Orthodoxa assertio theorematis theologici de peccato originis, svbstantia ne sit an accidens ..., Iohannes Olai Slangendorpivs ...

11쪽

MAGNIFICO ET

HVIT FELDIO, DA DE ODERS,

A pe mecum Magnifice Ir Generos D.

N O L DE, reputare solao in diurnis his curis, quae ani mum meum coquunt de conficiunt quim vere diuina ae Hebranda benignitate, Deus optimus clementissimus, 'ad hanc qualemcumni verbi sui cognitionem , aliarum vrerum tenuem gustum me prouexerit. Nam Anno cum Scholam, Ecclesiam Sorensem mea pella iuuarem, eo scio quis ardor perdiscendi .cognoscendi, quae apud exteros dos centuris geruntur, animum meum incessit, ibi cum diu fluctusarem, qua ratione eius voti fierem compos, ecce affulsit diuina benignis

ras,quae

tenti Regi nostro FREDERICO II a secretis intimum concilias cuius esciveritia factum est, ut Meursum institutum ingredi ita ingressium ac per multos ann a continuatum ab luere liceret. Quare pro hoc imiliba beneficiis, Deo omnipotenti gratias ago, cuius selius,u duinti et tuum mihi Patrocinium erat conciliatum. Deinde tuo lauci in has Theses ideo inscribendas ensui, ut extaret rub testimo gratitudinis tibi debitae , qui pietate, propensione beneuolenti. ia. Concepta aliqua de ingenioli mei tenuitate,spe toties me Regiae Maiestati commendaueris, ac effeceris ut eius liberali/tate ac clementia, Sacrosanctae Theologiae studium lucisa perduxe/rim, ut iuuentuti cicholis συυ θεή, aliquo modo pro mea tenuitate prodesse possim. Hanc autem quaestionem hoc tempore ideo excutere volui, quod de ordine sequatur a priore mea disputatione, quod ex ignorantia huic cctrinae de peccato originta multae prauae opiniones pestilentissimae naereses, omni, seculis exortae sunt, inter qua mon sirosa blasphema veterum Manichaeorum deliramenta , nostro seculo

resuscitauit Matthias Fucius illyricus, in disputatione vinariae in Thu A a ringia su

annisterasitis tu ius

12쪽

tingia, cum Victorino strigelio habita anno Ddmini rues o Cupienanuit quidem praeseserebat originalis peccati atrocitatem exaggerare, in eas salobras sese coniiciebat, ut asseueraret peccatum illud originale . esse ipsam hominis Substantiam. Cuius erroris ocios ac patronos, nactus est Cyriacum pangenbergium , Christopherum Irenaeuia , Io hannem Celestinum , Matthiam Melderum , Hieronymum Opitium. Christopherum vom Helland iureconsultum, paucos alios obscurio. res homines.' Horum insanas ac putidas calumnias,omissis roniis,Sar/casmis & conuitiis, quiba multi hoc seculo bonas pagellas conspurcant ac sarciunt potius quam ornant, solide terspicue e scripturae sanctae Myropolio instructissimo rationi, firmissimis indemonstrabilibus relato, ac in gratiam ingeniosae iuuentutis,ueram sententiam in scriptis Propheticis Apostolicis comprehensam, quae sola Deo grata racsesesiae eius necessaria ac utilis est, quoad eius a me fieri potest, ordine de breuiter perstringo in igitur tibi Generos D. ARNOLDE HVIT FELDI, Theologicum Azρημα, quantitate exiguum,Veri/tatis autem, usus d pretii summi nomine,χεh κλιοις illis de qui non ignoras vere dictum et Scinduntur vestes, gemmae franguntur auqxumo longisiime anteponendum , quum nud doceat unde malitia illa sit, quae causa est ieccatorum malorum omnium, mimmensum esse malum, peccatum originis monstret, quod nulla industria humana potuit mutari aut auerti denio quod dextre ac rotun e Si cernat, in ter ipsam substantiam hominis malum illud acces oc exismiae tuae virtutis erit, ea beneuolentia excipere, qua i nisi ;- ira hi suo perioribu annis, pro heroica tua benignitate comple aisti. Iesus Christus Dominus dominantium saxit, v mcoIumem M orentem gloria lauctoritate patronum,omni obseruantiae cultu pro nouar, sic ut te tam praestantis erga clientem tuum , iudicη volunta/tis nunquam paeniteat Mego gratitudinis Mobseruantiae osticias,testa. xi possim a noscere me,Dei solius benignitate tuac truxμ οριε, veritatis

