minentaria 1;
dat ventres inferiori ebet uo tu purgari, sed deIeἱlione, nisi reuus iis ratione quispiam id tentare velit. ii in
. O si subres tertio quoq; die, Sccisi Hine libro quarto abundo declarauimus ubi uidere poteris .
Quibus febre longae,3ce. Hic etiam libro quarto explanatus est.
Quibus tubercula aut,&GET haec Aperiori libro quarto en repetitasententia, inius expositinem eo loci perquirito.
- Ni loci perquirito. APHORISMUS LXV. Si quis febricitanti cibum pribeat,&c. C de fame in praecedenti uerba fecisset, adductu eam ut rem CGraitardium humiditatis carnium; nunc de cibo verba facit, qui famis en
remedium,s asserisentintiam notatu dignam scitassano robur iebricitanti morbus αἰ- . . Intentio. Vt demonΩretsanorum distam nullapacto conuenire aegris, esὸ con- R5 inteatra aegrorum distam noctua esse anis. 'ni cibus ab aegro n5superatur a sano superatur: ergo is febrienti morbu, Demes in sano robur auget. Antecedens declaratur: quia aegri imbecillem ha- stratio. bent calorem, ta ideo alimentum plenum siuperare nequeunt: contra usmoni,cum calore O uiribus uatiant perare pinanticonsequens proba . tur: quia cum alimentum non superatur crudum fit cae corrumpitur; qua re morbum auget: cum siveratur roborat: unde sirint libro de atimeato Hipp. nutrimentum alere, cum id quod superingeritur Iuleratur, id uero quod prius ineri superat: superiantpartes corporis qua nuto Mauri
534쪽
ctu bestiarum nutriebantur: cum uero ille esset insuperabilis ab hhmina natura, frumenta ta cames temperarunt c, reduxerunt per cocturam ct alias alterationes ad eam dispositionem qua superari posent a natura noHra sana exitiente. Verum quia cum aegrotamus sanorum victum superare non pinumns deo inuenerunt modum alium cibandi quipersiolutiones ta potiones fit, quae cy dc bilissmae sint facile superari possent a mitura imbreisii.Medicus itaq; debet alimentum dare ad proportionem uirium sanis plenum quod uires augeat,aut construet, aegris tenue quod vires parum imminutas seruet. At sicuti aegris sanorum victus malus es, ita fanis aegrorum: unde periculosam scripsit primo huius, exquisitam rationem uiuendi insanis,quia errata grauius ferunt, ct quia debiles cibi sexto Epidem breuem uitam faciunt:rursus magis nocere sanorum distam aegris, quia sanis cum feris communis G, c, dissicile superatur. Aegri ergo, qui cibum debilem superare non posunt Iorbitionibus , qui sorbitiones no posunt,potionibus,qui nec easferre poseunt,inedia debena tractari. Magna autem ct maxima medicinae pars,imo antiqui Da est, qua per distam sit, quamuis ueteres medici vii memorabile de ea dixerint, ut primo acut habemus.
Quae per uesicam permeant,&c. Conexio. π π Vnc IHipp. urinam in contemplatione assumit, cum antea musta
L 1 in particulari de urinis dixi t. D Ru - Vrina quo sanorum fuerit similio eo salubrior fuerit, quo uota essΠ- milior eo in salubriori I 6 intis Vt demonEret exemplo urinae caetera recrementa consideranda ic ut πιψR . Aut comparatio per similitudinem uel dissimilitudinem ad anos,qui modus frequens ei in prognonico fuit O analogismus dicitur. Demon Vrina quo fuerit Iim:liorsannorum eo minorem oriendit morbum, Nar xio. quo di milior fuerit eo maiorem ergo illa salubrior, hae uero insalubris ess censenda. Antecedens ta consequens de se manifesta sumit adeant nulla egeant probatione. i. adnota H ρ duplici ratione indagat signum, uel per analogismum ..io. vel epilogismum,primus modus per comparationi infit rei praeter nat ram ad naturalem At de fuιie illa horrenda lethalam dicebat in pruno Hico,quia similis mortuo est,es salubris si sanorum similis fuisset: siec - 'dus modus eH cum per causam indagat naturam assectus, ut de facie illa
riximus esse laibal quia significat spiritus o calidi innati copumptione.
