장음표시 사용
11쪽
globorum Culindrorum fortissima eohaesio, atqire alia a Keplero Galilaeo
Cotono muschenbroe io , Gravesando , Die al , aliisque passim observata XXXVlI. Hujus autem attractionis , 6 collaesionis certae sunt, quibus peragatur. Ieges . Ac in primis ea est semper in ratione aliqua inversa distantiarum. Lieet verohaee inversa distantiarum ratio adamussim definiri non polle videatura lugebenbrominici, cum in mi-mis elementis periculum faceret o liceat i tamen faeile quilibet sibi suadere potest , eam esse in ratione plus quam reciproca duplicata distantiarum is advertat, vim istam , qua cohaesio peragitur , ad quamcumqtie sensibilem distantiam non agere , at in minimis distantiis, in ipsoque conractu esse maximam . Deinceps cohaesionis attractio est proportionalis quantitati contractus, adeoque quo maior est molecularum sese contigentium numerus, eo etiam maior attractio, de cohaesio est atque hinc pendet cohaesionis, quam in diversis corporitas deprehendimus, inaquolitas. Denique pendet cohaesio ex mole cularum corporum figuris , ita ut ea duo
corpora , eae que duae ni Olecula fortius cohaereant, quae eies figurae sint, ut pluribus in punctis valeant sese contingere mine aestimandae tum absoluta , tum relativae eorporum cohauionis ratio descendit, cuius aestimationis illustrator primus Galli us fuit, eamque deinceps diligenter excoluerunt rurentiis Viviani, Heterius, Maristis, Honoratus Fatri Musscombroelius , atque alii . Atque his omnibus rite perpensis patet, mutui molecularum accessus, .cohaesionis causam non esse ullam causam in chanicam , sive ea dicatur aer , sive materia aui qua subtilis XXXVIII. Sicut per vim attrahenteii sit corporum compositio cita per vim repeto
lente, eorumdem disilutio fit, cuius phaenomena exhibent Fermentatio, et ervesce ita , calcinatis , fusio , patresaviis Licet autem 'im repellentem dari, naturie
aenomen ostendant tamen eam peragi sine ullo vero, accuratoque contactu, solis persuaderi , non arbitramur quidem nulla neque a Wiori, neque a posteriori satis efficax ratio ad removendum a natura corporum , eorumque partium contactum asserri potest . .
DE VARils CORPORUM AFFECTIONIBUS, ET STATIBUs
XXXIX. Orpota variis praedita sunt affectionibus . variisque statibus ubi ieium
a tur , quos successive possunt ex actione niaxini externarum virium suscipere , atque mutare et unde cum omnis ferme corporum diversitas, tum vero
inultae in rerum natura vicissitudines, ac phaenomen passim contingunt. gosdam porro singillatim status, Massectiones quasdam expendendas suscipimus eaeque sunt Torcsitas , flaritas Dositas, Mollitudo, Durities , Flexilitas , Rigiditas, Firmι- ras , Fluiditas , pacitas , Pellaciditas , Elasticitas , Perspirabilitas , Electricitas XL. Si primas corporum moleculas, primaque solida excipias , nullum est in nais
tura corpus, cujus partes magno pororum interstitiorum numero non interrumis
pantur . Huius rei veritas constat ex lucis, ignisque finiti transitu per quaelibet, licet compactissima videantur , corpora , ex Hydrargyri penetratione in amni, curri , atque auri recessiis, ex eo, quod fluida corpora heterogenea simul commistantinorem locum occupent, quam peculiare cuiuscumque volumen exigat c. Porro Iantus est in unoquoque corpore poror uni numerus , ut Academicis Florentinis rem comprobantibus, in auro , compactissim omnium corpore, plus vacuorum meatuum , quam partium selidarum sit; quoniam specificum auri pondus est is vicibus maius, quam sit pondus specificum quae, consequatur, in aqua pororum quan titatem esse quadragies maiorem, quam sit partium solidarum numerus Denique quod non omnium corporum pori eiusdem figurae , ae magnitudinis sit, clarissima aquae per Vitrum non penetrantis, at vero per auri poror cauudantis, aliaque ab iisdem Academici Obserrata phaenomena persuadent. I. Cura
12쪽
XLI. Cum densem dicatur eorpus, quod multum materia sub parmis dimen ibus inet raro contra, quod sub mamus rimen bui habet materiae parama linque
