Disputatio geographica De vero Californiae situ et conditione, : quam auspiciis serenissimi principis ac domini Dn. Friderici, Hassiae Landgravii Reliq. Academiae rectoris magnificentissimi,

11쪽

on inter Fideles modo, sed & ipsos etiam, qui solidioris Philosophiae principiis animum

imbuerunt, veritas sit quam verissima, Deum, sibi soli sussicientissimum, & nullare creata ad felicitatem suam indigentem, Ut totius mundi & rerum in eo omnium, cum simul, tum successive, existentium, auctor est sapientissimus potentissimusque; ita omnia ad pandendas Persectiones suas Divinas quam sapientissime elegisse, Ordinasse, disposui se , laudandi u prodio sunt fideles, qui, ad intuend/m M RUPersectionem Dei mimitam, Verbum revelatum cum ipso Naturae libro studiose conferunt, & ex UtriuSque cum me t-tatione , tum collatione, eam, quam itam mae Maximi Numinis perfectione S Π e

12쪽

tur, existimationem propellere quotidie moliuntur; unde nec male eos mereri existimamus, qui globi hujus terraquei 1itum , indolem, & regionum in eo visendarum naturam & conditionem accuratius rimantur&investigant, quod haec ipsis cognitio summas Dei O. Μ. perfectiones clarius etiam nostris subjiciat oculis. Nos lane hac unice ratione moti inCaliforniae situm & conditionem disquiremuS, ea, quae ad veritatem in hae cognitione stabiliendam facere videbuntur, Favente Numine O. M. allaturi. si. I.

Est vero Calibornia pars Americae Septentrionalis, si relationibus Hispanorum plena sit habenda fides, anno IF q. pri

mum a Ferdinando Cortesio detecta, cum S, ut regiones, jam occupatis Vicinas, imo ipsum mare septentrionale exploraret, duas eo misit naves, quae Californiae extremitatem sub gr. lat. 23. & o. min. repererunt, sed, cum altera mergeretur, altera ultra progredi non auderet, ipse Cortesus anno sequente omnia coram ex plorare decrevit, & ad locum, ubi navis mersa erat, perveniens, eum portum S.Crum

13쪽

Crueis appellavit. Explorato deinde fluvio S. Petri & S. Pauli, transiit mare teris

ram inter continentem & Calisorniam , verum amissa ad littus Culvacant nave in Ere, unde Venerat, redire coactus fuit.

g. II.

Quod tamen regionis hujus quam a curatissime explorandae variis ex causis euset cupidissimus, anno Is 39. eum in finem ipse cum duabus navibus ablegavit Franciscum de Uloa; visitavit hic partem Californiae orientalem, navibus ascendens ad grad. Latit. fere , o. Verum cum Classiarii, e malo prospectantes, se undiquaque terram prospicere dicerent, jam tum en ta est quaestio: sitne Callirnia Insula, an terra continensi quae hactenus ab utraque dissentientium parte acriter satis defensa suit. Ipsi quidem anni hujus exploratores, cum S O. fere milliaribus ascendissent, reperere colorem aquae mutari & albesce re non aliter atque aquJm calce mistam . eum 9. vel Io. milliaribus provecti adhuc essent, plumbo aquae fundum explorantes, ipsam maris profunditatem diminui senserunt, veneruntque eo, ubi ne ultra quinque cubitos aqua Profunda erat,

14쪽

quae & turbida &.limosa, videbatur, rari dissimo incursu in terram devolvi ' qua ipsa re territi, cum terram undique spe,ctare sibi viderentur, ultra ascendere Ueriti , eo, unde venerant, redierunt, quae stione controversa indoeis a relicta.

S. III.

Cum vero sub idem tempus Franci . scarius monachus,Μarcus de NiZa, Novum Mexicum explorasset, & redux, auri montes Pro - Regi Antonio de Mendoga ibi a se visos narrasset,lite cupiditate regionem illam explorandi avidus non ris quium modo Coronatum eo exploratum misit, sed& Hernandum de Alarcon terminos, ab Uloa emensos, praetervehi jussit. Coronatus quidem pauca, quae Marcus de Νi-Za enarraverat, reperiti Alarconius vero, limites ab Uloa positos, teste LAETIO, praetervectus . in sinum Calisorniae progressus est, &, cum rapidissimi fluvii ostium eo in sinu reperiret, eo adverso per 8o. milliaria minoribus navigiis subiit, sed

cum nee concupita ibi reperiret, cum nR-vibus rediit, imposita huic flumini Bona-

gulae nomine.

15쪽

s . IV. Videns Mendoga ab orientali Cab- forniae latere explorari nihil posse, post hiennium Johannem RodrigueZ Cabrillo, Lusitanum, cum duabus misit navibus , qui occidentale illius latus & littora exploraret , sed, cum Cabrillo ad grad. Lat. 4q. pervenisset, ab ingruente, ipsi into terando, frigore ad pro ' regem nulla regio nis hujus certa potitus cognitione redire

debuit. Quod Celeb. DE Lis L E danssa letire touchantia Calis ornie, hic conjicit, hac occasione promontorium Cali- forniae, maxime septentrionale, Promontorium Mendoctu appellatum fuisse, id veri specie non carere, existimamuS. g. V.

