장음표시 사용
31쪽
P novos ITIO IV. Verus Deus , qui eει unus, vera , talus unica Religions colendus ESt. Prob. Vera religio dicitur, quae Dei, hominisque coni unctionom, seu relationem , quae inter utrumque necessario intercedit, integram, in iolatamque servat 1). Si ergo vel Dei, veILOmitiiS naturae adversetur, salsa illico erit; idcoque Religio voxa ita hominum mentes
instruere debet, eorumque mores ComPO-uere, ut in Deo principii, ac sinis rationem Ponentes, a Deo , Primo eorum Principio , omnino dependeant; ad Deum, ultimum ipsorum suom, omnino tendant su); atque
siὶ Religio enim est, quae hominem Deo revi cit , seu religat; ac Religionis sundamentum illud est, quod nempe homo a Deo et ratione principii, et ratione sinis, adeo dependeat, ut Vinculum, quo homo Deo coniungitur, nec Deus ipse rumpere poεbit; ut ex dictis patet.
αὶ Nihil agit voluntas , quod prius non inteΙ-Iexerit meus; nec aliquid operatur homo , quin
32쪽
ita ad Deum ipsum, qui est eorum felicitas, demum perveniant. Vera autem sit oportet Religio; Deus enim ipsa veritas est, ideoque quod falsum est, non detestari atque reiicere non potest; et homo ita est a Deo factus, ut veritatem natura amet, LIsitatem odio per sequatur. Quod si plurium inter se opposi
torum unum potest esse Verum, Cetera autem necessario salsa esse debent, veram Re Iigionem unam esse nullus rationis Compos velit. Vera ergo Religio veram Dei, homi uisque ,
rvunque comparationis, Seu relationis ideam menti Communicare debet; nec non voΙuntatem ad hanc comparationem , seu relat nem integram , inviolatamque servandam inclinare. Quod ad corpus spectat , quum εingulis animi cogitationibus singuli corporis motus respondeant; et Per corpus multae in anima cogitationes, atque commotioves excitentur, ac vicissim anima per corpus proprias ideas, atque commotiones manifestet; et demum utramque sub stantiam corporalem , et spiritaIem Deus propter se creaverit : iure meritissimo omnium gentium consensus exteriorem Religionem ab interiori disiungi non posse iudicavit.
33쪽
negabit. Religionum ergo indi erentia, utpote quae Deo, qui veritas infinita est, et homini, qui adu veritatem a Deo est factus, repugnat,
absurdissima ESL 'P n o P o a I ae I O V. Veram, set unicam Religionem in nira uniuscuiusques hominis maxime interest. Prob. Verae, et unicae Religionis proprium mi essicere, ut homo Deum, Primum suum principium, colat, ad Deum ultimum suum suem perveniat, quemadmodum exsuperioribus propositionibus constat. Ergo veram , et unicam ReIigionem invenire idem est, ac Veram , Et unicam Viam reperire , qua felicitatem vehementissime exoptatam quilibet homo adsequi potest. Atqui cuiuslibet hominis plenam, ac persectam felicitatem , quam tanto ardore appetit, odsequi maxime interest.
34쪽
Pno Pos retro VI. Veram et tinicam Religionem humana ratio, imo per os , invenire non POMM. Prob. Vera Religio nihil docere debet, quod vel Divinae, vel humanae naturae, vel utriusque vinculo, seu relationi adversa tur; immo debet cuilibet homini viam ape- irire, qua verum Deum colat, atque ad eum tendat , ut in ipso felicitate illa , quam ardentissime cupit, frui possit; quilibet enim
homo a Deo est creatus, ut ad exoptatam se- ilicitatem perveniat. Atqui toto quadraginta saeculorum spatio maximi humanae rationis conatus ad eiusmodi Religionem deprehendendam vani omnino, ac irriti fuerunt. Nam de Deo , et homine, ac de utriusque vinculo, seu relatione Pauca docuit, quae vera
sunt, plurima prorsus salsa r ; quae a
si Plurima omnino absona, et absurda in R Iigionis negotio tum quod ad partem mecuistisam tum quod ad Partem practicam adtinet, Philoso-
35쪽
tem vera Sunt, ita tradidit, ut maxima hominum pars eorum Cognitione, ae Pio
phos etiam celebratissimos docuisse , eorum opeIRapertissime testantur. Λt Institutionum limites 1ongam ei modi Philosophicarum doctrinarum seriem Contexere non sinunt. Legantur Diogenes Laertiusns ritis PhilosoFhorum , Ρ1utarchus de Placitis FHlosophorum, Cicero de Natura Deorum, Λ uet res , quorum ne minima quidem suspicio oboriri poterit Deistis. Heic itaque illam Ciceronis sententiam, quam citati operis initio legimus , commemorare satis erit: Cum multae res in Philoso ia nequaquam satis a uo explicatae sint, tum Mers
ocura quaestio est de Natum rasOmum , quae et ad agnitionem animi PQ herrima est, et aes mo- ferundam Resipionem necessaria. De qua tam Oarias sunt M tissimorum hominum, tamque dis miniss Saratentiae , ut ma O asumento e sdHbeat, camsam, ies est princiueium Philosophiae esse Scientiam, Prudenterque Academicos a rebus incensia sentionem cohibuisse. Quies est enim temeritate fortius p aut quid tam temerarium, ιamgue indignum sapientis Warila E , atque - β:Gratia , quam aut inalsum sentire, aut quod non aio. ex lanace percePlum sit , et coinitum iane
36쪽
in te propria felicitate carere debeat I .
