Documenta literaria varii argumenti in lucem prolata cura Iohannis Heumanni iur. Profess. in Academia Altorfina

291쪽

mea eupiditas , sed tua munificentia eaussa suisit. Legi itaque tuum Plutarchum, et . ut scribis , obscurior aliquando est, quam ab homi ne rerum Gaecarum ignaro intelligi possit: quod et tibi aliquando de Luciano conquestus fui. Quod uero ad olita studia redieris . commendo ac gaudeo: non enim florescunt uirtutes animi, nisi corporis deflorescant; nec mentis acuitur acies , nisi corporis hebetetur, ut melius me nosti. Picum cum Luciano tuo ac NaZianZeno cum oportunum fuerit expecto.

Reuchi in noster utinam spe sua non frustretur; et fratrum technas. uti tu . et prothesm istum timeo. Erasmos ea, quae scribis, euenerunt, omnibus bonarum litterarum studiosis gratulor. Habebunt enim , qui non solum eruditione sua , sed etiam potentia et fauore eos tueaturae propugnet. De commentariis uero in Paulum pace tua scripserim nil certi perei pere potui. Coclaeus noller, non dubito . quinet tuo consilio ac pro sua industria ac bonitate. ea sit acturus, quae sibi ac pluribus sint profutura. Vtinam sibi similes plores haberemus. Nec opus fuit, ut mihi, pro mea qualicumque oblata opera, gratias ageres, quam longe libentius praestare, quam offerre paratus essem. Quod Fucherus iactitat. se nobis episcopum creasse, quis prohibebit 3 praecipue cum nun tios Romam mittere ac pecuniam hisce , qui hus negotium commissum fuerit , largius, quam forsitan consuetum est, persoluere in-

292쪽

go intus crede mihi non iactanter loquenti potuissem impedire , ne rex iste ut eum Cardinalis Adrianus appellare consueuit d nariorum , ac noster Discopus compotes uoti fierent. Sed uideant isti, ut bene consulant. Quae tamen his diebus nobiscum sunt acta, terro mea in te fiducia ac beneuolentia latere no-o: inuitauit Episcopus noster Fuckerum cum sua tota familia ad Dilingen , quo laetos iucundosque agerent dies; cumque Episcopus no- set in aduentu hospitum sonitu hombardarum suam haetitiam significare uoluisset. fracta hominharda unum ex familia.bus suis , quem unice dilexit, interemit; nocte sequenti Fucher aepraepositus Bambergensis grauiter aegrotare coeperunt, adeo, ut si non illico in curru hue reducti fuissent, forsitan de uita periclitati misesent, quorum alter adhuc aegrotat. Dorseuero in redeundo pene submersus fuit. Hae . mi milibalde , primitiae nostri episcopi fuere. Vtinam iucundiora, non mirabiliora, Ut scri-his . aliquando uideam , ne sit veridicus, qui dixit: Magnos principatus per uiolentiam; magna uero sacerdotia per fraudes dolosque acquiri. Vale , ut te ualere opto. Λugustat

XvIIII Iulii Λnno Salutis MDXVII. xII. De Eehio et Erasms. S. Fisi omnia tua mihi sint grata plurimumque placeant; tamen tuus Lucianus, quem

293쪽

mihi nuper dono dedisti, summe placuit, mihique gratus iucundusque fuit; et si quicquama in me est iudicii , palmam inter ea, quae hacte, nus edidisti tribuo. Theologum enim ae phii Iosephum tu Lucianusque tuus adeo exacte depinxistis, ut Ciceronem oratorem describentem in hoc uos imitatos fuisse pertimescam. Quod uero me quoque in tuo albo inter theologos collocasti .. licet immeritum, tibi tamen habeo agoque gratias: tametsi non satis non possim mirari, quid te mouerit. quod garrulum i- num sophistam Echium inter tuos theologos enurrerasis aliorumque nomen taceo de me, quem , qualis sim , omnes nouere ac hono-i rem illius connexione adumbrasti, et si tuus nunc Parrisiades reuiuisceret, uereor ne non solum uulpis simiaeque figuram ei inureret, sed et te , veritate comite, stigmate notaret.

