Iusti Lipsi De cruce libri tres ad sacram profanamque historiam vtiles. Vnà cum notis

101쪽

NOTAE AD LIBRUM .

A II. B Aa v in Exoticam vocem ego

per me suspicabar,didicit Hebraea origine a Mart.Antonio Deirio,doctissimoi amicissimo viro nam iralis Gab,excelsum: Gabal, terminus; aut rectus stipes in agris iniit in tale crux, quae erecti,& in excelsos Repertoi ii Persicarum vocum indicet a FranciRaphelengio, stro habui mali notare excelsum . Iam nostras vox quantulum abit,qui Patibulum Galaam appellam pSed nec Gallica valde abludit. Cruces Caucaso ruma Potes pro ipsis suppliciis a cipere,& cruciaria morte.Ausonius de hac quoquo

Promethea. Si inter rupes Scythici Heri alitibin erum. Unde Prometheo de corpore sanguineucros

Iunius Basses apud Senecam lib. I. Controu. Irr Nihil amplis putabam adiici sivi audacia posse . quam quod in illa eruce Vestam nominauerat . Nuia quam sane crux, sed virgo deiicienda de saxo erat , Vestam inuocauit, &cecidit illaesa s. v A P. III.

Confixum esse Chris dieit. J Est illud Pauli adi

manOS ca.vI.Oπὰ παλωος ἡμιπα-ωπις συνεμυρούει. Cruciarius. J Quo modo & Verberonem . Flagrioin nem Mastigiam dicimus, verbere,flagro,mastige diagnum Tertullianus aliter hac voce utitur. Febris per cruciario mortiferos exitu erogat hominem rideli,cruciantes. Qua mente4 Vinum crucium in Dd-cilio Festus obseruat,insuau acerbum.

102쪽

A , CAP. IIII. Σπωρος αυλο ι J Nec tamen nego pluribus etiam verbis in hanc rem uti. Ecce Ἀπιον appellant crucem . Scriptor anonymus apud Suidam Io

sorem a xerunt. Sunt qui ita hoc verbi explicent& vertant in Thucydidis vita,quam scripsit Marcellia

quosdam opinari Thucydidem peregre& in exsilio

mortuum. Lignum enim siu Tabutam supa sepuMcbrum eiu positum esse . Noe autem inanis , honorari ιumuli patrium signum Osienna Atticum haberi, in dis qui tali infortunio obi sent,ne Athenis sepulti essent. Sunt,inquam, qui Crucem aut Fuream vertant, nec mihi probant . Magis est, ut κτίον hic lignum nauale sit peregrinantis , aut absentia indicium, quoniam mari fere ex Attica abitur de quo Hesychium vidit. Ille idem Grammaticus addit: δκριον, σανίδωμα, ξυλον, ω νμ6 νιξέον mi Melius δέονnia ad esset, tignum siue axis in quo malefici ligantur . Atque ita Eustathius in Iliad. x Συk,GI ἀ μυυyγις εδεωυ Asser, in quo maleficos ligabant. Item Arittophanes Ἀα-ίζουν πάντα δοττον, ἀναπνα tali 7 φ. Ain . Omni modo torquens, in assere ligans 'ep rioi in Eusebio I τιον pro cruce,&supra adduxi, lib. I I cap. i I. Σανια in hac re dixit Herodotus in extrema Calliope Letret α νπις δύαιάν is τὴν τὴν, psella ποπταοσα 'ντες ανεκρέμα- . Quod ve tunt Adductum hunc in litis depactis humi asseribus f penderunt. Vide an non nou legas potius, hoe nostro sensu Abducentes eum ad litus, eri, figentei sustendarunt Esset affxio in stipite simplex. Κρεμ . VIta palam Plutarchus in Caesare, de piis rati : π/λαυς mιληα κρεμῆνόιῶ : Ape minatus crucifiger eos, ut Latini omnes loquuntur α μω a rant,

