장음표시 사용
421쪽
cum occupavit D. Antonius dassa Belia, praeclara iuvenis imdole praeditus, & bonis artibus ornatus. Deerant Machinae, praeter paucas, quas ipse sibi antea Po-Ienus curaverat studiorum suorum gratia . Itaque statim hujus quoque rei cura sulcepta est, assignata liberaliter a Triumviris pecunia, quoties occasio tulit, & rerum explicandarum necessitas postulavit . Iamque hoc tempore ita numero crevere, ut publicum pro dignitate locum occupare illas posse visum sit . Novas igitur in Gymnasio aedes Magistratus parari mandavit , scholae ipsi conjunctas , eoque Machinas transferri , apteque locari . Toti negotio operam suam praestitit idem Polenus summa & fide & industria, ipsi propria. CATA.
422쪽
QUAE PHILOSOPHICIS EXPERIΜENTIS INSERVIUNT.
De Pro elatibus cuicumque Corpori convenientibus. Olipyla sphaerica aerea, cui subjecta est lucerna.
Elae plumbeae sphaericae grandiores, sed vacuae ,& oblongis tubulis instructae. Malleus duorum capitum aequalium, & lapis quadratus , ad contundendas dictas pilas. Pes ex orichalco, constans ex tribus stantibus, patella, & aliis partibus. De Poris Corporum. IN strumentum recens inventum: compositum est ex capsulis quatuor me. tallicis cancellatis, ligneo instrumento insertis , per quod discurrere
Machinula ex tripode, cui imponuntur duo circuli serrei ; & duae patellae perforatae plurimis forulis, altera ex serro, ex auro altera, per quas Pe colatur hydrarSyrum. tDuo atramentorum genera, quae sympatica dicuntur.
JPYY i, nauti ea Ansliea cum suis dioptris.
Magnetes tres, armati laminis chalybeis, quae ope quarundam zonarum ex orichalco cum magnetibus arcte conjunguntur.
Ρyxis magnetica octangula, cujus acus longa est pollices sex. Specula duo plana aequalia disiuncta: duo item lamellis, & juncturarum nodis metallicis conjuncta. Et alia duo similia, nec non capsula ferrea, inquam ex parte haec duo specula immemuntur. Mensula lignea, cui inserviunt sex pilae varii ponderis, duae trochleae, &sex cunei: quae omnes partes inservientes sunt ex orichalco. Acus duo magnetici. Et parvus cylindrus ligneus. Canaliculus ligneus ita constructus, ut repleri possit hydrargyro , & in id possint duo specula immersi. Unci plures, Sc plures anuli ex orichalco. Et plures pilae plumbeae Vari rum magnitudinum. Pilae quaedam aliae varii generis. Et duo fulcra, quibus additae partes quaedam ex orichalco. Tovi. II. F f f Ma-Diuitiam by Coos e
423쪽
Machina tribus pedibus constans, capsula, cochlea , tribusque planis speculis.
Fasciculus magneticus, quem lamellae undecim ex chalybe componunt: ad cujus extremit .uem adponuntur exigua serramenta, quae tanquam a magnete sustinetitur. De Gravitate.
SEptem vitrei magni cylindri , quorum quilibet super quemlibet alium
potest aptari: juncti simul cum machina pneumatica sunt adhibendi. Machina quaedam basis quadratae . duabus veluti erectis parastatis instructae. Et tres anuli serrei cum suis braclit is, quae in parastatas inseruntur. Ita superius commemorati cylindri vitrei detinentur in apta positione. Quatuor Machinae, quarum unaquaeque operire potest supremum ex adhibitis cylindris praedictis. Unaquaeque manubrium habet externum, quo moveri queant partes internae , etiam quando aer ex cylindris extra-. Q us est. Earundem autem artiscia interna omnia differunt inter se. ntim constat quadam veluti forcipe elastica, quae relaxatur, ubi instituitur illud experimentum , in quo pluma & plumbum eodem puncto tem ris dimitti debent. Aliud constat ex duabus forcipibus, quibus illud experimentum bis suecessive potest institui . Aliud eum praestat rusum, ut quater experimentum fieri queat . Demum aliud ita est comparatum , ut idem experimentum sexies perfici ssit. Tubi duo vitrei aeris experies, hermetice clausi. In unoquoque eorum pluma inest, & plumbi sphaerula. Tubus alter, ut superiores illi, sactus & instructus; sed aere plenus. Machina lignea grandis compacta cochleis serreis I quibus conjunctae sunt
rotae duae ad motus circulares producendos. Accommodata artificio quodam, ad geminum usum et nempe in horizontali ροsitione, & in verti. cati . Tria vasa rotunda, quibus singulis adhaerent manubria serrea quadrata instruEla suis cochleisu & ita junguntur superiori machinae. Primi fundus ex orichalco est, operculum ex crystallo rotundo: secundi fundus ex Iamina I & huic adhaeret vas vitreum cylindricum oblongum e tertii sumdus item ex orichalco, cui adhaeret vitreum vas cylindricum latum. Vasa duo cylindrica serreae de vasa duo cylindrica ex buxo, quibus duo solidi minores cylindri buxei immittuntur . Vas ex orichalco super basi marmorea, & pila item ex orichalco concava.
