장음표시 사용
11쪽
isse sum Iibrum non necesse erit copiose disserere de inge- mo Osiri poetae atque indole, sed, quia constat in Virgilios, esia Mili nando aestimantium variare judicia plus fortasse quam in ullo alio poeta Romano, paucis Verbis, antequam ad rem propositam transeam, quid mihi de hac re videatur, ostendam. Nam ita credo fore, ut facilius perspiciatur, quid de hac Necyia judicem, si prius breviter exposuero, quid de toto opere judicandum Videatur. Nemo, qui poema aliquod tractandum atque interpretandum sibi sumpserit, facile negaverit necesse esse diligenter inquirere in multas res quis fuerit Oeta quando scripserit, quid spectaverit. Ea res Semper utilis erit plerumque necessaria. Nam etsi esse possunt quaedam carminum argumenta et genus quoddam carminum, quod et
legi possit cum voluptate et intelligi satis bene in illa
accurata perSonarum, temporum, rerum notitia Romanorumtamen poetae, ut qui, etiamsi ingenio aluerunt, tamen plus valuisse putandi sint arte, permulta habent, quae tam arcte cohaerent cum eorum, qui tum Vivebant, hominum vita, moribus, institutis, ut, quid sibi velint, non possimus intelligere sine diligentissima pertractatione multarum rerum, quae a nostrae vitae consuetudine abhorrent. Do Virgilio quidem hoc loco necessarium non St referre ea, quae in literarum Romanarum historiis leguntur de vitae ejus condicione ac fortuna, Sed alienum tamen non est admonere de iis rebus, quae ad ingenium ejus effingendum efficaces fuisse existimandae sunt. Omitto, quod regionis Mantuanae natura, ubi natus educatusque est, jam
pueri tenerum ingenium quodammodo finxit eiquo molle illud atque facetum adtribuit. Sed tempora, in quae prima ejus aetas inciderat, multo plus adtulisse ad mores ejus formandOS, putandum est. Trat Ver eorum temporum condi-
cio admodum luctuosa civilia bella, Sullana dominatio, paucorum illa dominatio Italiae gravissima, conjuratio Catilinaria, alia ejusmodi mala aut premebant aut, quamquam partim praeterita. sentiebantur. quia causae malorum illorum nondum remotae irant. Italiae provinciarumque status is erat, ut certus stabilisque rerum ordo ubique desideraretur. Num Romani in religione uituumque ObSerVatione solatium capere potuerint, non aude in quaeStionem Vocare;
id vero facile est intellectu eos tum arripuisse, ut ita dicam, philosophis, solatia, quae re Vel ex eo cernitur, quod, quitum erant philosophi, non tam in ea philosophiae parte, quae in vero quaerendo disserendique subtilitate versatur, quam in ia, rius, est de Vita ac Moribus, elaborare Voluerunt.
Ρraetereo Ciceronem, qui tot libris locos, qui in phil0s0phia
patent latissimo, illustravit. Sed ut breviter Ostendam, quam contradictorie, ut ita dicam, oppositae fuerint quorundam de immortalitate animi opiniones, admoneo de laudatis illis sententiis, quas Sallustius in senatu de condemnandis Catilinariis dictas esse refert a Caesare et Catone. Ut vero ad poetas perveniamus eorumque de eadem recitemus testimonia, Lucretius, paucis annis quam Virgilius major natu, aut Omnino deos esse aut certe humana curare negat. Assero hoc loco Lucretium solum, non quod credam opus ejus, cui titulus est de rerum natura, tam rebUS, quaS continet, quam scribendi sublimitate atque arte ejus aetatis Romanis hicuisse, sed quia is poeta, si eum cum Virgilio compares, huic plane contrarius ac dissimilis videtur. Nam Virgilius, qui religiosissimi poetae appellationem meruit, nuS- quam non deos esse rebusque humanis intere8Se Ocet, religiones deorumque cultum commendat. Ita mirum sane est, quod tam parvo interjecto temporis spatio duo maxima poetarum ingenia diversissima X-
12쪽
stiterunt iis potissimum temporibus quum vetus rei publicae disciplina jam diu labefactata quam maxime laborabat ordiente velut fatali necessitate novo rerum ordine. Sed ut hanc rem paucis verbis expediamus, diversitas, quae inter Lucretium Virgiliumque intercedit, ita fortasse explicari potest, Si, Ovis nominibus usi, Lucretianam poesin pessimismum prae se ferre Virgilianam vero Optimismum, diXerimuS. Virgilius enim non solum luctuosa patris tempora Viderat et ipse, quum magna pars soli Italiae, pulsis veteribus