amorem in ta Christi, inoffenso pede pergendo contra lauaticos sophis fias, emissarios Sathanae, docere profiteri. Ex ni Academia

Iohannes Olai langendo iuri

13쪽

ivpromissi mei pensum rite persoluam, cum miri ire mea disputatione, de iustificatione hominis pecca/U toris, e epistola Pauli ad Rom instituta in quaia A, H'αναλva ita totius epistolae M in quintum caput me

diocri dilietentia indicaui at recepi me de alijs eiusdem epistolae

orauissimis materijs ordine tractaturum. Placet hac vice obicilium subiecti prioris propositionis, quod est peccatum, quod 3 regie ins capite Vec: u. Paulus describit, explicare dc desera

Dicam ita* primum de 'αρορμη reccati in genere, eiul Felicicto ' Deinde, quia non ita multos ante annos, post repurgatam Euan iij doctrinam, magno clim Ecclesiae Christi scandalo, in controuernam venit Theologis Augustana consessionis Paravitium originis si proprie 5c sine discrimine, ipsa hominis corrumpi motura, Subsantia ci essentia. c. an vero inter hominis substantiam, naturam, ec essentiam, corpus B animam,ic inter peccatum originis aliquod si discrimen ut aliud sit ipsa natura, aliud peccatum originis FLaciant, quorum Coriphatus Flacius erat contenderunt peccatum originis esse ipsam hominis nati, ram' substantiam ec essentiam Sed altera pars contrarium asscixuit ' Nos ita , haec controuersa pie ec syncere a iunioribus intelligatur, hac vice de una specie peccati, originali nimirum, vutio disputabimus e sententiam Racianorum sosidei perspicue refutabimus. UL Hoc visat, primum peccati originis definitionem Propoenam. II 'Aνασκευ praecipuorii aduersae partis argumen torum instituam. III. Verae sententia de hac controuersa κριταἔκ viis extruam ecprimum ex verbo Dei. Exarticulis

14쪽

fidei. incommodorum quae sequunttirex adtrersarisorum' τ Philosophice contra adtiersarios colligam.

At 3 ut diuini Spiritus Satu in hac explicatione dirigamur posse ilamui Patre coelesti, in Iesu Christi domini nostri non ine. Fons &It rem peccati, Genes: 3 perspi indicatur, cum

n rer m omnium conditor,hominem quem regem animantibus cunctis praesecera: in Paradisum λ 'αυλογώ Millas ακ-οuπ90 λ induxisset, hac sibi lege devinxit, de omni ligno honio edes intrepide veruntamen de uno sciendi bonum e malum non edes,quo enim die de ipso ederis, intermorieris. Hanc em repente sic est praeuaricatus Edificauerat summus ille artilaκ sceminam cunastertentis Adami costa perquam hostisacosior Dei clominum callidisiimus Sathan, sed

Milonem concinnans statuit adoriri virum, ut eunt de iublimi de turbaret adima. 1aeo'Iramuis callidam eam crederet, audacem* ad omnia,2 I x mei genitam. vidit adhuc artium ruditiscillam, unde ocu tutus orator nominis ambiguitate miseram circumuenis. VII. Nam cum Deus vetuisse ne de ligno stiendi bonum &ἡυrum ederent, hoc sensu, ne unquam quicquam scire ex se tentas venit sed per cogitationes omnes, deliberationes at 3 consilia a se Vno penderent salici detorsit nominis rationem huc scilicet, ut arbor inde nomen sciendi bonum at malum inuenerit, quod

qui e ea ederit, iam boni mali peritissimus fiat. Deum quom perfidiae insimulauit, quod dixisset edentibus mortem praesentitat

suam imminere.

