Documenta literaria varii argumenti in lucem prolata cura Iohannis Heumanni iur. Profess. in Academia Altorfina

191쪽

quain grauium uirorum iudicia probare que ant. Puto tamen, si quis mala , quae ex Lutheri doctrina prouenerunt, recte expendat . ris dolori qualemcunque locum sorte relinquet. Sed malo apud te culpam ingenue fateri. quam multa prolixitate , quae ad rem non facit . uti. Taedet me profecto eontentionum iam et conuitiorum , licet in materia tragica atque atrociter iniuriosa dulcibus uerbis uti nestiam. Vtinam Deus eam det mentem principibus et eunctis aliis magis talibus , ut re ipsa tandem agant contra hos motus dimidiaque et scandala, quo minus opus sit libris contentiosisque ueris bis, sicut agitur nunc passim contra anabapti s as. Nisi enim serio aliquando agere coepe rint, scribendorum librorum quod recte praemonuit Salomon) nullus erit finis. Vis, ut papistae tollant abusus . id uellem et ego , sed quis erit iudex in cognoscendis abusibus 8 nam pleraque rituum ceremoniarumque instituta. quae nos maioresque nostri et sancti docto res , ut pia ac salutifera , probauimus, partes aduersae non solum tanquam abusus . Verum etiam uelut summas impietates idololatriaeque abominationes funditus delere ae extirpare coinnantur. uriis ergo inter nos tam longe dissidentes iudicabit 8 Papa Z hunc ne tu quidem fuscipies. Concilium 8 hoc par aduersa Satanae synagogam uocabit. Principes 3 ne hi quidem unius sunt sententiae. Quanto minus expectandum est. ut confusa multitudo sanam ferat unanimemque sententiam. Quanto tu

tius esset igitur in antiaua ecclasiae ride persi

192쪽

stere . quam sic fluctuare , ae omnia in dubium sub incerto iudice uocare.. Vidi nuper a8 propositiones contra digam iani nouorum episcoporum, quibus respondetLui herus multo quidem pluribus sed longe minus efficacibus. Spero quidem , te iam pridem uidisse , libenter tamen mitterem tibi exemplar , si ullum adesset; quod enim uidi, non

meum, sed alterius erat. Suspicor enim , te

propositiones illas opposuisse scandalo illi publico , quod Dominicus uester sceleratis coniugiis populo uestro dedit. Obsecro te, si uere authores , ut rem serio agas. Nam paucis illis proinpositionibus eo impulsus est Lutherus, ut contra Christum et ecclesiam atque etiam contra prophanas leges Ro. laicis permittat uni uiro

uxores duas, tres aut quotquot uoluerit habere simul, quamuis uerba eius non sint adeo expreta. Quamuis uero autor propositioinnum approbet graecorum morem, qui saceris ,

dotibus coniugii usum permittunt; tamen Lu-lherus quoque eo deducit rem sua impugnatione , ut uidere possimus , probabiliorem esse Rom. ecclesiae , quae caelibatum obseruat; fieri enim potest, ut uxor moriatur breui. At longe difficilius arbitror fore, ut post consuetudinem thori quis ab omni complexu abstineat repente, quam ut quis experseoniugii caste uiuat, qui solitarie dormire a

laetus est. Utinam reducantur in usum cano. Mes antiqui contra scandala concubinatus. Falis

fissimumenim esse credo, quod spurcissime scribit Lutherus in plerisque libellis,neminem casse uiuere posse absque speciali rara ae miraeulosa gratia

193쪽

IO. COCHLΛΕ1. . gratia Dei , cum tot millia fuerint Hieronymi

ac Gregorii temporibus tum monachorum, tum sacrarum uirginum, quae sanctissime uixerunt Et videmus . plerosque maritos longa absentia fidem suis seruare uxoribus, Uirisque UXores. Sed et Vestales aperte conuincunt illud mendacium. Quid Τ quod equi quoque quibus

maximus est in Venerem impetus) perpetuo abstinentur plerumque a coitu , neque tamen ob id moriuntur. Quae est igitur tam foeda harbaries ista, credere , equum absque coitu uiuere posse , hominem non posse ZDe transsubstantiatione non audeo tibi nunc

molestius obstrepere, quia nuper Moguntiae spaucula tibi per literas obieci. Quod pauci

iam credunt opinioni Lutherieae , non miror.

