Documenta literaria varii argumenti in lucem prolata cura Iohannis Heumanni iur. Profess. in Academia Altorfina

201쪽

Imre non potest . qnod ab altero egregie praestitum uidet. Deus Opi. max. te conterVet incolumem . donec omnia peragas, ut iustum uolumen cum dignitate omniumque proborum approbatione et gaudio prodeat in lucem. Spero tamen in praefatione ita te contraseandala proloquuturum esse, ut non modo

contumaces haeretici iusta hinc sibi praesidia parare non possint, sed ne infirmi quidem iure inde scandaligari debeant. Quod profecto

perquam necessarium fore duco. Multa enim reperiuntur in iisce antiquitatibus , a quibus praesens aetas abhorret. tu uero pro tua prudentia scies et illa excusare , et nostra . quae catholica sunt, defendere. De abusionibus sane et corruptelis ecclesiasticorum nostrorum nequaquam a te, et neque ab ullo homine patrocinium iniquum peto, sed multa habuit illa aetas, et illa mundi pars, ubi nunc extrema Turcarum barbaries est, quae non habet aetas nostra , nec unquam habuit ecclesia Rom. neque uniuersa ecclesia occidentalis. Et miror equidem, tam multa egisse S. Gregorium istum contra canones etiam Graecorum. Qui enim canoneS permiserunt ei, ordinari epistupum ecclesiae NaaianZenae , illius episcopo nondum demortuo et eo etiam patre carnali Z quo exemplo tot ecclesiis factus est episcopus Z nune Asimorum , nunc ByZantinorum, nunc NaZian-Zenorum. Quo deinde iure assiimias ecclesias pro libitu et uoluntate sua iterum dest. ruit, nunc in heremum . nunc in aliam transmigrans ecclesiam 3 Qua pietate frequenter

202쪽

deseruit popuIum sibi creditum uel propter eonistentiones aemulorum , uel propter instantes haereticos 3 Cur deseruit bonus pastor gregem fidei suae creditum ueniente lupo Τ Id quod saepe fecisse uidetur. Videtur itaque mihi opus fore graui et erudita, quam pro tua et eruditione et prudentia egregie praestare poteris , praefatione , in qua omnia eiusmodi standala φxcusentur, ne offeniant. De oecolampadii translatione non miror, si multa ibi desideres ; nam ex Anglia quidam seripsit mihi. Germanum Brixium Parisiens ex uno tantum libro, quem de passioneBabylae, martyris, trans tulit, plus quam C C errata deprehendisse, atque etiam confutasse. Ego adhuc nihil eorum ut, di, neque hic facile uidebo; ad nos enim huc insignes bibliopolae non ueniunt, et buria mea

nondum sinit, ut Lipsiensibus bibliopolis ge

neratim demandem omnia opera noua mihi huc transmittenda. De Episcopa non dubito, quin scias ratio'nem tuam defendere, ego de usu admonui, sed Patere , quaeso , modicum me tecum friuole, informationis tantum gratia disceptantem.

Primum quum fatearis, multis episcopis apua antiquos maxime apud Graeco fuisse uxores , quo nsmine igitur congruentius dicta esset uxor episcopi, quam episcopa, sieut uxox presbyteri presbytera Τ nonne igitur iustum fuerit, ut saltem disserentiae caussa ossicium diceretur episcopatus potius, quam episcopa poeinde, si officium presbyteri, presbyteratus diaconi, diaconatus, clerici clericatus recte

203쪽

dicitur. cur non et simili modo episeopi quo

que ossicium recte dicatur episcopatus' Terintio ais, aput nullum antiquorum reperiri episcopatum ; at mihi contra uerius uidetur. apud nullum latinorum pro episcopatu episcopam dici. Non ausim quidem pertinaciter id negare , quia non omnes legi, nec tam fida muhi est memoria , ut omnia Iecta teneat. Li-henter tamen ex te discam, quinam ex antiquis latinorum episcopam dixerint pro epise Patu. Ego uero ex antiquis probatissimos quosque reperio episcopatum dixisse. Certe Tertuli. ait: sperabat Episcopatum Valentinus, quia potens erat ingenio et eloquio. Cypriain nus lib. i. ep. 3. pro episcopatus uigore, Augustinus de civ. Dei lib. I9. cap. 39. episcopatus non honoris, sed operis nomen est,