pOSSeSSOribus, a veteranis occuparetur, bona Sua amiSerat, quae tamen O recepit per potentium amicorum gratiam benignitatemqne Octaviani Caesaris, sed etiam ea tempora vidit, ubi pace reddita respublica velut renata videbatur. Ex qua re Virgilius, ut erat vere amans patriae, O majore gaudio affectus esse putandus est, quo magi ante miserabili rerum statu doluerat. Itaque non est, cur dubitandum videatur, quin re vera Senserit poeta ea, quae in
Eclogis in Augusti honorem scripsit. Nam multa par eR-rum in laudibus ejus celebrandis versatur, perhibeturque illius aetas redeuntis aurei seculi initium. Quum vero Atellis, quo cum Maecenate profectu erat, Augusto ad triumphum Actiacum celebrandum revertenti Georgica per aliquot dies praelegeret, non Solum ob accepta
beneficia eum coluit, sed etiam quia patriam Servaverat pacemque restituerat. Versatur hoc Georgicorum opus in honestissimo Romanorum quaestu celebrando continetque multa, quae eo pertinere videntur, ut Romani quodammodo cognoscant semetipsos et velut ex longo somno Xcutiantur. Jam tum natum esse Oetae consilium Augusti res gestas epico
carmine celebrandi, Ostendit tertii libri initium. Num aenois is opus demonstratum sive promissum sit, incertum est id vero certum Aeneidem longe maximum opus Virgilii esse Argumentum Aeneidis prae se fert titulum celebrandi Aenean versaturque poeta in eo ita, ut, dum errores Aeneadarum describit, primas populi Romani origines consecrat refertque ad deos auctores, Augusti imperium justum, legitimum, debitum esse contendat. Haec tamen non ita dicta volo, ut videar Aeneidis argumentum duplex esse contendere. Credo enim fieri non
potuisse, quin Virgilius, ut vulgo antiqui populi Romanus non minus quam Graecus, de historia judicabant, omittere
posset, si quidem Voluit carmen epicum Romanorum proprium condere Aeneidem Aeneadarum fata ita enarrare, ut iis quodammodo opponerentur Romanorum, qui tunc erant, fata. Nam quemadmodum antiquorum Graecorum posmagna ex parte historia est, et historia eorum multa habet cum poesi communia, praesertim in eo, quod historici
eorum mirabilem quendam cauSarum conneXum agnoverunt
orbesque quosdam in rebus 8Se opinati sunt, ita et Romanorum pos Se habere credo, quamquam Homericis carminibus et origine et indole dispar est. Quae Graecorum de historia aestimatio fuerit, ostendit vir doctissimus . Curtius '
Atqui constat Graecorum historicorum artem Romanorum quoque historiae condendae assuisSe praesertim in primis de origine gentis, de regibus, aliis narrationibus. Ergo Virgilius nihil aliud quam cum Omnium opinione OnSenSit, quum in Aeneide sua componenda ita versatus est, ut Augustum quasi in medio poneret. Spectat tamen Aeneis ad eum finem, ut Romanis tamquam ob oculos ponatur ea condicio, ad quam nati atque
13쪽
generati videantur. Est autem ea condicio, ut terrarum domini sint. Civilia bella discordiaeque fecerant, ut Viderentur paulisper obliti esse hujus destinationis. Itaque u-guStus, quum consopivisset civilia bella anumque clausis-Set, quae res paucis indicium esset velut divinitus missus visus est ad imperii generisque humani salutem, mirumque sibi conciliavit favorem, qui quantus re vera fuerit, documento sunt civitatium nonnullarum in eum decreta honorifica et poetarum QRrminn. Quamobrem Virgilius ut omnes fere ejus aetatis poetae, in laudibus Augusti immoratur. Spectat tamen Aeneis etiam ad eam finem, ut populus Romanus extollatur laudibus et admoneatur, quemadmodum Ortus Sit et ad quam praeclarus in posterum res gerendas Sit destinatus, quomodo creverit e sub Augusto mille annorum a Jove patefacta
fata conpleverit. Volebat enim Virgilius vere Romanum
Romanis condere epicum carmen, quod Velut sub uno conspectu praeterita, praeSentia, futura proponeret. Quod quum assequi vellet, seri non potuit, quin heroicae illius aetatis descriptionibus admisceret ea, quae hominibus, qui tum maxime vivebant, placuerunt. Ita fit, ut, dum de diis, religione, republica more Summorum philosophorum disserit, nativa illa in se desideretur inimitabilisquo simplicitas Homeri. Ex ua re laetum est, ut aliis doctis aliter videretur Α0110idis consilio ac fine constituendo. Sed eos, quum
longum sit omnes enumerare, mittimu perSequi.