utrumque exsororum no numero, sive amplitudine dependeat, consequenter densitas, aut raritas corporii formaliter ex pororum si te constrictione, aut diminutione , sive dilatatione , aut augmento est repetenda . Non igitur ex absurda illa partium penetratione densitas is earumdem extra positione raritas , ut veteres quidem censuerunt; neque ex ejusdem materiae partis solida modo minore, modo maiore extensone, ut alii fortasse absurdius putaverunt, repeti debet . Condensationis porro causa est vis aliqua corpus comprimensa raretictionis autem causa fermentatio, re effervescentia serme est XLII. Ex inaequali, a dispari molecularum cohaesone est , ut alia orpora sint Mollit, adeoque , si premantur , eorum superficies introcedant is figuram mutentralia sint dura aut perfecte, quae nulla vi comprimi, extendi possunt cuiusmodi nullum videtur esse notum corpus λ, aut imperficte , quae magnae quidem pressioni cedunt, figuramque mutant, at eam postmodo non recuperant i alia sint Flexilia, quaein flecti Melongari possunt ita , ut, nisi magna vi adhibita , frangantur et alia Rigida quae, si flectere conemur, rumpuntur . Cum autem cola aesio ex attractione pendeat, hinc affectiones illae ab attractione, tamquam a priniaria causa , proficis
scuntur. Denique eum ex mollibus dura , ex flexilibus rigida , vel viceversa, eadem fieri corpora posti, naturae phaenomen ostend nt, hae de causa assectiones hae sunt cuidam corporum status , quos successive possint suscipere, quin naturam amittant
XLIII. nrmitas , a Fluiditas sunt contrariae corporum affbello nec ex quarun prima fit, ne corpora aut dispergantur , aut illivant, aut valorum , quibus includuntur, figuram induanta ex altera vero fit , ut sibi relicta e pora dissuant quoquoversis, ciuiuscumque visis figurae sponte veluti sua sese accommodent Male autem Cartesus enset eorporum fluiditatem ex neeessario, atque essentiali minimarum particularum motu , firmitatem contra ex particularum quiete formaliter esse. Quare eum nulla satis valida ratione assiduus ille filii lorum omnium motus possit ostendi rationabilius ad particularum figuram , inaequalemque attractionem , d cohaesionem cum Nevutonianis est recurrendum , dicendumque adeo fluidam particularum figuras esse rotundis, ac minimum propterea inter sese eontactum, minimamque cohaesionem habere inde fiat, utin facile effluant, atque initieceps ruant fluida, de
facile vasorum figuras induant contra vero firma corpora eas particulariam figuras ha- bere , ut magnum contactum, magnamque cohaesionem habeant . Haec de fluidis naturalibus. Ceterum artifici em fluiditatem, cuiusmodi est, quam metalla per liquefactionem, At fusionem acquirunt, ex perturbato Gler: que particularum motu per lanis vim producto pendere, viris concedimus. Denique fluidorum quorumdam tenacitatem , ac viscositatem ex non nihil oblonga particularum figura, atque maiori aliqua cohaesione eis desumendam , putamus XLIV. Opacitas est ea quorumdam orporum dispositio , dixis et O , ex qua fit ut ad lucem transmittendam non sint aptara Divbaneitas, sive Peliacidita est contraria aliorum affictio, ex qua lucis radios transmittiini ita, ut ultra posita eorpora cons Nci possint. Porro si pellucida eorpora praecise speetentur, prout ad lucem transmittendam sunt apta , pelluciditas exsororum ad rectas ferme lineas communicantium dispositione videtur repetenda cum Aristotele in robi. Seca. LI. cum Grifcncto carrisi , aliisque; sin autem, prout ad lucem refrangendam, et attrahe udam aptaiunt, spectentur, ex eo repetenda videtur eum V tono, quod eorum partus inter
13쪽
stantiae quod ad densitatem diversae repletione videtur eum eodem diston repeti posse. XLV. Elamesia assectio est, oersitani orpora , o rimantur, in pristinam