Fuit nuper hic ac qualem in funere Episcopi

nostri orationem essuli uerit ex eius uerbis cmis uero eam ob hane caussam tibi) percipies; et dum inter loquendum sermo de nostro Era smo , quem iure merito magnum appellas, fuisset habitus, aiebat blaterator iste : Dasmus nondum attisit theolagiae medullam ; nam e go uerbis suis utar) nune scribo theologiam negativam , prius nunquam uisam, quam cum edidero quod breui pollicebatur se fore factu rum tunc omnibus patebit quotiens ae quantum Erasmus erraueriti vide , mi.Wilibal- de . an eum uirum reserat, qualem in tua ap

logia et nominasti et desiderasti: sed ualeat.

294쪽

Ut saepius eum ualere optasti. Qu9d Erasmus apologiam contra Scapulensem scripserit, doleo plurimum. Speraui enim per hos duos ac te nostrumque Reychi in theologiam a barbaris aliquando uindicari posse ; sed quid futurum sit. cum ipsi uindicatores mutuo digladientur, tu optime nosti. Bene itaque facis, si Erasmo Persuaseris . ut passiones animi frenet, ac ps-tius ea scribat, quae et pluribus sint profutura ac sibi maiorem honorem immortalemque mercedem aliquando retributura. Tuos Lucianos eis, quibus ut darem , scripsisti, tradidi; defensionem Reych linam quoque accepi. Cum Erasmi apologiam habueris , quaeso, mihi mittas. Vale ac in scribendo transferendoque ne 'quiescas. hortor ac rogo : quantum enim in ea re mihi profecisse uidearis scriberem , si pace tua liceret ac non aliquid assentationis ea res sentiret: sed uale iterum ac me ama. Vide Picturas tuas , quas Caesari nostro dicasti; uo-Iuisti ipsi ac amicis, ut existimo, obsequi. Augustae XXV Octobr. Λnno Salutis MDXVil. xIII. De Eehis. Theardaach. Descriptio Sarmatiae. S. Irolui in praesentiarum ad te scribere : non' quod quicquam haberem, quod tibi

seriberem; sed ut tibi occasionem mihi rescri hendi cum praesenti latore darem ; nam no-hiscum bibliopola est , ac apud te libros empturus , nuperque theologiam istam , de qua

nuper tibi scripsi, Basileam secum tulit . e

295쪽

sorsitan animo, ut istic imprimatur. Discussit etiam monstrum istud cui iactitat) Caesaris Augusti quaestionem ad se missam : quare fides . nostra tot mysteriis ac arcanis sit occultata Τ iamdudum, ut nosti, a uere doctis discussam: ad iunxit quoque haec uerba : si Caesar quaera ' pleniorem resolutionem ad Echium redeat et reperiet. Vide, quid temerarius iste non auis: deat sed uale, ne cum ipsi digna dixero, nobis indigna dixisse uidear. Displicet plurimum ' nostro archigrammateo tuorum liber, quem: in fauorem ac laudem Deurndanck edidere δ' sed sic agitur: duin sua cuique placent, credula turba sumus. Vale ac si quid de litteris habes rescribe. Habetur hic descriptio utriusque Sarmatiae edita a Canonico Craeouiensi ac istie impressa , satis barbara meo iudicio, sed tamen plurima nobis incognita demonstrat. Augustio

De eontentione monachoram et eiulam campida..

S. t Aisi tibi ridiculam ac detestandam mona-

- chorum uviumque in Chempten con tentionem de inoleatione Christi fidelium cui uerbis eorum utar inter eos exortam , in .' qua dum unusquisque se pro sua libidine ae' affectione defendit ultra tria millia nummorum . aureorum impensa seu potius effusa sunt; ac quid adhuc impendendum sit, incertum est. .

