장음표시 사용
21쪽
Quod solet S croceo perfundi saepe colore. Idque, quod excludit soler natura per aluum, Molle, guratum , nec tetri ullius odoris. Denique quaeque suae sic libera funistio parti, Ut dolor in nullos quiuis se porrigat artus,
Sanorum sunt ista notae, contraria morbi.
Medicinae dii sunt primae summaeque partes: Unxtilendae sanitatis,altera morbi profligandi. Q rirm Ofiicias rint ubdem inter se contraria quum illi sit propositum tueri, huic immutare statum corporis. Sed utriusque facultatis inueniendae communis ratio, quum nec sanitatem praesentem seruare, nec amissam restituere possis, si quid ipsa sit, quid morbus, ignores. Ideo nos morborum species suis notis io opere distincturi, sanitatis quae morbo dignitate prior est ac tempore signa praemittimus Sanitas quidem est duplex optima, quam habitum simpliciter bonum appellat Galen &vitio proxime exposita, ' libro Gqucilis est Athletarum constitutio . Prioris hoc, post ei locis se Nit 'quenti capite notas exponimus corpo is Floridus color, i . velut ex albo rubroque mixtus, fit qua 'tuor humorum symmetria Quanquam enim hic major est quantitas sanguinis, quam vel pituitae, vel bilis, nullius tamendo munium existit, sed quasi iustitiae ritu quatuor hia mores inter se confusi corpus εὐκρατον statuunt. Ideo sanitas in culpabilis,qua hoc capite describimus, habitus est omnium tutissimus 3 uJ sequuntur, trium principiorum optimam constitutionem renuntiant. Sensus quidem ac motus integer, tranquilliis ac suauis somnus, cerebri spiratio facilis, ac pulsus equalitas, cordis vrina cum alui fecibus laudabilem nacta colore minconsistentiam, hepatis partium naturaliumci indolentia vero. cuiusque partis facultatum integritas, nec intemperie, nec solutione continui, nec alio quouis praeternatura affectu det, neri corpus indicat.
SA, ubi peccat,venae tenduntur,& artus, Incessus grauis est, somn' grauis atq; i fund', Et sudor,7vultusque rubor, plenusque, potensque A ij
22쪽
Pulsus, i minimo sequitur 'dyspnoea labore. Vena resecta leuat, tenuis potusque cibusque.
Plethorae, seu pleniti adinis nomine, sanguinis, seu quatuor humorum in sanguine contentorum re ludantiam inteli timus Ouae non Praesentem quidem, sed imminentem Ino
bum en ciat. Hinc eorum qui tali plethora turgenti qua- 2 te, Athletae sunt habitum solui iubet Hippocrates.
3 i obtuso doloris sensu Turpentes enim prae copia venae maiores, se in minores exonerant, unde musculosas partes impleri distendi i cotingit. In plenitudine vasorum,de qua praesertim sermo hic aud1endus est, sanguis omnem venarum capacitatem Occupans P indeque nec meabilis nec dis stabilis crassescit, pr podere partes inferiores mastis assectat. Hinc tibiarum musculi crasso multoque sanguine pleni laboriosius incessum promouent, fitque spontanea lassitudo. Vaporibus multis exsanguine in cerebrum a toto corpore meantibus. Qui luci mediocres existum, placidus obiep1tsomnus. Sin exu rent, capitis grauitatem, oculor dolorem interdum inuehunt. Ob continuum vaporum ascensum. Omnis color, similis humori cujus dominam corpus tenetur ei storescere solet, dii in omni cui tum facie. Haec enim quum tenuis raraque sit, vapores sursum elatos propcius&sacilius eqcipit. Quamobrem in plethora rubet facies, quia sanguis, colore ruber, uperat . . Nam venae pleniores ex copia sanguinis quem continent, nonnihil per anastomosin transfundunt in arterias,nisi humo. re, admodum crassi viscosqΠζis nim multus existat sanguis, multi quoque sunt sparitus que spirituum materia sanguis . . . io Musculi quippe thoracis ex copia sani uim pigri respirationis difficultatem inducunt. Est autem respiratio frequentior ob usum minor, quoniam arctatur interna thoracis capacitas.
ii lethoram soluendo depletionQV sorum a QTlo non tantum institit substantiae, quantumesiluit,sicis plenitudo minuitur.