Si igitur a ratione ductus Aeneida scripsit Oeta,
ut populi Romani origines, res gesta8, condicionem, ad quam nati essent Romani celebraret et velut in unius corporis formam redigeret, ingeniose sane judicandus est el0HSSe argumentum, quum eneadarum fata ad canendum
sibi proponeret Nam ut nihil ferme magis proprium esse
solet cujusvis populi vel gentis, quam id, quod, ut Livii verbis utar, omnium primitin consist primas dico de Origine gentis rebusque gestis fabulas, ita nihil minus impedit epi- cum poetam, quominus qua velit libertate vagetur opusque
suum grata rerum varietate XOrnet.
Νam praeterquam quod nullum argumentum cogitari potest aptius quam illae fabulae, praesertim quum jam inde a primorum apud Romanos poetarum temporibus placuiSSevideantur constat enim Ennium, Naevium, alios ex iis velut ex quodam fonte hausisse carminum argumenta etiam ea accessit commoditas, quod poeta ita ad Homerica carmina opus suum velut adnectere potuit exordiumque a bello rojano capere. Sed timeo, ne haec, dum rem breviter comprehendere volo, facta sint longiora. Necesse tamen putabam antequam ad partem Aeneidis transirem, constituere, quid de totius Aeneidis urgumento ac consilio videretur judicandum e8Se praesertim quum nulla forta88 operis pars apertius ostenderet, ad quem finem poeta SpectaViSSel. Nunc ero, constituto quodammodo nostro judicio, Ostendere conabimur, apte Necyiam Virgilii, ad quam nunc transibimus, cum totius Aeneidis argumento cohaerere, et artificiose inter se
Virgilius, quod ejusmodi argumentum SumpSerat, ut ab epico carmine Homeri ordiretur, facere non potuit, qum in quadam similitudine rerum etiam in carmine deducendo compositionis artem Homeri sequeretur, quae re eo minuSomitti potuit, quod omne poema heroicum quam proxime
14쪽
8 ad similitudinem Iliadis Odysseaeque accedere debere videbatur.
Sed ire ad mortuorum umbras vivum Ospitemque inde redire apud antiquos epici herois esse videbatur et virtutis, qua nulla cogitari potest major, indicium. Si igitur ea res, quod Aeneis ad similitudinem Homericorum carminum instituenda erat, quadam e parte adtulisse videtur causam, cur etiam ei insereretur Necyia, necesse tamen non erat Virgilio eam eodem, quo instituta erat libro undecimo Odysseae consilio instituere aut in singulis descriptionis partibus Homerum equi. Nam si in Aeneide populus Romanus quodammodo videri potest pici herois personam SuStinere, recte poeta, quum Aeneam ad Inferos descendentem fecit, ejus itinoris labores eum ferentem induxit ob ea, quae ad populi Romani fata pertinerent. Apud Homerum Ulixes ad Inferos descendit, ut a Theiresia vate quaerat, quonam modo domum venturus sit Aeneae vero non opus est O talem causam descendere, quoniam Sibylla Cumaea de iis, quae scire sua interesse putat, certa responSa dare potest. Neque vero difficile est multas assere causas, cur ipsa descriptio earum rerum, quae apud Infero esse serique fingebantur descriptioni Homericae multis locis non dissimilis esse non possit. Nam Oetae, siquidem ad sensum et piniones suorum civium apte de his rebus scribere voluit, mutanda erant omnia, quae ex heroicae illius aetatis theologumenis ipsa vetustate, ut ita dicam, abolita erant. Id suo jure eo magi fecisse putandus est, quod inter docto jam diu constat, etiam Necyiam Homericam insiticios habere locos interpolatamque esse e conSilio, ut eae reS, quae traderentur, magis convenirent ad opiniones eorum, qui multo post vivebunt excultique magis erant doctrina. Nam heroicae setatis homines, siquidem eorum de hac re