deinceps figuram , pristinumque uatum , remota compressione, sese restituunt. Ea vel perfecta est , ae tunc vi , qua sese restituunt corpora , est aequalis vi, qua coni primuntur i vel est imperfecta, ae tunc eompressioni par vis restitutionis minime est. Constat autem , nullum ferme esse notum corpus, quod elasticitatem aliquam non se beat, infinitos esse propemodum in eo moribus elasticitatis gradus. Jamvero et terii causa non ignis, non aer non materia subtili , neque adeo vorticuli illi a P. Meetiero conficti, ob quod eommentum praemio ab Academia Parisiensi donatus fuit, esse possunt sed rationabilius pro elasti eorum restitutionis causa assignatur minimarum particularum attractio, quatenus scilicet per compressionem a suis naturalibus contain G:bus, ae positionibus paululum remotae ad eosdem contactus, ac positiones sese a trahentes redeant magna eum celeritate. XLVI. si nium ex phaenomenis Wobservationibus constat, corpora omnia ἰPraesertim vero Heterogene iugiter perspirant, adeoque perennia ex ipsi essi uvia
prodeunt. Hinc corpus quodlibet propriorum effluviorum Atmolpitier quadam circumdatur . Porro haec e filaviorum avulsio, emissio, atque vibratio, cuni fieri nequeat sine causa aliqua particularum cohaesionem superante, videtur commode repset posse ab igne corporibus intermisi, Id quod ex eo vel maxime patet, quod aest iis tempore maior sit corporum perspiratio, effluviorum copia . illud denique ea perenni hac effluvior ii emissilone consequitur , corporum, quae perspirant , particulis assiduo aliquo motu agitari XLVII. Electrisitas, quo in statu Corpora ferme omnia, si per pauca excipias, po aiuntur per Collisionem , Perfrictionem Rotationem m. mira illa luminis, Aurinctioriis, succussionisque phaenomena exhibet, quae nostra hac aetate Physieorum dili-gontiam, Momnium admirationem excitant. Atque alia quidem Corpora sunt Electrica ex origine , adeoque vis Electricae e Cctus edunt, si certa ratione agitentur , cuiniusmodi Vitrum , Sulphur, Ceram Hispanicam licem minime mollescentem , aliaque huiusmodi esse Constat alia autem per Communicationem, Contactumque cum ele
ctricis ex origine Corporibus fiunt electrica . Porro, si quid hae in re, quod a probabilitate non longe absit, dici potest, arbitramur, Electrieitatem provenire ab ignea
Sulphureaqtie materia subtilissima Corporibus immista, eaque circum ambiente ex cuius agitalione rotationes, vibratione luminis , Attractionis , . succussionis pbin nomena declarari possunt.
VIII. Uatensio penetrabilis, Mimmobilis, in qua Corpora existunt, e quam
relinquerent, si in nihilum redigerentur , spatium absolutum dicitur. Extensio aut in haec neque recte Corpus cum Cartesio , neque sub Ilantia creata aliqua cum Hschenbroe i , neque cum Leibnitio ipsa sola Corporum Coexistentia, S ordo;
Sed potius extensio quaedam negativa , ac spatiosum nihil, uti Anglistinus loquitur. eum GaDuto, LOMO Keillio, aliisque Communiter dici debet. XLIX. Hine falso a Cartem, a Lesbisitio , nec esse, nec concipi posse spatium
inanes, sive omni Corpore vacuum dicitur tum potius naturae a praesertim circa motum localem , haenomen satis suadeant is dari is necessarium eis spatium vacuum saltem disseminatum Proscribendus pariter a natura est ille aeui horror a Vete ribus confictus cum ea, quorum Causa qualitas illa introducta est, pilaenomen ,
Atilliarum, Syringis, risis irrigatorii, Siphonis&e per aeris sive pressionem, ς interium , perque alias nota Causa explicui possint, ac debeant iis iod
14쪽
L. Dd insolutum spatium sit divisibile non in eo est , quod possit vere una eius me, alta divelli , eum id spatii absoluti immobilitas non patiaturi sed vel in eo
est , quod in spatio nulli divisionis termini Concipi possint, vel in eo , quod in ipso partes infinitesimae, ac decrescentes in infinitum Concipiantur . Repugnat etiam in spatio puncta minima , de indivisibilia concipere cum repugnet spatium, quod exte sto non sit . .
U. Absolutus Corporis locus, stipatii absoluti quantitas a Corpore occupata, de
cum qua Corpus commensuratur, extenditur Relativus autem locus est cert habitudo , ac relatio quam unum Corpus ad alia in spatio absoluto coexistentia Coria pota habet. Hinc non recte a Cartem 'baultis dicitur , loeum Corporis relati.
vum , seu situm nil aliud importare, quam solam ejusdem superficiem, qua clauditur , di finitur.
DE MOTRl CIBUS CORPORUM VIRIBUS.