Mihi enim longe improbabilior magisque imis

pia uidetur, quam Bernensium est, quamuis populo minus horrenda uideatAr. Quid ita 8 . quia negat substantialem conuersionem et amrmat palpabilem falsitatem , quod hic panis sit corpus Christi. Vbi eonstat , praedicatum et subiectum plus differre, quam differunt bos

et equus, nemo autem uete dixerit , bos est equus aut hic bos est equus meus. Addit praeterea impietatem hanc, ut praesens Christi corpus, atque adeo totum Christum, non putet uenerandum, adorandumve esse. Et uos hodie longe minori ueneratione prosequimini illud, quam ante X annos fecistis. In Bernensium Reformationem paucula Oseripsi leuthonice , dum Moguntiae adhue essem, noscio tamen, an iam exculas sit libela lus,

194쪽

lus, nee ne. In actis certe suis minitantur,postatae responsionem contra ea, quae alsenatum Bernensem pφr proprium et iuratum nuncium transmisi. Τu forsitan argues me temeritatis, quod ultro illi me negotio imiscuerim. Et certe si prophana esset caussa. Rulti stimus aut procacissimus ob id uideri merito possem; in caussa autem fidei totiusqualecclesiae omnium nostrum interest Puto igitur, unicuique catholicorum pro uirili sua res stere licere. Vtinam Deo probetur intentio mea, qualecumque suerit hominum de me iudicium. pro uanitate enim et umbra nominis' ' Cochlaei quod ipse lauitus porto mutaremque libenter in paternum, si libris appositum

esset ne festucam quidem leuare uelim, tantum abest, ut tot labores et discrimina pro nominis

s Quod congratularis mihi ob principis mei

uirtutem atque prudentiam, gratiam tibI h -.beo. Faxit Deus, ut sic me geram , quo neque illum, neque me eoepit poeniteat. Eam sane conditionem, Deo misericorditer dilpo nente , adeptus mini uideor, quam maximo

pere semper desideraui, nempe qua priuati iabsque pomposo statu . absque cura pallorali uiuere ac Deo seruire queam ; fagit Deus . ut sublatis dissidiis in unitate fidei tendamus in eoelestia. Ego in hac uita nihil magis opto, quam cessare ab istis eontentionibus, reliquum aetatis diuino seruitio ut dedicare possim. Sa-

iis diu uagus exulque sui, satis contendi, seu non satis oraui , non satis ad coelestia mentem

195쪽

E lexi. Det nobis pacem dominus, ut in otio spiritali sanctis aliquando fruar eontemplatio

nibUS. Habeo mecum nepotes duos neptemque inam; nepos maior cras hinc abiturus ad matrem meam reuertetur, ad quam et ego, Deo dante, intra duos menses reuertar, mensem

unum cum ea permansurus. Ita enim fieri e portet, tum propter fructus praebendae S. victoris; tum propter alia quaedam negotia illic expedienda. Molestissimum profecto est animo meo , sic derelinquere matrem in terra aliena eXtra patriam. Sed quid agerem 3Moguntiae infida erat pax et principi meo non potui honeste seruitium meum qualecumque denegare. Sperabam , hue aduehi posse ma trem biga aut carpento . sed impedit eam nescio quis defectus muliebris in utero. Prota dendum igitur erit, ut ibi honeste ae commode permanere queat.

Audisti procul dubio; quanto apparatu ad ει

bellum praeparauerint se duo illi noui Euan- selii protectotes. QIam uanus autem ac temerarius fuerit conatus ille, ex aliorum principum ' literis, arbitror, te iamdudum intellexisse. Gau- deo equidem . sic reddi uobis pacem, sicquis prodi machinationes et mendacia Euangelicorum. Dolet mihi tamen . fictorem foederis

fuisse ex principis mei ut constans hic fama . est eonsiliariis. Sed luet ille, si tradetur do-m mino meo, meritas poenas. Mitto tibi exemplar unum excusationum, quamuis putem .