placitorum Summa continetur undecimo Odysseae libro, videntur eam habuisse perSunsionem, Omnium mortuorum animas sine discrimine, boni an mali fuissent in vita, eodem loco versari seque miserabili fortuna. Sed ut breviter comprehendam, dico mirandum non esse. Si multa apud Virgilium in Infernor imdescriptione nova videntur et dissimilia iis, quae legimus apud Homerum, quoniam in ipsa Necyia Homeri invonimus interpolationes factas eo consilio, ut narratio ad communem posterioris aetatis hominum sensum accommodaretur. Ex iis, quae lutarcus ' ex scriptis Aristotelis refert, et ex iis, quae apud latonem leguntur colligi potest, apud Graecos quidem perSUaSionem eam, mortuorum conditionem apud Inferos duplicem esse, omni philosophia omnique poesi fuisse priorem. Quia Ulixes ab Honiero inductus erat ad Inferos descendens, postulabatur, ut Omnis epicus heros, qui quidem Supra concessum ceteris mortalibus modum fortis videretur, hoc tam periculos itineris laborem subiens describeretur. Ergo Virgilius omittere non potuit, quin, si Aenean divino genere et destinata immortalitate dignum describere vellet, eum ad Inferos euntem redeuntemque faceret. Sed longe alio consilio instituta est Virgiliana Necyia quam Homerica, quae inserta est narrationi ad varietatem magis rerum augendam quam ad proponenda ea, quae ad totius operis finem quam proxime pertinerent. Virgilius contra, quum undecimum Odysseae librum imitatus est, id potissimum spectavit, ut ita diceret ea, quae de rebus Omnium gravissimis dicenda putabat. Ex qua re factum est, ut cim magna similitudine, quae inter hos libros intercedit,
Consol ad poli cap. 27. 3 pologia Socratis 3 p. 40 C.
15쪽
etiam magna cernatur dissimilitudo. Nobis tamen non prOpOSitum est, quid apud utrumque poetam sit simile quid dissimile, afferre. Itaque paucas admodum similitudines a
feremus monstratus potius quam XpOSitaS.
Ut igitur Aeneas ad Sibyllam venit, ut discat futura et ab ea deducatur per Inferna, ita Ulixes Thiresiam vatem quaerit ut audiat, quid sit faciendum. Simplicius ergo
Homerus rem proposuit. Ut Aeneas patrem convenit, colloquitur cum Palinuro de sepultura, videt bello claros heroi-ΠRS, Sceleratorum poenas audit Elissam alloquitur iratam, Idaeum cum curru armisque conspicit, perfecto itinere redit ad socios it Ulixes matri occurrit insepultoque Elpenori, commilitones videt, heroinas, sceleratorum poenas, iratum Ajacent alloquitur, Herculum vidit cum arcu, omnibus On- Spectis, quae vult, redit ad naVes XSpectanteSque OciOS. Sed haud scio, an dissimilitudines sint majores. De quibus tamen, quoniam hoc loco necessarium non St, nihil addam. Sed nunc missa omni quaestione, quid simile sit, quid dissimil0, nunc ad ipsam Virgilii Necyiam tractandam transibimus, in quo opere ita versari Obi in animo St. ut, postquam paucis verbis disseruerimus de iis, quae ipsam Infernorum earumque rerum, quae ibi fieri finguntur, ρ- scriptionem quodammodo praeparant, proferre conemur, primum ea, quae ad Orci deScriptionem, deinde quae ad artarorum, post ea quae ad lysii, pertineant. Tum ad xtremum totius disputationi quaSi Summam Subducere conabimur.
Disputantur nonnulla de iis, quibus quasi praeparatur ad Inferos descenSUS.
In ipso igitur loco, ubi Aeneam descendentem facit,conStituendo, poeta secutus est Opinionem eorum, qui li-Xem quoque in eadem regione Cumana ad umbras mortuOrum measSe indeque remeasse putaverunt. Nam fui88e, qui Cimmerios ad quorum fines Ulixes venisse fertur, sedes ad lacum vernum habuisse crederent narrat Strabo lib. V.