23쪽
Si quando superat bilis color ictericorum
Asiimilis tingit corpus, cuti Syaret, ' acer Tangenti calor est, nec hypos assilia micanti Citrinoque subest lotio durusque, frequensque Sentitur pulsus vehemens, ῆ veloxque : φ furoris Somnia plena vigent, omnisque excretio bilis Vtilis es , aegrumque -leuat sunt frigida' cordi.
Pallidiis, flautis, arit citrinus. Corpus quidem omne, sed praesertim faciem oculos. In obori- his enim partibus color ictericius magis elucet. In oculis quide m .rat natiuum adnatae candorem, cujus alteratio vel minima visu detegitur in facie vero ob raritate ac tenuitatem ejus loci cutis. Ex tui moris calidi siccique ex quo siccum gracile o pus est dominio. Cutis autem naturaliter constituta quum O Ptime temperata sit, ex carne molli, nervoque duro constans: proindeque duri mollisque,& humidi siccique uicdium occupauerit, excelsus cuiusque continuo fit partico a Ut ex eius contactu liceat de corporis uniuersi temperaui erato iudicare.
Bile dominante calor tactu perreptibilis est. Tenuissimus enim is humor facillime cutim aSciat qui acer est, ob caloris
Crassior urinae portio caloris insiti vi secreta, hypostasis est. cibum autem bilis tenuissima sit ea reliquos humores in corpore superante materia assa vel nulla, vel pauca est. Unde sequitur urinam quarti uic Xernitur, aut nullum, aut exiguum habere sedimentia M. Bilis qualitatim retinente sanguinis sero. Ob arteriamin siccitatem Vt enim carnosae partes, ita solidae retinent vincentis qualitatis impressum vestigium. usu sic exigente Quum enim vitalis facultas ab acri multoque calore lancinetur frequens requirit refrigerium 9 E acri qualitate biliosi sanguinis, spirituu vitaliu robore. io Bile in cerebrum effusa,cujus calore motuque spiritus secuent ac incenduntur.
II Bilis, si non excernitur, in cerebro residet, vigilias excitat, doliria, rixarum: iracuydia plena si in ore ventriculi,
24쪽
sitim, nauseam, nappetentiam, oris amarorem, animi desectionem parit ut in intestinis diar rhoeam,ac d lenteriam. Hac igitur exta perantem excerni vel sponte,vel cho lagogo pharmaco, quale Rheum est, diaprunum cassia, perutile, morbi me tu, qui ex retentione consequeretur, si iam ipsa morbum non facit. I Refrigerato corporis habitu. I milia ferocientem bilem compescunt, eam alterando,
scis ci color est, nigra qui bile cci IIIa .lt, Corporis gracilis totius,& arida moles, 6 Horridus aspectus, agam cs iasi garrula lingua, 7 Ingenium soler moeror acerbus, 'horror Exanguis trepidusque pavor, qui nocte silenti Saeuior insurgit, ' speetri s commouet atris. Saepe y canina viget, citc nec sedatur orexis Et ructus sunt acidi, pulsatio rara Lentaque quodque serum madidis renibus exit, Albicat, ac uenue est, interdum 'liuet, S atrum Cernitur, crassium. Cibus hinc, qui flatib'implet, Sit procul euchymus tantum laudatur, illa Pharmaca sola iuuant, ducunt quae sinigra per alitu.
Obscurusci nigricas humoris melancholici tenuissima portione e venis in cute effusa. Quod est in Ictero nigro conspicuit.
Gracilitatis cauta sunt victus, tumorum tenuitas, raritas corporum, curae, digerentis in corpus, vel nutrientis, vel ambarum facultatum naturalis imbecillitas,&inteperies sicca. Postrema graciles facere solet melancholicos, uti curae, per petuo fere comites. Corpus melancholicoriim utplurimum exuccum est xaridum quum ejus partes alantur adusto, feculentoque ideo sicciore sanguine.
