장음표시 사용
141쪽
x ro BELLICO Ru MEt colubrum depictus habet, Ophi uehus : & illa
Siren appellata et gravi quae sculpta metallo Apparet piae ido nans aequore. nomine dicunt Faleonem hune, rapido quia fervidus involat igne . Hi e Saeer, hie Aspis, Falcuneulus ille voeatur. Sed quae praeeipuE nostro sint tempore i n usu, Exsequar. Objectos quassat quae machina muros, s murale voeant: vibratque per aera ferrum Viginti pendens libras: atque ora patescit Sex supra digitos : sed eorpus longius octo Exeurrit pedibus: septem nona ulla: sed illa
Quae majora, decem, maioraque pondera torquent.. Mae bina vix poterit vectari in praelia bobus Bis senis: tantum gravitat sub pondere molis. Altera tormentum species, cui nomen ab angue,
Est ingens Ophiuchus, atrox qui sibilat, & qui
Quadraginta globum pendentem vibrat in hostem , Inque pedes longum duodenos currit: & ore Diducto patet ingenti. perque aequora lata , Martis ad obsequium, vix totis viribus octo, Viginti que valent illum vectare juvenei. Est minot alter, agens ictu non murmura tanta et Eque sinu serti viginti de vomit asses.
Atque pedes longo latescit corpore denos r Bis septem trahitur tauris . magis hie minor, aeris, , Ore venenato libras intorquet in auras Bis octo: totidemque pedes vix occupat; acres Illum Martis equi dueunt, non amplius, octo rDum eampis ineunt aetes tartamen apertis .
Sed pro per E insequitur nostras tibi tradere Musas, Quae nam materies sit, Fa r, idonea habendis Bombardis. Centum sinceri praeeipe libras AEris ut aecipiant famuli, stamnique vetusti
Ter quinas si tanta tibi non eopia, bis sex
142쪽
LIBER VI. mAdmisees tormenta dabunt diffusa vicissim .
Addere quin etiam poteris fragmenta reflaeti AEris Campani, mortaria rupta, lebetes, Et quidquid valet ad minium conflare metat Ium. Quod tibi non multum iubeo sermarier asperum ;Αerius ut valeat Vulcano obsistere. stamni Si minus immisees, veniet minus aspera massa. Ast ubi sollieiti tormenta tonantia fabri
Perse eere , graves eonfestim robore querno, Aut ulmo annosa sequitur compingere currus, Kra quibus confecta loces. sed eaedere truncos
Tempore quemque suo a validos uti sui minis ictus
Machina eontinuo possit durare, memento. Inque modum eapsae compingitur ἰ illius una Sit gravibus imposta rotis: pars altera terris Haereat. obliquum latus intereurrat utrumque ,
Bisque pedes septem supra, sed largius uno: Densius unetolis sit & octo. in vertiee distent
Tresque decem tantum digitos latera ultima currus: Bisque novem retro : moles ubi latior haeret Tormenti. geminum gemino mox assere cerri
Necte Iatus radiis multis, penitusque subactis.
Vertice in extremo , qua nectitur armamentum,
Sit latere in gemino ductus de more canali sol Quo plaustra accipiant aures; gravitantiaque aera Sustentent librata . Subit sed eo minus axis, Devectusque rotis in pugnam ducitur: ulmo E dura, aut fago faeies: laterique cavato, A ssere non longε mox insere . clavus & illum Plurimus asso ei et eapsae. Citus indς rotarum Aggredieris opus. Primum, qua concitus axis Transit, modiolus, solida formatur ab ulmo, Aut e error at radiis bis sex de robore querno , vel sint fraxinei. sitque ina, aut ulmea sum uJae
143쪽
Curvatura rotae: sed commissura ei tatum Cirea axem, cono similis, fitque aere refuso iSitque rotae pariter mora ferrea, vique refixa . His actis, quoniam violentis ictibus aera Curribus obluctantur, erit tibi eura, magister, Plurima, flammiuomum contra munire metallum Fagineos currus, & robora querna rotarum .