Vide, mi milibalde. quae humilitas 3 quae

296쪽

religio 3 quae charitas 3 maxime apud eos. qui sibi ea nomina usurpant. Fouent hanc clineordians in primis praedicator in eo loco, ut uidebis . ac multi, qui se theologos appellanta sui, utinam tanti concordiam rectaeque Vitae institutionem facerent , quanti nominis iacturam ac gloriam ; forsitan se mel vis Christiana respubl. haberet. Sed dum ista scriberem , tiri hique ualedicere uellem , allatae sunt mihi tuae literae . quibus nihil iucundius , Deum testor. iam pridem, nec legi, nee accepi. Nam quod post aegrotationem utcumque uales Deumque benedicis, iocundum fuit: nosti enim, tum maxime Deum nobis irasti, cum minime irascitur. De pompa ista triumphali, quid uis ut tibi aliud scribam , quam me tecum sentire. Et si tu quoque subparassitatus forsitan ob eas caussas , quas scribis , egoque coniicere possum , tibi concedendum erit : cum multi, ut 'nosti . et mendacia admittunt, quae sine proximi detrimento proferuntur. Quid uero iucundius fuit, quam legere literas et Erasmi et Capnionis ac ea opera impressoribus iam ab Ε-rasmo tradita, de quibus scripsisti, quae , ut stero ac desidero , breui cum summa expectatione mea ad nos deferentur. Cupio etiam conclusiones habere de indulgentiis , modo

commode fieri possit. Vtinam is error si sal-' tem error est, nolo os ponere in caelum aliquando ex mentibus fidelium eradicetur. Nam uix uiceo commentum. quo plus piae mentes deludan-

stur. Sarmatiae delcriptionem solus Doris apua

297쪽

nos habet: eumque de Sueuorum transmigraistione obiter aliqua scripserit, iactitat se noster amchigrammateus , se in eum scribere uelle ; sed plurima offert, pauca affert. Vale ac me ama.

XV. Lutheras eoatra indulentias disputat. Ioalla. Virda . pro Rosticon. S. 1 litto tibi duas schedulas, quas, rogo, L 3 in S. Laurentii et Sebaldi per tuum familiarem templo assigere cures. ut hi, qui ad

praemium consequendum in cantu certare u Iuerint, huc se in tempore conferant.

Disputationem Martini Luther pro deel ratione uirtutis indulgentiarum etc. abs te ac cepi. Fuit et antea ad me, Basileae cui a bitror) impressa, missa , quam utinam i uir iste bonus ac doctus ita defendat, ut opto , ac ut bono reto, cui aiunt hoc eum intendisse non dubito , sed heu l nimium uereor,

ne et auctoritate ac commodo eorum , quorum interest, suceumbat. Nam hisce diebus noster Primas ac metropolites totque uxorum uir nobis scripsit, ut indulgentias, quas summus pontifex ad Sancti Petri reparationem conis cessit , sibique commisit acceptare promoue reque , ut eorum uerbis utar uelimus, subis sit utique in Bambergensi , Herbipotensi . U- stet tensi ac Rugustensi dioecesi suum collecto rem ac executorem Iodocum Lorcher , qui

298쪽

qualis si, optime nosti animarum pastor. An Episcopo ac maxime hisce temporibus e u niat a subduis uitae necessaria exigere, sibique usu pare , seu etiam sub praetextu restit rationis ' quarumcunque ecclesiarum accipere, uideant ipsi , qui agunt. Mihi ea non pro hantur. Mitto tibi prognosticon huius anni Ioannis Virdung , quem plurimi in sua arte commendant, non ob aliam causam , quam ut uideas , quam ridiculam causam sterilitatis ac

mathematico nunc conuenientem praeteriti anni adducat. quasi non et eadem causa com- Iluribus annis praeteritis fuerit . atque utinam Oc anno cesset, sed nimirum hoc est, cpaco tua scripserim et theologorum ac mathematico rum refugium. Sed quid de his sentiat Richa clus Paceus, qui nuper Basileae fuit impressus. Malo ex eo , quam ex me, percipias, quem derisorem Mathesis esse putas. Vale ac me am'ma. Augustae XI lanuar. anno Salutis