535쪽
In septimum Aphoris Commentaria. 24 quod non tum haec militudo uel dis nititudo facienda in urina,
sddiuali fecibi s. putis, sudoribus,mutas sordibus, alijsq; excrementis e Verm urina nominatui, quia in febribus potissmmn eu caesitissimu si gnu.Sed coligit aliquata ut minast sano similis, ut tu malignastare;at hoc non repugnat, quia illa urina quantum in se eII salutem iudicat, sed moritur aeger ex alia asstatione. Iu urina itaq; considera nus substantiarn,qual:tatem, quantitatem,tempus,modum; in quibus omnibus comparatio fieri debet.dixit autem, quae per uarinam permeant,ut maxime serimenta notaret, quae praecipue in urina indicareflent,
Et quibus in deiectioribus,&c.
CVm urlaam considerasiet in antecedenti phori mo, accedit modo C ex . ad feces ta alui excrementa. . . D s prcvuntur conclusones, qharum altera docet frumenta infeci. In xiv bus morbum indicare magnum si multa fuerint,at paruum si parua a seιuda,uero quod quibus talia adsunt, inferius sunt purgandi. Vt doceat non solum quid praedicendum si ubi tadia in deiectionibus Rc in te adsuntsed cae curation inferi debere per infernam purgatio ium. ULnis. Strigmenta in delestionibus sunt praeter naturam: UitUr si plura fue- Drario rint maior se pauciora minor morbossignificabitin. Antecedon d clara stiatio. I. tur; quia utrigmcnta, aut ramenta per dei Giones rici non ιIlI cundamnaturam Consequens manife Ile sequitur. Ios a orpora indigent pνrgatione: ergo quibus in alui fecita ad nem,ἡ- sunt ram n asunt ii fra progandi. Antei eius ta iitro sis; co habo Matio. ιν tur. Confquens probatur; quia talia corpora impura sunt, ta aduextram infrinrem, per in fova pu gationem duid erant. Quod si 1 mentum vel significat ramentim quod conposis i. Uinis 3 ad nse 'effluit aut pituite friistula intcstinis adberentia , an PIAn.hrii olum si msula,aut concretum sanguinem, uel liud iam alui fluxum de. Do iuprognostico . Quocunque modo intelligas, uera est Aphorasmi sententia : nam purgatio inferna indicat, alioquin quanto 'ni is corpus nutries tato magis ustris, quia impurum. locus es secundo hρ u. Mi. tertia Ῥn se huc transtulit uerba, uenti cs turbati tenuibus a, sis, non billisis, cum multa spinna, tac. habebant autem aliqui: re hi sistasion repostae, ut non solum in urina, quod proprie sit,sied in f et bur ibis lorandis, Hipp. notauerit absidentias. Sub dentia u Ut,uel quati a s cra a subtenui lubsidet, uel quando e balat κιvior pals c, i unAchct.
536쪽
r no Qiod Galenus negat Aphorismum hunc esse Hipp. cum ima-ilius, 2iblim eius non serua. sed citi res unque ille sit, quia ex eo ita intcneelo fructus aliquis colligi potes, ideo non HI cur derelinquatur, imo' ' a miranda est aucto=iς diligentia, qui in excrimentis alui inspiciendispoi qtiani dili eas fuit,licet res indigna uiro philosopho uideatui; lutis tamen br a Ier aegratia faciendum ess e,res cst quipla egregis Ara maxime competit c silutis hamanae amantissmo.
- .e Quibus cruda deorsum subeunt, dcc
Conexio Q Icuti in pnecedentide alui deiectionibus egit, bic etiam de illis ipsis . osermonem inliituit. Intentiri uuiuus cmda deorsum subeunt ab atrasunt bile, si plura copiosiori, si
R6 inten Vt doceat quod fortasse vulgus ignorat, cruditates magis ex atra ἡψηi . Hile piam ex pituita prouenire, ta atram bilem νere esse crudum hu
Demon Atra bilis potissima eli cruditatis cares: ergo quibus cruda subeunt, Matio. ex ea proueniunt, plurima uel pauca. Antecedens probatur, quia ex li ne non mediocris molancholiae quantito ad uentriculum fertur per canalem a natura demandatum, unde fit, ut cum magis, quam decet aba dat,orudisutem faciat. Consequens facileseqvitio ; quia si atra bilis cruditatis potissma causa es, igitur excrementa cruda per aluum uenientia ex ea prouenient. x. Adnot. Quod duae sunt crulitates,altera nidorosa quae peraductionem GaDtera accida, quae exfrigiditate nascitur H p. non loquitur de prima, sed desecunda cruditate. orsus crudito cum ex systiditate ortum habet, nidetur habere caiisam, non atram bilem,sed magis pituitam; unde scri- ' . psit, eos qui acidum ructant non admodum fieri pleuriticos.Respondit Cardum s pituitam non esse uerὸ humorem crudum , quia unus est ex quatuor humoribus: at hic intelligit crudum quod est praeter naturam. Verum ne eandum non es etiam ex pituita prouenire cruditatem, sed tamen quia pituitae frequens causa est flat O melancholia translata aliene,uel hyρochondris ad uentriculum, ideo ex atra bile divit prouenire cruda,quae deorsum uergunt. α. . Quod excrementum crudum dicitur, uel quia sit liquidum qualis per 'm'' ' diar heus eiicitur, uel quia cibus qui accipitur non coquitur, ut per Osc teriaS, aut quia humor aqueus desicitur G crasae 'bstantiae, G talis ex
atra bile coctione corrumpente gigni Alet, o tu bominibus calidae tacta
537쪽
In septimum Aphoris mih en taria . 24 I
eae naturae non minus quam in melancholicis feri solet. Bilissum autem excrementum liquidum crudum dicitur, non quia sit Ex taloris dU m, sed quia ad illam formam non es reda tum quam cocta excrementa r suirunt ut consiliati ci l. v. A P H ORI S M V Et LXIX. . I. l Excretiones In mribiti, e. . AIAM libra quarto eum haec sententia repetasur,rnobis es ex pl.
