Lilii Gregorii Gyraldi De annis et mensibus, caeterisque temporum partibus, difficili hactenus & impedita materia, dissertatio facilis & expedita. Eiusdem Calendarium & Romanum & Graecum, gentis utrusque solennia, ac rerum insigniter gestarum tempora

21쪽

numero dixissent,no aliter ac si dicerent, domum constare ex numero lapidum, aut ii neam costare eX numero punctorum, cum paries ex numerosis lapidibus, & linea, ut quida uolui ex numerosis punistis,no eX eorum numero costet. Tempus ergo no modo numerus est, sed ne numerosum quide, aut

numerabile. Sunt qui distensione quandam esse lepus affirmet: sed cuius rei distensio uel continuatio sit se palam ignorare fatenL Pythagoraei,ut Timaeus Locrensis refert,topus aeternitatis imagine esse uolunt: id utiq; tempus esse significares respectu sternitatis aeternaeq; stabilitaris. Plato in Timaeo, 8c Philonin Cosmopoeia,carterim qui fabricatu mundum asseuerat, tempus ab ipso coeli nasceris circumami incepisse tradunt. Aristoteles Meum secuti, qd mundu aeternu rari sitiar, tempus infinitu existimauere,cςlij motu teperari. Hinc Varro apud Latinos a solis 6c lunarrenore temperato,tempus distu putat. vero Grsci au is,id est, Saturno deducunt Stoici quide reste Hieron. topus ita definiui:

est Tempus est correctio dcrerii c5seruatio. Omile p tempus, quo non uirtutibus opera impenditur, perire ciedui nec pene tempuS

esse. Epicureus Lucretius tempus nihil esse per se putat,sed rebus ab ipsis cosequi. Eius uersus exprimo libro adscribam:

22쪽

DE ANNIS ET HENSIB ..1 IB. γ

pus itent per se non est ed rebus ab ipsis. Conte pii risin ustransadium quid sit in inuo:

Tum qu res,quid porro deinde sequatur, Nec persequenqu on tempus sentire fatendum est, Semotu ab rerum inotu placida quiete. Orcaei. Sed plura de his missis. Nunquid antemui bdum Scoelum a deo fabricatore conῖitu, aliquod fuisse tempus dicemus Nullii plerim dicunt: alii fuisse quidem sed non intellecto, minus destintaim id quod apud M. aut

Iium Velleius: Non enim inquit,si munduS . Nullus erat secula non erant Secula nunc dico non ea quae dierum no Strumq; nuinero annuis curtibus conficiuntur. Iuam lateor ea sine mundi conuertione cincino potuita se. Sed fuit quaedam ab infinito tempore ae ternitas Quam nulla circi inlcriptiTtemporum metiebatur: sipacio tamen qualis ea fuerit intelligi non potest, qd ne in cogitatione quide caait, ut tuerit tempus aliquod, nullum cu tempus esset. HscVelleius uelTullius Potius in primo denat. deorsi. Num melius erit si ita distinguamus: aliquod esse tempus corusum, inordinatu,inarsiculatilini: & '' IIiquod essedistinctu,ordinasu, zrticinatuqL. Cosusurriquale chaosita secula tuer aeternitatis id est,antemunai constitutioncili limano licet inteffectui ac cogitationi id minus sit noscibile, imastinatione tamen coprehensibile. Distinetum uero S articulatu id esse,

23쪽

S LILII GREG. GYRALDI

quo secula,anni,menses,diest metimur. Sed nos iam temporiispacia interuallas speculemur,idi ex uar is scriptorum sententiis,& primum ex Varrone,qui hac de re ita Temporis statuiqui Censorinus refert: Primih inquitiditabo. interuallum ab hominu principio ad cata clysmii priore perducit. Secundu ad Olympiadem primam quod quia in eo multa is Milicum. bulosa reseruntur, mythicum dicitur. Te rium a prima Olympiade ad tua Varronis Histori . rempora quod bistoricum d1Aum est, quia

res in eo gestae ueris historiis continentur. Primum tempus, ait Varro Jue Eabuit initium, seu semper fuit, quot annorum fuerit,

plane ait 'comprehendi ii 6 potest. Videmus

enim Hebrgos nostros p no usquequat co uenire: quod noster Picus,ut alios mittam, ostendit. Secundum quo non plane scitur, sed tamen ad M. circiter dc D c. annos fuisse creditur, a priore scilicet cataclysmo, quem dicunt Ogygis ad Inachi regnum annis cir citer c c c c. Hinc ad Olympiadem primam, paulo plus cccc . quos solos quamuis mythici temporis postremos, no quia a memoria scriptorii proximos, quidam certius definire uoluere: δc quod Sosibius,quo matheticq usus est Caesar, scripsit suisse ccc XCV.

annoru, Eratosthenes aute VII dc cccc. Timaeus XVO dccccc. Aretes C C C sti X IIII. & praeterea multi diuerse,quorum etiam

