장음표시 사용
11쪽
monumenta in edita , & aeri illud Incidendum
denhio cura Vit , & interpretationem amplissmam adiecit e) , quam nos paucis primo verbi S repetere, tunc ve o adcuratae disquisitioni subiicere constituimus ; & cum rationes , quare eam non admittendam esse putamus , expotuerimus , noliram lectorum iudicio submittemus, . III. Putat autem Winhelmannus marmore nostro repraesentari Cassandiae & Agamemnonis caedem, ab uxore Clytaeinlaestra , ct Aegistho peraeia inis . Cum enim Agamemnon rex Argivorum Graecorum copiis , quae Troiam obsidebant , decem annis praeeli et , uxor Clytaemnestra , sola domi relicta Aegisthi , Thyestae lilii , amore flagrare coepit,
atque maritum cum victor ex bello redux factus esset, dolo inter secit. Cum enim Aegi illius eum epulis excepisset, mox cum convivio accumberet , inopinatus in eum irruit, eumque una cum Castandra, Priami filia , quam captivam ex Troia abduxerat , ense percussit . Haec quidem antiquistima Homeri narratio is in , a qua tamen recentiorum poetarum g) , qui Clytaemnet iram cum Agamemnon in balneo corpus curaret , peplo superiniecto caput mariti cepiste , di cum s ubito se expedire , non pollet, eum interfecisse tradunt , commenta discedunt.
12쪽
Cernimus In opere nostro duas figuras, utras, quρο it gulatas , alteram viri, alteram feminae , hanc inhesmaianus credit esse Cassandrae , illam Agammemnonis. Iuvenem striacto gladio Cassandrae ad-santem esse Aegisthum , tres caetero S, quorum pri mri S peplum, quo obtectum fuerat Aegi lilii corpus, removet, alter gentibus residens sublato lapide in , caput Cassandrae saevir videtur , ultimus denique, in dextra parte lapidis ex ara descendetis conlpicitur , socios esse Aegisthi , & sceleris socios . F minam , quae accensa face pone Aegisthum consipicitur, esse Clytaemnestram , quae cum facinus per petratum sit noctu, face lucem ipsi asserat ; alteram
autem , quae peplo obtenso tota fere tegitur , esse Electram liliam Clytaemnestrae . Uetulam illam squae in altera parte exterrita conspicitur , esse nu tricem Agamemnonis , tanti sceleris aspectu horrore percutiam . Ex quatuor illis figuris dormientibus unam quae in lapide relidet non esse feminam felviriam , iuvenem nempe Crestem ; tres reliquas quarum una accensa face ante aram in dextra partet operis humi prostrata iacet, alterae duae in altera parte operis conlpiciuntur , esse ancillas Clytaemnestrae . post epulas vino & somno obrutas. Ingens
illud peplum , quod ex duobus terminis suspentum
cernitur, obtentum eue ex veteri more , quo mulieres a virorum coetu eo arcebantur. Serpentes,cri
nibus Clytaemnestrae aliarumque figurarum inne Aas, esse tymbola irae qua ad vincii clam incende bantur , scenam antem rei gestae esse in portica aedium Agamemnonis , non diurno sed nocturno
tempore . Luobus terminis ante coenam sacrificium esse factum, positos autem eos esse in porticu ad omnatum aedium. Aram cum ramo quae in eXtrema
13쪽
parte operis ad de&tram conspicitur , ese aram , Apollinis cum laurea , quam artifex, quoniam Casia sandra Apollinis sacerdos fuerat, addiderat .
Proposita iam summi viri interpretatione, nam quae ad confirmandam tuam sententiam passim disputat, suo quaevis loco examinabo , iam mihi adcuratiori censurae eam subiicere liceat , in qua ita versabor , ut primum de singulis figuris , tunc de consilio totius operis ex winhe inanni sententia disputationem instituam . Quod ad duas primas siguras attinet, umi prostratas & gladio peremptas, quas Agamemnonem ei se vult dc Cassandram, negare quidem non auiam ,eas per se consideratas Jc unum & alteram repraesentare posse at Vero dicendum esset sculptorem,si eos itaemnxisset , cum in opere suo caelando neque Homeri neque caeterorum poetarum auctoritatem
secutus sit, contra omnem historiae fidem peccasse. Nam si Homeri descriptionem sibi exprimendam sumsisset , Agamemnonem convivio accumbentem b) , si recentiorum poetarum νὶ eum in baia
Deo corpus curantem repraetentare debuisset . Atqui in opere nostro cernimus tantum hominem a
sede sua in terram deiectum & gladio percuitum , balnei aut convivii apparatus nullus conspicitur. Quod si tamen sint, qui hacc ab artificis arbitrio Pendere , tabulamque pro consilio operis ab co in Reeti Potuisse credant , ii velim cogitent , poetarum de Agamemnonis caede tradita ita iam omnium men xibus inhaesisse, ut parum ab iis discedere poΙlet ar tii ex 00 OOg. l. c.
