Jo. Brunatii Chartarum Coenobii S. Justinae explicatio

31쪽

Signum i manus Teoderigo filio olim Frederico testis. Signum t manus Amavile Dado testis. Signum i manus Dominicus Mazassino testis. Signum t manus Feleverto magistro testis. Signum t manus Paulo Rasparolo testis. Signum i manus Nodericus Alemanno testis.' Uliari notharius rogatus ad suprascripto domno Rorio venerabili episeopo hanc cartulam offersionem

vel tradiccionem scripsi & subscripsi & postradita compleri.

32쪽

CAPUT V. DCCCCXXVIII. Mense Iunio.

I. Vasimus ad chartas opilionis. Hoc enim studio. sis hominibus erat argumentum grave , postquam tot his annis aliae super alias opiniones accumulabantur;& hae magis obruebant. Id adeo magnam parvis ex momentis quaestionem secerat, quod in principio docti viri, cum succedebant ad has partes , eam viam tenuerunt hactenus inductam falsis indagatoribus: homines eruditi se patiebantur ab imperitis agi trahique. Nam qui videtur ex historicis primus attingere chaditast opilicini . etsi vicinior ejm aerati , non eum tamen intelligebat, & omnia subvertebat: ut apparet ex

libello viti Sancti Prose imi, sanct que Iustinae ; qui

prostat. Eo qui deinde sunt ingressi vel iis aut aliis temporibus, omnes errabant : & quia scriptum vetus intendere nunquam sciebant; & quia quicquid ignor,bant , in majus extollebant: his causis duabus igno.

rantia vetustatis, ambitione vetustatis excitabantur tuis terpretationum tumultus apud nostrates : quandoquidem stimuς hos diu solos in hoc altercationum pulvere tamquam seditionibus exagitatos. Quae contentio tot ad blantium tot inclamantium tot annorum seculorumque parvo tamen existimaretur : ut ex talibus hominum

33쪽

CHARTARUM S J u s T r N AEtemporumque commentis obvenite nec utilitas aut damnum poterat antiquariae iacultati , vel hiltoriae Patavinae.

II. Sed hoc aevo successerunt in has controversias alii mortales, & alia tractatorum species; ex Galliis, Germaniaque , vel Italiae partibus aliis : auditumque noliris in rebus ac vicissitudin ibus Sc Mabillonii praeterea Tille moniti nomen ; Sc Bel nardi Peati ; Fon ,rini , Muratorii, Beret ii quoque , Bacesi inii : demum quicquid in omni chartarum vehoeum studio famaque pr.eliabilius est . Hi meliore. saeculo nati , vitamque

sua in per omnes eas artes exerciti multum debuerant in Opilionis instrumentis advertere : quam sal ' nos ratium commentationes ad eam diem fuissent: ac vanoς eos motus ira tempore sedarent : id edici per tales viros haud absurde sperabatur in his ineruditorum concertationibus. At contra fuit . Huc advelli neque caligaverunt aliorum salsitates, & se potius iis, adeo nati; auioribus in societa m dederunt. Haec origo praecipu: e cladis in iis rationibus suit; artifices ingenio valido . & laude principes in eam calumniam temere consensitne . Nam quia pollebane viribus, exaggeravi Gsent ea latius alii utque quam quisquam nostium toties ante secisset . Quo clatebant 'et indulbiores habebantur , eo dictis authoritatem conciliabant. Qoibuet in dis creatum est demum periculum chαrtis Opilionis, R infamia maxime laboicinus. Ego prs lentes Jc eas hybeo. Dipim le

34쪽

beo scripturas , R interpretationes eas: erant autem mihi pro documento cujustiam calamitatis; cum semel animus imbutus malis perluasionibus, ea penitus qgritudine conrabescit. IJ. Ex udroque mortalium genere, qui magis huc allaboraverant , & omitto domesticos interpretes , ut dixi: quos rudes noliris artibus seculum habebat. Ex

alia qooque parte minus accuso doctos eos viros qui de noliris rationibuq acceperant aliquid alieno potius

indicio. Sed ii sunt alii mirabiles in hac classe ; qui

propriis inspexerant oculis; aut suerant in eo tabulario; qoi manibus omnia tractaverant: assueti praeterea judiciis talibus , ac lape probati similibus experimentis : ii tamen haerebant in hoc examine , tamquam spectaculo prorsus insolito , vel alia mente suissent:

adeo vecordia nec tam sua, quam scriptorum, Pu o, nostrorum coeperat eos . Nam licet magnis nominibus,

aut aliis hominibus parcimus; at dissertationes eorum, consultationes, adnotationes in Opilionem, quotquot aprincipio fuerunt ad hoc ultimum tempus, omnes adeo se priecipitant sententii, , ahstrahunt sermonibus , adeo se sallaciis incredibilibus undequaque dissipant, ut ma gis de deliramentis quam de ratiociniis eas aestimes.