allesans illud Apostoli I Dm. 3: qui episcopatum desiderat , bonum opus dissiderat, neque ibi quicquam de episcopa meminit in annotationibus Erasmus, neque Ambrosius aut Hieronymus hic aliter loquuntur. Quid dicam de Rom. pontificibus, adeo multis et fruditis , etiam antiquissimis, apud quos ubique episcopatum, episcopam nusquam , t gisse me credo. Et tritum est prouerbium: artem discamus , usum uero teneamus. Adhuc igitur in ea sum sententia, ut mallem di sere episcopatum, quam episcopam. Tu facies, quod tibi melius uisiim fuerit. Certe. quod de praefectura et praetura. Obiicis . me non magnopere mouent, tum quod haee utina sunt' episcopatus uero presbyteratus ,

204쪽

diaconatus ete. graeca. tum quod in te potius retorqueri possit haec obiectio; nam sic. ut ossicium praesecti non recte dicitur praefecta, ita neque episcopi ossicium recte dicetur episcopa. Quae hac de re disseruit Erasmus, nondum uidi, quia opus postremum epistolarum nondum habeo.

3 Quae mihi de cariss mihi filiis honestissimorum ciuium scripsisti . iucundissima sane

fuerunt. Miror autem plurimum . qua fronte totus senatus potuit Christ. Tet1el praeferre Domino Mart. Geuder , seni adeo maturo et tot egregiis filiis adornato, sed Lararus uester uidetur in manu habere, quibus uelit, dignitates tribuere, sed feramus hanc temp xum iniquitatem . donec benignius nos Deus aliquando respiciat. Libellus e teutonico in latinum uersus non a me, sed ab malthero Lipsiensi simul eum literis ipsius missus est, ita enim ipse mihi nuper retis it hic, quo literae

Peruenerint, ignoramus: fraudis omnia plena sunt; misit idem et Laaaro uestro exemplar unum quo respondens multa in me conui. tiorum ac despectuum opprobria scripsit, nullo unquam a me uerbo quod sciam lacessatus, misit et libellum queridam leui. ex deis

cretorum uolumine excerptum, de quo non

opus est ad te scribere, qui per te ipsum optime scis, quantum ualere debeat. Ceterum libellum principis mei non ego, sed alius quidam transtulit, neque meo consilio sic editusust, licet olim optauerim , ut latinus fieret Propter Λnglos. Iniuriosum tamen librum

205쪽

Lutheri non sie emisissem absque annotationibus in margine. Si quid ergo ibi peccatum est, aliorum culpa est, non mea. Quae a 4 me desideras, in confutatione Is articuli Mar- purgensium partim consulto, partim oscitan ria et festinatione omisi. Nam quum maxime detester impietatem Zvvinglianorum . nollem populo persuadere, Lutherum quoque illis consentire, etiamsi uerum esset; mallem etiam tacere, aut utrumque potius anathematiZ re. Ceterum in hoc non uidetur reprehendendus Lutherus, quod concessit sacramentum altaris es: sacramentum ueri corporis et sanguinis Chriani, nam et nos id fatemur. Si autem adiecisset, solum uel nil nisi sacramentum, iam tempus fuisset reprehendendi. Videbam tamen inter Iegendum , eam Zvvinglianorum vafritiem, quod hoc intenderent, quod tu; subiudicas Nerum cum uerba id expresse non habeant. dissimulare libuit. Deinde quod dixerint, spiritalem manducationem necessariam esse, nos quoque fatemur, eucharistiam non erasacramentum necessitatis , sicut baptismum ;uerissime tamen dicis, grauissime ibi errare Lutherum. Certe ex Francosordia nuperscripsit mihi quidam, quendam ibi Osiandrum praedicasse publice, baptismum quoque non esse necessarium , pueros absque baptismo fatuari posse; hinc iam fieri, ut nonnulli pa

