Oratio inauguralis de jurisprudentiae dignitate ... Antonius Matthaeus

21쪽

admirando excellenti ingenio , id appellatur subtilitas Prosecto, si roges, quid est ergo subtilitas Abibunt aut taciti, quia sunt ignoranteS, aut respondebunt vix aliud, quam subtilitatem esse, quicquid

ipsi non capiunt, aut ut ostendant etiam subtilitatem ingenii subtilitatem esse, cui ratio repugnat mores Rutem non aliter jus Romanum admittores, quam luatenus non est id rationi contrarium. Et hi quiem videntur ita loqui verissime, sed revera nihilominus jus constitutum evertunt, dum per rationem intelligunt, quicquid est ipsorum opinioni contrarium. Et hinc omnes illae lachrymae, dum unum idemque ab laoc existimatur rationi conveniens, ab illo contrarium, prout hujus aut illius perversissima ratio id potest percipere. An non hinc etiam reperiuntur decisiones tam variae Quod vivamus non

jure sed ingeniis judicantium p Quod non omnia

ratione, sed hominum opinione videantur constituta An non hinc illa verba non itast con nutum, tadebet constitui An non hinc apud veteres Theodorus 'δphilosophus furtum ksacrilegium, stuprumi adul--.ικα , terium arbitratus est licita An non hinc apud Persas, λη'&apudTurcas adhuc hodie rem habere cum silia non '' videtur illicitum Siquis velit dicere,adduci id perpera, . ,αι τουτων quia nemo non videt id rationi contrarium 'oncedo, μ sed apud Persas, apud Turcas adhuc hodie Videtur, i diues . id summopere rationi conveniens, ut is,qui seVit arbo in Aristippo rem primus etiam illius arboris fructus percipiat. Ni-: hil est tam impium, nihil tam scelestum, tam foedum 'aut atrox , quod ratione defendi, aut excusseri non

possit. An non hinc fit inprimis , quod tam musti sint hodie, qui abutuntur ratione sua, qui non dicam bonis literis,sed jure Romanorum vix salutato a limi

22쪽

ne cruda aci huc studia propellunt in forum. Siquis velit dicere Professorum haec culpa est qui rudes imperitos ad examen admittunt,4 admissis dant testimonium nullo facto discrimine, non animadvertit, quam non sit hoc totum Professorum in manu. Siquis dissentiat, i imperitum ab examine rejiciendum existimet, erit alius , qui putabit admittendum nihilominus , in cujus sententiam si plures discesse rint ex Profesibrum collegio, quid aget dissentiens Vincunt semper in collegiis plura sum agia. Et illi tamen non peccant, qui admittunt nihilominus. Quid enim proficerent, si petentem repellerent, si vellent esse moros, admodum rigidi An non passus repulsam conferret se in Galliam, aut

in aliud Athenaeum ad impetrandos honore. An ita jamessicerent, ne rudes imperiti crearentur Doctore. Culpa eorum siet , si conspirarent Academiae, Mneminem, nisi doctum, peritum admitterent. Iam inprimis est culpa corum , qui hostes sunt literaturae, caeterarum bonarum artium Culpa parentum est, qui nolunt suos liberos severa lege proficere Culpa eorum est, qui juri Romano non

eam exilibent reverentiam, ut causam semper ex eo decidendam existiment, si statuta deficiant. Id autem cum jam olim studentium animis prorsus insederit,jusciVile nimirum, cum Venerunt in forum, non attendi magnopere. Quid opus est, uni, ut multum Vexemur tam inutili studio Quicquidjam discimus dediscendum est iterum, aut saltem non crit usui Dimissi a Profestaribus adhuc nihil profecimus. Incumbendum est praxi, discendum, quod obtinet. Quasi Vero, praxin Profestare non doceant. Quasi praxis quicquam sit aliud quam juris scientiam applicare negotiis. Jus autem quicquam aliud quam id quod continetur aut in jure Romanorum, aut proVinciarum,aut urbium, aut regionum statutis. Sunt tamen tam ignorantes. Sunt tamen tam stulti tam in

periti, tam satui, ut per praxin nihil aliud,quam modum pro

23쪽

cedendi intelligendum existiment, exemplo propterea perniciosissimo studiosis autores sunt neburi datur operam simul etiam formulas procuratorum excipiant. Quasi vero sint practici, qui noverunt tot

formulas. Quasi vero sint practici, qui habent & litigandi Ragendi peritiam. Multi sunt rustici, qui laabent illam peritiam, ergo illi sintjure optimo practici. Non solae sunt formulae, mihi credite juVenes,

non solae sunt formulae, quae Advocatum effciunt. Procuratores glorientur, superbiant sormulis Ma-jus aliquid ab Advocato requiritur,in id quod con- cernit ipsius causae justitiam. Quis praxin exercet