Non aspectus tantum, sed tultus melancholicorum horridus est, quia rugosus, ob temperamenti siccitatem.
25쪽
DESIGN. MORB. LIB. I. Te bastitationem spirituum animalium. Agitantur verὁ spi iiii, u. quorum in melancholicis maximus e tir uen-
. b corpore suscitatis, sed potissimum e prin
binio menti, nuncius est ac interpres sermonis primum
Creanum linqua. Quum ver melancholicorum mens varia
: otii sit hique omnia tuta metuant, non I
rita citurni sunt, lus 'I militelligentia causa siccitas est . Ideoque dicebat Heraclitus solendorem siccum animum esse subtilis innum Imprimis aute ingeniosi sunt melancholici, qui ab adusta bile contraxerunt habitum '---, V se 8 Moeror, est opinio mali praesentis Vt futuri,metus. Vtriusque causae multae sunt. Sed in melancholici qui hos assectusve petuo comites habent,una est spirituum obscuritas.Vt enim ibiritus splendidi recreant,speque beant animum ita caliginosi deiiciunt, sine rerum expectatione meliorum. Spirituum ac humorum fiatibus concitatiore motu persensibilia corpora: vera effigeratione anguinis. Hinc enim horrorem fieri scribit Hippocratzs. Arai .d. 1 Talia sunt,squalidorum hominum, Vt Vinctorum phanta Morb. sinata, mortuorum ἡ sepulcro surgentium fictae voces, Licque lupubres fumorum, rerumque nigrarum imagines. alia generis eiusdem, metus incestitiaeque plena. Quorum causa est fuliginosus aterque vapor ex subditis partibus in mentis sedem irrepens aut ibi genitu ii Abimbecillo ventriculi calore, cibos mutante quidem at non vincente Vel poticis ab excremento melancholico quod satulentum est, e liene sese in ventriculi in insinuante. Quo antium acidum manet,&inventriculi superius os effertur appetentiam ingentem, ut saepe caninam .e: citat. tam autem rrumpitur, eadem deiicit, atque prosternit. Non uteri ad cito corrumpitur, quum acidum sit ideoque melancholici solentisse famelici . . 1 Ab intemperie frigida siccatum cordis, tum corporis ar
i Obstructis renibus, aut imbecilla coctione. I Lien, melancholici succi copia turgens,exonerat sese per intestina, ct ver vesicam. Per intestina quidem , naturalis ter per vesicam verό vesuti modo critico in viam quum assectat solatiis obstructionibus, urina crassa est,inniper lite livida virescens, aut nizra colores non periculum denunci vis
26쪽
ant in iis quibus ant lien intumescebat, aut alius quispiam melancholicus erat affectus sed aliquando morbi solutionem, ut innitibusdam experti sumus aliis, malum. Virescens enim Inudus color imbecillitatem summam natiui caloris, niget e tinctionem portendit. Quod certissimum esse putes, si sit, vel praecellerit acuta febris. tenuis urina cernitur. is . boni succi,qualis est pullorum gallinaceorum,& Indico-xu,vitulique caro panis siligineus,aut similaceus: linum,ge-
Π Qi quidem ac lene, sed lympha dilutum. Id enim inter leno placet, quum alat citissimi; Adduqiuod, si quibusdam naturis, melancholicis imprimis conducit vinum. Nam moerorem discutit, quia cardiacum nigrum aridumque temperat humorem, quia calidum humidum. I Quae melanagoga Graeci vocant,qualis est se a de in durioribus naturis, si vires ferunt,4 contumacior affectus est, cofectio quae dicitur Hamech. Per haec enim rimilia cum delectu purgantia sublata causa symptomata conquiescunt.
QV pituita grauat, cutis' albicat, humet,vi
Corporis sese niuea' pinguedine moles Porrigit, urinae 'pallent, metuntur Galbae,sMollescitqparuo lentoque arteria pulsu, Mens' hebes est, sensus' grauis somnusq; pland Phlegma subire vias, queis se natura repurgat, Vtili conueniunt; calidi potusque cibique.