III. UM vim Corporum nominamus , facultatem . proprietatemque ipsis natu ratem, atque innatam intelligimus , per quam ad certo , suaeque naturae e senos essectus producendos sint apta . Porro oum Corpora inanima sint Causae necessariae, inertes, atque adeo ad agendum determinatione extrinsecus recepta indisgeant hinc ponenda in ipsis ante omnia est vis inertiae passiva ad persevςrandum in
natu suo vel movendi, vel quiescendi, vel alio quoeumque , donec ab externa vi ad status immutationem determinenturo huiusmodi autem vis recte a Mistono Principium sum latus dieitur est enim Impotentia quaedam ad statum, in quo semel posita sint Corpora, per se immutandi, IndiGrentia passiva ad varios successive
natus ex Actione externarum Virium suscipiendos , . . LIII. abent praeterea Corpora vim resistendi externis Viribus Conantibus statum proprium vel Motus , vel Quietis immutares eaque resistendi vis est Massae Corporum proportionalis . Hinc etiam , licet secus Occasionalista sentiant , ponenda est in Corporibus vis tum Adive Motrix ad communicandum scilicet motum aliis Corporibus, contra quae agunt, tum Passive Motrix ad coneipiendum in seipsis motum ex determisenatione extrinsecus recepta . Nec enim Motus ita ab uno Corpore in alio produci potest , iit, quemadmodiim Carisus censuit, vere Notus ex uno in aliud Corpus transeati Sed Motus productici velocitatis communicatio pendet a Naturae lege', ut , gente uno Corpore in aliud, cogatur hoc aliud , nisi quid obstet, Motum suum producere , sive Decessise in commu mutare locum, O quidem tanta energia , O Meitate quaesit proportionalis sim corporis determ antis LIV. Praeterea Motus, velocitatis eommunicatio non peragitur sine ullo vero accuratoque contactua quin propterea sit saltus in natura pertimescendu is enim sit huicis saltus timora eum haec Motus e velocitatis productio , atque communicatio consistat in ea indivisibili actione , qua unum Corpus in aliud agit velocitas
non sit una quantitas ex partibus realibus, distinctis separabilibus conlians, sed sit sesa energia quaedam ad percurrendum certum spatium certo tempore, quae energia ab uno Corpore in alio vere non producitur, sed tantummodo deteresinatur seu ex-
eitatur pLX. Denique quod Corpus, accepta determinatione , moveri creat , sive,
tum continuet suum: non ex ullo absoluto impetu impressis , neque ab aure ad 'ergum Corporis recurrente, neque ab Hiluviis a proiiciente, vel impellente emanantibiis, sed a sola vi inertiae provenit, ex qua scilicet Corpus statum Motus, in quo reperisur, amittem ninuit m exterra vis ipsum ab illo statu removeat . .
15쪽
LVI. capiente Aristoteles lib. . de Physie Aud inspit, cum Ipsa natura Motus.
o quietis, Mutationisque pν incipium sit nostra autem doctrina sit de narum non lateat nos oportet, quid nam δε motus: nam si ignoretur ipse motus naturam etiam ignorari necesse es Apin autem motus localia definitio est , non, ut placet Cartesio τ, anslatis corporis ex vimia e-- , quae illud immediate contingunt , in vicinianis aliorum; sed potius bare ab aliis rerem, fucina, O c tinua uel mutatio secu-dum aliquam directionem. LVII. In Motu Velocitas δε antitas consideratur. Motus velocitas est vis Μο- tricis energia ad datum spatium certo tempore percurrendum i quam ob rem spectari potest tamquam relatio quaedam, quam habet spatium a Corpore descriptum ad templis intero elapsum. Atque hinc dignoscitur velocitas dividendo spatium descriptum per tempus in eo describendo sputo insumptum . quantitas sive Mumentum Motus , dignoscitur ducendo velocitatem in Massam Corporis . mando enim movetur Cor
pus singulae eius particulae ex quarum coadunatione resultat Mara , eadem velocitate moventur . Atque hine comparandi Si duo Corpora habeant inaequales magas aquales velocitates , momenta duorum Motuum sequentur rationem massarum Sin habeant aequales Massas, isqvi te velaritate , momenta Haem velocitatum sequentur. LVIII. Raas 2 -tinus assignat, ae demonstrit, motus leges vere In natur loeum habent. Harum prima est i Omne eorpus perseverat in statu fu quiescendi, vel movend uniformiter in directum nisi quatenus a viribus impressis euasur flatum illum immutare . Rectissime a nam ex vi inertiae fieri debet, ut mireat corPus per seir. sum, in quo semel positum est, u immutare, ut semel ahceptam diremonem constanter retineat. Alier lex est et Mutatio motus es semperproportionalis .i more ei impressa, o fit sempe secundum rectam lineam fecundum quάm vis illa imprimitur Cum enim agentium necessariorum effectus sint semper suis causis proportionales , fiat necessi est, ut motus augeatur , vel minuatur pro ratione vis in corpus agentisa ac deinceps cum motus sui directionem fibi corpus nequeat acquirere, nisi a vi impressa per directionem aliquam impςllatur, per illam lineam moveatur necesse est, Reyndum quam vis imprimitur . Tertia tandem lex est i olori Miraria femper , aequa, lis est reactio. Lex ista immerito ab nonnullis impugnatur, quasi vero nullus laturus esset motus, si actioni unius corporis esset aequalis alterius corporis reactio. LIX. Cum leges , quas artesius statuit pro mutuis corporum collisionibus , Acconfictibus , in ea ipsius opinione nitantur, quod motus nec de novo nascatur, nec pereat unquam, tamquam aliis ni te principio nequeunt admitti mine iis congrent in collisionum legibus tum pro orporibus mollibus , tum pro elasticis stamdum est, quas Vallisius, ω renus primum , tum verus Hugenius illustravit, iromulgavit. Nec tamen animus est , aut otium illam non admodum ad res physicas utulem quaestionem de virium activarum aestimatione attingere, vel dirimere. . Refrangitur motus, vel reflectitur . Refractio fit, quando corpus solidum idit certa elim obliquitate in suid superficiem, quo eas ita corpus per fluidum, moveri pergit, ut vel ad perpendiculum accedat, vel ab eodem recedat. Mutatur tamen refractio in renexionem , si incidentiae obliquitas maxima sit . Motus reflexio habetur , quis do corpus elasticum incidit in obstaculum elasticum is immotum quo ea su vel per eamdem ferme lineam regreditur , si perpendiculariter incidat , vel regreditur per lineam facientem eum prima an ulum , si oblique incidat, ita ut reflexionis anmlus sit quam proxime aequalis ne ito incidentiae a quam proxime, inquam
neque suun illi duo insuli in is remini con ututione ex M. ac geometrice qualo
16쪽
γeperiuntur . Porro id experimentis tum ab allia, tum vero a Ollitis allatis patet, Orporum elasticorum , maxime si rotunda sint, superficiem in incidentia comprimi, moxque restitui; unde reflexio motus nascitur; atque ex eo etiam est, quod corpora mollia motus sui reflexionem non priuaturi; quia scilicet eorum superficies post compressionem non iterum restituuntur
DE VI GRAVlTATIS, ET DESCENSU GRA UIUM.