Ita non in hunc in trudam locum tot eas ambages erroresque; nec impugnabo vel expugnabo falsarios : ea res etiam parum prodesset; ut hoc animadverti quinque: nam convictis salutoribus, expugnatis , opilio'

35쪽

nem tamen occultum sere. Nos autem quirimus hunc , illustrari, non eos vinci. IV. Quin ea mecum potius existimabam; si tot eas interpretationes eosque tot interpretes omnino dissimularemus, omnia scripta vel omnium quicumque suerunt in hoc argumento, numquam contingeremus; eo modo putabam facilius explicationem posse meam confici. Tractemus opilionem pro novo ; chartas cas Minovas, ante nec inspectas antiquarite a uti auditas aliqua ratione modoque: sic eas exhibeo , sic accipi volo. Quemadmodum latuerunt alis atque alis quq demum prodeunt in dies, ita nostrq delituerint, nec ullus eas hominum tractaverit hactenus; aut aliquid ad eas dixerit, aut scripserit aliquid: ego sim primus eas proferens . De quibus hoc in initio proponendum censebam; chartas eas tales esse, quales erant ahq passim datε, suscepis, probatique; nec has inter, aut eas nostras apparere discrimen adtentius inspectantibus.

V. Hunc autem locum potior Observatio prae cupaverat . Dixi , me velle pro novis ea , quae damus hic, accipi, numquam datia ante nec agnitis. ut ex hoc ordine magnus erat numerus instrumentorum latens in custodiis publicis privatisque; deinde prodiens. Haee dixi . Nunc & addam ; prorsus ex hoc genere chartam esse quamdam Opilionis : hqc sine dubio nova censebitur . Nam praeter eas tabulas quas volo novas esse; quamquam sermonibus omnium tractatas, &

36쪽

Italis, Germaniςque typis expositas ; obtinebat in adiehivo Sanctae Iultinae scriptum vocabulo opilionis alterum , alteriusque generis . Illud enim quod tot hactenus excitaverat turbas erat instrumentum donatio.

nis ; ut Vocant. Id autem quod alterum dicebam, suit instrumentum locationis: & hoc ignotum tractatoribus universis eorum clamores effugerat: hoc & proprie novum de priscis an ecdotis erat; quod ego denique pando. Haec adnotatio faciebat, inquam, propius auspiacium propositioni meae. Sic enim constituo. Charta locationis haec igitur est ad manus. Aliam vero donati nis interim deposuimus. At libellus is opilionis, aut, ut aiunt, charta locationis in hane usque diem latens, ea nunc exoritur , 3c venit ad manus ; ut adveniunt

VI. Is autem praecipue mos assuetis nostrae artis, ut quoties objicitur oculis, & habetur in promptu charta minoris aut maloris antiquitati et, id iudicium facile sit elegentibus, inspicientibus , iisque nec acutillimis , ar. ut dixi, tamen exercitatis. Hoc usu noscimus aut seculum scriptis in iis; ut decimum , vel alia quae su rint ante polique; tum seculi partes, ut initium , vel finem: quas cognitiones dat ars nostra , dat & distin, ctiones: & solemus haec etiam probare suis experimenistis . Is ergo lentus, ut aliis , erat & mihi talium rationum probationumque, cum libellus Opilionis advenit . Inspexi, nec aliqua mora fuit observanti seculum,

37쪽

quod hic aiebam, decimum , vel exordia seculi dec,

mi . Quod seculum , quam partem quoque seculi credimus instrumentis aliis quoties in conspectum veniunt. Itaque volo dici mihi, quare libello non debeamus pilionis haec eadem credere. Succedit observatio alia. Chartae similes huic nostrae cum se produnt, eas existimamus originales : hoc enim iudicium sibi volunt earum signa , modi, partes. Ita quaeram iterum, cur eadem ligna, modi, partes aliter ab originalibus in libello censeantur opilionis. Est aliud hic adnotandum simul. In chartis huic nostrae si milibus ita fieri solet.

Ex quo noscitur aetas earum, vel earum conditio pro ditur, abi inet soloes consillior a subitis aceti sationibus Ob ea, quae toties occultabat antiquitas. Id autem ius

que ea debueram praeoccupare de scripto diu mortalibus abdito, quod apparebat in hoc tempore t quemadmodum se proferunt alia quin Passim recipiuntur a pro-

sese stibus.