103쪽

rant. Ests Antiochi regis edictum,quo philosophos Te no pellit,i poenam etiam assectantibus ponit

iis apud istos, i, suspendentur, o patres eorum he-τebunt in maxima noxa . Ita Athenaeus recitat lib. xii sed trum de hac nostra in cruce suspensione,an de alia intrabe accipimus Intrabe, inquam,adve berandum flagellandumque . quem morem Graecis Latinisque fuisse, comoediae atque alia docent. Liba. pa Aliorum inane Iinos. Ita vere, inanes . Nam

' Alciati quale est Ait Histia um Milesium intellegi quem Sardibin praepositum Artapharnes o Harpagau crucifixerunt, capite defecto is ad regem misso . Itala Herodotus, inquit, libro sexto myod verum est sed quid Histia o,cum Achaeo Despondet, ideosie voea-ν 4 poeta , quia Histiau Milesim fuit, Milsi Oloni

sabellam aspicitἰ quae est ista. Venus iam olim pii dum hunc.deamauerat,&ut sola frueretur, clam de-r osuerat apud Proserpinam. Sed haec mox in eadem flamma ac repetenti Veneri negat dare. Lis est, itur ad Iovem . Illa rem sic componit,ut Adonis, quod ad usum, in tres anni partes secaretur.Primi,ut Ad ni: Adonidis esset: sediliada,Veneris: tertia Proserpianae. Acqui erimi sed enim Adonis pronior ii, nc rem,suum quoque trientem illi tribuit. Haec Apollodorus lib., 14. Bibliothecae. Ergo istud est , quod I oserpina nunc cruce vindicat Theocritus & ipsi huc aspexit. Eihil. xv.

104쪽

Murm, O bone Adoni, istuc se ad infera regna,

Semideum ut dicunt. solus

Nam vult non alteri concessum, ut modo ad inferos modo ad superos iret,& alternis copiam sui faceret duabus deabus . Arbores recisa leuiter. J Ad has,vel ad nudum salium stipitem, allusit Quinctius in epistram malet squo poetam Graeculum facete est ultus Ille Philippum Macedones insigni victoria fregerat,cuius laudem ad Etolos transurre Alcaeus quispiam voluit Graeca leuitat . Scilicet quia in auxilijs Romanis fuerant AE toti . Scripserat igitur

Θερσαλίας, πιοσιωκειμε , γαυριάδες , Λιταμῖν δ' tra Nντες,π'Oος , ηδε Λαπνων, . Indeseri,inhumati ,hu campis esse iacemuι Thessalia , east millia ter decies Aetolo domiti sub Marte .ct Marte Latino, euos Titus e lata duxerat Italia

En aetolos Romanis piaepositos,&quasi hi accessio illotum momordit Titum, multus est, sed versus versu Rescripsit alludens: Α λοιος res eυλλος, δειπόρε , τι νολιμ

Quibus versibus significat crucem defixam ibi lare, quae hominem illum exspectet. Plutarchum in Qti in otio lege: dimul nota altam hic Crucem poni,quasi in scelere insigni, suo loco a nobis dictum Isidem ver Cererem. Ipse Tertullianus hocas firmat,de Corona militis Prima Isis reperta spica sapite circumtulit nam quae haec Isis quae spicas rerperi nisi Ceres p

105쪽

o P. VI. Nescio an Macenati descripta. J Ambigue prose-ro,quia etsi Maecenatis verba nobis faciunt,vix tamen Senecae, qui velut interpretans subdit: Sufigas Iieet. 9 aeuiam fassuro ita legendum, non sensuro eru-eem subdare, ea tanti vulnus suum premere repatibulo pendere districtum . Atqui pendere dc patibulo quidem, vix est ut conueniat in nostram Acutanae s.