196쪽

ne longus D. Io. Fabri, qui Lipsiae propediem excudetur. Obsecro te, ut mihi plerumque scribas , quicquid de Bernensibus aliisque Helvetiis, quantum ad fidei negotium attinet, acceperis. Est Lipsiae Hiero. V Valther, nepos illius , qui istic notissimus tibi fuit, qui libenter transmittit huc , quicquid ad eum dederis, si forte Lucas Straub molestius ferret transmitis tendi laborem. Postremo te per diuinam ob secro misericordiam , ut uirginum S. Clarae patrocinium, quantum fieri potest, suscipias. Si Christ. Κress aliquid pro iis , quae sunt in Pillnreut potuit, cur tu minus uel possis uel facere debeas pro tot sororibus ae filiabus in Vibe 3 Sed longior sum , quam uel tuae uel meae occupationes facile sinunt. Bene uale, charisse ae perpetuo memorande patrone et ignosce huic meae importunitati. AIterum exemplar aut ambo, si libet , trade , quaeso, DO-

minae reuer. sorori tuae.

nio et 3. coli eclis praepidus aduersus Turcas. s. hdagri. Dne. Bilibalde, Patrone obseruan-- dissi Vix credas mihi, quam graue sit

animo meo, adeo raras et dare et accipere literas, tum a Magnificentia tua, tum a sorore tua iam ad exitum spectante ; ego uero anxie uereor, ne forte iam non lecturis. quod Deinus auertat) scribam. Solatur me una spes, quod longe clarius est nomen tuum, quam ut

197쪽

obdormitio tua diu latere possit; at maxime

coram re erubesco, quod libellum de sacerdotum coniugio nondum ediderim , quamuis mihi ea in re nullius sim culpae conscius. MOX certe tradidi chalcographo Lipsiensii cum ceteris libellis , ut per aestatem ederetur; at bonus uir eum libellum , qui ceteris fuerat longe uendibilior magisque necessarius, omisit , et eos duntaxat edidit, quos ad Anglos quosdam inscripsi. Nunc , ubi molestius expostulaui praetendit horum temporum dissicultates , et

rerum Omnium turbationem , atque etiam denegat ulterius tale obsequium . sed didici iam pridem patientius serre .chalcographorum imis probitates maiori cum incommodo,quam dicere ausim , ne insultarent inde inimici mei. Expedio tamen in horas meliorem occasio.

hem , qua reperta, certiorem inueniam edenis

. di modum: . Obsecro te a ut per hunc latorem reseribas mihi, saltetit tria herbula; ut intelligam, quomodo ualeas. Quid spei ex te

nobis sit , de summo theologo Graecorum . cuius tot opera egregia per militem tibi Deus donauit. Dum nuntius it reditque ex Neuens adii commode per otium scribere po- . teris. Si quid consolationis habeas uel de Caeli saris prospero successit, uel de praestidiis contra Τurcarum arma paratis, libenter profecto in- telligerem ex te, sed petere non ausim prolixast a te literas , quem longe utilioribus studiis et elucubrationibus occupatum existimo. Velini, praeterea scire , quidnam libellorum aut literatum a me ad Masn. T. intra semestre tempus

198쪽

peruenerit. a te certe iam compluribus mentabus nihil literarum accepi. Nuntio huic fideare licebit, qui mihi probatus est antea. Ε Anglia in horas expecto literas laetiores; audio enim. cassatum iam esse totum negotium de soluendo regis matrimonio ac D. meum CardinalemCampegium, pro sua integritate,rem prudentissime traxissem dilationem, donec Papa mutauerit sententiam. Transmisit mihi quidam ex Λnglia exemplaria Breuium Apostoliis eorum ad eam rem spectantium . sed iucundillimum fuit mihi intellexisse . a partibus reginae stetisse doctissimos episcopos Londinensem . Fliensem. Roffensem ete. Res scandali plena fuit, nec expedit, ut uulgo dicatur, quid