ditum mendam aluum cum quis per superiora purgare contendit, laxandam isero cum econtra, non es a ratione alienum: nam si quis uomitu purgare intendit, non debet irritare naturam per medicamenta ad infernam deiectionem, ed leuiori uomitu facere ut sursum tendat : sic cuper aluum evacuare licet, debet titi enematibus V sis quasseniter mo-Ment,ut sic actor corpore fluxili melius cedat purgatio. Tripliciter a 3e redditur corpus vile ante purgationem, vel per asuefactionem leuioribus medicamentis praeparantibus ad uomitum ,seudiectionem, vel per humoris praeparationem attenuando ta detergendo, vel per uiarum humectationem G apertionem; patet enim humiditatem tum corporistum externam aeris fiuida reddere corpora, si quid aliud ad purgationem hoc esscit; unde cibo, ta quiete, o balneo tanquampri ncipalibus disponentibus utitur Hipp. Quod humor tenuis quatenus talis est, non requirit excrassationem sad hoc ut ope medicamenti trahatur, quia humor quo tenuior fuerit eo etiam molius cedit. c um autem non per attractionem sed impulponem debet educi humor,ut ex thorace, quirit mediocritatem, ta fame incrassamus tenuem humorem,quia levium non resistit aeri,sicuti ci crassuma tenuamus.Et licet natura in expulsone quae est per aluum cs urinas,humorem requirat medι0crcm,hoc est, quia prius intendit coctionem quam expulsionem, , cum coctio fiat incrassando,excrementa quoque cras ra evadunt . unde patet medicamenti traditionem non impedire humoris tenuitatem 2 ideo praeparationem si per artenuando fieri, modo per calida,ut oxymel, modo per frigida, ut acetos serupum, aut cichorea si
538쪽
Somnus de uigilia modum si,&α ,
U, P , Di In statibus nonintermittentibus,&c.
la febribus non intermittentibus si labrum M. ET hune quarto libro enucleauimus.
V de deictionibus trudis eg et supra, nunc in albam pituitam hydropem incidit, quae ex cruditate fieri solent, uel cruditatis
. AP pituita aqua intercussuperuenit. tionii. Vt medicus ct praedicere O praecauere Ddropem post, κbi corpus riba pituita sim leucophlegmatia laborat. Demon- Leucopblegmatia refrigerationem hepatis ualidam minatur: ergo iv, Ddropem pis aqua intercus dicitur. Antecedens probatur; quia pi tuita alba nil aliud est quam tumor quidam aedematosus totius corporis ex haepatis refrigeratione proueniens quaesanguinem crudiorem gignit τergo durante malo,&faeta obstructione hepar ualde refrigerabitur. Cous Deus declaratur;quia asciter , per quam aquosa Ddrops gignitur ex hyate iam ualde refrigerato procedit; alba enim pituita a minori rfrigore quam ascites. a. Λdnot. Quod asciter differt ab alta pituita secundum magis γ minus: nam alba pituita inferi es, ta a minori se refrigeratione, ahites infacto Goritur ex hepatis refrigeratione maiori, ideo medicus ex tempore siu u-- ru
539쪽
In septimum Aphoris Commentaria. agr
otopportet, Spurgando humorem multoties , ct corpus exercendo, Noscantem ac tenuem uictum praecipiendo.Conuenit etiam per crustas i cur adstrere, ta si malum ex liene incipiat, sim corrigendus; si ex mensruorum retentione mendrua prouocanda, quo ingenio aquam interc. mprccauere poterimus.