15쪽

VIII.

Consem ergo eoepit stuIta,Deum in suspisonem voeare. iast parum candide vetuisset, lenocinabatur ad haec, rara ligni Oecies ciebat appetitum fruchus, trali bat boni mali sciendide. siderium, ac simul contumaX, laeta, spebus,plena magni irruit in pomum, simulς marito persuadet, ut eXperiatur quospes istae meant, fausta nimirum onania pollicita.

Huius sceminae blandicus superatus Adam, ε pomo gesvetiti dentem admolitus, oculos confestim recepit, non eos, quos sperauerat, sed quibus malorum Omnium turbam, quae se mancibant, unico aspectu tuebatur, ac protinus concidit.

Fontem ergo peccati, ut principaliter siluxisse ex Diabola impellente ec incitante, docet narratio Mosaicaesitae causam, in Adamo non aliam suisse accipimus, quam amorem sui. Admiscabatur se Adam, aestimabam se non indignum maiore, quam quod ten bat, in beluas scilicet imperio Mentem perlustrabat. inueniebat* plurium, quam quae hactenus nosset, capacem. Quare euenit ter quater misero, quod Dominus Praedixerati landitus enim perhi, ultima quae meritus, te vi Hebrati lo

quuntur, morte mortuus est.

XI. Habemus nunc eiscriptura praeuaricationis sontem, iλαυτιαν Videlicet, eκ qua manavit quicquid spiam est malorum imter mortales, hic sons μεινα peccati perspicue monstrat.

XII. Nam AD AN peccati mancipium factus est, legem diui inam transerediendo qui enim facit peccatum seruus cit peccati. XII l. Eadem etiam conditione, nos omnes m eo nati sumus, Vn de fit ut quicquid cog temus, nostra causa cogitemus, nostris robus

16쪽

bus eonsulamus 'e prorsus per omnia sic incedimus, Ut omnia nostra esse,nobis seruire nos autem super omnia esse cupiamus.

XIIII.

Hinc dominus Gen. Suer.3 non digladiabor spiritu meo eum homine perpetu est enim caro,caro ergo Dei contemnens ac sui amans est . Ac paulo post,& omnis cogitatio consiliorum

cordis humani est vana,& mala per omnem Vitam eius Gen.8. ver. 2I. Non eXecrabor vltra terram propter hominem, mens enim siue cogitatio humani cordis mala est ab ineunte aetate eius, quae omnia tendunt ad p 'τ probationem, quod natura vitiata

sit in nobis, quae nihil aliud quam se amando in omnibus peccet rnihili si eam sibi ipsi relinquat Deuso ingenuum aut liberale co*gitet,aeque ac sugitiva mancipia. XV. Quemadmodum Adam peccato mortuus, filios degeneres procreasta, neutiquam cogitandus est non magis quam quomos Uuem lupus aut coruus cygnum pariat. Sic enim Gen. striptum es: Et genuit Adam ad similitudinem suam secundum imaginem suam &c. Sic omnium parentum liberi praestantio

re conditione quam ipse isse non possunt. XVI.

Eκ peccatore ergo peccatores nati sumus omnes, inpeccastores, ergo inimici Dei: si inimici ergo &damnat Psal. i3.ver a. Deus de coelo prospexit, &c Rom. s. Ver Ia Quemadmodum per unum hominem peccatum introiit in mimdum 6 perse catum mors &c Rom.s.Ve Iis. iudicium enim inquiens, euvno peccato scilicet ad condemnationem gratia vero e multis pecocatis ad iustificationem, dcc atra hoc est essectum peccati.