Mulorum non baptizentur. Cetera quoque rectissime redarguis, sed non omnia possumus aut videmus omnes; tuae igitur admonitioni

gratias ago plurimas. Quod autem circa r 3 si

206쪽

artieulum petii, ut ostendant mihi unum ex omnibus sanctis aut probatis sacerdotibus, qui

in sacerdotio constitutua uxorem unquam duxerit , id adhuc peto; nec obstant ii, quos mihi obiicis, quia non in sacerdotio, sed a

tea quam sacerdotes fierent uxores duxerant; aliud est uxorem prius ductam habere et I tinere . aliud de nouo ducere, ut nostri fainciunt Lutherani. Ostende igitur . si potes .

unum ex omnibus, etiam Graeeis, qui in Episcopatu aut presbyteratu de nouo duxerit ullam uxorem. Ego certe nullum scio, scio autem id et legibus et tanonibus etiam Graecorum prohibitum esse. Si ergo adhuc me deceptum putas, rogo, ut instruas. quia ueritas super omnia placere debet. Asserui nuper missae sacrificium te ut. eontra Lutherum, sed non audeo grauioribus magisque necessiariis sudiis occupationibusque tuis importune leui. nugis obstrepere. Sorori autem mitto exemplar consolationis gratia; digna profecto est sancta illa virago, ut a fratre sempiternae eonseruetur memoriae etiam in Greg. Nahian- ceno, qui sororem suam simili extulit exisemplo. Contra malignum libellum nouorum Decr tistarum satis acriter scripsi, non tamen ς' mihi nunc uel otium uel opportunitas edendi' omni enim hora incertus sum , quando imp

rei mihi iter princeps. Collegi autem per contrarium alium quoque libellum, in quo non Oscitanter secundum ordinem libri excerpsi hoc uel illud decretum, quod per calumniam traherem

207쪽

erem in partem nostram , sed sub rectis titulis collegi ex toto decreto sub singulis titulis tria,

quatuor aut quinque decreta, Quibus acliunxi etiam leges imperatorum et authenticas lustiniani, sacras praeterea literas , ubi certe longe

alius uidebitur spero labor apud eruditos, quam maligna illa excerptio. Et nunc longe difficilior me habet labor, cuius partem, Deo dante . ostendam tibi uel coram , si licebit, uel

per nuntium saltem. De reliquis duabus orationibus , quas transmisisti . nihil nunc mitto , quia benigne scripsisti. non opus fore festinatione. Dabo tamen operam, ut perlegam, antequam abeam hinc Augustam. Deus bonet quantus est torrens, quanta exuberantia, quanta uis eloquii Grego riani. Quantum uero debebimus tibi, Vir o ptime , qui latinitate tantam copiam Graecani eam feliciter adaequas. Det tibi Deus de rore henedictionis suae, ut perficias omnia ' quanti enim thesauri est uel una ista de Caesario fratre funebris oratio 3 et uideo, reliquas duas non minoris esse pretii. Liberet me Deus semel a iniserabili labore et contentione , qua tot annos aerumnose perdo cum haereticis; at, si uitam hactenus propter Catholicam fidem Contemsi. studia certe maioris facere non possum, quam uitam ipsam. Omnia igitur posthabeo assere dae contra haereticos fidei. Deus boni consu lat hanc intentionem meam , et praestet nobis misericorditer harum contentionum finem. Bene uale, carissi Patrone. Vir clarissi ac de literis

iuxta st det republica optime ac felicissime m

208쪽

,ens ae promouens. Ex Dresda 27 Mart. i s 30. jTuus Io. Cochleus. ii Ceterum, quod oblitus fueram , qui tibi di- sxit reuerendiss D. Card. Campegium tam auare i