Praxin exercet, qui est Iurisconsultus, exercet justitiam. Iurisconsultus est, qui jus est edoctus Ius est vel civile,vel id quod continetur in regionum statutis. Ius autem civile,quemadmodu dixi, nemo satis intelliget,nisi etiam exactissimam totius antiquitatis comparavit notitiam. Quod si pluribus verbis demonstrare contendam, viris eruditisnmis in re minime dubia Iaborare videbor. Addam tantum hoc unicum,eos,qui in aliam discedunt sententiam nescire quidem,quibus

ex fontibus jus civile profluxerit. Quod si ex Romanorum sapientissimi populi institutis, legibus, si ex commenrariis abi, Pauli, Modestini, & Ulpiani fateantur es e profectum, necessario sequitur, ut hoc ovoque concedant et,qui in jure civili non solum cum fructu,verum etiam cum animi quadam oblectatione collocare velit industriam,simul etiam comparandamesta antiquitatis notitiam, ne eandem alioquin experiatur sortunam, quam expertus est olim proavorum memoria Lucas de Penna, quem ausum sine subsidio literarum lonarum artium commentari in Codi. eem, errorum Mineptiarum amaxarium ingentem

appellat

24쪽

. T. ppellavit Cujacius. 3i idcirco etiam Accursum,

holus. quem alibi Latinis Graecisque interpretibus omnibus pr. aeferendum existimaverat semiburisconsultum ap-J 'pellare non dubitat Bariolum autem legum lucer c am δε consummarissunum juris interpretem tumo . cap. tempori nuncupatum , postponendum nihilominus judicavit Accursio , eo quod Accursvis altiusquam Bariolus in caeteras artesd humanitatem penetraverat. Quam Vis, ut verum fatear,excusandi sint veteres, quod inciderint in illa tempora, quibus literatura nondum erat in pretio. Cum enim in Italiam

Vandali, Alani, Hunni, Gotthi, 'Longobardi,homines in rerum pulcherrinarum exitia procreati, patrias suas leges & consuetudines intulissent, studia bonarum artium concesta mortalibus ut usibus divinis pariter ωhumanis servirent,ruere in pejus, foedissimo lapsu ab ista ciere gloria coeperunt desciscere, adeo uid ipsum justitiae templum, quod erexerant assiduis

'indefessis laboribus eloquentissimi legum Antecessores, quos caelo ac aeternae memoriae sua fama transcripsit, per Herulorum sceleratam audaciam, Gotthorum invidiam, Vandalorum contemtum,&insanam Hunnorum Avarumque barbariem squaliorem contraxerit,ac sordidisamam faciem ut nec pulcher rimis consiliis Imp. Lotharii,nec succedentium seculorum diligentisanais studiis plenisanae tandem reparari potuerit. Quaecum ita se habeant omnes,qui jamjuris prudentiae daturi sunt operam, simul literaturam 'umanitatem ne graventur addiscere. Veniet aliquando dies ille laetissimus, quo admissa ad dignitates, consecuti maxima&cxcellentissima virtutum Praemia, cumularissime praeceptoribus relaturi sunt gratiam Irrisit Antonius vir eloquentissimus Ictum

sine

25쪽

formularium, nisi legulejum acutum & cautum Par- lamenta suprema nonnunquam ejiciunt octorum ineptias, nonnunquam omittunt communes senten.

tias, sed quotiescunque se offert occasio, adhibitis mel oribus literis,sequuntur doctrinam in Academiis receptam, dicit Maynardus Senatus Tliolosani Assessor Amplissimus. Quod siquis nihilominus ex forensibus rabulis cum risu haec audiat,in nihil historicos ad processum judicii, nihil ad litem, aut ad causam decidendam vociferetur essiceres, legat apud Μornacium disertissimum sori Parisiensis causidicum, Mosuae..dquam interdum necesse si ut desumaturi historiis

ad litem aut controversiam terminandam probatio. Quam multa citaverint ex veterum monumentis

Ant. Ainaldus, let Martellerius advocati fortissmi, cum Ducis Guisti,&Priticipis Condae causam in foro perorarent eloquentissime. Qi iam ingentem historicorum invexerint molem Lud Buysi

nius laud. Duretus in palaestra forens exercitatissimi in causa quadam celebri inter Duces Lux-emburgium, spernonium agitata. Vidi semper, inquit MornaciuS, hunc moremprobatum Senatui. Cimus tulis verba serio nos omnes revocemus ad animum, omnemque nostram Operam, curam , industriam in jurisprudentia, in literatura, ionarum artium studiis collocemus perpetuum sit quamvis iam tempus sit, ut videtur luctuosismum, quo gravissimum patriae denunciatur periculum, patriae, quae hactenus adhuc forens omnium gentium, omnium nationum oculos in se solet convertere in extra se exteros ob tot bona ingentia.&in nos incredibilem