A diarrhea dysenteriam,&c. CVm de alba pituita ascite quae sibi inuicem consequi solent egis Cone io. set Hipp. in antecedenti nunc de diar ea ta d enteria loquitur, quae ipsae sibisuccedere consueuere.
A arrhea dysenteria. Intentio. Vt medicus S praeditere oe praecauere possit ostenteria quoties Oar- RH intco Gea bominem apprehendit. Uonis. mar eae causa plerumque in humor mordax: ergo timor est dysen ' Destirin teris. Antecedens declaratur; siquidem diarrhea plerumque sequitur stratio. acres excretiones, quales sunt bilis db pituit salsae, aut atrae bilis. nsequens declaratur; nam cum ossenteria ulcus si intestinorum,quod ex humore mordaci facile fit, equitur quod ex diua mea facili negotio Oseu γteria gignatur. Quod medicus, ubi Oar eam conspicit O acrem humorem excerni i. Adnot. rudet debet tunc purgare,o refrigerantibus oe obtundentibus praecauere ne at dysenteria,quae grauis ci pessinus es morbus. Eo autem magis steranda est os teria quo sincerior fuerit humor qui excet nitur: unde dicebat siuna et sincera deiectione d enterium fieri. Caeterrum Auicena scribit bilem intra dies et q. falsam pituitam intra mensem,melanchulLua ira quadraginta dies licere ulcus,unde Osinteria. -
c ' Vm in antecedenti de Osenteria tradiasset,in Pam dia bea traU Cehelio. mutari solet tunc de lienteria sermonem instituit, quae Osenteriae succedere solet. D enteriae superuenit lienteria. Intentio. Ut ostendat hos tres alui fluxus sibi inuicem consequi diarrbeam dr RH inten senteriam,cs lienteriam . tionis. P r os teriam uirtus retentio inteliinorum cae uentriculi debilita Demonst.
540쪽
t/r ergo lienteria illisucc det Anteccdenipatet, squMcm per Osrasi te iam intcsinaglauiter effligunt i ta irritaηtur, c per consensum etiaxentriculus sic ut ne minimo cibi continere pessi . conseqvcns probatur ;quia Osenteria alui fluxus en per quιm cibi citome ta fere immutati
dejciuntur. 42hod lienteria uidetur se signum pathonomicum ipsius ossem teriar , quιa patitur uentriculus per consensum G irritantur inusii ast ferὶ nihil continere possint.Cur igitur Hipp. ponit hic eam quasesuperuenientem signum e Mn quod illud superuenire non significat futurum tempus sed praebens. μι dicit superuenire, quia essedius en dyAnteria emel dic desenteriam quae in tenuibus in intinivis habere Diognomon cam lienteriam ion tamen eam quae est is crodit,quia magis distat a uentriculo.
A sphacetismo ossis abcessus, M.
nexio. in praecedentibus Hipp. de transitu unius massi in alteram egi siet, nunc in eandem intentionem assumit propositionem ad chrirurgiam ualde utilem. A ιorruptione Ups abcesius. Vt doceat os corruptum ex se excisurum, ac perinde non esse opus ne medicus ut evellat ante tempus.
Natura in sui conseruationem semperagit: Ergo separabit os compta a sano. Antecedens es manissum. Consequens probatur: quia se os fuerit corruptum,fep.rrata parte coi opta, ut naturae denique euicietur. i. hah, hori tim opsiccm intellestum babere pueri, primus ut illa corruptio carnis intelligatur cmundantis Os,sic, ut a curruptione i&lius os abscedat.Secundus, ut de ipsius ossis corruptione es nigredine i . telligamus , ut pars ups qua putredine asscitur denique ab ιeda quo utroque modo vera in sententia. At dices, cur ex viaceto camis non D abscessus camis putridae, scuti in osse,imo totum corpus solet corrumpi,serpente putredine s Dic quia os sccum es ta expectare potest ut fiat separatio boni a malo quid in carne non sit, quia antequam separe rsuum communiciat affictioncm toto.Videmus etiam in unguibus per eo-νum abscessus decidere illas ta renouari ad similitudinem ossum. ,.Adnot. Quod in corruptioveospis qRa per desquammattionem fit, non debet chirurgus extrahcre osmulas rimis resLahidia expectat e ut in totum ab. scedani