L 'TActenus de motu ab externarum eausarum actionibus proveniente iam L A de interna gravitatis vi, qua eorpora ad descensum lin suum centrum urgentur, agendum est . Rem porro hic in corporibus circumterrestribiis, S sublunaribus considerando , satis , superque jam patet. im gravitatis versus terram , eiusque centrum inessu his corporibus omnibus, eamdemve es tutensive in omnibus corporiribus , eorumque singulis partibus, licet non sit in omnibus idem pondus . Licet a tem terrae globus non exacte sphaericus sit, sed Iuxta recentissim observationes sphaeroidalis figurae oblati tamen lineae gravium descendentium tamquam ad unum , idemque terrae centrii terminatae is sensibiliter rectae , terraeque superficiei perpendiculares sine ullo sensibilis erroris periculo spectari possunt, ac debent LXII. Gravium descendentium velocitas est uniformiter accelerata, cita qui dem , ut spatia ab eodem M vi descendente descripta sequantur velocitatis rationem , re sint inter se ut quadrata temporum , sives, quod idem est , in duplicata ratione temporum , ac denique aequalibus temporibus percursa spatia sint inter se , ut series numerorum imparium ab unitet numeratorum . Quae quidem ex observationibus Galilai, Grimaldi, lucioli , Hugenii, 2 euvioni , aliorumque communiter ita constare arbitramut, ut nolimur inutilem quisbonum moram super rebus sitis explo ratis suscipere. ui mod autem ruereti ,rae Gali us a priori tantum ratiocinantes post rant , gravia omnia , medii resistentia sublata, licet inaequalis sint massiae , inaequalis ponderis , inaequalis voluminis , ex eadem altitudine , tu eodem tempore decidentia aequali celeritate esse desceo sura, id jam eXperimentis in vacuo BOyliano a Pto-- eaptis sedciente constat . secus tamen res in aere accidit nam ex eius resistenti fit, ne corpora omnia ex aequali altitudine in terram aequali celeritat descen dant; praetereaque sit , ut descendentium gravium velocitas tandem ad aequabilit --tem reducatur, quemadmodum ac tumui , c 'ericis, Atque alii expertinentis
LXIV. Praeterea gravitatis vim in aequalibus a telluris centro distantiis esse pro portionalem quantitati materiae selidae variatis autem ab e sm centro distahitis vim gravitatis etiam variari ita , ut augeatur, vel decrescat in ratione racsmea . implicata distantiarum , seu, quod idem est, in ratioη inversa quadrint dista'riaruma manifestum iam est ex observationibus , ae demonstrationibus m cnii, ac, ψωμ, itaut hac de re dubitandum minime videatur. . LXV. Deniqtie si recte omnia gravitatis phaenomen , ac leges perpendantur, fa- esse, instare potust, gravitatis caussam non esse unam causam mechani cani, quae scilicet pro materiae solidae quantitate non agat minc neque ab ullo Graice cantem o, sive iuxta primam cartesii vpothesim 4ve iuxta Vorticum reformationem a Maim, branchi , Hugenio , Gamaches , aliisque factam et neque ab eis uviis terrae niagnetio cis , ut visum est Gus ηdo , gravitas pendet sed a principio immecbani ex univcrsidi materiae attractione apte deducto est potius repetenda
17쪽
DE DE s CE res V PER PLANA INCLINATA; AC DE PENDULI s.
