De respiratione Sepiae officinalis L.

11쪽

C A P. . Li l 'Annotat Ones quaedam generales de rehus adc historiam et physiologiam se-Piae Spectantibus , de que consensu organi respirationis cum reliquis corporis functionibus. '

saePe Praeda onusti jam redeant, Priusquam fluminis ostium iaattigerint. Infimae tantum sortis homines Pro Cibo sepia UtUnthir; et Piscatores, Ut ipsi asseverarunt, Perparum lucrarentur, nisi maxima sepiarum copia atque parva hujus PiscatUS mO-

Iestia paululum prodesset. Rostra vel maXillae Corneae et Ossa sepiae ab hisce hominibus colliguntur et venduntur. Angli his ossibus Vtiantur ad Varia artis opera laeviganda. Lusitani maxillis corneis ad dentium munditiem conserVandam nec non

ad tangendam testudinem vulgo Guitarre) utuntur h). Re-

12쪽

repta 'ala autem atramentaria sepiariam, quae humorem nigriam et maXime tingentem; continet, jam dudum a Chinensiabus, in arte Pictoria adhibentur. P

S. 6,

Ardoris tempore. a Piscatoribus ducentas fere Sepias accepi, quibus ad multifaria eXPerimental instituenda usus fuit xeceptacula atramenti deligata, eXemta, et in aprico siccata; quae partim collectioniblas Praeparata rariora sUnt, Partina etiam chemicis et Pictoribus gratissima, attuli, et in cum amicis communicavi. Atramentum in f Usmodi sacculis contentum inspissatum est, menstrui autem alcatini caustici ope resolvi

Potest ; ita, .ut Postea uniea gUttula magnam aquae copiam tingere valeat. ComPliares sepias, Ut Viscera investigarem et cognoscerem, ZOOtOmine Subjeci, alias Vero viventes atque in aqua marina respirδntes ObserVAVi, a Uam sePiis istis conspur

catam chemicis dis Visitionibus 8nbjeci, aliaque eXpcrimenta institui, ut ejiciendi atramenti modum Observarem. b. 7. Priusquam autem de his in specie dicam, liceat paucade insidiis ac de hostibus hiatiis generis animalium adserre. Plerumque in imo maris Qb secUritatem et Comoris structuram commorantur SePiae. CorPuris Dempe structura impedit, quo minus veloces sint et insidiis hostium semper subtrahere sese possint , Vitae autem Tatio illas jubet. quia promuscidibu

13쪽

1anquam anchorti, utuntur, scopulis inhaerere, ne in summo maris, tempestate orta, ab undis undique circumjiciantur. SePia tamen quam velocissime ex imo maxis ast super icietu

ascendere Potest, quia corpus ita constructum est, ut aer eX aqua evolutus tali modo vim. suam elevantem exseTat, Ut PeΞ- bene brevissimo temporis spatio ascendat. In descendendo autem Plus temPoris Peragitur', hoC autem non Pero endicula

riter sed potius in linea sit diagonali. Quodsit sepia lin ascendendo quo J aexi s satis magno, collecto receptoque 'plumi e perficitur,t in suPersiciem aquae paullo velocius altiusque ascendat, ita ut corporis dimidia fere Pars ex aqua promineat; velocius quoque descendere et imum petere valet. Quod qui

dem inde proficisci puto quGd aer, in corpore devo inus, in

superficie exhaletur, siquidem haud raro sepias in .sUPersici ea quae strepitia, flatu, et Ue Siculis aereis propullulantibiis, collabi, corPOrisque volumen valde diminui animadverti, quod in .tertiae sectionis conclUsis Paulo fusius demonstrabo.

f. g.

Sepia non proprie natat '), sed ascensus caussae praeciPui sunt Corporis motus, qui hunc vermem inundis loco motivum red-

14쪽

dunt; pro muscides, brachia, atqUe . musculorum motus, nec non processUS membranosi Vaginae abdominis pinniformes,

paullulum tantUm conferre Videntur, Ut antro, retroqUe moveri possit. Motias autem eiusdem non ita sunt xploces, n6Qita videntur perfecti, voluntarii et directi, ac in piscibus. In aquae speculo Vel medio ejusdem agitari nondum natare dici potest; corPUs enim a Ua leVitas ab undis agitatur vel sustine tur quidem, ne flandum Petat, sed neutiquam natat. Ad n tandum enim non modo Pondus levius , verum etiam directio nis et aequilibrii Vires requiruntur, ideoque receptacula aerea

res: plusleurs modernes Ont paretilement adopte cette erreur. L' auteurde la nouvelle meeanique penSe avec quelques au tres physieiens, quetes nageoires ne contribuent que tres solblement a la progression; queleus usage principes eSt de fiXer les corpg deipeissons dans un etat es. equilibre et de diriger les insteXions latgrales de leur motivement progres

15쪽

Sepiae et vesica aerea Piscium Pondus eorum minuendo im Pediunt quidem, quo miniis aqUae fundUm Petant, sed nondum euiciunt, Ut natent: choc enim ut emeiatUr, opus est, ut motus muscularis ad obtinendum aequilibrium et ad diri gendum corpus, quod Pinnis et reliquis instrumentis moventibus absolvitiar, accedat. Qua in Te etiam Rondeletium de aquatilibus disserentem consentientem habemus.