Vestiat id ei reo ne ferri plurima eant hos
Laminariae radius lamnas obfirmet aeutus. Quin etiam totum circum deflexa per orbem Ferrea lamna rotas ei reum det: multus re illam
AEqua per & spatia , atque oblonga cuspide elavus
Et curvaturae postiea in parte reflexus , Aspidibus nectat quernis, nexaque tenaci . Insuper & mani eis ei reum vine irier aereis,
Praeeipe; diducto radii ne sorte labascant
Vi ei reo: tormenta retro,cum protinus ignem Ejaeulata, cito pede cedunt, & tremit ictu Subter humust ei reum q. tremunt arva omnia nimbo. Sed jam tormentis onerandis caetera di eam Instrumentae gravi, duroque ε robore facti, . Sint varii in primis eunei, vectesque movendis Curribus, atque ipsis, ut postulat usus, ahenis . Sitque onerator, habens in eurvam vertice coeli limo ut pyrius valeat submitti pulvis in ora, Cum fuerit Bombarda et tis armanda ministris . Praeterea longus stipator fronte parandus Plana, fulmineum qua nitrum cogat in unum.
Ad de his Verrieulum, quo totam pulvere mundes Tormenti Psyehene sitque una Ignarius: atque his, Qua recta pulsum collimes, junge Dioptram. Haee ubi facta, modu,quo instructibus aera reponas, Machina quaeque prius talem formetur ad usum rQuod jam subsequitur, non multis versibus addam t
144쪽
LIBER VI. II 3Maebina Capram Itali patrio cognomine dicunt.
Fagineis truncis, aut querno e robore caesis,
Eque tribus tantum tibi eompingenda, trigoni Inque vicem nexis. geminos de vineiat asser Transversus t reliquus summo sub vertice truncus Illis inseritur, fuso versatilis aereo. Eseaque e fuso religatur troebi ea: senes Per quam transmissi, d uctu multiplice, eurrant Alterius subter trochleae pendentis in Orbem .
Insuper in geminis conjunctis affere tignis, Mobilis, & radiis instructus ponitur a Tis . Ast age , fulminea ex ima tellure sub altum Kra tibi tollenda, superque instructa locanda Armamenta : rotis valeant sie illa moveri, Vectarique, seri quo Martis praelia poscunt. Altera non uno Delphinis trochlea nodo
se ille et inferius quae pendet in fune ligetur.
Inde axem ei rea convolui exordia funis Praeeipe . mox radios famulis versantibus axis, Grandia tollentur facili tormenta labore .
Ηine de submisso instructu, sensimque rudente Laxato, ae ei piet tandem sua pondera eurrus . Non aliter, si res tulerit, demittere ab ipso Armamento in humum poterit tormenta minister . His actis, propere insequitur labor improbus, aera Fulmineis onerare globis,& pulvere rauco. At primum nitri molem, quam quisque requirit Ictus, erit nostro die endum carmine. Tantum Sulphuris accipies, Librator, ahenea quantum
Est pila dimidium, quod habebit ponderis: illa Quadraginta velut si pendat, quilibet asses Viginti poscet nitrati pulveris ictus. Acceptumque cava quem onerator cochlide portet Intus in igni romi stridentia viscera vasis. H Ignea
145쪽
Ignea pervacuum mox tu dispersa eanalem Stipatore linum tormenti eogere in imum Nitere grana: levi pulsu stipentur& illo. At ne forte soco prorumpat pulvis aperto, Alterius digito, vel curvo oecluditur arcu. Hi ne ubi grana ea o sunt constipata camino, Pugillum paleae, scenive, aut stupea vincla , Sulphura post glauca immittes, cogesque Valenti Verbere: si e pulvis consertur totus in unum. Ut perfecta tibi pars hare, subit altera, longo Verriculo reliquum vacui purgare meatus :Purgatoque globum tenui convoluere stupa, Inque sinum rauci penitus detrudere aheni. Utque loco globus insistat libratus eodem , Α ut sceno, aut palea praecinges plurimus illum. Verum hae sulmineis gravidatis arte metallis, Illa sub ingreditur; neque erit postrema noeentis Cura operis: certo nimirum intendere pulsu In positum tormenta scopum: res ardua quamquam Aeeipe, Librator, quae tali instructus ab arte,
Dat praee epta tibi Geometres earmine Vate S. Ex ligno, cuprove prius molire dioptram: Cujus tormenti collo pars cone ava quadretrPars & erassitiem tergi eonvexior aeque trExtenta ut tergus supra, supraque dioptram Linea recta aequo discrimine distet ab illa , Quae medium per tormentum deducitur. arcu
In summo signum Dei es, quo rectius ipse Collimes; dein colla super laevata metalli Erectam eompone; datum mox inspice in album Si radius recta convergat: si secus aera In latus hae, illae dextra, laevaque reflecte rAut sursum, si res tulerit, trahe , sive deorsum ;ut radius tandem seriat visorius album.