244 Ephorum iu laudat auctorem. Iisdem locis jam inde
ab antiquissimis temporibus floruisse Necromantiam Onstat. Quod vero enseas Sibyllam convenit et ab ea deducitur per Inferna, eo aptius est, quod narrat Dionysius Halicarnassensis, Aenean ad Sibyllam Gergithiam venisse eamque consuluisse. Quae Sibylla utrum eadem sit putanda ac Cumaea, an alia parvi momenti St, quum pertum sit ea quae de una aliqua Sibylla tradita erant, facile ad aliam transferri potuisse. Nam habet id proprium Virgilius, ut, quidquid narrat quam proxime ad mores et Opiniones Romanorum proponat. Quid enim potuit esse aptiusquam Cumaeam Sibyllam hoc loco proferre, quae de Romano potissimum imperio vaticinuta diceretur 3 Sed etsi plerumque sequitur Virgiliu ea, quae memoriae tradita, a Romanis pro veris habebuntur, est tamen interdum, ubi videatur secutus esse argumentu petita e fabulis, quae, quantum conjici licet, ceteris Romanorum Oetis ac scriptoribus incognitae fuisse putandae sint.
Ita in sexti libri versibus 136-14 6 201 21 fit
menti aurei rami, quem ut donum ferat Proserpinae Aeneas, Sibylla praescribit. Fieri potuisse concedatur, ut poeta
16쪽
fingeret hoc totum, sed incredibile non est, eum mythum aliquem aliunde petitum adhibuisse Antiqui certe hoc loco Virgilium vituperavisse videntur, quod figmentum adhibu-i8Set, quod omnino exemplo careret ' Macrobius Sat. V. 19eum Oetico more finxisse scribit. Sed de ramo portas Ditis aperiente fabulas apud quOS-dam populos antiquitatis fuisse constat. Omittimus, quod in Persis Aeschylea aliquod simile versural occurrit, mittimus, quod Saxo Grammaticus regem addingum loca vi-Vum, quae mortuo petenda fuerant , visentem herbarum fasciculum portaSSe narrat. Ea res, quod Oeta ipse versu 205 ramum aureum cum vise comparat, fortasse probare possit, mythum aliquem USurpatum SSe alicujus populorum eorum, quibus ViScus
Sacer erat. echium doctissimum illum virum, video ' suspicatum esse, Virgilium hanc rem apud aliquem Graecum in- Ventum perperam intellexisse et ita factum esse, ut hic locus videretur obscurior Eam disputationem alius doctus vir E. Norden, qui in Virgilianis quaestionibus ingeniosissime ver- Satur , quamquam admiratur acumen eckii, sibi tamen non satis placere ostendit. Ita enim hanc expediri conatur quaestionem, nihil obstare, quin aliquam de mira vi visci narrationem
Virgilio fuisse cognitam putemus. Si res se ita habeat, dici
possit, diversa elementa mythorum contaminata quodammodo esse. Unde haec nova sumpta sint, suspicari licet, si consideramus viscum Celtarum lingua pren puraver, id est puri auri arborem vocari 3. Praeterea constat saepe in Germanorum populorum mythicis carminibus de visco mentionem fieri β.
Quae cum ita sit huic herbae parasiticae jam antiquissimis
temporibus miram quandam inesse vim creditum SSe constat.
Si Virgilius Varronem, cujus de antiquitatis humanarum divinarumque rerum libris usum esse constat, in hac quoque re Secutu esset, non credo Macrobium scripturum fuisse poetico more affictum esse hunc de aure ramo locum. Nam credibile est ac prope certum, facile tum demonstrari potuisse, quibus in rebus poeta Varronem Secu
At occurrit in antiqua poesi Istandica mythicum carmen, quod de vipdager est, re Vera e duobus diversis, sed tamen ad unum idemque argumentum pertinentibus poematis compositum L Hoc carmen in perantiquo argumento et multis populis communi versari docuerunt duo,
quos debita reverentia nomino Grundivi et Bugge. Nuper doctus vir, Ηj. Falli dum quae sint elementa, ut ita dicam,
ejusdem carminis Ostendere vult, quaedam ad Celtarum narrationes mythicas referenda esse docet. Atqui habo hoc de vipdager carmen Istandicum haec cum Virgiliano loco
de aure ramo similia. Ut Aeneas roserpinae aureum ramum ferre jubetur,
ita vipdagerus inmarae id est Proserpinae bracteam Aen. v. l. 209 - - sic leni crepitabat bractea vento). Nam vorba illa 'hosa ha inus in carmine vipdagsmul Meguntur ad locum Virgilianum apte referri possunt, siquidem Buggo verbum illud 'ha sic interpretatur flad tynd, blanlioenstandis metat id est bracteam. At haec bractea inter
ramos latet arboris, quae Mima-meid vocatur Α, sicut apud
17쪽
Virgilium aureus ramus v. 135 - 136 latere dicitur arbore opaca. Sed haec arbor Mima-meid eadem ac Septentrionalium populorum Ygdrasi putanda est ' Quae arbor, gdrasi scilicet, in poesi Istandica heid-van dicitur, id est serenitatis expers, sicut a Virgili opaca
Vocatur ea, unde carpit Aenea ramum.