Ni tamen patibulum etiam de uno ligno, in quo homo quomodocumque expansus: quod haud nimis velim sperni. Si displicet alia interpretatio quaerenda sit crucis hic aeuta. An ideo talis, quia cum dolore acri necat ut morbi quidam acuti medicis Lente probem & mavelim opinari genus aliquod

crucium trille,rarum in quo stipes, cui homo acclinatur, stimulis clauisque acutis sit praefixus . t cum

acquiescere vesties fessuri vox in Seneca θ pungeretur ac scinderetur in corpore auerso . Nihil super hoc legi, fateor: commentum est merum, nisi siquid iuuat illa Reguli machina,quae sic armata,&in eam ipse inclusus. Quae etsi nostra crux non fuit auma rium potius quoddamo arca tamen, erucem Seneca appellauit epistola, viai. itemque libro de

prouidentia cap. iii Certe quidem Acuta vocem

in Maecenatis versibus non sic leuiteri in ventum additam, ipse indicat Seneca,qui eam attollit ac repetit tu video quasi in ea sententiae momentum Iam olim si legimus. J Nempe in Curis secundis: idque e libris. tantum Θim ante me Pincianus, vir fideiri iudici bonus Muretus tamen aliter: sed qui bene examinat,stabit a nostra . cuius sententia , Hane vitam mihi sustineo proroga, etiam sedenti m

106쪽

Vsi arterunt ξυλο δεδιων. Quod ipsum pro eruce posuit incertus scriptor apud Suidam: Ευρ

Idustum corruptorem sussendit in gemino ligno. Id est eruea etsi Suidas interpretatur, τὴν ρω - ις φέρων vide ipsum in voce Δίδυων, Ιαῖδες Αω CAP. III. Penuia aut manui. J In penula aut veste monachorum crux,imbi cruces, si recte capio Nicephorum Gregoram,qui sic de Imp.Andronico monacho nouello Ανω χεν ἐρυγον ποῦλκε τον ἀ-ς ρούτυ-mν, νώτω δε μελανα Superne rubrum proulit diuina crucis signum inferne nigrum, Duas diuersi coloris cruces appositas videtur diceres nisi tamen unam intellegit, sic distinctam. Quod manu autem tulerint. hodieque in Ethiopibus siue Abysffinis ille mos, uti vulgus reliquum cruces e collo pendulas gestet, monachi hoc amplius etiam manu Auctor Damianus a Coes in illorum rebus Illud etiam mihi nouitium legi, miseros oppressosque cruces praetulisse, haud aliter quam olim infulasi velamentatas Ligurinus lib.vria de Italis hoc notat,qui ius auxiliumque poscebant ab Imp. Frederico

,--. . ., omnibus υndique mul ἰVrbibus ae micis aderant,querulo I ferebant Innumeras clamore eruces . hoc quippe querelaι

More solent aperire sua . Cum anulo vel ansula J Ansulam Becanus facit,& interpretaturi ita ingeniumi scopus viri filii

/--ς, quasi moneamur apprehendere crucem, de eam tenere. Quid si oculum esse dicam Iuuet alia

107쪽

δuid Macrobius, qtii inter notas Egyptiacas refert.&significare ait Solem Lib. I. Saturn.Cap. XXI. Osirιns seg=pti ut Solem esse asserant, quoties Hierub phiaei litteris suis exprimere volunt, insculpunt sceptrum , in q, eo peciem oculi exprimunt, hoc signo Osirim monstrant: quia Solem , Iouis oculum , appellauit antiquitas. Et sane quia signum hoc Iau Pisans

tullianus aduersa ud cap. x Tauri decor eius, cornuamnicornis cornua erus,in eis nationes ventilabit pari- reo que ad summum terra. Non lique Rhinoe vos destinabatur unicornis, Nec Minotaurus bicornulas Christus incisio significabatur euius cornua essent erucis extima. Nam o in antenna nauis, quaerucis pars It , hac extremitates huius cornua vocantur unicornis autem medi, Stipitis palus

Ἀλων μεμωπτροπιω-. J Mutilus locus & aptant quidem haec ad trophaea vulgarium, siue monumenta victoriae: ego cum in verba intendo,ambigo ii

scio quid de fascibus potius subolet dictum. Per illos ita verterim g progressus in publicum unt: iuli vere signa imperisto potestatis. Atque cum inserta

securi, crucem referunt planissime. Nonne etiam

Tropaea' inquies. Quis nescies sed praefuit fortasse aliquid de Tropaeis illis: hic magis de fascibus mihi quidem dixisse videtur . Nec moveor quod πο-ων voce latur: nonne & supra Malum in naui scioc uit Eusebius etiam Labarum illum militarems. Possunt verba alia excidisse . Nec pono tameαν ista,sed propono.