Neque defuit deinde Hispanis explorandi studium, namque anno I 6 II. L6 6.& i 6 s. Varjos detexere portus & Pro. montoria, eaque nominibus Nostrae Dominae de Pace, Sinus Samme Mariae Magdalenae aliisque insigniere, ita tamen ut natura & conditio Calis orniae nequaquam inde certius nosceretur. Quem etiam nacta est exitum expeditio Isidori d' Aton

do, qui volinte Rege Catholico, & ju-A 1 bente

16쪽

hente Mexici pro- rege, Μarchione de Laguna, anno IOD. duabuS navibus ver-asus Calisorniam tendens, pervenit in portum sub grad. Lat. 24. 2F. min. quem d' Atondo portum N. D. de Pace suspica. tus quidem est, at certi nihil ausus est determinare; qua etiam in incertitudine rem reliquere Iesultae, qui anno 169O. terra pervenerunt in loca Novi Mexiet, Heriles & Pimases dicta, S intra grad. Lat.

, . nam nee ii certi quidquam, quod memoriae quidem proditum , de

finiere.

Mansit itaque hos inter exploratore Sil& , illorum itineraria sequentes, Geographos incertum, an California sit infula, an terra continens ' Certe ii, qui littusi Californiae occidentale explorabundi na-Vigarunt, cum a Promontorio S. Lucaris ad promontorium MendoZinum per Uenissent, inde vero regressi essent, Cali for-niam cum terra Εsonis incognita aut i artaria etiam magna conjunctam, censue , runt; cum Vero alii, ultra promontorium

Mendo2inum evecti, vidissent, mare cir οδ Sr. latit. ψ . versus orientem intror lus

17쪽

ilior est habitaterram reflecti, in eam prolapsi sunt sententiam, atque si hoc mare ope freti Aniani cum mari de Vermeyo vel rubro conjungeretur , & Calii orniam insulam efficeret. Quae ipsa posterior sententia, ab Hispanis primum adoptata, cum Hispanorum Mappam marit mram Batavi, teste quam Uer Imraliorris Geographicis Hydrograpnicisque re gio hac tanquam insula omnium oculis

est subjecta.

si VII.

Verum nos contra vulgatam, sed nullo nixam fundamento, sententiam non tantum nihil cum Celeb. DELIsLκ hac in sententia definimus, & opera interrupta pendentia relinquimus, sed statuimus insuper, eam cum novo Μ exico &continente Americae Septentrionalis conjunctam esse. Vid. figura. g. VIII. Ratio asserti nostri est Charta Geographica, quam in Lusitania anno IZI . obtinuimus, facta manu Jesultae, qui in nova Granata missionarium hoc seculo inchoato esit; Hic enim, ut rotatio addi

18쪽

ta docebat, maris rubri, quod Californiam a Novo Μexico separat, peniti US cogno, scendi, & plures Barbaros detegendi &Baptizandi, cupidus, assumtis aliquot viae sociis, e Νova Granata oriundis, Septentrionem Versus progressus littora Μaris Rubri studiose legit, &cum, ad gr Lat. b. pervenjsset, rapidissimum flumen,

se in mare hoc exonerans, deprehendit, verum, cum illius alveum, Orientem Versus per plura milliaria constanter legisset, illudque reperto demum vado transvadasset, mari rubro rursus vicinior factus, illud eundem polum versus constantersecutus . novum alveum latum satis deprehendit, quo ascenso & vadato, cum Mari Rubro denuo appropinquatiet, In venit, Maris hujus Rubri terminum fele Versu, occidentem paulatim curvare, quem dum, verius tropicum cancri convertias, sequitur, duo quidem adhuc flumina, ex- lplorationi suae obstantia reperit, vertam, & iis feliciter vado superatis, tuo grad.

34. in ipsam se Calisorniam peditem pro gressum esse, deprehendit. Quo ipso testimonio hominis, iidem

19쪽

liac in re meriti, nos ut ejus asserto fidem habeamus, omnino nos impelli sentimus,

Quod enim fides humana tum vacillet, cum vel ipse testis rem, a se propositam,

aut ipse attentus non percepit, aut a testibus, omnem promeritis fidem, non accepit, vel certae quaedam adsunt rationes,

a quibus testis impelli potuit, ut falsa aut

dubia saltem narraret; nihil vero horum in casa praesente adsit, sane non Uidem ub, qua ratione Iesulta hic narrationis Disae possit insimulari. Attentam perceptionem certe in illo desiderare non possumus, quod tanta terrarum spatia ipse pedes confecerit, &, sola instructus acu magnetica, in loca, quorum situm explorare volebat, denique penetrarit. Sane ubi ad caput fluminum ascendendum, vadum in iis quaerendum, secundo eorum transitorum alveo ad mare, in quod se exonerant, rursus descendendum fuit; ubi diversas Horizontis regiones curate obin servatas videmus, altitudinem ipsam studiose captam intelligimus, cernimus flumina quatuor superata, ibi de attentione exploratoris dubitare velle, res esset, si quid videmus, ab omni ratione remota.

20쪽

Neque rationes etiam ullas hariolari licet, quibus vir ille induci se passus fuerit, ut veritatem, a se inventam, falsis narrationibus non tantum velaret, sed &rebus, a se tanto labore exploratis, Contraria in Europam, addita etiam Μappa Geographica, perscriberet. Nulla enim ex hoc falso laus, nullum emolumentum, nulla aliqua in illum commoditas poterat redundare. Quin, cum ii, qui in Novo Mexi eo presentes erant, vel propria vel aliorum etiam experientia falsi eundem possent convincere, nulla vel verosimilis apparet ratio, cur falsum vero praeeligere potuerit.

Non ignoramus quidem, id itineratoribus vitio plerumque tribui, quod ignota maris monstra &, nullis visa mortalibus, portenta enarrare soleant; at novimus etiam, id ipsum vel ab iis agi, qui ad rem non attenti quascunque demum notiones amplectuntur, & pro veris Pen ditant , aut in praesentium cotona, nescio quam, sui admirationem & existimationem ea ipsa ratione sibi adstruere mo-