Pro cibo Sepia 'ermibus e. gr. Holo thurionibus, Medii sis, Aphroditis, Nereidibusque utitur. Sae pius quoque in dissecto SePiae ventriculo minorum reperie bantur piscium fragmenta vel reliquiae; et a me ipso v. gr. clupea spratius Lin. in eodem inVenta est. Piscatores a Sepia etiam Ra jam Torpedinem, quam Lusitani Tr eme illi a m vocant, adiri et devorari asseVerariant. Moclus defen- Σ1on1s atque aggresstas hUC usque tia Ud satis notus est; credoetamen, octo bΤachia innUmeris CotyledonibUs Obsita, Promu scides et maXillas corneas Praecipiae ad hostem superandiam conferre. Et quamVis Plurima, qUae institUt, .eXPerimenta hac de re afferre Possim, ista tamen Praetereo , ad ipsana Se-

λ) Frsc AER. liber den Nut gen der ScliWimmblase. pag. 73. D RON DELET. de piscibus lib. II. cap. III. aerea vesicula instruincti Sunt, ne Gubmergantur, vel potius ut in aqua suspensi facilius natent ete.

16쪽

- Io

piae anatomen ac dissectionem progressurus. Antea tamen de respiratione, Usque sine et Utilitate in hocce molliasco, nec . non de rite ObserVandi modo , nonnulla asterre in ani

De necessItate, animalia in statu vitae et integritatis, hoc est, in ipso eorum medio. caUte ObServandi.

iamvis Zootomia et corporum dissectio de hormn funetionibus diversisque xationibus certiores nos reddat, non multas tamen constat, Viventium animalliam observatione non solum disquisitiones super ipsorum natura Penitius cognoscenda insti

tutas, multis modis adjuvari, sed etiam cognitis saepius noVam Prorsias lucem assundi. Quod qUam Verum sit, quia libot intolliget, qui animalia viva variis modis variisque tem Poribus, ut de illorum natura, instinctu, vitae ratione, fit Ctioniblas Partium, antipathia, hostibus, horumque insidiis certior fieret, ObservaVerit. Quamobrem 9UO Ue Persuasus SUm, ZOOlogiae non Prodesse, si naturae Curiosi atque Cult O-Tes anatomi Cam tantiam organorum Partiumque descriptionem eisibentes, reliquas, quae ad Vitae rationem atque Partium sun-etiones spectant, conjectura se assequi opinantur. Rusmodi enim descriptio atque disquisitio anatomica; nulla Organismi

17쪽

vo1 habita ratione, non sussiciens, sed imperfecta naihI videtur. Ex nuda partium descriptione anatomica earum functio probabiliter quidem colligi posse Videtur, si per analogiam

Perienuam confirmata, tum demum et demonstrari et haberi pota it, cum organorum in vivo animalis statu eique propria vitae ratione et medio diligens obserVatio accesserit.

Quamobrem II L. SWAΜMERDAMI, CUJUs et anatomia Trae Ceteris accurata et natUrae conVeniens mihi videtur, methodiam, optimam esse judico, quem virum Praeclarum haud

. . .

Rigiebat, nihil certi de physiologica flanctionum theoria eX singulorum animalium disSectione constitui. Posse. Ego vero defunctionum, et organismi in sepiis ObVii, ratione Commenta Titam quasi CXbinere, nunquam ausUs fuissem, nisi ipio in tuitu ac Pepius iter ala disquisitione verum eOTUm habitum studiose CXPlorassem. Cum autem, PIi UsqUam dissectionem inm) ΜONRO1 eXficatio functionum eκ mera partium labrica ne probabilis quidem mihi videtur. Loquitur enim de cauda et quidem mobili, quam in nulla corporis regione inveni, docet rationem motus et contractionis vaginate valde sublimem eae mera dissectione duarUm Sepiarum, et eκpli cat quemcumque motum e vi mUSculari. Receptaculum aereum majus pe- Titonaei, quod casu aere repletum invenit, alio tempore autem, aquam in se continens vidit, Vesicam ni inariam cenSet. Ut Uno Verho dicam, ubicunque anatomicsis descriptioni birS lanctionum e Yplicationes immiscuit, i i clarum milia eSta MONAOUM Valde erra de. U. loco cit.