et nequiter egisse in Anglia , ille te uehementee decepit. Vtinam esset mihi otium scribendi tibi honorificentiti ima de eius prudentia et in- j I tegritate testimonia , quae uir integerrimus is episcopus Roffensis manu sua et quidam alius theologus summae tum probitatis tum erUdi- tionis ad me scripserunt per quendam nobilem. quem princeps meus in Angliam miserat. lXXVll. . lI. Enarrat iter. 2. Gorgoniam Pir heim. teain ltonice redditam edit. 3. Propositiones is Ec- letum. lWx Augusta 3o Maii et s3o. S. Tanto tempore lhic sum, et ad te non scribo, certe contra intentionem et morem meum Magn. Dn. Bi lib. non ob aliam caussam , nisi quia certi aliquid expembam de Caes. Maiest. aduentu. sed nimis longum fit tempus istud , commitin tam igitur hoc aliis ad te seribendum ; ego interim quae nostra sunt proprie ad Magn. T. fiducialiter magna fide scribam. Prius tamen iter nostrum paucis explicabo. luimus ergo a Norimberga per Roth, Εychstat et Ingol- stadium Monacum usque , ubi biduo permansimus. Urbs ea a plerisque nostrum omnium pulcherrima est iudicata. Princeps noster eum Ducibus Bauariae . duobus fratribus . abiit uersus Inspruch ad Caesaream Mate1h. filium cum familiae maiore parte misit huc. ι inter

209쪽

- inter quos et ego eram gaudens; timebam enim mala per Alpes hospitia propter hominum pluralitatem. Hie opportunum pro studio meo nactus sum hospitium. Cum autem putarem Caesarem citius aduenturum . edidi latine non nihil in compendium iuris canonici. quod ex urbe uestra oriundum est, licet inis nominatum sit more expositorum infintium. Tu , quaeso , subindica, quo paeto possit auctor teneri , ut negare non pollit; aliquid enim intendo , literis tuto committi cuncta non possunt ' pro tua prudentia rem diriges, ego

emcaciter c nisi Deus obsistat ) satagam. In reliquo item negotio hodie prolixe scripsi ad patronum meum. Videbis spero pulerum

ludum cum tempore , ut intelligant etiam improbi , quomodo iniquitas mentiri soleat sibi. Velim tamen pro ampliori instruetione, ut uel Sebaldo nostro , vel mihi significes, quousque procellam sit in ludicio Camerae , hoc enim necessarium uidetur mihi , ut sciamus, s forte exactius hac de re interrogemur, aliquid enim adlcausam facit, si Magn. Τ. uolet, pulchram habemus occasionem emendandi multa bona opportunitate, quae alioqui fortet nunquam corrigi possent.

ruam Gorgoniam leutonice reddidi, quae L forsitan hic edetur ; uoluissem quidem , ut prius tuam subiisset limam . sed tempus et

intercidendi periculum terruerunt me, et tamen hic quoque nullus est, quamquam multi OD seruntue amici, quem rogara ausim, ut limam

210쪽

apponeret. Unusquisque suas obtendit oeaeupationes, breuis est libellus, ideo praecurro hanc nactus occasionem, ut ingenti operi tuo uel hoc libello praeparetur maior expectatio. Quid enim de Gorgonia, nisi omnis uirtutis speculum commemoratur 3 et tamen uer hosius mihi uidetur prooemium, et in quibusdam locis, utinam non in omnibus) tuam desiderarem censuram, sed dabis spero ue- .i iam non sponte aberranti. Scis praeterea . me non esse in lingua leutonica exacte uersa

tum. Quid mirum igitur, si latinum tuum assequi non possum, cum tu credas, tegrae. eum aequiparare non posset Bene uale, chariss et obseruandiss. Patrone , et tempore opportuno rescribe. Libellus Gorgoniae nuncupabitur Λntonio Fuggero, boni igitur consules, quia retrocedere non licet, cum libetis Ius sit iam illi exhibitus quasi edendus; te giuersari ergo non licet. Et tamen non estres magni momenti, ubi intellexero tibi displicere, parua iactura erit, ea exemplaria coemere et abolere, aut in melius commutare. Iterum uale, et saluta cariss sorores et

filiam ad S.Claram, Vidi propositiones in Eecium de uino a Venere et balneo; rogaui quidem illum, ut a nomine tuo adibineret, sed forte iam fuerat impressum, quando monui. Quaesiuit erga Plagas, quas repetit. Mallem tamen hoc tempore eius auctoritatem in caussa fidei non

sic eleuari. Multus hodie de iis propositionibus in mensa principis sermo erat. Nam