VII. Nunc si libellus adjungitur ad chartam dona tionis , & haec instrumentorum duo genera componimus , alterum alteri, fiet utrique major autoritas ab hac etiam comparatione. Qui mos enim vetuliatis, iisque maxime seculis & annis erat, omnesque consentiunt, is facilem se dat apertumque , nec alio magis exploratum documento, quam quibus haec tractamus. Eo modo faciebant homines: chartam donationis emittebant

38쪽

tebant de bonis suis adversus aedes Deo sacras, eodem que tempore chartam locationis exigebant aut libelli, retinendis quae donaverant . Ante donationem possidebant tamquam domini; post eam retinebant tamen ut

vectigales. Haec & ab aliis & haec a nobis alibi significabantur , iis antiquitatibus interpretandis. At hoc exemplo se prodit Opilio manifeltiorem , sine deductionibus aut inductionibus. Hic donabat, hic accipit;

utrumque scriptum proposuit: alterum autem ex iis alteri accommodatur; ut advenit testimoniis fides ex verbis alterius alteri congruis. VIII. Hoc etiam reputabitur aliud Opilionis esse libelli pretium: quia fiebant ex eo magis autenticae do nationes Opilionis . Eas enim demum licebit ut e

rum satis excepimus : ab alia parte bonas potius autoritates in easdem conserebamus . ordo quippe negotii totius est, ut indicavimus, eo modo , cum dona tionis . Ω libelli chartae veniunt simul , ut primum locum donatio , libellus alterum teneat . Eam factorum successionem tractatio nostra persequitur. . IX. Instrumentum donationis opilionis erat duplex: utrumque Constantini seri imperatoris annos : annos etiam Constantini seri imperatoris instrumentum locationis Opilionis. In chartis autem , quae sunt manis

stat seculo decimo , quae produnt initium seculi decimi , quaerendus is ex multis Constantinus imperator, D a

39쪽

ut adesset. Immo Constantinus adest porphyrogenitus, Leonis filios , imperator in annos eos aliis autem gentibus adeo memorabilis, ut Graeciae suae. Nam scriptores Italici maxime personuerant , ab eaque praesertim regione qua propius imperium Constantinopolit num spectabat. Eo sunt igitur ex ordine Salernitanu Anonymus, & Barensis Anonymus; & Salernitanus alius Romualdus, & Lupus protos ata ; Cavensis, item Cavensis Anonymus alius, & Beneventanus I ac Neapolitanus, & Uulturnensis, aut alii; quos praecipue dant in suis collectionibus Peregrinius, aut Muratorius, aut Pratillust ea nostrae gentis historiarum claritudine Constantinus adest Leonis filius, imperator : habetque vel eo de genere majores illustrationes; ut ex Liui prandi

scripti, iii omnium iii Ui diraria Gmam volgatiq. Hiaricitaque Constantinum proserunt etiam scriptores I alici, palamque secerant eum popularibus Italicis. Hune ego propterea chartis opilionis assigno non ut ex aricani et hominem vel inauditum caelo terraque ; sed o vium cognitumque per eas aetates historicis Italiae no strae, vel ab ultimis ejus oris, ut admonuimus, aliis que propinquioribus partibus, aut in hac etiam vici. nitate ; quemadmodum constabat ex Dandulo . Quem

virum noscimuς acta Constantini filii Leonis eo studio persequi , tamquam Venetorum , quae sui propositi

erant.

X. Sed apud Venetos praeter historias, etiam tabula:

40쪽

Iae forenses eum sibi Constantinum vendicant: est enim haec Opilionis instrumentorum causa quam tractamus. Hoc itaque modo scriptum quoddam Veneti seri se praebuit : imperantibus dominis no ris Constantino re Romano eius filo magnis imperatoribus , anno aut imperii eorum, Constantino quadragesmo sexto, re R mano eius filo duodecimo , mense martii , indictione prima; Rimatio . Nam constantinus is noster ut est Leonis filius, est Romani pater; omnes eos annos,

atque alios imperans. Hanc autem chartam de tabulariis Venetis edidit Flaminius Cornelius Senator. Ex quo quidem Romano Constantini filio filius est alius Constantinus avi nomine Caesar annis aliis; & appo

nitur ut avus instrumentis Venetis in eas formulas: imperante feren μ-- ί- σονας αμπώππ- Uanx ino ρ ιio Romani imperatfris, anno autem imperii eius octivo, mense iunii, indictione octaυa Riυosti. Quae venerant ab archivis Castellano atque Clodiense ; nondum publicatis exemplarihus. Adeo Costantinorum satis hoc etiam seculo suit pro chartis Opillonis. Atquo eo ritu s gnari chartas apparebat apud Venetos aliis tempestatibus ante, postque: nec observatio procul haec omnis a proposito nostro. XI. Sed ego magis hic institueram de Constantini filii Leonis aetate: vel advocat Italiae pars alia, quam praesertim commentabar: ex eaque , post historicos, ut advertimus homines, etiam se dabant alii forenses eumdem