26쪽

cari. jam jam arsurus est cruentissimis praeliis un1Versus orbis terraru quamvisjam tempus si,quo Galliminantur nobis cladem, ruinam,in supremum excidium; quamvis strepant jam omnia ferro,& armis, micantibus gladiis; quamvis Getria subacta, Transi-sulani subjunctast sub Gallorum imperium Ultrajectum redactum sit ad ingentem vastitatem & vastitatem ejusmodi, ut siquis illud viderit, iisurus sit iterum, Ultrajectum in Ultr edi jam frustra quaesiverit, nemo tamen de patria, nemo de Hollandia,nemo

de republica desperandum existimet. Fuit etiam eversa excisa propemodum superiore seculo Venetorum respublica, cum adversus eam conjurassent non solum Pontifex aximus, Maximilianus Imp. rex Galliarum, verum etiam' hostes&proditores interni, cum praedatorii globi imminerent suburbiis, cum

sumtuosissima praetoria vastaret incendium,cum templum Divi Marci Venetiis sacratissimum quateretur

tormentis,in innumerabilis multitudo dolo suorum civium adigeretur ad necem, respiravit tamen nihilominus, inmersi ex illis malis tandem Dei beneficio, multo gloriosor Et ita Numinis beneficio,vivi spero 'auguror, emerget tandem Hollandia, emerget Belgium foederatum ex hoc calamitoso, luctuosissimo statu, insigni victoria pristinum suum decus recuperabitin gloriam Dei tantum opem imploremuSas41due: ejus enim in manu sunt omnia prospera adversa mortalium. Habemus hostes, sat scio, fortitudine metuendos,&fama terribiles, sed Deus longe bellicosor est, longe terribilior, qui nunquam destituet eos, qui ejus opem ardentissimis precibus non desistunt exposcerc. Qui nobis concessitjam generossima nobilitate fulgentisanaum Principem, clarissimum sydus, micans inter omnes velut interieneS

27쪽

ignes luna minores, praeclarana, Municam spem Rei pub. Maemulum gloriae,qua ejus parentes, summi illi heroes, floruerunt omnium gentium, Omnium seculorum, omnis memoriae facile principes, qui victriciabus armis terruerunt olim maximum potentissimum regem, qui magnificentissimis tot trophaeis erectis Rempub quam acceperant concussam, attritam,&vix ausam assurgere, reddiderunt terribilem& sormidabilem cunctis. Nil jam desperandum prole tot sertium,& virorum insignium, qui licet sit juvenis, viri tamen fortissimi est praest iturus ossicium,& tandem etiam excisa illa foeda, immani Gallorum colluvie triumphabit superbisminum, potentisamum hostem. Sic opto,sic auguror. Et idcirco nihilominus no agamus, quod nos rum est. Invigilemus nihilominus bonarum artium studiis indefessis laboribus. Consequemur iis famam laeternam memoriam.& quod multi non credunt consequemur iis belli Marmorum peritiam , ut habemus exemplum in

Romanorum historiis, quidem satis luculentum. Erat rudis rerum militarium, Mimperitus Lucullus,

sed missus a Senatu ad Mithridaticum bellum studiorum exercitiis iontinuis historiarum in itinere lectionibus bellicosissimus imperator in Asiam venit, qui Roma profectus rei militaris imperitissimus fuerat Testatur id victus,& caesus ab eo toties rex regum Mithridates Testatur id victus iupplex ipsi factus rex regum Tigranes, qui superbissimo tituloscribebat se fratrem Solis Lunae Quapropter hoc agite.

Praestantissimi juvenes Cedant arma togae, concedat D reatin ua . Veniet tandem tempus, quo studiis ablolutis admimi ad dignitates exclamabitis singuli. sua-Vissimos, jucundissimos adolescentiae meae laboresi

28쪽

D. ANTONIUM ATTHAEUM, Collegato nuper conjunectissimum, nunc ex ULTRAJECTINA

LUGDUNO-BATAVAM ACADEMIAM,

Evocatum, cum ibidem Publice perorasset. 19. Janu. Ann. 673.

Um Pylades A Ha fine is Sis limis Orestem ρDeseris Euryalum crine, Nise, tuum Ah reddarimefata tibi, temque sub uηo

Panderejus Latium nos, velut ante, velint.

Trajectum os quoties id pendeta ab ore, Te quo verba supergranHa Leida loquis Leida triumphantomi Curru ut triplice celsam Viderat Astraeam, quattuor, inquit, eant. Automedon quartae, regeret qui rena, quadrigae Deerat adhuc, nec, doctior alter erat, Aut te qui doctiso Avis S nata Parente Progenies magno clariori eforet, Aut sub fero Dux Caesare sortior, o qui Inrgine pro taΜta Caesaris Hector alis, Automedonque venis. Frustra licet ante rogatus, Denique non frustrat magnus in arteo venis Lugdunensem dum sas dicturus ad amnem, Pallada tot, Rhenus quae dolet, ora doles, Semi-necessu Artus Parriar, divulsaque Membra Terrores, gemitus, sunera, tela,saces,

29쪽

squaque tulit ira BodegraVia nupera amma sui jacet a Moerdam Troja cremata suam.

At quanquam pugnante tonant nunc unda solumque Auriaco, Batavis Mars geminatus ades,

Liligerique micant a versa hinc fulmina Regis, Iκde Britannorum lignea afra natant, Arma tamen Laurumque Togae fas cedere, cujus Aurea cum Socio triplicebur. ηα Et jam quantus honos Batavis clarescit Athenis, Sole ubi quadrupliciso nitet una Themis luuis geminum vidit caelo lucescere SolemΘLeidae etiam plures caelitus aio dari. L. an de Gai,

Iuris in Acad. intri Pro e .