24쪽

DE ANNIS ET MENfIB. LIB. 9 etiam ipsa dissensio incertum esse declarat. De tertio aure tempore aliqua fuit inter ait rores dissensio in tex leptemve tantummo do annis uersata sed Iloc quodcunq; caliginis Varro discussi pro csieratu a sagacita

te,nunc diueriarum ciuitatii conserens tempora, nunc demstus eorum interualla re rro dinumeranTuri uni eri ostendit,per quam numerus certus no annorum

modo, sed αdierum perspici possit. Sed rein hacVarroniana distincti one erratum ui detur maxime, ea puto de causa, quoniam

eius libri deperdituunt via nostros Iulius Africanus sub Imperatore Μ. Aure

Iio Antonio simplicis iustoriae nylo, dc post

hune Eusebius Pamphili Sc Hieronymus, hanc temporum ab orbe condito per dynastias & regna supputationem uidentur dili gentissime: confecisse. Sed dcante hos B rosus Clialdaeus, Psiilon SCIosephus Ile braei.Id etia in lib.de civit. Dei Aurelius Auzustinus.&Isidorus moeronico &Etymolog ls,dc Bedas attigeriinr,ut missos faciam qui nostro tempore graecer 8c latiner Chronica scripserunt. Ex quibus omnibus nos ita collegimus, ab orbe condito ad primitu

annu IESU CHRISTI D. N. antios fluxisse cc .hoc est,millenos quinos S ducenos,sa oo. P .H.a quo anno ad huc quo nos haeeipsa comen tam ur Μ. D. Σ Stai X quae sum

25쪽

eto LILII GREG. GYRALDIma plus minus consicit annos Vi. D C C.

Alfonsum regem, & Picu,& alios nonullos. O ue si nosse uoluissent gentes, no in tot incidissent de mundi aetate ambages. Platos qui ueritati propius accessit, mundu qui conditu ab opis eo Ged quo princi pio minimeaegisti H mundi aetate innumerabili, es m

qui Grecos id olana sem Eerrim

det. Vt mittam presentia quζdec tilib.lateribus tradimnuer Mingunt porius,innu merabiles ene annos ostendentib. Celebratur epimori Alexadri Μagni ad Olympiade matre QTm, qua scripsit nariati e cuiuida Aeetyptii sacerdotis insinuans, qua protulit ex literis quae sacrae apud illos habent. Coti net etia regn*quae graeca quom nouit historia, in quibus regnii Assyrioru in eadem epIstola quini millia excedit annoru In graeca uero historia mille ferme S ccc. habet ab ipsius belli principatu,que S ille Aegyptius in eiusdem regni ponit exordio. Persarii a tem dc Macedonii imperiit ustpad lprum lexandrii cui loquebatur, plusqua oeto an norum millia ille constituir,cum apud Grs cos Macedonum uis ad mortem Alexandri

' xo donec ipsius Alexadri uictoria finiretur,

26쪽

cc dc XXX. copulentur. Haec quide Aur

lius Augustinus. Chaldaei quoque,&qui ercCaucaso coeli signa seruasse ferunt, ut Cice ro 8c Lactatius scribui, quadringenta S i

ptuaginta millia annoru monumentis comprehensa se habere affirmarunt. Quare mi nus mirii uideri deber, si Aristoteles & eum secuti plailosopiat, in eam opinione impege runt, ut aeternu mundum S sine principio dc fine uel crediderint,vel certe literarii mo numentis prodiderint. His ita de temporum interuallis uel aetatibus expositis, temporis quom partes scrutemur. Isidorus inquit: Tempora momctis, horis diebus mesibus annis cussisitatibus ndiuiduntur. Momentum est minim si atq; angustissimu tempus, a motu siderii dictum: est enim extremitas horae in breuibus inter

uallis, cum sol aliquid sibi cedit, atq; succedit. Iinc ille. Alii tempus ita distinguunt: se

cuium,stas, annus, men sis, hebdomas, dies, Quadrans, hora punctum m Umentia, uncia atomus. Sunt ex nostris qui ira dirimun r. In aetatem primum, quam mille annoru esse dictit. Deinde itide lum,quod centum an norum. In indictionem,quam XV. annorustatuunt.In lustru,qus Graecis est olympias que perfectos quatuor annos cotinet. Tum in annii diuiduliquem in quatuor horas uel repora distinguunt. Tempus in tres menses.

Temporispino, '

27쪽

AGomen.

Alensesta hebdomadas quatuor. Hebdomada in dies AT Uies in Quadrates quatuor. Quadrans in sex horas diuiditur. Pored hora in quatuor puncta. Puncta in decem momenta. Momentu, quod 3c momen apud antiquos uocitatu videmus, in uncias duode cim. Vncia in XLVi I atomos. Atomus uero,ut uox ipsa indicar,diuidi ac secari in partes n5 potest. Nuper cum antiquos quosdae s IIibellos euoluerem, qui mensuraru ac pon-

derum rationem continent,inter cstera cu-ά- riose pertractata&hoc legi: Annii &men sem libram utrunt dici posse, quod ille ex