14쪽
tI κ si consilium operis a spectatoribus Intelligi
vellet . Verum his insistere nolo , leviora enim sunt :pergo iam ad ceteras figuras , ex quibus primo i co iuvenis , qui stricto gladio Castandrae corpori adflat , in scenam prodeat . Hunc volunt est' . Aegisthum . Atqui videmus eum averto Vultu ac horrore percussum seminae vulnus inferre , quod quomodo artifici in mentem venire potuis et si Aegi lilium , Calsandram advenam eamque captivam iugulantem , reprae lentare volui siet, equidem non
Praeter Aegisthum tres alii cernuntur viri, quo rum primus stricto gladio Agamemnonis corporiad: iat alter genu bus residens Cassandrae corpUS lapide quodam petere videtur , tertius denique exara descendens conspicitur ; quos omnes comiteSesse vult Aegisthi ac sceleris socios , auxilium ipsi ferentes . Quod si foret , non historiae solum fidem iterum negleκisi et caelator,omnes enim Aga memnonem improviso ab Aegistho solo & Gytaemnet ira opprellum esse perhibent h), sed sic quoque rem suam institulisset , ut te inius nihil esse pollit . Quis enim feret , tres s guras neque nomine neque certo charactere distinctas ita ab artifice additas fui Ι- se , ut primas quasi fabulae partes sustinere videantur λ Altero vero illo , qui stricto gladio ex ara descendit. designari posse Aegili hi comitem, puxilium
ipsi ferentem , omnino nego . υt enim taceam , vix heri potuisse ut operis nostri avetor eum sine ulla iratione ex ara descendentem fecerit, ut taceam fi-
15쪽
puram comitis, ad auxilium serendum irruent Is, eum , quod ad spectus ipse docet, caedes iam sit perasia , caeteri S Omnino non convenire ; quis non
videt, ingrellum omnemque habitum corporis non esse hominis ad opem ferendam properantis , sed submisso gradu ex ara descendentis , seminamque , quae ante aram dormienS conspicitur , ut expergefaciat caventis Quod quomodo conveniret eo miti
Aegisthi λ Quid λ quod ramum , quem Winhelmanisnus , quod infra docebitur , male pro laurea habuit manu tenens conspicitur, quod supplicis et , non hominis ad certamen irruentis . Pergo ad seminam illam, quae anguibus capil-Jo innexis & accenta sace armata Aegistho adstat, quam Clytaemnestram elle vult winhelm annus . Face enim accenta , cum rcs noctu geratur , ea lucem atterre Aegistho,anguibus autem quae & brachio & capillo implexae conspiciuntur , iram horis rendam atque vindictae cupiditatem designari. Quod tamen utrumque locum habere non polIe, ipsa iam figura habitusque corporis docet . VidemuS enim eam non sublata face lucem afferentem , sed face praetensa in Aegisthurn irruentem , non immoto pede restantem , sed minaci vultu horrendoque ingrestu in Aogi lilium pergentem , ab artifice elie exin ciculptam a Quod autem ad serpentes attinet, qui & Clytaemne Itrae & aliorum crinibus innexi cernuntur, iis in opere noli ro iram designari posse , omnino nego. Ut enim taceam pellime lioc institutum esse ab arti lice , ut ea quae ipso vultu corporisque habitu & exprimenda essent & exprimi possent , symbolis exprimeret, praeter Elytaemneliram cernimus duas alias figuras anguibus instructas, alteram illam quae
16쪽
quae eum duabus aliis saxo innixa & somno obruiata cernitur , ubi tamen anguis cum in medio earum delabitur , potius ad omnes tres pertinere vide tur) alteram quae in dextra parte operis humi prois strata dormit . Atqui iram dormientibus tribuere , nonne ridiculum esset λ erat Aegisthus erant comitesiti caesos saevientes, quibus melius haec conveni serit, miseris ancillis , iisque dormientibus, non
Quod denique ad peplum illud attinet, de ter
mino suspensum, quo ex winhelm anni sententia tempore antiquissimo mulieres a virorum coetu a cebantur , nullo sane loco minus apto sculptoreri illud operi suo addere potuisse, cum mulierem impudicam in ipsum maritum saevientem estingeret, omnes facile vident .