108쪽

εικοναι. J Quae illa sunt quis me doceto In Nummis,in statuis nihil tale video, nec usquam in cri ce propositos Principes defunditos. Subdubitabam an ad aquilas respiceret,qtiae volantium habitu,& in caehim tendentium passis alis conspiciuntur in Nummis,

Scilicet quasi Iouis illa ales animam defuncti ferret in gremium Iouis . Certe quidem eam sor-mani crucis esse& Patres monent

res ipsa docet. Sed non placet. Hoc nunc magis intellegere eum imagines defunctorum Principii, quae ordine innexae in militaribus signis . Nec enim vivorum solum illic efiigies , sed magis mortu rum . De isto ipso aevo Constantini Eusebius, libro Li. De vita eius,cap. xv I. Describit Licini milites in pugnam, more veterum, id est, gentilium exeuntes: οιδε , inquit, χλυπλη - ἀννεκρων AAλα ανον ὐναι αἰ ψύχις αγαλμα eri zγοβεβλη- ρύνοι mi quidem numero deorum steti cum multa manu militari ingruebant, mortuorum imagines iusignis inanimatis preferentes. Et scripsi de hoc more in Militia Romana. Ergo hoc Iustinus exprobrat. Vos,anquit, cruces colitis, cum Imperatorum 'uidem Diuorum imagines proponitis in hastisi v xillis,quid nisi in crucibus λ Nam ea illis figura. R spexi etiam aliquando ad Tertullianum,in Apolog tico: gruod non simulacrum prius argilla deformat. eruet is Ripiti superposita praed hoc diffusum nimis crine tangit Imperat0I .

109쪽

XXXVI. cap. xv Nouum inexcogitatum antea ρ

fleas remedium inuenit ille ais Tarquinius Supe bui me omnium ita defunctorum figeret crucibus corpora,ssectanda civibus simul feris volueribusq, taceranda. Nam liquet eum loqui de mortuisi ijs qui se interficerent laborum tardio, quos ille crucifixit. At non id in uiuis usurpauit primus, ut ait, ultimusqui.

Arboribus sustendunt Imaud iniuria ambigo

ad utram poenam referam,laquei,an Crucis . Nam nec verba alterutrum euincunt,nec alia exempla L

go in Martyrologi , die xi III. Martii de duobus Monachis, quos Longobardi suspendio necauerunt in arbor In ipsis Longobardorum Legibu aic. c.xiv. Si feruus regis Morthfeceri ita decrevimus ut eomponatur ipsa persona sicut adpreciatus fuerit :seruus ipse super fossam mortui appendatur, meum vindicta detur , it caussa finita . Plurium antiquorum quidem nunc non memini, haec ipsa incerta, nec diiudicauerint litem.

110쪽

Αpv obnubito. J Quod plerisque puniendis factum, praesertim si gladio Hegesippus lib., cap. x L, II. Dum percussor moratur, elausis iam I eioI ocum, os proripuis Romanos. In vita Cypriani: Psaa e B Cyprian m manu sua oculos sibi texi . Sed Secum ducerentur ad carcerem,aut ad mortem, caput tegebatur Tacitus Iro Annal. Trahebatur damnatus , quantum obducta veste orastrictis faueibu niti poterat, cumitans Ammianus lib.x III. Carnifex rapinarum sequester,ct obductio capitum,or bonorum vibique mulctatio. Imoi torquendis hoc factum In Curtio lib. vi de Philota Dum obligantur oeuli, dum vestis exuitur, deos patrior, gentium iura inuocabat. Proprie autem de crucifigendis, vetus illud carmen quod iam explico in libro Esther, cum Aman ad crucem rapitur, Statim operuerunt faciem

A . CAP. III. A αγαλωτώ μαπμς. J Addo,si nosse Iubet, quas. dam etiam dictas ρεγsαλω αἰ istis haud absimiles, contortas scilicetis nodosas Suidas: παγ αλια δες, δεπααμ ενον Καὶ etγβαλω ni --ξ. Addit deinde verba incerti scriptoris: O δε μελ σε αιτο--Π-