De prologorum Plautinorum indole atque natura [microform]

11쪽

lue nomine signifieentur. Errat autem si quis putat in ipsa tragoediae et comoediae natura hoe diserimen positum esse, piod potius ex aetatis differentia et ex dis ei so singulorum poetarum ingenio explieandum est. IJnaqua que enim in fabula poetae nonnulla praemittenda sunt, quibus edoeeantur Spectatore Vel de rerum condicione, qua actione ineunte singulae personae utantur, Vel de eis, Fine quamquam faeta sunt prius Inam fabula initium capiat neque in ipsa actione locum tenere possunt, tamen ad illii in intellegendam desiderari nequeunt. Ilo ad si ieiuni praestandum

duae per se cogitari possunt rationes eum poeta aut omnes quae huc spectant res in unam atque continuam orationem coercitas, priusquam fabula agi coepta est, audientibus enari et, aut singula quae eum spectatoribus communicanda sunt, primis personarum agentium orationibus ita immisceat, ut fabulae ipSius pars esse videantur. Quarum alteram priore multo magis

poetam deeerae et ei palmam laudam esse, qui orationes

ita disponere scit, ut etiam an Sae perspieiantur eur te non aliter, singulae per Sonae loquantur, eum fastile inter omnes conveniat, fabulae componendae rationem eo modo progressam esse exspectamns ut a rudiore et simpliciore ad artisseiosiorem transitus fieret. Sed fabulas quae nobis traditae sunt perlustrantes iam prorSUS inVel Sam poeta ingressos esse

videmus Antiquiore enim, APSehylia et Sophocles, ei paucis ubi eliori cantico statim in medias res rapimur fabulis ex-eeptis Aeselibi Persae et Supplices semper ita rem instituerunt, ut ex colloquio earum quae primae in scaenam prodeunt personarum auditores discere poSSint quae ad actionsem perspiciendam necessaria Sunt. Contra Euripides, ut multa alia novavit ita in prologis faciundis ratione a ceteris poetis plane aliena constituta omnibus suis sabulis' longiores praemittere

solet narrationes, quibus uniVel Sae res ad argumentum Spectantes continuo sermone promini tantus De liae ratione elarissimi poetae iuem Aristoteles x uicti tκ Oretro TE TAM MM TAM

nominat, multi multa disseruerunt, eum in ea sane in sint quae aut mira nobis aut Vituperatione digna Videantur. Quamquam enim hi prologi aliquo vinculo eum fabulae actione cohaerent

propterea suta perSonae argumentum enarrantes aut in ipsa fabula colloquentium partes agunt, aut dei sunt quadam ratione eum rebus agendis conneXi, tamen altera ex parte prorsus Soluti sunt. Saepenumero enim res ita se habet, ut in longa prologi expositione illi omnino proferatur, quod non ipsa in fabula ex colloquentium sermonibus diScere possimus. Omnibus igitur in his fabulis non modo omisso toto prologo 'istatim ex agentium diverbio comoedia initium capere potuit,

i Una excopia est Iphigenia Aulidensis, qua in fabula non initio

' Prologi nomine hic primam orationem Continuam signifieo, quamquam non immemor sum Aristotelis definitionis, sui Prologum omnia esse dicit uno Phori ingressum nisec edunt.

12쪽

i sed et in nimiostro is uidem iudieio apti iis et ni tisaei os in ros ita instituta esset. ne poetae consuetudine non recte perspecta interpolationis suspieio saepe eoorta est atque eo nonnulli viri doeti progressi sunt, ut insidiam fere prologorum partem ut spuriam exstinguerent atque delerent ). Neque minus illud alterum nobis offensioni est, quod persaepe poeta non modo ea suae ad fabulam intelle' endam necessaria sunt, praemittit, sed omnia quae ali initio usque ad finem tragoediae in scaena aguntur, rexit in iam et summatim eontinua prologi oratione deseribit. Sic enim non, ut nobis fas esse Videtur, eodem ordine pio res in senena fiunt etiam de eis speetatores edoeentur, sed prius luam omnino agi eoeptum est, omnia futura audientes iam seiunt. Et iam de line re erit leorum sent sentiae longe dis 'edunt. Cum enim pleri suo hoc saetum esSe enseant poetae inertia vel negligentia et lite tragoediae conationenda P Vehit inennabula conspici posse. Lessin ius 3 idem summi poset noesse laudat et quod ceteri maxime VituperaVerunt, artis tra-oeae fastigium et cumulum existimat. Ei ut autem iudicamus, hoe ante Dinia semper adtendendum est, ut poetae mentem asse tui studeamus neve nostrae aetatis rationibus in sortis

totam rem eonfundamus et depra Ventus.