146쪽
LIBER VI. II Plurima sed quoniam possunt divertere pulsum:
Nimirum obliquus pendet si currus , & aequa Non sint mole rotae: si lamina densior, aut si Vertiee plus justo clavus protuberet extra . Ideirco soleis curato impensius, illa Ut vigil exeutias e jactu incommoda. recta Quin & libella tormenti utramque nee esse est Sie librare aurem, ut sese super aequore tollant In longum hine , illine aequalibus intervallis. His super, ignivomis quoniam vibrata caminis Ferrea glans, dupli ei dissindit inane volatu: Nimirum recto, Vulcani percita pulsu , Obliquoque, suas eum sensim tempore vires Impetus, externo qui fit motore, remittit; Et nativa gravis vis praevalet; inque deorsum Paulatim genio naturae sertur e & ultra Quo magis excurrit, primo magis impete presso,
Inclinaturi erit postquam consumptus & omnis, In terras recto descendit tramite ferrum .
Quae eum sie habeant, positum. Librator, in album Sexcentos intra passiis si dirigis ictum se ilicet a Vesta quantum vis indita durat In fixum tormenta scopum eonverte dioptra. Longius at signum si sit, tum surrige supra Ara se opum: eursu sie de elinante deorsum , In signum pila directum contorta tonabit. At quoniam obliquo dum perseeat aera ductu, Mille, & bis e eo tum nitro pila fervida passiis Tempore non longo pereurrit quidquid enim ultra Progreditur, languente vigor vix impete restat Ideirco spatii pro eonditione , tremenda
Dispones tormenta scopo plus, aut minus alta. Verum hae e pereurrens dumeta haud vatibus aequa,
147쪽
Librandos hostem contra, vel moenia possunt , Exsequar, invitae quamvis ad earmina Musae Per salebras veniant istas, inamoenaque Tempe. In primis, quae fauce pari tormenta patescunt, Quae sunt longa magis, longe magis ejieiunt aes . Se ilicet aetensus majori tramite pulvis Dum ruit inelusus, prorumpere nisus ad auras ,
Vi pariter maiore globum laeulatur: & ille
Longius, ingenti protusus ab Impete, currit. Quin etiam, quae longa magis, magis illa metallo Ditia; plus igitur luctantur pondere vastor Sie virtus & tota globum Vuleania pellit.
Praeterea vastae quae molis ahena, rotatu
Emittunt majore pilas; quia fortiter illa Erumpentem ignem graviori mole morantur rSieque olli major, qua pervolet, imprimitur vis . Non se eusae torrens, se pes quem plurima tardat, Rmne ruit valido, tum tandem vincula rupit. Hinc etiam quae densa magis tormenta, flagranti Vuleano obsistunt nisu majore, globumque Explodunt longo tractu. Pila major eodem Ex aere vibrata volat longissima, magno , Pondere quam minor,& quamvis sit plurima; quando Illa magis grandi obluctatur corpore nimbo τOeeluditque simul totum inter posta meatum ;Sue census ne qua pulvis prorumpat: & ipsa Vim portenti sero non tantam sumat ab igni. Hi ne globus e plumbo foret aptior: at minor ictus; Cedit enim mollis. Sed quis fugientia tardat
Fulmina tormentis excussa tonantibus ' antro
Missus ab AEolio pennis pernicibus Eurus, Non equidem, non fallor, erat qui flamine tantum
Posset opus tentare. suo ei et aera motu;
Atque si obum in latus obliquat, vel tardat euntem.
148쪽
Verum id praeeipue, medio sublata quadrante Cum sunt ora; pilae quoniam tum semita jactae Est obliqua magis, sub cursum & pigra supremum.
. Diice, lacus etiam pigri, turpesque paludes, Fluminaque, & vivi sontes tardare pilarum Pernices potuere fugas: nam plurimus undis Assurgens vapor ex illis, circum agra densum , Et multo pariter gravitantem pondere reddit .
Crassior ille globo venienti obsistit: & ingens Indita sit quamquam vis sulphure, se tamen illa
Rere tardari spisso, & torpente vapore Sentiet: ut volucres etiam, Ventumque, vaporemque Ut contra nitantur, agunt se lentius: at cum Acra pacatum nimbis, nebulisque vaeantem Pereurrunt, per inane volant pernicibus alis.