XVII. Liquet ita eκ his paucis peccatum proprie accipi aut pro admista, siue per negligentiam siue per incogitantiam a se, siue

17쪽

De participationem ab alio, quod Graeci 'ραπτο απη latini Theolo , delictum a delinquendo, vel negligendo, b i siet nvocant, qualia ser-qtiibus neminem Derhibet immunem esse Diuus Iohannes,lc Christus assiduis pres ibzeupiare iubet, ac dicere: Dimitte nobis debita nostra. otiotidiana enim cum sint velut assidui stimuli urgent pium hoscinem dc ad sui subiectionem 5c culpae deprecationem.

XVIII.

Aut pro eo facinore quod quis post maturam deliberatio: nem atta consilium, sciens volens 4 commisit incurrit*, quoa

Graeci αν, ei quὁd contra conscientiam. si Origeni credumus,fit latini autem scelus vocant crimem aut flagit um specie latrocinium,homicidium, inustatami bidinςm,

c: ius originem modum dc potentiam . pro nostra simplicitate hactenus ostendimus, disputabimus, quod sic delinimus. XIX.

Peccatum originale quod hebraeis dicitur Ieceter hara,est mors

bus quidam 8 haereditaria procliuitas ad peccandum, quae t mulcta primis parentibus inflicta est: ita ab iis sic propagatur, ut Quicquid inde nascatur ad peccandum propendeat, ac nixi cru a elementia mature de remedio efficaci prouidisset, periissent quotquot ex hoc sontei lii, P .

Dum morbum nomino, non morbum intelligo,ad iuriscon sultorum normam: qtii eum teste Gestio ' vitio, hoc interullo discriminant, quod hic temporarius si illud, perpetuum: ea quatenus cum vitio coniunctus est, eo ierpetuo, Ut cum genia translatilium est, balbutire, caecutire,podagra laborare,qucci lum, naturalem desectum solemus appellare.

18쪽

XXI.

Deinde tiois haereditaria procliuitas e Thesti; Mi

euadit perspicuum ecquibus etiam sequitur, peccatum originis non tantum priuationem iusticiae originalis, sed corruptionem, deprauationem,lepram 8 profundissimum damnum esse in omὸnibus viribus humanis. XXII. Etsi huius mali magnitudinem, nullius hominis animus satis capiat nequaquam tamen id Vel dissimulandum 8 extenuan dum est, vel cum ipsa natura oc essentia hominis, tua est Dei om nipotentis plasma confundendum sed e verbo Dei dextre dc pie deleo cogitandum ociudicandum.

XXIII.

Nullo ita* modo probandus est error Racianorum,qui stas tuunt peccatum originis substantiam esse 5c contradicentes initi rios esse, in benesae orem illum suum clamitantes, quod dicere au deant eum duntaXat Pro accidente passum esse. Quare ut aiebritis medicis, aconitorum Vires re Venenorum omnium facultates, sciuntur re intelliguntur: ita Christiani sopia homines non tan tum ver sed cfalsa dogmata legere subinde,6 ad fidei normam diligenter ea examinare ac cribrare debent, ne spreta veritate,nos huiusmodi infandis pedicis, execrandus ille tenebrarum Impera tor intricet, ad corporis scrinimae nostrae aeternam perniciem, quod ne fiat, iam breuiter scindamenta eorum,6 putidos errores recitabimus, ac ordine ad Praecipuos respondebimus.

XXIV.