Neque aliter atque in tragoedia re Se habet in Pomoedia . Aristoplianes enim eum in universiam saepe Euripidis aristin Vituperans tum praeeipue quomodo ille prologos fecerit' saeota illa Praxagorae oratione illiadens, quae ad Euripide generissimilitudinem redaeta in initio Eeelesin Zusarum posita est in suis a vilis Pomponendis omni ex parte Aeschyllini et optio- elem seeutus eas ab agentium diverbio initium rapientes fecit. Mediae nutem suae voeatur et recentioris omoediae poetae, quos fere omnes Euripidis in arte Senentea suasi divinitato m

admiratos esse pioque animo oblisse Veteres eripiore testes

sunt i, etiam in eo illum imitati sunt, quod Saepe, quantum paucis suae huc spectant fragmentis' perspicere licet, peculiari oratione ipsi fabulae praemissa audientes de argumento eertiores fecerunt. Semper autem et in tragoedia et in eo-moedia probigi ipsius sabulae parte fuerunt, eum poetae ad

illos pronuntiandos seligerent aut personas Inae eaedem gentes in se aenam prodibant, aut deo omnia eientes, lucis quodanimodo eum retriis suae agebantur connectebant. Romani demuni poetae eo progres Si sunt, ut argumenti enarrationem

a cetera abnhi plane segregatam histrioni cuidam ad id ipsum

destinato poeuliari sue ornatu induto tribuerent, cui idem ii Olocti nomen erat ni suo enarrationis Prorsus autem aliam peciem praebent neque eum eo biod modo tractavimus genere omnino comparari possunt prologi Teientiani, sui aut nullam aut minimam partem ad saliuiae agendae res pertinere Solent, sed quibus poeta suas res et inimicitias malevolorum populi iudieio et arbitrio Pommendat. Quibus expositis perspicitur non sine consilio atque ratione prologos Plautinos, qui a pessona dramatis vel ab eo luodam pronuntiantur, segregari solere ab eis, quo histrio ad id ipsum proprie destinatus ornatu prologi indutus recitat. Cum enim dubitari non possit, quin e numero prologorum quo SDune habemus complures post mortem demum Plauti efficii sint, quod aut ipsius histrionis elaris verbis exprimitur ut in Casina aut theatri graduum commemoratione evincitur ut in Captivis aut denique eo demonstratur, Iuod complurium auctorum dixersae et inter Sese repugnante parte in unam ra-

13쪽

tionsem eon siit inatae sunt ut in Menaeeliniis , si vera poetae vestigia deprendet e volunius sane ni agis id geri poterit in eo

prolostrorunt se ni re quo etiam Graeci poetae uti Solebant quani

in altero, quod proprium Romanorum fuisse Vidimus. Pronuntiantur antem prologi Amphitruonis ab Mercurio Aululariae a lupi e fantiliari Cistellariae a deo Auxilio, Militis Gloriosi a Palaestrione servo Mereatoris ab amatore tiarino, Rudentis ab Arcturo, Trinummi a Luxuria et inopia inter se colloquentibus Ili i gitur omnes, si externam modo respicimus formam, prorsus e more Eurillidis eonformati sunt. De quibus prologis iudicium facere diffieillimum est, quia nullum in eis exstat certum iudicium X eorum genere bule

Critiei autem Plautini ad unum omnes' vel in unum Vel

in alterum prologorum genus inquirentes ita semper rem instituerunt, ut quam neeuratissima investigatione eruere Studerent, qua eniim partes ab ipso Plauto profectae sint, quae ab recentiore poeta, sive ab iistrione quodam ad actionem repetitam adiecta liaest esse statuerunt siVe a docto quodam grammatie ad legentium animum informandum. Et illi quidem ut suspieionis notam inurerent tribus praecipue causis commoti sunt, quae aut pertinent ad Singulas oees et Verborum eoniunctiones quibus prologi auctor usus est, aut ad ipsam rem Sententiarumque eontinuationes aut denique sumptae Sunt ex aestitetico quod voeatur iudicio. Ratiocinationes nu-