caussae fuerit praetensum. Nesciuissem certe caussam, nisi ex Breuium tenore intellexissem . reginam illam prius nuptui traditam fuisse Λωthuro si recte nomen teneo regis fratri primogenito , atque etiam copula earnali ab eo

cognitam, qui quum sine prole decesserit , alteri fratri eadem tradita est uxor per dispensaiationem Iulii Papae, nunc in dubium tandem reuocata fuit illa dispensatio , ad quam examinandam Papa iste commissarios dedit, sed sopita sunt iam ut audio omnia, rediit ingratiam rex cum regina, regis gratiam perdidit , ut aiunt, CardinalisΕboracensis , qui antea summa pollebat apud regem tum gratia tum auctoritate. Noli, quaeso, haec aliis dicere, si non sint uulgo nota, propter stan data uitanda.

199쪽

Nos in his terris sub ili. prin. Duce Geomgio consensimus in communem collationem mi uersaliter ab omni statu tum seculari tum ecclesiastico exigendam, ex qua sane immensa pecuniarum uis colligi poterit, Nobilitas enim conferet sextam partem bonorum suorum , clerus quartam partem omnium prouenis tuum suorum, ciues et rustici mitiorem ferent exactionem , ita , ut de tribus florenis minus tribus grossas dent octo denarios, sed taxantur omnia eorum bona Curret igitur et ea exin actio ad ingentem summam , colligetur autem omnis ea pecunia in futuras necessitates conistra Turcas. Deus bene uertat : Vereor equidem, ne sectarum dissensio conatum illum perturbet , aut prorsus impediat. Mitto nunc

ex 4 libellis breuissimum , fi forte uel per

transennam inspicere libeat. Video ex subscris .ptione Marpurgensi osiandrum uestrum in glegia illa conuoeatione fuisse. Opto te optime ualere Magn. Dne. Bilib. patrone chariae Ex Dresea prid. Cal. Decem. in festo S. Andro Apostoli ClIlOXXIX. Nosti manum deditissi clientula. Ea , quae occasione cuiusdam epistolae princeps meus in Lutherum et ille uicissim in

principem et Dominum meum teutonice scripsit, nuper latine sunt edita. Nondum rece- , pimus exemplaria, alioqui mox unum ad te daturus fueram.

200쪽

garus Spe lep. m na pollet avetositate. 4. De S. oena. De confugio sacerdotum. S. P. 1 agn. D n. Bilib. Patrone obseruandissi Φ Τardius tibi et scribo et remitto tumum Gregorium, quam uel desiderium meisum uel tua forsitan expectatio uelit. Ignosce, obsecro, adeo enim multis distractus fui his duobus mensibus, quamquam adhuc sim occupatissimus, ut quam maxime uolebam, ne se mel quidem perlegere potuerim. Comitabar nuper illumis principem et Dominum meum in Bohemiae fines, ubi colloquium eius petebat rex FERD. Lybomeritiae comitaturus eun

dem , ni fallor , Augustam quoque in comitia imperialia ; dixit enim , se uelle Ut simul pergam. Ego tamen hunc modo nactus nuntium . cuius fidem iam saςpe probaui, non Potui committere , ut absque litςris meis illuc iret. Trado itaque ei priores duos sexterniones simul cum leviculis annotatiunculis meis, quas certe ad alium etiam te multo minus eruditum mittere non ausim,ad te uelut ad patrem omnia confidenter refero , plurimum obtestans, ut boni eonsulas. Scio enim,quod aliorum nemo te de tam paruis admonere dignaretur , sed erubesceret potius et contemneret ea uelut nihil. Ego autem malo tibi occulte et fideliter, tam parua licet et friuola, subindicare , ut non habeant aduersarii aut aemuli saltem et inuidi, quibus certe carere pro eminentia tua non potes, unda translationem tuam super minutulis huiusmodi lapsibus calum'

nientur , id quod solet inuidia, dum prae- stare