VI. Tradem eorporiam gravitas est, quae in ipsa per planum inclinatum deste dentia agit eaque ad descensum determinat; quidem iisdem aeeel , rationis legibus, quae in libero descensu observantur a Porro in Corporibus per planum inclinatum descendentibus gravitas absoluta eam habet rationem cum gravitate relativa, ut tae relatio gramitos ad Miktam , ut Etitudo tot ad e,sdem ungitudinem LXVl I. Ex eadem similIter gravitatis vi fit . ut pendulum corpus circa suspensi ni punctiim moveatur , oscille atque itus suos , ae reditus peragat ea iundamentali lege, ut tempora sciliationum sint inverse ut pendulorum oetitudines adeoque in eadem a centro terrae distantia pendullam maioris longitudinis tardius ostillet,
quam pendulum minoris limgitudinis, ita ut tempora sirimum siluari---μι
sub duplicata longitud in ratione LXVIII. Pendulorum autem oscillationes per minimos circuli areus , licet inae qualco, esse quod ad sensum Isochronas , ex obstruationibus, de Chales , Picardi Majrani, aliorumque conliat, per arcus vero cycloidales esse aceurate Isochronas
deprehendit venis . Denique eorumdem oscillationes aeternae serent, si nullae egeneexteram ausae ipsorum motibus resistentes
DE MOTU COMPOSITO, AC UIRIBUS CENTRAELIBUS.
LXIX. otu composito rei dieitur corpus, quando duae vires ita in ipsum II A agunt, ut neque conspirantes sint, neque oppositae , ita compositae , quatenus stilicet eorpus utraque impellit ita, ut linea directionis unius neue datum
angulum eum linea directionis alterius . Porro I. si duae vires compositae constantes sint, non variabiles , corpus motu suo describet diagonalem alicuius parallelogram- mi, inuidem eodem tempore, quo alterutrum ejusdem parallelogrammi latus vim alterutram exprimens percurreret atque ea diagonalis vim ex duabus compositam exprimet . a. si idem corpus urgeatur duabus viribus inaequaliter accelerantibus, aut duabus, quarum una sit variabilia, altera ii semis, illud e pus lineam aliquam curvam motu composito describet. LXX. Hinc virium centralium, motusque ei rea centrum leges a Keplero , ac Ve-t o illustratae profluunt . Nam eum fieri debeat , ut corpus quod Leentripeta
ad centram tendit, centrifuga a centio repellitur, de ribat lineam inquam curvam Hrea centrum sequitur i. eorpus, quod circa centrum per lineam eum ammovetur, describere, seu verrere areas temporibus proportionaster a. si eorpus unum circa aliud desMibat areas temporibus proportionales, &rri vi centro a ad illud
LXXI. . inc etiam motus corporum proiectorum per lineam vel parallelam, ves liquam horizonti terrestri determinatur . Corpus enim ita proiectum non rectam , sed curvam lineam motu suo describet atque hae linea in medio non resstente, Hii vacuo futura e tειαν-- .spino ui ut Galilaeui, semero , aliique marantis
18쪽
XTI Q Tatio est ea Musa sic pars, ex qua , quo pacto rem uiae cis . i.
o aequilibrium , in potentiae actione resillantiae moliri obtineatur, edo cemur . ha his principiis innititur et Nempe, quod resistentia , atque potentia tune in aequilibri sint , quando earum eleritates fuerint reciproce ut ponderaris quos duo corpora simul unita sint in aequilibrio, quando eorum pondera fuerιnt reciproce ut distant ae a suspensionis puncto , vel a centro moti Facto deinceps aequilibrio. dabitur resistentiae motus, si potemve distantia augeatur. L III. in maestinurum artificium , visque descendit, quae ves simplices, vel compositae sunt atque omnes ad septem reduci possunt saltem nos septena tantum consideramus, nempe vectem 4 axem in Peritractis , inbuam , Oras dotatas , plona nclinatum , ochleam euneum.
LXX Iv. Vinii vis in eo est, quod eius ope facile fiat inter potentiam Sc resistentiam svulibrium, inoque aequilibrio finite Mineeps re nil moveatur, si
augeatur potentiae distantia ab mmmoralis inrito autem vectis virtus dicitur infinita, cum augendo in infinitum distantiam moveri possint cuiuslibet magnitudinis pondera . Atque id quod ad primi secundi generis vectem maxime valet nani tertii generis vectis tunc solum inservire poterit, cum potentia de te fuerit nuior quam resistentia. LXXV. Ex priini generis vecte axeos hi Per orbis virtus apte repetituri, sive esus Cylindrus sit Horizonti parallelus, sive sit eidem Horizonti perpendicularis. In hac autem machina potentiae celeritas exprimitur per circulum talis descriptum . celeritas vero resistentiae per ei reulum , qui a Cylindri semidiametro describitur 1. VI. In Trochlea , quae Monopastos dieitur , vires Potentiae proprie non ad
gentur . Eius tamen vires augentur in Pol astis, ita ut in D pasti duplo, in γυ- ρ - triplo in Tereamini quadruplo se augeantur potentiae vires. c. re v.