18쪽

stitiaerem, Sel Iam Viventem obserVarem, et organismi Vivi r tioni cognoscendae operam darem, . factum est, Ut Prius de ViPTOPrioque organorum essectu, nec non de ipsis functionibus oculis meis certiorem me redderem, quam a claratam stTU tUrae formam et Partium inter se conjunctionem cognossem Inde Patet, me nulla mypothetica nec ulla conjecturali opinions in definiendis Partium, respirationis organon ComPonen tium, functionibus, Praeoccupatiam fmisse, nec esse PotuiSSU, RU Oniam eo tempore, quo partium functionibus cognoscendis operam dedi, partes ii fas earumque stria tiaram non uri Perscrutatus fueram', ergo nec Ullam de illis opinionem capere P6teram. Nunc autem duplici illo labore flanctus, non Posstim, quin nonnulla hucusque ignota asseram et e li Cem Fateor equidem, dissectiorinna branchiarnm et recePtaculorum ACr Ortam Praecipiae an .eruenda esticaciae principia Ct ad Operandi modum declarandum Profuisse, adeo. ut Varia Phaenomona Va-.riosque vivi animalis motus rectius definirem et eXPlicarem;. nullo autem modo haec branchiariam dissectio ad magnam, qtram respirationis organon in vitae s curitate et variis ejus imΠ-ctionibus Vim exscrit, accuratius desiniendam sustecisset. Sola dissoctio branchiarum utilitatem ab una tantum Parte CXhibUIS-

servatione illius organi vim et essectum duplicem ac triplicςm,ΠCC Non fris Conjunctionem cum aliis corporis functionibus cogno Vi, antiit1fariam illarum utilitatem demonstrat. Quo igitur Ordine Sepiae respirandi modum ac rationem eXPlOTaVi,

19쪽

eodem illum nunc cum lectoribus meis sum commUnicatUrus

Ut igitur quicunque harum rerum non Plane ignari intelligant, quanta sit respirationis in caeteris functioni bivivis, in animo est, ab animalis naturae atque functionum historia ad anatomicam dissectionem Progredi, ex Parte autem Physiologica. Nonnulla praemittere, quibus Vel ipsa Zootomia majorem lu

C A P. I I I.

b Omnibus fere notum est, plures oeconomia o animalis ACtiones' , in quibus Vita consistit et cernit ur quibusve deletis

n) aeris stimulo I circuitum sanguinis puImonalem promoveri demonstri, HALI. ER I EI ement. physi Iog. TOm. IIL pag. 287. a 88 et P3g. asset seq. et) Nutritionis primariam conditionem, confectionem nimiriam sanguinis arterio si perfiei. Sangui S enim, peracto circuitu, ad Pu Imo nes redit ibique cum chylo attritu aeris denuo miscetur et ad nutriendaScuncta S Porporis animati parte S idoneus redditur. 3 Pi aeterea vero jam dudum H I Ρ P O C R. A T E S acrem Per Sy inter nutrimenta corpoTiS nUme ravit; vid. . c. aibr. προ ης et eram splidi, Simae. quaeqUe partes plurimum contineant aeriS eumque, dum dis SolVuntur inque sua elementa dilabuntur, emitant, valde probabile fit, glutinis loco aerem esse,

20쪽

- 11naors adest q), respiratione perfici, ac diversos praeterea essectus in div rsis animalibus eX ista principali functions Ona

pulmonibus haUriunt, sunt Vero etiam, quae acrem alienis corporibus miXtiam et in Vinaliam, Vario modo Condensatum et oXpansum AbsqUe omni incommodo, respirant. Alia deni que reperiuntur, qUae aqUam 1lUViatilem dialcem, alia, quae galitam, Vel marinam, attrahunt, et Tursus incolUmia exspuunt.

piscium natandi, aliarumque animalium vocem edendi facultas. cons. D E RHAM physie O-theo I. c. u. et I AI in Philos. Transact. no. IIS. et 225. REDI de animal. vi v. p. Io5.ς is aquis adeo inhaerere vel Sociari amat aer, ut viκ ipso ignis calore aut saltem dissicillime, dissocietur. In Insula dicta M A N I LE 1 vidit teldhr. de Sonneiat pisces Iaete . Viventes in riVia O thermali; cujus ca-1oris D adus ad 699 thermo metri Reaumuriani erat. Vid. Voyage a Ia nou velle Guine e pag. 38. BROUSSONET de respiratione in ccl. LUD IGII delectri OPUS c Ulorum ad SLient. nat. Ssectantium Vol. 1mo. P. II S. . bi