Primum inquiunt hominem in scriptura vocari peccatum, sed cum is substantia sit, negari non posse, peccatum quot recte substantiam, appellari. R. Ad propositionem, quod homo vo cetur peccatum, fit sona racm a Vel hi pocriti sicut cum dicimus laetus pro scelesto, re abstraetum pro concreto Paralogismus V est

19쪽

est 6 α - σχμοι κ nec sequitur e Tropologia ad comcludendum esse qualitatis in esse substantiae. Fit mr mcαας Prae, dicamentorum, qualitatis nimirum in substantiam. XXV. Secundo, conantur suum dogma verbis Christi probare, qui

sontem omnium peccatorum faciat cor humanum, Meo certa

consequentia colligere se autumant, peccatum substantiam esse: cum omnes intelligant cor, propria significatione, in numerum substantiarum reserendum esse. R. Nulla est connexio anteceι dentis 5 consequentis, est igitur paralogismus Hi ετ λενου, non rsequitur cor est sons peccatorum sed cor est substantia, ergo peccatum quom est substantia. R. Est fallacia accidentis. Nam cor non proprie per se, respectu substantiae suae est sons peccatos rum sed propter aliud, videlicet deprauationem c corruptios Dem. Ipsum cor hominis Ceius natura essentia ac substantia,

dicitur sons omnium peccatorum in homine, non quatentis cor

aut natura est, sed quatenus peccato vitiatum est, quod vitium non est aliquid cordis et essentia hominis,sed separabile quiddam

accidentarium. XXVI.

Tertio, Et hoc addunt, quod maxime in arce suae probatio nis iacturum itidicant Imaginem Dei, quae in primis parentibus sulsit essentialiter serniam fulisse quare formam Diaboli quae illi successerit, ipsam quo substantialem esse cum contrariorum eadem ratio esse soleat. R. Haec παραζολη, nihil aliud quam rudiculum κοκVrμοὶ crepat, quem ignorationem elenchi vocant Dialectici. Concedimus enim hominem esse secundum maiginem D E conditum, animam, Purum 8 Iustum, ec Sed non propterea est ipsa sandi itas, Integritas , Iusticia, Sapientia. S me iam, Purum 8 Iustum icte, item an ctitatem , Iusticiam 8 Integritatem ipsam ei se , non sunt unum: Sed res valde distantes. Nam Sanctitas, Iusticia, &c.

20쪽

fuerunt in anima hominis, tanquam in sub ecto, sed non erant ipsa anima aut corpus. Quare absi humanae naturae interitu amitti potuerunt, quemadmodum in accidentium definitione in dicatur,non ita dicuntur 'ωσαυτο ς.

XXVII.

Quarto Non minus etiam praendi in eo ponunt, quod Sacrae literae carnis vocabulo peccatum intelligim Statuere eram eos, peccatum originis substantiam es e, cum nemo unquam neouexit carnem substantiam dici debere. R. Paralogismum esse lallaciae, secundum quid ad dictum sempliciter. Nam eis in locis, quos ipsi ad stabiliendam opinionem suam asserunt, non senificat simpliciter substantiam sed 'το τ id est, substantiam vitio originis corruptam. Sic re Augustinus inter carnem occorruptionem, quae in ea cernitur,distinguit, Paulum dicentem carnem aduersus spiritum concupiscere, non substantiam, ea vitia carnalia accusare. sare argumenta e vi huius vocabuasi deducta, nexum re neruum amittiant.

XXVIII

Quinto, Pauli autoritate rursus nituntur,dicentes: Aposto lum scripsisse nos transformari domini Spiritu factam itaΦ sociniae substantialis Diabolicae illius quae in nobis, ante conuersio, nem haerebat, aliam substantialem μεταμ ecporali. R. Est fallacia fetura dictionis. Nam Paulus loquitur de mutatione 5 trans isormatione in melius, id est de qualitatis, non de substantiae trans sermatione quomodo etiam induere notium hominena, 8.eκusere veterem ab eodem dicimur, quod non est noua substantia corporis 5 animae. Paulusi: post conuersionen non habet aliud corpus,aut aliam animam distinctam a priore sed alios mortus bonam inclinationem mentis, cordis, Voluntatis Argumens

tu i igitur cum de transformatione Physica loquatur, fiunt qua