Interdum etiam plumbi colorem refert, uiuet immuruto, fereque penitus oppresso calore natiuo ob pituitae copiam. Qui frigidum humidum est illius, ut totius corporis
Adeps fit ex pinguiore sanguinis portione per tenues venas frigidis exagitibusque membranis affusa, tuarum vi olei crasti risinstar cogitur. Cuius magnam copiam pituito si congerunt. Illis quippe minor est cordis reliquariique partium calor,' iam
qui humidum pingue, quod in eorum sanauiae copiosum est, posui
27쪽
possit resoluere. 4 Si tenues etiam sunt, magnam cruditatem denunciat pallidae quidem,minorem albae,majorem Aliquando vero crassae turbidael cum mulio sedimento visuntur, ex materiae pituitosae copia. Ex humido corporis totius temperamento. Paruus est pituita dominante pulsus, ob frigidum cordia vi&iecoris, temperamentum: Vnde venae arteriaeq; sunt exibles, paucumque continent sanguinem Tardus vero, quia minima motus arteriarum necessitas est. Humidiore cerebro quam par sit Enimuero,si Iotum corpus ex pituitae dominio redditur humidum, multo magis cer brum, pituita fons Ucaturigo. Motu naturae, vel phlegmagogo cathartico cuius generis existunt agaricus, electuarium diacartham diaphoenicon alia non pauca. Q ii contrariis qualitatibus humorem impense se idum humidumque temperat.
0, qua praegnas'pallet sine fore colo- illius' cutis non unqua*cedemate molli ris, Laxatur, digitique refert insigne prementis. Fluci uat abdomen, turgent tacitaque manusque. Instar aquae lolii color est, si fluxilis aluus.
Insiti caloris penuria.Na humoris sero si copia,refrigerationis viscerum, praesertinaque iecoris, signum est. Quod sic affectum, minus conficit sanguinis quam alendis partibus sit satis. adeoque remotiores partes qualis est cutis,ejiisque vicinia suo pabulo destitutae pallescunt: aut obscuro, non vivido colore
Rus vel niuersam cutim extendit, ut leucophlegmatiar: vel ipsus portionem, ut ascites. Exudante evenis humore seros in epiploi, peritonaei antestinorum spatium. Quod aliquando quidem, non sempertit nempe tum, cum ad hepatis vel renum obstructionem contumacum accedit venarum quae sub abdomine sunt, laxitas.
28쪽
I FRANCISCI D PORT4 niuersum saepe corpus intumescit in humoris aquos dorminii, sed praesertim manus, itemque pedes, quia natura sci' gidiores,in a fonte natiui caloris remotiores Facies autem obsatulentum spiritum cuius tum prouentus est e ventriculo vicinisque sedibus eo delatum. venosum enim genus queo humore scaturit, ob alteratri cis iecoris imbecillitatem qua Vera denegatur haemato sis. Illuc ex liabitu corporis aqua confluente, ob materiae grauitatem,loci decliuem situm, sphincteris musculi laxitatem.
T E N vi colum, statu dominate dolores 3Ventriculumq; premunt, corpu' 'per omne
sit ructus crepitusq; freques tinnitus: auris, η Palpitat e membrum 'celerique per aera cursu Creditur in somnis tonitruve, aut tarrbine ferri.
Fiatus dolores creant, quum per membranas neruosaque corpora feruntur, tensionis vero sensum inuehunt, quia quum aeris naturae sunt participes, ideoque tenues ac mobiles, semporos corporim insinuant, eaque diducunt, ac diuellunt. Intestinum crassum,seu colhun,praecipua statuum sedes est,cuorum vi id nonnullis amplissime dilatatum dissectis corporibus vidimus. Cuius interior membrana neruosa est, ideoque fatibus distenta, dolorem inuehit acerbissimum. In ventriculo, sicut in colo, natus fiunt. Ille enim imbecillis cruditates parit, a quibus spiritus natulenti suscitantur, natiui caloris inopia. Violentia,&tuli illi ille statuum, quibus corpus raretit, libra d. carnes interdum finduntur, ait Hippocrates.
t. m. Flatu peros excante. 6 Eodem persedem ut ben ς Flatulento spiritu auditus organa, quae sicca sunt solida, membranea videlicet, cartilaginea, feriente. Collecto in membri cauitate crasso vaporosoque spiritu,
Si statuosi spiritus celeri blandoque motu cerebri corpus distet
29쪽
agminatim , . vi concurrimi, instar turbinis ac tonitrus.