Cum enim iam singulae res eiusmodi esse soleant, si nihil

inde ad prologi originem iure molligi possit, quid inimjuvamur, si edocemur hoc et hoc Verbum alio loco apud Plautum non occurrere aecedit mira Saepe argumentandi ratio. Nam interpretes ibita non animo non praeoccupato ad rem aggrediuntur sed antea iam ibi et Suaserunt aut totam orationem aut maiores partes interpolatori deberi, ut ut res se habet, ad id quod sibi proposuerunt demonstrandum omnem imieemuiues datur daeultatem arripiunt igitur in vocem ineedunt suae solo hoc loco in fabulis Plautinis legitur, quamquam fortasses similes eiusdem generi formam non raro

occurrunt statim nihil elarius Sse exclamant quam hanc partem a Plauti dicendi genere plane abhorrentem a retractaiore confictam esse. Altera autem ex parte Si nonnulla prologorum Verba aut locutiones eaedem vel simillimae in ipsis fabulis exstant, hoc argumento loeupleti sibi uiuunt interpolatorem Plauti scrinia compilavisse, ut vilia sua opuScula pannis Plautinis exornaret uius ratiocinationis exemplorum quantisnam Sine opera numerus innumerabili congeri potest,iamen unum modo, ut hoc genus illustrem, afferam. In Mercatoris prologo Charinus adulescens ubi enarrat quibus Verbis et conviciis pater in se invehi solitus sit, vss. I- ' liaec:

uic prorsus gemella res in Ilautontimorumeni initio a sene Menedemo enarratur, qui gravibus accusationibus suis silium eo compulit, ut in Asiam ad regem militatum abiret, neque igitur mirandum est similibus eum verbis uti VS llo:

IIuius prologi semper uior numeris seditionis Ussin ianae Lit- soli Flius enim o i oeiχius tanta libidine raditum vi suum ordinem muta, verunt, ut suid reetum sit omnino Perspiei non Po88lt.

14쪽

Sed in Isium hinc bii si sulf rei6m. Ne lite minus apte eum condicione Charini quadam ex parte conferri possunt quae Andria ineunte Simo senex Sosio liberto de filio suo exponit initium capiens inde ab his versibus sit :

Quamquam autem haec locutio in fabulis Graecis sine dubio

tritissima etiam alicubi exstat et Baech. Vs. I 8 iam excessit mi aetas ex magisterio tuo tamen incredibile fere dictu- non defuerunt qui serio contenderent versus illos Plautinos nihil esse nisi centonem ex duobus locis Terentianis consulum. Satis liae dicta sint de ea eriticorum argumentatione quae in dicendi genere versatur. Ceteris autem in rebus quae ad ipsas prologorum Sententias et compositionem pertinent, multis multoriim quaestionibus per longam annorum Seriem continuatis liani pauea bene obserVata esse, complura rectiusquam antea intellecta, difficultates saepius detectas, quae Veterum interpretum Sagaeitatem fugerant, apparet et praeeipue

exigiat g onis accuratis disputationibus, quas de singuli prologis dis sicillimis ea qua solet diligentia et ircumspectione hic vir doctus iniit, multa sane bona et utilia discere possunt qui

huic materiae operam navant. Quodsi nihilo Seeius non raro iudicium a Vero aberraVit et ex recte perspectis Saepe falsa collecta sunt, Summa huius erroris causa in eo posita esse

mihi videtur, quod non iustam viam et rationem eritiei secuti sunt. Neque enim illi, ut fas est, ex ipsis traditis prologis

qua ratione prologo poeta composuerit cognoscere Studuerunt,

sed ea quae hodie nobis insita et usitata est artis scaenicae cognitione ad Singulos prologos aggressi eisdem regulis et legibus quibus hodie fabulas componere solemus etiam Plautum