Duae fistulae curvae, in quibus divisiones per pollices visuntur. Libella vi.
STatua lignea, qua ostenditur consistentia centri gravitatis. Anulus ligneus,& duo cylindri lignei ad explicandam positionem rem
424쪽
Plana duo inflexa, quae per duas eochleas varie inclinari positant, cum duplici cono & cylindro.
Rota ita elaborata, ut sua ipsa gravitate tollatur, & deprimatur. Duo fulcra cum undecim tabellis parallelepipedis . Pertinent ad cogniti nem centri gravitatis. Cubus unus, & alius levior' parallelepipedum , Octogonum , quae ponu tur super planum inclinatum. Pertinent ad proprietates centri gravitatis. Ferrum longum cavum, & alterum ex parte rectum, & ex parte curvum, quod parte sua recta in illud immittitur. Abaculus ligneus. De Virosv conjunctinr agentibus. INstrumentum eo constans artificio, quo fit, ut corpus a duabus potentiis in partes diversas tendentibus motum , sequatur parallelogrammi diagonalem. Instrumentum alio artificio constans , sed praestans effectum eundem , ac
instrumentum superius . De Machinis Simplicibus
C Andelabra duo s ut vocant in seu Columnae, quarum capitibus vectes
imponuntur. Et sex vectes lignei variarum magnitudinum. editis ligneus ita compositus, ut produci, & contrahi possit. Trochleae sex orichalco munitae cum suis lamellis ex eodeni metallo , ad ast pendenda pondera. Quatuor machinae, singulae constantes ex duabus capsulis serreis ia In una. quaque autem capsula ternae trochleae ex orichalco sunt locatae . At in singulis machinis trochlearum dispositiones diversae sunt. Trochleae xx Iv. ex orichalco magnitudinis variae , pyxidibus ex chalybe
inclutae, quae funiculo uno moventur, Vimque pro numero augent.
Axis in peritrochio, sex cylindris, & multis veluti basibus constans. Machina ad ostendendas plani inclinati proprietates. Et cylindrus plumbeus
cum duabus rotis ex orichalco, axiculo, & tribus cuneis Machina ad cunei experimenta pertinens.
Cochlea mas cum conveniente sua cochlea semina : & hae dividi potest in partes duas. Et lamina serrea explicandis cochleae proprietatibus in.
De Muchinis Compositis. Vines duo compositi : hoc est, duae machinae , singulae constantes ex pluribus vectibus. Stylobates cum brachio mobili,& aliis partibus, inserviens vectibus compostis. Vectis , qui ad quadruplicem magnitudinem reducitur . Duplicem habet basim, & quatuor adjunguntur hastae cum suis trochleis. Vediis & hastae stant ad perpendiculum.