Videmus ergo hoc loco similitudines quasdam depre-hondi inter hunc de aureo ramo locum Virgilianum et locos quosdam carminis Istandici, quod est de vipdager ad mortuorum loca descendente. Utrum hi standici carminis loci similes debeantur Virgilianae descriptioni, quam tractamus, an utraque descriptio ex eodem quasi fonte derivata sit, expediant ii, quorum in talibus rebus major doctrina est majorque in- tolligentia. Victor Itydber quidem, qui in opere suo, quod 'Undersokningar i Germans Mythologi inscribitur, mira doctrina ac Sagacitate versatur in hujusmodi quaestionibus 110- dandis, ejus sententiae est, hunc de vipdager mythum incommunes illos multis populis mythos referri debere et priorem esse Ariorum, qui vocantur, in plura quasi membra divisione. Quae res si se ita habeat, suspicari licet ea, quae similia videntur esse in utroque carmine, in Virgiliano scilicet et in eo, quod est de vipdagero, eadem Originem habere posse. Si etiam aliis locis inveniri possint, quae hanc
SuSpicionem quodammodo augere videantur, rem uberius tractabimUS. Novum esse in epica poesi antiquorum hoc aurei rami
BUGGE, Studio liber die Enistoliun derisordischen Gotter undHeldensagen pag. 25. Ovidius tamen, Metam. XIV. v. 114, 'fulgentem ramum habet,so sine dubio Virgilium sequitur.
aditum ad sedes Infernorum perienti argumentum, e reSest documento, quod ii scriptores, qui in carminibus Virgilii illustrandis elaboraverunt, unde hoc desumptum esset argumentum, Videntur invenire non potuisse. Nam verisimile est, eas ecyias, quas Virgilius adhibere poterat, etiam adhiberi potuisse ab antiquis grammaticis et commentatoribus carminum Virgilianorum. Fuerunt, qui crederent, in Necyiis, quas constat de Herculis ot Thosse hujusmodi laboribus Scriptas SSe, OS inductos fuisse ramum aureum geStantes. Quae tamen Opinio refellitur ea re, quod Charon v. 10 statim Aenean, postquam vidit ramum cymba recipit, admirans donum longo post tempore visum. Atqui versibus 92 393 idom dieit non libenter hos excepisse. Credibile igitur est, eos, id quod Heynius vidit, non cum aure ramo inductos suiSSe, si quidem navicularii senis verba sibi constabunt. Sod quoniam orba illa 'longo post tempore visum', postularent, ut ad aliquod ejusmodi carmen vetustius referr0tur id argumentum, doctis viris placuit hanc proponere sententiam, Virgilium ob oculos Orpheum habuisse. Sed si Orpheo aliquod picum carmen in hoc de aureo ramo loco adhibitum sit a poeta, mirum sane Videatur, eam rem fugisse diligentiam eorum, qui omnia, quae ad libros ejus illustrandos pertinere viderentur, tanto studio Sunt consectati. Inventae sunt in sepulcris in Italiae parte inferiore ubi per Pythagoreos Orphica mysteria late manasSe constat, aures tabellae Graecis versibus inscriptae. Continentes tabellae ea, quae mortui, postquam ad rOSerpinam Venerint, pro se dicturi sunt. Insunt his versibus non preces aut supplicationes, sed multam prae se ferunt fiduciam, Ore, ut recipiantur ii, qui eas portant, plenaque fruantur felici-
18쪽
tato' Vir scientia antiquitatis, quae ad veterum artis monumenta spectat, excellentissimus, . ΠΗΝERH affert nonnulla, quae ad illam rem illustrandam pertinent. Suboritur hoc loco quaestio, num ad hunc morem Sepultis auream tabellam ejus modi dandi referri possit locus de aureo ramo Virgilianus. Sed quia non nisi mysteriis initiati cum tabellis istis aureis sepulti videntur esse neque constat Virgilium ea mysteria cognita habuisse neque, si
cognovisset, credibile St, eum enuntiaturum fuisse, non audeo affirmare inventas has tabellas cum bractea de qua saepius dictum est, comparari OSSe praesertim quum erisimile sit, rem, si res Se ita habeat, non potuisse occultam
Nunc satis habemus admonuisse in carmine de vipda- gero et in narratione mythica Saxonis de Haddingo rege, quarum utraque, ut inter doctos constare video, ad Celtarum et Germanorum antiquissimos mytho referri potest, quaedam similia inveniri iis, quibus Infernorum descripti a Virgilio praeparatur.