usum esse ibi sumpserunt i, ita ut omnia quae a nostrae ae-

siniis cogitatione abhorrent, aut si fieri potuit ex toto desecare eonarentur aut Saltem in Suspicionem interpolationis voeare. Vos autem cum iam Supra rem ita comparatam esse iudicaverimus ut argumentis alicunde uelis neque in unam neque in alteram partem quicquam diiudicari possit, piaestionem more modo commemorato institutam mullo iacto fundamento prorsus in aere pendere iudicamus et viam qua solii aliquid certi statuere liceat eam existimamus, ut omnibus Teteris omissis neeuiata traditorum prologorum consideratione et diligenti circumspectione mentem poetae assequi studeamus. In eis igitur quae insequenti oratione de septem prologis antea enumeratis diSSerere nobis proposuimus, utrum ipse Plautus an posterioris aetatis poeta singularum partium auctor sit inquirere Supersedebimus, nisi tamen passim hanc quaestionembrexi attingere cogemur, ut quaedam a viris doctis mera libidine statuta refutemus, quibus certum iudicium facere posse nonnulli sibi visi sunt et quae fortasse in medio relicta quaestioni nostrae obici possunt, sed o ius intimam traditorum prologorum indolem ac naturam quam accuratissime investigare atque detegere conabimur. Respiciens autem duo quae antea distinximus prologorum Plautinorum genera fortasse quispiam quaerat, cur graeca illa, ut ita dicam, forma poeta Romanus omnino usus it. InVento enim et in consuetudinem recepto altero genere, quo argumenti enarrandi partes histrioni cuidam mandantur, mirum Sane Videri potest, quod poeta non semper in omnibus fabulis suistiane rationem ommodissimam adhibuit per quam omnia quae proferre utile erat sive ad ipsam fabulam sive ad spectatores sive ad poetam sive ad res didascalleas pertinentia una et continua oratione exponere licebat, sed quod nonnumquam certa quadam persona ad argumentum pronuntiandum selecta pretis legum scaenicarum Vinculis coerceri maluit, quoniam verba prologi ad huius personae condicionem accommodare cogebatur. Ita quaerenti plerique sine dubio eritici respondebunt verisimillimum esse horum prologorum eandem rationein

15쪽

quam praestitisse poetam Romanum nisi Verba D necabernacula ingraui reddidisse. Quod quamquam fortasse in uniVersum recte dictum est, tamen non Satis en Veri poteSt, ne, quod nonnulli fecerunt, i plus aequo liuic iudiei tribuamus neve tali opinione quasi certo fundamento nitamur. Nullius autem momenti esse potest quod recte observatum est in omnibus his arte umentoruni enarrationibus nullum inVeniri locum, quo res Romanas poetasano at quid enim nisi fortuita eausa poetam barbarum eum graeeae fabulae argumentum enarret, etiamsi ipSe orationem componit eommoVere potest, ut graecis rebus graecae fabulite res barbaras immisceat, aut quid ex rerum Romanarum signissentionibus iure colligitur apud poetam, quem in vertendo saepissime suae aetatis et nationis res gestas et more interposuisse notissimum est quibus ei pensis Si quis non vana umbras et imagines captare. Sed ipsum Verum excutere Studet, ingenue fatebitur nos nihil Seire quos prologos Vel qua partes poeta ipse composuelit illia Verterit, et omnia quaecunique diSserenda sunt ita instituet, ut valeant sive Graecus sive Romanu poeta auctor et inventor est. Ut igitur quaestio Supra proposita recte Sol-Vatur, multo utilius quam in inani oris inis investigatione operam et sagacitatem perdet id agendum es, milii videtur, ut probe et penitus perspiciatur, quaenam ratio inter duo prologorum genera intei sit. Alteram autem formam, qua allegoricae quae voeantur vel ipsius fabulae ei Sonae ad prologum pronuntiandum in scaenam prodeunt, eo consilio elegisse poetam credo, ne argumenti expositio quasi peculiaris pars a cetera actione dissolvatur, Sed cum eis quae insequuntur in

enim Xiata o L h. XXIV, p. Aiti contradixit, vi satis firmum ei

- unum conssetur et eoalescat.' quod recte die tum esse eum nos edoeere potest et Sonarum quae prologi munere fungantur inventio tum propria nonnulliquam enarrationis dispositio, quam nullam aliam ob causam a poeta saetam esse putamus nisi ut argumenti explicatio eum actione Senentea pretius connectatur et huius ipsius pars esse Videatur. Ilis de rebus, quae non parvas saepe Viris docti dubitationes attulerunt, quoniam postea accuratius exponendum erit, nunc unum ad sententiam

nostram stabiliendam exemplum AULULARIAE prologum tractabimus. luem quamquam non defuerunt sui aut totum aut nou- nullos Versus Spurio censerent, ' tamen pleri sue integrum reliquerunt. Omnia autem, quae in hoc prologo proferuntur, ad actionem scaenicam intellegendam minime neci S Saria Sunt, iam ea quae de Euclionis proavis exponuntur nullius omnino ad ipsam fabulam momenti sint, ea autem, quae enarrantur de thensauro reperto et de Lyconidis et Phaedrae amoribus, ex agentium personarum Sermonibus satis clare a spectatoribus intellegi

possint. Nostrae igitur aetatis poeta sine dubio totam illam orationem omisisset et initium statim cepisset a primi aetus