Insuper , e pelago si sit Catapulta sub oram
Explosa, est ictus vehementior: in mare contra Litor e ab undoso rebo et, minus incitus: idem
Bercum sit, idem & spatium, quod currit ut e I que. Diversi tamen effectus, diversa petenda est Caussa, per ignotos dum calles, perque reposta Naturae vigili speculatum mente Vagamur. Illam, si quidquam post earmina , postque figuras, Rebus in his valet ingenium, tibi reddere Vatest Naturae qui saepe petunt penetralia Mystae, Atque omnes rerum ea uiuas rimantur, & ortus Enitar paucis; nam me divertere est vo Haud operosa sinunt suscepti munera belli. Et quando studiis versatus, & arte Minervae, C precor, o adsis Vati dux, inelyte THOMA , Inque absconsa viam Naturae limina pande. Est levius quoniam sabuloso in litore coelum, Densius at pelagi medio, minus ictibus acri dei reo obsisti, sub litora: α ignea nitri
149쪽
Vis minor in primo calet impete: eumque recurrit Sub finem nebulis vapidam Thetin , & cadit ille Paulatim vigor ignigena, obluctatur eunti Tum spissum occurrens coelum, cursumque retardat Mareescuntque globi vires, & pulsus hebestit. E messiis ast aera pilas dum litus in altum Elaeulantur aquis, nimium densissimus aer
De luctatur & id ei reo laetenditur omnis Extemplo pulvis vis e restit flammea primo Erumpens motu, servatque in fine tenorem: Namque olli minus obsistit tenuissimus aether. Hic neque praeteream, majori verberet ictu Cur pila marmoreas turres, quam moenia querna, Per liquidos late Nerei currentia campos: Saxea nimirum obluctantur, pinea eedunt Moenia. sic pariter venientes verbere pinus Erea praevalido pulsant tormenta : velut qui obvius Oeeurrens vehementius excipit ictum.
Cumque suga se proripiunt, eatapulta minori
Percutit abiegnas vi turres: ensis aeuti
Ceu quis, dum e eleri saltu se subtrahit, imis Haud ferrum bibit in fibris. Sed flectere Musae
Insueta cursum coguntur ab arce Minervae. At non Parnassi, vel amoena invisere Pindi Concessum juga, Pieridum lustrata eboreis , Nec sacras umbras nemorum, iἀcundaq. Tempe. Aspera stat cursu conscendere montis, & Oras Hactenus intactas, gressus quo nulla prior uni Intulit Aonidum, quamvis animosa, sororum . Quare agite, o Musae, Bellorum munera quando Tractatis, radiique juvant ,& circinus, artem Tradite, Librator valeat qua vertere in hostem
Pro vario tormenta situ: nam non ego cuncta,
Ni vestram praebetis opem , percurἔere possum .
150쪽
LIBER UI. a IsTuque adeo, praeesare, veni mihi Phoebus, Astu INAs ,
Atque tuo vires trepidanti suffice Vati: Quandoquidem sub mente tenes, quaecumq. Magister Arte Syracosius mira monstravit: & Oibem Terrarum, radioque fretum metiris, & astra .E nue e sublustri primum, cuprove tabellam, Nonaginta cui sua per discrimina partes Hiae, inde inscriptae minio, vel cuspide aeuta Insculptae, facito. lateri mox regula summo , Quae parte ex una quadrati longius extet, Glutine sit recta, radiove adneza tenaci.
E medio eentrum Geometres nomine dicit Suspensus filo solidus dependeat orbis Plumbeus, aut eu profusus; quibus arre paratis, Aeeipe, librandis qui sit nune pulsibus ulus . Et primum, bombarda tibi si recta locanda , Ut Finitorem discrimine semper eodem Emissus per inane globus percurrat, in ora Regula tormenti mittatur aperia, quadrati Ut latus extensum plano superincubet aeris :Hine tollenda tibi, vel demittenda, subactis Hae, illae euneis, aut si res postulat, illis Subductis; ut recta suo eum linea plumbo, Congruat in medium ei rei. sic angulus ille, Virgula quem ne iunt quadrati, & pendula fila , Rectus erit: pulsusque simul rectissimus ibit. At vero obliquo si sit gravis aere rotatu Per certas sursum partes pila, sive deorsum Flammiuom is vibranda tubis, stet virga quadrati, Ut modo te dolui, stridentis in ore metalli . Nox est solicitis, euneoque , & vecte mim stris Inclinanda solo, sive attollenda sub altum Machina vasta, ea dens ut filum desuper, areum Sic secet, ut partes inter virgamque, globum quo