XVI. De Lathero solicitas est. S. Mon satis de hisce, quae IV Ianuarii ad 'me scripsisti , mirari possum ς nam

quorsum tendant. nouit ille, qui nihil ignorat. Hoc tamen scio et legatum et nuntium ais postoli eum palam asserere , Martinum m sani re Sint haec ,quae ipse protulit,insania nec ne, aliorum sit iudicium . habent et prophetae su- vim furorem. Nosti enim multa furoris genera

299쪽

ΑDELMANNI. Iissi nera esse, sed haec Deus ipse discernet, cuius

1 nutu cuncta reguntur , ac pro cuius uolunta. te cuncta procedunt ac eueniunt, cui obsequio etiam nolentes cogimur. Utinam uias nostriri Martini in bonum pacis dirigat, ac a suis ad-o Dersariis eum custodiat ' nam nisi Dominusti custodiuerit eum , frustra uigilant, qui custo- diant eum. Fiat itaque uoluntas Domini, ca- a Deat tamen sibi, nec omnino humanam opem et vilipendat, ne uideatur uelle Deum tentare' Λ nam in quanto sit periculo quis non, nisi peni- a. tus stupidus considerare potest . Sed Deo hocn committamus. Oecolampadius magister no-ia ster factus est. Vale ae ne timeaS , ut ea . , quae misisti, in utriusque nostrum periculumis propalentur non minus enim , quam tu. i etiam tuta timeo. Vale iterum lx lanuar. α

i S. MDXIX. i, XVII. a Silu. Prierit replicatio in Luther. Bustia opera

desiderat. '

. itto tibi replicam Siluestri Prierit in no.

3 strum Martinum ; quam modeste uel roae theologice scripta, tuum sit iudicium. is Relatum fuit mihi nuper a fide digno , Sophio sa' , quoties mentionem seu in scholis, seu, tibicunque locorum de Martino faciat, sem-ν Per eum haereticum cognominare solere. Vi- , , qualis reconciliatio per tuum conciuem

, ac etiam ipsum sophistam inita ac facta . sedo uit pro more suo ι nosti, quam solicitus su

300쪽

prodirent. Si mecum sentiret . anterioribus etiam posteriores adderem ae omnibus comis municarem ; nam quo paeto aliter bestiam istam . quam par referendo ac nihil penitus ei confidendo, domare possit . non uideo. Sed me continebo , ne iterum me commotum esse dicas. Vidi nuper aliquos sermones ac exameron Basilii Romae impressos. Ego pro utilitate multorum curabo, ut denuo hic imis primantur. Si tu alia eius sanctissimi uiri opora scires , quae nondum impressa fuerunt, ae haberi possint, gratum esset, si eorum mismina mihi significares, multum enim eorum lectione oblector. Memini. te aliquando mihi scripsisse , nescio quae Bambergae huiusce Dideris uiri, sed timeo , ne et gryphones et agant. Vale. Augustae XV lanuar. Anno S

XVIII.

De IV. Linch. Martino , Echio , Erasmo etc. S. ληitto tibi cultellos . quos uenerando PM H iri men1lao Linckio nomine meo,

quaeso , non ut munus , sed qualecumque inclicium beneuolentiae meae erga eum tradas 3 iteras uero alligatas cura, ut ad nostrum Martinum mittantur. Monui eum, Ut caueat a Sophista , qui hisce temporibus hic fuit , ac multa pro suo more futilia blaterauit. Legi aliquos sermones Τirii, ac, ut scri-νsisti, elegantiam multaque ad mores spectam