f. U. Iis qnae hactenus disputavi patere arbitror, vix
ullam elle figuram in toto opere, quae ex Uinheu marini sententia commodam interpretationem admittat ; iam de figurarum dispositione consilioque a totius operis , quale illud secundum Ninhelma Dum sculptor animo conceptum habebat, pauca subiungam , quo ostensurum me esse arbitror, operis nostri a instorem , si viri summi explicatio admitatenda esset, in figurarum dispositione, omnisque operis idea concipienda ita peccasse , ut eum vix limites artis saluta de dicendum seret, quod tamen ipsa operis praestantia quod nobis reliquit abunde
Quodsi Agamemnonis & Cassandrae caedem ab uxore & Aegistho saeiam effingere voluisset artifex , princeps sane figura fuisset Agamemnon , atque in eo interficiendo & Regillhum di Clytaemne stram
17쪽
sram oecupatos oculis subiicere debu Isset. Quamvis enim Cassandra una cum eo interfecta sit , hanc tamen parum curabat Aegisthus , neque nisi Clytaemnestrae iussu , quae ipsi, quod ab Agamemnone pellicis loco adducta esset, irascebatur, occisa esset. Atqui in nostro opere Agamemnonem quasi neglectum ac soli comiti cuidam relictum conspicimus , Cassandrae enim & Aegisthum dc Clytaemnestram adstantes cernimus , quod quomodo in mentem venire potuisset artifici , si Agamemnonis caedem reis praetentare voluisset λQuodsi porro duo caesorum corpora humi prostrata aspicimus , patet vulnera lethalia iis iam elle inflicta ; nullum cernitur vitae signum, cum neque vi neque precibus vim illatam depellere studeant . Dicendum itaque est et, sculptorem non ipsam camdem repraesentasse , sed tempus caede peracta sibi exprimendum sumsisse . quo nihil potest elle ieiu-
Dius . Cernimus enim Aegisthum frustra in corpora mortua saevientem , comitem re iam peracta adi opem ferendam frustra accurrentem ; Clytaemnestram denique frustra face accensa lucem alle
Quae cum ita sint , virum immortalem in explicando cgregio hoc antiquo opere in errorem incidiise , eiusque interpretationem nullo mΟ-do admitti posse , omnes videre arbitror , cui num ea , quae iam a me exhibebitur , praeferenda sit, a
lectorum iudicio pendebit, quo si probabitur , amplissima me praemia tulisse arbitrabor . Credo autem hoc opere caelato repraesentari Orestem . matris Cl. taemnesrae o Aegistbi eaede modo peracta, subito furiis correptum, cui artifex ex 1 olemni
18쪽
caelatorum more , cum in utraque parte marmoris locum sibi adhuc vacuum relictum este videret, at terum quasi fabulae actum addidit , in nullo alio , quantum mihi innotuit, antiquitatis monumento
ex prelsum : Orestem in ara Apollinis Delpbiei furiis obsessum , earumque eustodiam eum ab Apolline effent insopitae , fallentem . In exponenda autem &probanda mea sente 'itia ita versabor , ut primum hanc Orellis historiam lectoribus paucis in memoriam revocem ; tunc ad figurarum explicationem , additis temper poetarum locis quae sculptor ex prerusit , me accingam , denique de omnis operis consilio , ac de idea, qualem eam auctor animo conce piam habebat, iuuicium feram .