Senena prima Sed prorsus e Veterum more Si non per multum temporis audientium animos suspensos tenere, Sed iam initio fabulae eos de gravioribus re ius certiore facere. oestit officium si aestandum listrionem rituendam indulescentem

16쪽

- epol in elis ei potitit Sed quia re ita instituta vastius algumenti enarratio a cetera fabula diducta esset, peculiarem ad prologum pronuntiandum invenit personam, Latem familiarem. )Ηuius de eondieionem quam aretissime eum insequenti aetione poeta coniungere et connectere studuit ita, ut si prologi respicimus narrationem, omnium rerum suae postea in tenena aguntur Lar familiaris quasi fons et fundamentum esse Videatur. Lari enim soli notum est liens aurum ab Euclioni avo clam omnibus medio in foco defossum esse a s. 6, Lar is est qui facit, ut ueli liune liensaurum i eperint Vs 2 , et eo hoc agit consilio, ut eo facilius adulescens Lyconides puellam a SecompreSSam in matrimonium dueere si ossit us. i. 3) Laris denique voluntate Senex de proxumo ommovetur, ut Euelionissiliam uxorem sibi poseat uss. L 32 Egregie autem fallitur Si qui exspectat etiam per singulas actionis partes huius dei numen cognosci posse 'i, eum potius tota fabula ita composita

Sit, ut neque usquam Lari nomen commemoretur neque eorum illae aguntur lute inm ex eius Voluntate et arbitrio repetatur.

Sed prologi munere functus deus ex machina parte Sua ab-SolVit, et quae insequuntur milia ita foeta instituit quasi numquam dei alicuius mentionem fecisset. Sed etiam in hoc prologo brevissimo, ut iam significaVi, nonnulli versus eritieis suspeeti fuerunt. Videns autem quaeSο, qua argumentatione illi nitantur Versus ue s si in libris leguntur: IS tioni in moritur il ut i o insonio fuit, liquum in te ire id lio optilibus,

Utrum iani in fabula graeca similis deus fuerit, sive ei Curius, ut Frane enius, sive Hil quidam innuoc, ut simior voluit, an ipsius Plauti sit dei et orationis inventio nemo non temere agens diiudiCares nudi liii.' In querulo Comoedia ut, o toto quodam auetore fere IV V. SuPQ. ad Aululariae similitudinem ei inposita Lar familiaris non modo Prolo eum pronuntiat, sed etiam ipsius aetionis paries si rit et saepius in Caenam Prodit et editionem R. eis,eri Lipsiae in aed. Teubni

cochle nichi in die sissipen te ei holi nyon At tum eadem ratione non modo passim viri docti usi sunt, sed omnibus fere in prologis magnum Versuum numerum propter loquacitatem vel ineptas repetitiones seeluserunt. Cum igitur singulis locis, ne nugis illis a gravioribus abducamur, de in re disserere nolim paucis hic de tota hae quaestione sententiam meam profiteri mihi ieeat Permulta autem non modo in prologis sed etiam ipsis in fabulis Plautinis copiose et uberrime narrata esse, quae nobis Sane molesta et Victoleranda videantur, nemo nisi qui lippis oculis est non videt. Inde autem quae viri ibi et collegerunt saepe falsissima sunt An redemus eum iusti eritici more agere, qui alia damnat luia e sententiarum connexu facile tolli possunt, alia proa Su gemella, quae gravibus moliminibus non adhibitis non remoVeri possunt, integra relinquites Neque id quidem recte instituere interpretes iudico, quod ex iis et similibus locis suspiciones depromunt totum prologum esse Spurium et a poeta Plauto multo deteriore eon fietum. Ex illa enim loquacitate saepissime poetae opprobrio data, quae in eis maxime posita est Verbis, litibus singulae

perSonae quarum res enarrantur quam accuratissima et opiosissima significatione describuntur, nillil aliud discere possumus nisi poetam qui prologum composuit, auditores non sati in rebus scaenicis Versatos existimavisse, quam ut rem paullo in trientiores intellegerent neque diversas parte inter se onfunderent j.