ulla sibilatione defendere Z Verut in hac quaestions plerique quod maxime Derisimile est, Et quo omnea duce Natura oehimur ) Deos esse dixerunt; dubitare se Prota rat, nullos essa omnino Diagoras Melius, et Theosiorus Cyrenai us Puta--runt. Qui Oero Deos essct Zixerunt, tanta sunι in Orietate , ac dissensisne, ut eorum moleείram sit dinumerare sententias.
i) Nimirum maxima bominum pars Pucris, Puellis, mulierculis, vetulis, agricolis, artificibus, aliisque id genus, qui litterarum studiis vel ingenii, veItemporis desectu vacare nequeunt, rudibus nem
pe , et illiteratis constat. Quomodo autem Possctit eiusmodi homines phiIosophicas disciplinas perdi scere, ut tandem aliquando I eligionis cognitionem adsequercvtur 3 Quaenam ipSorum sors esset, si veIantequam Philosophicorum studiorum iter aggrederentur, vel itinere ipso nondum completo, e vivis per mortem praeriperentur 2 De eorum felicitate actum esset. Egregie pro more argumentum hoc paucis comprehendit S. Thomas, qui sic ratiocia natur : Ad sa etiam , quae de Deo ratione Ara. mana ino ligari possunt, necessarium fuit hominem instrui moriasione ditania r quia Dei itas GD- per mulionem inυessi la, a Paupis P et Fre
37쪽
Duo praeterea , quae in Religionis negotio
maxinis momenti sunt, humana ratio Prorsus ignorat. Primum quo ritu externo Deus coli velit: quamquam enim externi cultus nece sitatem evidenter agnoscat, ut iam demonstravimus; ignorat tamen quisnam proprie exto
nus ille cultus sit, qui Deo placeat. Alterum vero, num aliquis adsit modus Deum placandi, Postquam homo illum peccando iniuria asse-cerit , necne; et si adsit, quisnam illo sit. Sed quid ΡIura in medium argumenta asserimus, quum tanta sit humanae rationis in hac parte
imbecillitas, ut ne se quidem ipsum homo intelligat 7 Si cnim Deus Veritas ipsa Est,
longum Ieminus, et cum admixtione multorum errorum fiomini proveniret : α cuius tamen νε-
ritatis comitione de endet tota hominia salua , quae in Deo est. Vt .ipitur ingus hominibva et ConNenientius , et Certius FrOυeniat, necessarium it, quod δε infinis per Grinam reoelationem instruerentur. Ne essarium igitur Dia, praeter philosophicas disci inas , quae Per rationem imυestigantur , moram Hoctrinam Per repelationem
38쪽
ipsa bonitas , iustitia ipsa , quomodo sieri Potest, ut homo, qui Dei opus est, ideoque
ad veritatem cognoscendam, ad honi a tem amandam, ad felicitatem obtinendam , dummodo ea indignus non evaserit, sactus a Deo , tam ad errorem proclivis, ad malum inclinatus sit ab ipsa Pene insantia , et nondum peccandi capax tot, tantisque amigatur mali 7 Itaque humanae rationis imbecillitas in Religionis negotio tam evidens est, quam quod evidentissimum.
. I. Doctrinam illam, qua homo in Religionis negotio indigebat , ut iam demonstravimus , a Deo revelatam suisse, ex dictis in superiori capite iam satis constat. Si enim naturae viribus vera, et unica Religio, qua concupitam selicitatem adsequi possit homo, inveniri non potest ; Deista, si ratione uti velit, aut Deum alia via hominis indigenitae
39쪽
satisfecisse, aut homini vanum, et moloitum desiderium indidisse, concludat oportet. Λtqui secanda conclusio ad Atheisinum ducit; a quo alienissimum se praedicat Dei sta. Ur go Primani conclusionem tenebit certo quidem ideoque revolatae doctrinae veritatem negare non poterit. Sed ut scritatoni hauc varia , ac multiplici evidentia splendescere quisque videat, pocul iuribus argumeutis illam con firmare iuvabit. . ΙΙ. Quum ea dicatur revelata doctrina, quam Deus non ratiocinii via, sed ipse per Se , seu immeiates manifestat , quod illum facere Posin nemo sanae montis in dubium
xcvocabit si) ; eam iam fuisse homini exhibitam , huiusiuodi argumentis demonstran- iὶ Quid eum non potest, qui omnia potest Τ
Deus igitur, quum sit omnipotens, innumeris Pior
sus modis hominis intellectum ipse per se i lustrare potest. Nimirum si potuit Deus naturali Iumine hominis intellectum instruere, quidni alio quolibet Iumine eumdem intellectum illustrare poterit 7 Nihil certe quidem rePuguat.
40쪽
dum est i quae Deum per so homini verba sucientcm Ostendunt. Eiusmodi argumento rum praecipua haec sunt , prophetiae, miracula , ipsius doctrinae divina sublimitus, Eiusdem doctrinae ad optimos mores consOT- mandos divina accommodatio, mira hominum in hac doetrina recipienda docilitas, in eaque retiuenda Constantia, non minus mira latis doctrinae addiscendae sacilitas cuiuslibet hominis ingenio aptissima , rationum , quas ad finem ultimum obtinendum doctrina haec suppeditat, essicacissima virtus , interna pax, qua doctrinae huius cultores potiuntur. QuaC quidem argumenta in subiectis Propositi otii bus , maiori qua possumus brevitate, et Claritate , explicanda aggredimur.