Si praeter solitiam 'macies, aut corpus obesum, Aut calor, aut grauitas, aut sonia'plenia tumul Equc breui somno sopor, aut cutis ulcere foeda est. Si sudor pectus, ceruicem, crura genuVe Permeat, aut animus languet, corpus velathiscit. Si dolor aut oculos tenet, aut praecordia, pectus Aut capitis venas, 'horrorve perambulat artus, Spi litus aut grauis est, repetitus&' oris hiatus, ore praedicas, es adeste in iiDine naorbuna.
Qinim aliquis plenior est, speciosior, coloratior quam
consueuit, suspecta habere bona sua debet, ait Celsus. Quia 'lisis quum in eodem habitu subsistere, nec ultra progredi possit,iere capi retro, quasi ruina quadam reuolititur. Hic igitur habuit confestim solliendus P eius tamen signum est,quum aliquis contraco suetudinem emarcuit quoniam in his quae si erat, est quod morbus demat in his quae desunt, no est l, ipsum morbii ferat. Calor, siue sit uniuersalis, seu particularis, noxius. Vniue salis enim, aut visceris alicujus, praesertimque iecoris, aut co dis intemperiem calidam, aut humoris accensi motum, ac febrem indicat Particularis vero partis eius quae calet, a terationem. Quod de insigni calore sentiendum. Humore mulio in musculis cumulato, per fluxionem aut congestionem
4 Fumis aut vaporibus calidis cerebrum obsidentibus. Mixtis in cerebro pituitari bile. Q 3d cacochymiam designat. Suclor, qui nec uniuersalis est, nec criticus, aliis Quum ergo sudor in pectore, ceruice, genu, coxis particularis exilia symptomaticus habendus est,in morbi nuncius, utpote plenitudinis aut imbecillitatis soboles de quo scripsit Hippocrates Vbi sudor, ibi morbus
Spiritibus interceptis & humoribus compressa a copia.
30쪽
pRANCIsCI D PORT' A quantitate, vel qualitate sanguinis: vel a flatibus.
io Quod signum est vel obstructionis meatuum cutis, vel alui suppretiar Ex quibus metuenda febris putrida. II Ex plenitudine totius corporis, ex qua venarum thoracistensio sequitur, quae pleuritidem no raro parit aut pulmoniscordisque calore,ex quo plus sanguinis quam deceat in eorum venas illabitur,quae peripneumoniam saepius inducit aut a destillatione asthmatis parente. I i. oscitatio, ab humiditate ventosa, vaporosove spiritu ineomment musculis inferioris maxillae contento,ut ait Galenus.
IN ca par febris , gelido 'frigore corpus
Cotrahitur, nasusque -riget, tussisque recurrit,
HVisq; labat capitis' dolor vomitusq; 7soporq;
Obsidet, atque latens negat 'altum arteria motum.
Initio febrilis accessionis externa corporis partes frigent quia calor cum spiritibusa sanguine fertur ad cor, obsessum a materia vapore ves ebrili. Quia, quum sit osseus4 cartilaginosus,quicquid habet caloris, citissime relinquit. Tenui pituita decumbente in fauces&thoracem. Eo vero tunc potius inclinat fluxio, quia cerebrum caloris minus habes affluente ad cor sanguine nec bene coquit, nec retinet. Quod vero non retinet, via decliui in fauces pulmonesque decumbit. Adde, quod cor impense calidum attrahit instar cucurbitulae quod sibi vicinius est. 4 vapore febrili incor illapso. Vaporum e corde in cerebrum metastas. Humoribus e ventriculi fundo, vicinisque partibus iust machum refluentibus. Interdum vero sol a fit nausea. a. d. ti Restigerato cerebro, ut vult Galenus. Accessionis febrilis initio paruus ac contractus est pulsus, issque profundus, quia tum calor intro cogitur,in cor obsessum