gendo rotarum numerum augeri potest potentia in infinitum LXXVII. Rotarum dentatarum virtus ex eo est , quod in iis tum potentiae , tunire sitientiae celeritas pendeat ex dentium numero , ita ut resistentia sit ad potentiam ut, erui dentium in rota majori ad numeram dentium in rota minori. in aucto rotarum numero ita potentia augeri potest, ut mirum non videatur, quod P. De L .nis demonstrat, posse scilicet per rotas dentatas totum terraqueum globum , licee ex auro solido compaetus esset, attolli. LxXVIII. utilitas ex ea veritate descendit, quod gravitas respe.
Mira corporis in plano inclinato sit ad gravitatem absolutam , ut est Ititudo plani adinae congitudinem, adeoque huius machinae ope corporis resistentia orta ex gravitato absoluta minuitur mare si eorpus sit vel attollendum, vel substentandum, ne in Praeceps ruat, eo facilius vel attolletur, vel stinentabitur, quo minor erit plani
altitudo. rLaxIT. Cunei vis , ad quem plura artium instrumenta , ut cultri, Scalpelli, Cla vi, secures Oe reducuntur, ex plani inclinati vi descendit. Hinc quo maior est
ἱζά..: i λ α μμ his subtilitas, eo etiam est potentiae vis maior ad corpora LXXX. cochlea vim niam desumit ex resistentiae adnexa eylindro eeleritate cita
gnata per celeritatem Spirarum, ex celeritate potentiae Asanubrio applicatae in Propter magna eius virtus est , ita ut Cochleas multiplicando possint ingentia pondera vel deprimi, vel attolli, adeoque potuerit Hieremias Lemonius Roterodamensta vim mitra, terra pumis attollere, ut refici fundamenta possunt.
19쪽
L X XL T drostatica fluidorum pressionem , aequilibrium, motium resisten.
R iam considerat . Atque in primis Fluidorum Homogeneorum particuislae ita in se mutuo premionem exercent , ut in vase contentae sese quoquoversus , aequaliter premant deinceps autem eorumdem fluidorum pressio in vasorum Olindria
rum, rari alicori ci dis exercita est ut vasis tandini perluidi altitudinent inultiplicatum. Atque hinc et si tum vasorum fundi, tum sui rum altitudines suerint aequales , erunt pariter aequales pressiones a si fundi fuerint aequales, Maltitudines
inaequales , pressiones sequentur rationem altitudinum is si fuerint fundi inaequales se altitudines aequales , pressiones sequentur fundorum rationes A. Si tum altitudines. tum fundi fuerint inaequales erunt pressiones coniunctim ut altitudines, S fundi o II momogeneorim fluidorum aeqWilibrium ita perficitur, ut in vasis, qtubis comminicantibus ea ni Muilibrio sint ad eamdem altitudinem catque hinc ficile deducitur I. Fieri non posse, ut aqua altius unquam ascendat in tubis amplioribus quam sit altitudo loci, ex quo descendit a. Unde proveniant fontium tum naturalium in montium quorumdam verticibus, tum artificialium laetus 3. Cur aqua, aliique liquores homogenei in vasis ad libellam sese componant ita , ut superficiem horizon aliter planam moent . Denique e eodem principio est, quod aquae maris ita circa terrae , in quod gravitant, centrum disponantur, ut mare convexam superficiem nan ei se debeat. LXXXIII. Heterogenea porro fluida in vasis, aut tubis comniunicantibus tunc in*qnilibrio sunt, quando eorum altitudines fuerint reciproce ut specima eorumdem gramitates . Hinc suspensionis ercurii in Tubi Tu meis ιν causa repetitura subsidere enim Mercurius in Tubis ad eam altitudinem debet , in qua eum aere ipsum sustenta te aequilibrium fiat . mire eum nec in omni terrae regione, nec omni anni tempore eadem sit aeris gravitas, debet consequcnter accissere, ut non ad eamdem ubique,e omni tempore altitudinem Mercurius in iis Tubis aspargat i LXXXIV. Legum , quas suida in Tubis amplioribus constanter servant, nulli feris me in Tubis, qui ob exilitatem capulares dictantur quorum diameter sit lim Paria μῆ- ra et , eoque munior, obieci ndant. Imo tam mira sunt tum pro Tuborum capillarium tum pro liquorum in iis ascendentium diversitate phaenomen , ut nemost, qui arcanam naturae vim non admiretur . Porro nisi ad universalem materiae attractionem recurramus , frustra phaenomenorum , quae in Tubis Capillaribus deprehenduntur . eausa vel ex inaequali aeris , aut materiae subtilis pressione cum artesianis
aliisque, vel ex adhaerescentia liquorum adactorum latera cum Ist , orem, cadi.