Vix erat in omni antiquitate sabula magis decantata , atque a pluribus poetis tractata, quam ea de fatis Oret iis . Primo enim ioco expositam eam invenimus ab Homero si), quem exceperunt omnes ut vocantur , poetae cyclici, qui cum omnem Troiani belli principuinque Graecorum utque ad Ulyisis reditum historiam enarrarent, familiae Agamem nonis sata copioli isti me exponebant . Eorum porro carmina , ex quibus nullum nobis superiles elle . voluit fortuna , fontes erant , ex quibus pleno Ore hauriebant Graecorum tragici,qui quamquam omneli, tribus tantum exceptis, temporum iniuria perierunt,
hi tamen ipsi qui nobis servati sunt omnes, fabulam hanc tractandam sibi sumserunt . Aeschylus enim duabus tragoedi s Ureliis hilloriam exposuit , Choephoris & Eumenidibus ; Sophoclis ex liat Electra , Euripidis vero & Electra & Urelies legitur. Hos eX-
19쪽
I2eeperunt Immensus poetarum recentiorum , m thographorum , quid λ quod & rhetorum numeruS , qui in tractando hoc argumento ingenii vires exercebant .
Quae cum ita sint,res ipsa docet,sabulam hanc, cum quisque pro vario operis consilio eam insect ret,alia adderet,alia omitteret, atque id maxime curaret , ut eam nova quasi veste indutam lectorum oculis lubiiceret,non ab Omnibus eodem modo enarratam elJe polle . Uerum haec copiose exponere alienum seret a consilio meo ; mihi, qui ea tantum quae ad rem ipsam pertinent, asterre conlii tui, sus-
sciat, Oreliis fabulam , prout ab Aese se m) tractata eit . quem in opere suo adornando fere totum
secutus es artifex , lectoribus in memoriam reu care; quod si tamen ex aliorum poetarum auctorumque locis nova lux aflulgeat operi noli ro, in de tar-su dii putationis ea lectoribus non invidebo.
Clytaemnestra atque Aegisthus, cum Agamem non em ex bello Troiano reducem dolo interfecit-sent, Ore ite in quoque, unicum filium quem Clytaemnet ira ex Agamemnone conceperat, veriti ne, cum ad virilem aetatem pervenili et, patris mortem ulci lceretur , occidere statueriint . Soror autem
Eleetra clam eum matris insidiis subreptum militad Strophum, Orchomeni regem , Pyladis patrem a qDO non modo exceptus eli & educatus; sed cum Pylade quoque arct utimuin illud amicitiae vinculum,
m) Ex potat Ae ιογιus Orestis historiam in duabus tragoe. diis. CDoephoris & Menidibus . Prior continet reditum iu venis in Argos ac matris ac Aegisthi caedem ; altera Fur/3rum iras ac caedis eκpiationem Athenis factam . Disiti Corale
20쪽
nostro adlluc tempore omnium ore celebratum conistravit . Cum vero ad virilem aetatem pervenisset , Apollo, ut patris mortem ulcisceretur oraculis eum
monuit, fore enim , ut patris vindicta neglecta, ipse
misera morte periret. UrelieS itaque sic vindictae cupiditate incentus. & patrium regnum recuperaturus , una cum Pylade Argos contendit , atque cum
sororem Electram in patris tumulo, inferias ipsi ferentem , deprehendisset, consilia cum ea de interficiendo Aegi illio & Clytaemnestra communicat . Electrae itaque aedium custodia demandata , hospiates se esse fingunt , flatumque de Ureliis morte , nuntium aflerunt . uua re Aegisthus insperato gaudio asse 'us , accurrit , ab Orelie autem & Pylade gladio exceptus , interficitur . Caede hac peracta
Orestes matrem manu correptam in eundem locum,
quo Aegisthi corpus prostratum iacebat , abduXit, eamque frustra supplices manus pectoraque quibus
eum enutriverat obtendentem, ense peremit. At vero vix manus tuas materno sanguine maculaverat . cum iam irruunt in eum Furiae, eumque crudelissimis poenis exagitatum , patriam sedem iterum relinquere cogunt . Cum itaque nullum sibi aliud praesidi una relictum esse videret , Lelphos confugit, atque in ara Apollinis Pythii , qui caedis
ipsi auctor ex litterat , supplex consedit. Furiae autem ipsum per iecutae , cum arae sanctitatem re vererentur, eam obsidentes. perpetuam cui todiam
egerunt . Qua re commotus Apollo somnum iis immisit, atque Orestem ut Athenas se conferat, litemque sua in a Minerva & populo Atheniensium a diiudicare faciat , monet . Urestes itaque , clam Ex ara descendens, ex cuilo ita elabitur Furiae autem umbra Clytaemnestrae subito expergefactae eum in te