Cum ero omnium illias antea enumera Vi fabularum prologi simillimi sint Euripide generis in ea re, quod continuae

ipsi actioni orationis praemittendae maxima causa est, Ut Rr

i De iota lino re ex animi sententia amplector iudieiuni temeyeri, quod illo socii in Oeensione Militis Gloriosi oditionis Lil,lioohianase, Philolog. oeliens diris I 8 No. 2 p. 3 s-352 o. Id p. 386-3 8

17쪽

e Parte pro a Sus alieni sunt quod aetores Plautini ion ut apud Entipidem sit seeum loquuntur, sed ad ipsunt populum narrationem faciunt j Facultas autem in hunc modum a Tendi, si rationem argumenti eloquendi ad nostri iudicii normam re-dio imus tum modo poetae data est, si res eum spectatori ius eommunicandas ab fabulae notione segregatas iis trioni ad id solum destinato tribuit. Non ira si mavult partes prologi suscipi a persona, piae aut in ipsa actione in scaenam 'prodit aut quaniquam Suas partes non inbet tamen rerum in comoedia gerendarum alli sua e parte particeps est, Xspeetamus poetam Sic eam gentem facturaim esse, ut fabulae partes postulanti. e. aut Secum aut eum altero quodam collo tuentem et talia modo proferentem, quae pro liuius personae et fabulae condicione piroferri possunt Quam re nitam quae nobis ut simplox ita neeessaria videtur, Plautum minime eurasse prologi docent. Ilaec res, quam interprete omnes aut omnino neglexerunt aut argumento esse sibi persuaserunt has prologorum partes Spurias esse '), maxime mihi explicatione digna esse videtur Cum enim videamus nonnullorum prologorum exitus eodem modo a poeta conformatos esse quo in ipsa comoedia senena, exire Solent, mirum sane nobis videbitur, cur Veluti extra fabulam ad populum aetores loquentes poeta fecerit, eum hane partem arto vinculo uni cetera fabulae actione connexam esse appareat Atque quam facile, ut Xemplum Saltem troponam, in Mercatore, ubi argumentum amoribus Charini continetur, quos hie ipse spectatoribus enarras, adulescentem amantem statim lais fere verbis in se etiam prodeuntem facere potuit: in tria SalVe, quam ego biennio postquam hine in Rhodum abivi, conspicio lubens es Baeest. II. l) Tum ad mereatum pater me

i In Tritiummo dialogus Luxuria et Inopiae tribus Diodo continetur versibus inde a suario Luxuria sola prologi munere fungitur spectatores

misit meus quia ut aetas cephebis exiit at tuo animus studio amotus puerilis meus, amare Valide coepi liinc meretrieem e. q. . inde aris. 2 huius prologi. )Consuetudo autem argumenti a comoediae personis adspectatores dandi non demum a Plauto vel a seriptoribus novae piae dicitur comoediae inventa est, sed exempla huius generis plane gemella iam apud Aristophanem videmus'). Equites enim initium capiunt e diverbio duorum ei Vorum, qui malam quam nune labent condicionem luerentes iam alii luam exeogitare student, qua labores et Verbera eslugiant. Compluribus iam propositis, propter incommoditatem autonia ejectis Ili l. subito haec:

et in eis quae insequuntur longiore enarratione argumentum spectatoribus explicat. Quo perfecto Statim rursus Sodalem Suum s s. l. 2 his alloquitur verbis:

ita ut inde ab his versibus diverbium antea mirum illum in modum interruptum continuetur quasi nihil esset interpositum. Simillima res est in Aristophanis Vespis, ubi Xanthias

i Conferri potest Trustul. I. I. et Non recte iαραβι σε ι Aristophanen afferri solent, quae Cum solutae sint a tat,ulae sitione cum prologis Terentianis Pelius Comparari

18쪽

Neque in Plautinis fabulis desunt quae his locis Aristophaneis simillima sunt et Poen. II. l. a sqq. b LSqq.):

AGORASTOCLES.

ADVOCATI.

AGORASTOCLES.

ADVOCATI

AGORASTOCLES.

ADVOCATI.

AGORASTOCLES.