De descriptione Infernorum locorum rerumque, quae ibi fieri finguntur, Virgiliana.
In tres partes divisa est Infernorum locorum descripti a poeta, quarum una in Vestibulo sive adit Orci 0- scribendo Versatur, altera in artaris, ubi puniuntur mali, tertia vero in Elysio, ubi beati discretas sedes habent. Ρο- teram, fortasse debueram. etiam Me lugentibus campis se-
paratim dicere, qui locus significatur somnio, quod describitur . 734. Sed quum mihi videar nihilo minus Ostendere posse, quam ob rem comparatus sit ille locus, tripertitam hanc retineo descriptionem Infernorum. Vestibulum admodum copios describitur, Tartarorum descriptio parcior est et magis generatim facta, de Elysio
vero ita accurate scriptum est, ut facile appareat, eam partem prae ceteris exornatam voluisse Virgilium. Nemo negat multam artem adhibitam esse a poeta in hac operis parte disponenda, sed tamen multis visa est res minus feliciter processisse, si quis diligenter in eam inquirere velit, poetamque sibi ipsum constare non potuisse Ontenderunt. Sed verendum est, ne ii, qui haec objiciunt Virgilio, ad opus ejus judicandum venerint praecepta jam, qualis Necyia esse deberet opinione. Qui ab iisdem quasi
principiis, a quibus ipse profectus est poeta, proficiScentur, nihil omnino, nisi fortasse in rebus nulliu momenti, quod contrarium sit sibique repugnet, in hac re invenient. Nam Virgilius, quamquam ab Homero mutuatus est multa libertatem tamen sibi vindicavit neque iisdem finibus circumscripsit jus suum libere vagandi qua vellet. Quibus vero a principiis profectus esse putandus Sit, SUO loco dicotur Nunc ad Vestibuli descriptionem transibimus.
Si nunc, quale descriptum sit vestibulum, considerabimus, statim apparebit in ea descriptione multam artem adhibitam isse. Quae aes quo magi apparent, IonamVS
19쪽
Vestib)ui ante ipsi ni primis in faucibus Orci Luctus et ultrices posuere cubilia urinil 5 pallentes habitant Morbi tristisque Senec tus et Meti s et malesuada Fames ac turpis gestus terribiles nisi formin Letumque Labosque tum consanguineus Leti Sopor et mala mentis Gaudia mortiferumque adverso in limine Bellum 240 ferreique Ermenidum thalami et Discordia demens
vipereum crinem vittis inneae cruentis. In quaestionem non Vocamus, quam artificiose collata
sint inter se membra, quod constat in ea re Virgilium omnibus fere locis summa usum esse diligentia. Id tantum admonendum videtur, haec mala divisa esse ita, ut Luctus, ultrices Curae, pallentes Morbi, tristus Senectus, MetuS, malesuada Fames ac turpi Egestas, Letum, Labos, Sopor, mala menti Gaudia, ut quae sensim magis homines ad mortem adducant, ante vestibulum esse locata dicantur, Bellum Vero, Eumenides, Discordia in ipso limine, quoniam non Sensim Singulos Sed raptim et multos simul Orco mittunt. Inter haec vehementiora mala Bellum primum ponitur, quia, ut ait Servius, nulla major est caedis causa. Nam bello atque armi civitatium populorumque controversis dirimuntur. Discordia autem significat singulorum inter ipsos controverSias ac lites, e quibus interdum magnae nascuntur calamitates. Cur Eumenides aptae visae sint, quae mediae ponerentur inter vehementissima illa duo mala, asserunt rationem haec verba, quibus poeta alio loco unonem Allecto alloquentem facit: VII. 335 Tu potes unanimos armare in proelia fratres atq/ι odiis fersare domos, tu verbera tectis
funereusque inferre faces, tibi nomina mille,