LXXXV. Pro diversa specifiea gravitate fluidorum , a solidorum corporum L erta sunt inter eadem aequilibri leges. Nam I. Si corpus solidum fuerit eiusdem spe-ςfica gravitatis , a fluidum, cui immergitur, consistit illud in fluido, pondusque amittet suum . 2. Si solidum habuerit majorem specificam gravitatem , ad vasis fun- him deseendet, .sui ponderis artem aequalem soli.utuagonistae vidi deperdet aD seni'ue si minor saerii perifiea. Vidi gravitas, tune solidum supra suidum innotabit tanta sui parte, ut fluidi pondus sub volumine partis immersae aequetur ponderi otius solidi. Ex his porrovissimi ratio, ac modus potestin determinandae diversO-νum uidorum, solidorumque specificae gravitatis, dignoscendi, an suida sint compressibilia is explorandi , an lieet tota solidi moles sit fluido incisice levior . umes singulae eiusdem partes sint fluido specifice graviores,o faciendi es ms, ut
20쪽
LX VI A R est fluida illa, ae subtilissimarum partium substantia , quae rara Lx queam rumum quoquoversis ambit, eiusque Ara Oobieram brmat.
Uret autem Atmosphaera vaporibus, & exhalationibus ex tellure assiduo emanantibus xbundet, tamen aerem ipsum esse sui generis corpus, atque a vaporibus , exhalatio isnibusque diversum , facile nobis ex rationibus a BDile . Halesio, Mussebenbroe esime adductis persuademus . Quo usque porro Atmosphaera a tellure attollatur . eplerusia Galious , Muristra, de la Hire ' Hallejus variis adhibitis methodis quaeritarunt .
At adhue sub iudice lis est. Nihilominus magna eum probabilitate in . Hir-Iejus, eam supra telluris superficiem ad vel is Leucas gallimis ascenderes, oster, dum . mod si certo demonstriitum esset , iam non uso ad Lunam , ut quidam autu .
LXXXVII. Tres in Atmosphaera regiones distingui solent quarum prima , quae non multum longe a terrae sirperficie protenditur , densior est, gravioribusque vaporibus,m exhalaitionibus scatet i secunda puriore, rariore aere, ac subtilioribus vaporibus, & exhalationibus repletur i tertia denique longissime a terra est , in eaque subtilissimus, rarissimus est aer In Atmosphaera praeterea Hrmantur Nubes , Ne bulae , Vix , Grando , quae inteora que , umida dici solent & Stella Cadeκ-tes , Capra fallantes, senes fatui , Fulgur , Tonitru , Fulmen , quae dicuntur Meteoiso ignea de Parbelia iurones , aras eleue , rides , quae Meteora lurida appellan- tu i dehiqite ventus ex aeris motu est, sive potius est ipse aeris motus secundum alio
quam directionem in LXXXVIII. Aerem autem Atmosphaericum gravitate , ae pondere esse praeditum, non solum ex naturae analogia , sed etiam experimentis tum Machinae Boylianae , tum Tubi inflexi a Paschalio excogitati , tum suspensionis Mercurii in ubi Torrisellianis, euius suspensionis causa in aequilibrio inter aerem, &mereurium apte repetiis tur, tum aliis ab Hombergis, ueti dictis patet. Non semperitamen, necubicque idem aeris pondus deprehenditur, ut ex Baro pii observationibus constat . . porro ponderis variatio in primis pendet a maiori, vel minori vaporum 8 exhala..tionum eum aere intermixtarum copic deinceps etiam a diversa ventorum sive verisiteat istilicet, sive obliqua directiones denique ex diversis Atmosphaerae altitudiniis hine enim fit, ut quo altius a tem superficie ascenditur eo magis ercuriuo in Barometro deprimatur, atque ita quidem, ut iuxta Hallei, capi , in Nolletu observationes, singulis Ia perticis a terra ascendendo una linea descendat Mercurius LXXXIX. Mira est etiam aeris compressibilitas , dilatabilitas, Melasticitas quarum proprietatum phaenomena praeclara exhibent Ἀοliana Machina , phialarum Misaedrarum, ' Mi M. Miaque huiusmodi experimenta, observationes . Ad aeris autem expansionem, atque elasticitatem hiducendam. Misendam marini eaalor valet, quo ita aer expanditur , de dilatatur Put vis, quaru expandit , restite pro ratione caloria dc suae mas . . .
XC. CGnis effectus ertissimi sunt ealor corporibus aliis inductus, lux corporunt tum fluidorum, tum firmorim dilatatio quoquoversus aequalis, at pro dii