NII mesibus,hic ex XII horis coster: porrδhoram c5stare ex quinq; punctis, S minu ris, XV partibus,XL mometis, &LX ostentis: horamq; diei secundu solis cursum quinque puncta habere, iuxta uero lunam qua tuor duntaxat. Qui latine tame &syncerius locuti sunt,momentum uel ut momen dixi- 'mus, pro breui quidem tempore accipiunt, quotum tamen haud definiunt,sicut &punctum,ut Horatius cum ait, Quid enim coneurritur, horae momento. S per tralatione ad alia ut illud poetae Luc. Non pondera rerum Non momenta sumus.Sed a grammaticis accuratius. Punetv 8c temporis ait T rentius: Tum temporis pii Ela mihi ad hanerem. Cicero: Die dico imo hora ait etiam putasta temporis eodem. Idem:Ηunc diem, hoc

28쪽

hoc punctum temporis. Quod 3c frequentius diuus Hieronymus quada epistola ita

enunciauit: In atomo, in puncto temporis arm momento. Lucretius puncto tempore

uisus est dixisse in secundo: Et capiant sensus. puncto tempore reddant. Nisi quis legere malit temporis, S s deuersu elidat,ut apud eum frequenter fit. Esinu tis nunc quidem LX.astrologi dicut horam constare, sed Boetius seuerinus pundio minus esse minutum ostendit Alii alias minutias gradusiiij comenti sunt. ut sui post Ptolemaeum dc Theonem cum graece tum latindbarbaret astronomica scripsere. Mihi ui sum est satiusin tres partes tempus omne diuidere:in annos,menses & dies.Annos porro in magnos, uertentes, in secula, aetates, geneas,lustra ues olympiades penteteres, in trieteres indietiones,aera,sobeleos. Pra terea menses in Calendas. Nonas, Idus. uel ut Graeci,in Neomenian, consistentes,id est decades N i cades uel delinentes. id est, peis mo. Dies ueroin quadrant ,horas, S caeteras partes. Exorcsiemuri ab anno magno, primum p ne quid delideretur et

mon excutiemus.

Annus, ut Varro interpretatur, ut paruieirculi annulific magni circites anni dice hantur. Hinc & Seruius ab annulo dictum

annum existimauit, qui δέ Aegyptios ait an

29쪽

t 4 LILII GREG. CYRALDIte literarii usum dracone caudam suam mordente annii effinxisse, qua de re anter locuti sumus. Attalus uero Capito annii a circuitur emporis dictu ait, quia ueteres Am pro circum ponere solebat. Alii annu ab annouan do,quia suo naturali ordine citcta annouet, hoc est, circumnouet. Sex. Pompeius annii ex grsco uenire ait: quod enim illi ἔννοις nos annu dicimus:& quod nos triennin,illi τραν sti M. Non sum tamen nescius, aliam habere te'ctionem, qui nunc impressi sunt codices.

.edenim os dictionem per simplex ν scribe reuident Suidas 8c Eustativus,& cum amam atq; ideo uidet minus consonu, ut ab eo derivetur. Sed nec te pigeat audireSocratem

ita loquente in Cratylo: inquit, do moidem esse uidentur: quod enim in lumen ut cissim educit quaecunq; nascuntur, fiunt ex terra, ipsumi in seipso examinat &discer nit, annus est: qui in duo sectus est,ut Iouem in μνα, δῖα di strum est. Ira Sannus ενι-iar, quia in seipso:& ετ , quia examinat, quasi αδ ὲν αὐτά, ψ iunctim, quod disiunctum facit imis; -Haec in Cratyloc Granimatici porro ta aliam afferunt interpreta rionem super illud Homeri: ἔνα bis , quae quoniam nostro negocio minus est apta S uerbosior, a nobis ideo mittitur.

Cerre dc illud sciendum, Imriis, interdum prolongo temporis spacio desiimi, ut cum

30쪽

comicus pocta dixitae tunc dictus existimatur, quasi diutius immoretur. Sed & annum Grsci Lycobon ta uocant, idi ea ratione, ut scribit Aelia nus, quod erga lupum sol amorem habere dicatur: eol animali Apollinem delectari serunt,quod ipse in lucem aeditus feratur ex Latona in lupae specic imaginemqr couersa. Cuius sane rei 3c Homerus meminit, cum Apollinem uociter ob eamq; rem Iupi simulachrum in Delphico templo ex aere positum suisse legimus.Sed hac de re alii alia, quod & Aurelius Macrobius exequi

tur. Nunc de annorum magnorum numero uarietate disserendum.Annorum quos AI magm. magnos uocant, diuersa multiplexi adedmagnitudo obseruata, quam est autoribus prodita. Nam Aristoteles,ut ab hoc incipi am, hunc annum maximum potius quam magnum uocauit, quem solis & lunae ua garum i quinq; stellarum orbes confictur, cum ad idem signit, ubi quondam simul suerunt,una referuntur. quod idem fere M.Tulitus in librae fun. bon.& mal. Id p etiam in vi. de Republica ex Scipionis persona: Homines,inquit, annum tantum solis,id est,unius astri reditu metiuntur: re autem ipsa, quum ad idem, unde temet protecta sunt, cuncta astra redierint: eandem p totius coeli descriptionem longis interuallis retulerint,