Non temere ego totum hunc locum exscripsi, cum ex eo discere possint, qui Veterum scribendi componendique nriem eandem fuisse praedicant atque nostris temporibus. Artificio enim quodam, quo etiam nos uti solemus, res ita hic instituta est, ut res cum Spectatoribus communieandae non ad hos ipsos dentur, sed ab una colloquentium personarum alteri enarrentur. Altera autem ex parte quod tamen Spectatore commemorantur et eorum causa fabula agi dicitur et quod scurrilibus illis facetiis advocati propterea se omnia iam seire contendunt, quin ad respondendum una didicerunt, haec omnia talia sunt, tune nostris in fabulis nusquam leguntur nisi in Vilissimo genere,2

19쪽

tiuod artis nomine vix dignum est. Sed quia in ipsa fabula haec leguntur, aliquid miri in eis esse Vix quisquam uno Verbo monet, eum quae Simili generi in prologis Seripta sunt, suspecta esse et spuria clament et Statim igne ferroque sanare studeant. Quomodo autem factum sit, ut talia quae in tragoedia neque umquam posita Sunt neque omnino poni potuerant, a poetis comicis non ita raro adhibita sint, satis luculente mihi demonstrari posse Videtur. Genus enim quoddam audientibus risummovendi in eo positum est, quod aetor partibus quas agit subito quasi depositis ad rerum Veritatem quae nune est transilit. Sic in Aristophanis Pae Trygaeus, qui in Seni abaeo eluti in equo sedens ad caelitum domos advolat, maeliinarum Videlicet scae-nieanim opera, inter alia, quae ad iter suun pertinent, praeter Spem haec Vss. I id ligi:

Ex Plauto haec quidem afferam exempla In Trinummi VS bbo sycophanta domini regis personam quasi induens ad consuetudinem qua histriones si quid in actione deliquerant, Vapulabant:

CATERVA.

20쪽

nc tio Tradisos, Pedictiores, relictitim relinqtiitur, More inctiorum cum ficti Stim soSbem in comoedict. iiiiis facetiarum generis altera quaedam Specie eSt, qua aetor Spectatores eis rebus, quae a poeta depinguntur et in fabula aguntur, veluti participes immiscet. Ut enim unuS- quisque risus eo movetur, quod res inter sese quam maxime contrariae sensibus percipiendae dantur, ita Semper spectatoribus ridiculum videbitur, si hoc modo Vera cum fictis, audientes eum agentibus commutantur et permiscentur. Quod

artificium, quo sine dubio iam antiquissimi qui comoedias composuerunt poetae usi sunt, tam late patet, ut multa facile colligi possint exempla, e quibus pauca modo ad illustrandum affero Aristophanea et Plautina In Aristophanis Pace Trygaeus et Mercurius inter se colloquentes, quae mutationes factae sint pace restituta sic describunt Vss. 38 sqq: LPM I

In Ranis inde aris. id haec legimus:

haec Verba Bacchum proferre gestu quodam Spectatores Significantem apparet. In Plauti Aululariae aet. IV. scaena non ineunte uelio, Senex Varus, cui Strobilus aulam auri plenam furatus est, desperatus et furibundus in scaenam procurrit furem inVestigaturus. Conturbato autem animo cum neSciat unde quicquam de uia ecfossa comperire possit, S. Tl 5 sqq. sic alloquitur Spectatores: ObSC, COS PIO, mitaurilio, Oro obtestor ilicet hominem demonstretis i is eum bstules it. Ouid res quid ridetis noτ omnes, Scio si rescere hic comPlur re, ovi milli et oret occuliunt me isti sedentistius Sint rubi. Otii bis tu libi ere re cerrumSi, num CSS bonum ae Collu

Atque orationem modo commemoratae prorsus gemellam habemus in Cistellariae actus quarti scaena altera, ubi alisca ancilla re suas adVersa conqueritur, quae eiStellam, in qua crepundia Seleni inerant, socordia sua amisit Vss. I Sqq: Mi homines, mi vectu fores, uelle indicium, Si quis idi ovis eum bstules ii quisi e lis,les ii, et tibi micte n illo iter institerit. Non Stim Scilior, να hos rosem tillaticte fulissem, i seniser metio intiliebri uni iubentes. Conferri etiam possunt Menaechm. Vs 88 sqq. Mil. Glor. Vs 86l. Mostellaria f. To8. Totam autem hanc iocandi rationem arte minime insignem eSSe, Sed quae etiam a malo poeta hebescente ingenii acumine