mille nocendi arte8. Sed si respicimus, quo tempore et quo consilio scripserit Virgilius, qualis fuerit paulo ante status rei publicae et civium communis condicio, Vix est, cur dubitetur, quin Bellum non tam generatim hoc loco positum sit quam civilebollum significet. Discordia videtur grave illaS, qua VO-cat Horatius, principum amicitias significare Eumenides quoque dixeris tum nuper ministerio suo functas esse in terris, Siquidem Augustus passus est ultor Caesaris vocari templumque, quod Marti Vltori aedificandum postea curavit, his verbis inscribi jussit: ro ultione paterna. Si umquam fuit, quum Luctus, Curae. FameS, EgeStRS, cetera mala a Romanis gravia Sentirentur, profecto fuit tum, quum prope continua bella civilia erant, proscriptioneS, bonorum amissiones crebrae, de ut desperatio Omnium animos invasisse videretur. Qui sibi haec omnia tamquam ante oculos ponere vult, omm seni legat Historiam
Itaque poeta, quod in Orci descriptione haec mala adhibuit ita ad cit animos eorum, qui haec segebant audiebantve, ut funestorum istorum temporum memoriam Versarentur et praesenti statu rerum gauderent aeternumque esse optarent. Sed omissa hac quaestione redeamus ad rem. VI 28 5 Multaque pro terea variarum mo=ὶ8tra ferarum,
Centauri in foribus stabidant, Sedit eque itormes
et Centumgeminus Briareus, ac bellua Lerninhorrendum stridens lammisque armatu Chimsera Gorgones Harpyimque et forma tricorpori umbr P.
20쪽
20 Quae monstra disposita sunt hoc fere modo: Centauri Scyllae biformes
Bollua Lernae Chimaera GorgoneSHarpyiaeo Geryon Briareus igitur et Geryon quasi custodes his monstris appositi sunt, quam dispositionis rationem usus particularum, quae Sunt et ac, et commendus.
Si totam Vestibuli descriptionem consideramus et eaS formas, quibus poeta hunc Infernorum locum finxit destinctum et ad dignitatem apte ornatum, ad rerum artificiOSecollocandarum rationem revocamus, apparet, in distributione adhibitam esse antitheticam quandam membrorum divi
Sed restat, ut paucis verbis expediamus hunc locum: VI. In medio ramos annosaque brachia unditUlmus opaca ingen . . . Ut jam ante conati sumus ostendere ea, quae in Virgiliano de aureo ramo loco similia videntur iis, quae sunt in narrationibus quibusdam, quas inter Celtarum Germanorumque antiquissima narrationes mythicas referenda esse constat, ita etiam hoc loco unam rem proferre VolumUS, quae fortasse documento esse possit, Virgilium resera cognitam habuisse fabulam aliquam de universali, ut ita dicam, arbore illa, quae in antiquissima Ista dicorum Oes vocatur Υgdrasit. Victor Itydbert certe, quum in opero suo de Ger-21 manorum mythis hanc rem tractat' non dubitat ita scribere, videri sibi Virgilium aliquam de tali arbore universali
cognitam habuisse narrationem. Rogatus a me per amicum, vir ille doctissimus, qua est humanitate ac benevolentia, per littera respondit, Se, quum loco, quem Supra laudavimus, sententiam Suam proponeret, unum maXime ob oculos habuisse hunc locum: Georg. II. v. 290: Altius et penitus teri in desigitur arbos, Aesculus in primis quin quanimi vertice ad auras aetereas, tantum radice in Tartara tendit. Ergo non hiemes illum, non abra neque imbres convellunt immota manet multosque nepotes multu virmn volvens durando secula incit. Tum fortes late ramos et brachia tendens Nuo illuc, media ipsa ingentem sustinet umbram. Nomina, quae Sunt aesculus, an Osach sic usc. Slandice askr, germanice Eseli inter se cognata esse, nemo non videt, Sed ideo non necesse est his nominibus semper unam eundemque arborem significari. Nam sicut 'Io apud antiquissimos Oeta Graecorum quercum significat, sed lingua latina eandem arborem, quam Germani Buche appellant, nos boli, ita apud diversos Ariorum populo nomina, quae Sunt sesculus et askr, verisimile est diversis temporibus divorsa arborum genera significasse. Sed si reputamus, Hesiodum tertii aevi homines natos esse ἐκ μελια scribere' sicut septemtrionalium Mythi habent de primis hominibus, Ash et