425쪽
Machina constans ex vecte recurvo, ex lamina triangulari orichalcica, eae tribus rotis in capsilla ferrea, ex lamina lignea, & ex columna. Vectis ex orichalco cum duobus brachiis , que gnomonem format e & e iam qualdam alias habet partes. Planum i gneum cum trochlea , & duobus Vectibus, recto uno , altero curvo, & triangulo Pythagorico: haequτ omnes partes sunt ex orichalco .. Trochlea ex orichalco, cujus axis mobilis est.' cum suo sulcro, quo suis stinentur parvae rotae, & quaedam aliae partes, item ex orichalco. Trochlea , quae quovis situ collocari potest , cum serro , pede ligneo , &aliis partibus. Et suppes ex basi lignea compositus,& aliis partibus metallicis . Tympanum cum peritrochio dentato, & rota item dentata. Axis ex orichalco in peri trochio instructus cuneolo. Duae ergatae exiguae ad ostendendum , quomodo ergata reducatur ad axem in peritrochio. sucula, vulgo manganello, cum suis vectibus ex orichalco. Cochlea Archimedis ex earum genere , quae ad aquam tollendam, adhibentur a tubus ejus crystallinus est . Alia Archimedis cochlea sine tubo Nonnullae pilae parvae. Machina ferrea composita ex simplicibus machinis ad movendum magnum pondus. Machina composita ex vecte ferreo , cochlea, rotae, peritrochio , & axe
Machina ad usum potentiae moventis s quam machinam Galli dicunt Levierὸ de la Garatisse in instructa duplici vecte , duplicique pessulo, &tympano dentato, & suis fulcris. Machina a Gallis Gras appellata, ex variis partibus composita, ad elevanda , & volvenda in gyrum pondera. Ingens tripes, cui additae sunt sucula, de trochleae octo in duabus capsulis. Machina stylobatae imposita , cum hasta , & lamina chalybea elastica , Scarcu ex orichalco.
Abacus quatuor columnis innixus, cui impositum est quadratum perfora. tum , & quatuor cochleis abaco conjunctum. Et septem trochleae cuilibet positioni verticali aptae. Machina composita ex columna lignea, quae simiatur ope cochleae', serrum parallelepipedum super axiculo, per quod movetur cylindrus ex orichalco cum rotula. Et semicirculus ex orichalco, ac cylindrus plumbeus. Machina composta ex tabula quadam, & ingenti serreo pendulo, & partibus praeterea multis aliis metallicis , ex quibus nonnullae elasticae. Tres malleoli, & quatuor pondera ex orichalco , itemque duo elastetia cum . coethleis. x Machina ex pluribus lignis constructa ad pyramidis sermam , & quaedam aliae partes, & novem pilae eburneae . Duo longa brachia lignea, quae inter se jumuntur ad circini formam. Et magnus sextans ex orichalco in minuta, ac minutorum partes divitiis
426쪽
Parvus Currus cum quatuor rotis ex orichalco, quibus substitui possunt liae quatuor minores. Planum instructum quadrante , & sulcris metalli- eis sustentatum, super quod trahitur parvus ille currus . Varie planum inclinari potest . Iunguntur huic macninae etiam quaedam minores paristes. Machinula ex duobus circulis pictis, & norma lignea. De Motu Simplici , er de Composito. MAchina pluribus partibus constans , qua explorantur gravium corporum decidentium velocitates.
Machina, in qua per duos canaliculos , cycloidis figuram habentes , duae pilae discurrunt. Instructa etiam est campanulis. Canaliculus ligneus plano inclinato impositus , lamina elastica instructus,& rota dentata,& pessulo, quo lamina elastica relaxatur ad imprimem
Machina tali artificio constructa, ut ea ostendi possit , quomodo, & quibbus legibus hydrargyri salientes describant parabolas. Machina composita ex duobus magnis quadrantibus , & artificio quodam
elastico,& tabula instructa quinque anulis, ad ostendendum unde oriatur motus parabolicus. Adhibentur etiam nonnullae pila metallicae. Maehina serniata ex pluribus gyris spiralibus filorum metallicorum serpemtium circum Lamellas parabolicas serreas , ad explorandam accelerati nem pilarum gravium descendentium per easdem spiras. De Bdancibus , Stateris .RIlanae duabus magnis lancibus praedita oBilanx, quae Arithmetica vocatur, tantum ansa, lingula, & jugo constans: Iugi autem brachia divisa sunt in partes centum . Plures parvae lances unciales.' & plura alia pondera uncialia Bilanx parva, eo constructa artificio , ut in recipiente , a quo extractus sit aer, commode possit adhiberi. Bilanx, cujus lances ponderibus quatuor librarum onerari possunt: minima tamen ponderis adjectione destruitur aequilibrium. Hallae item ex chalybe duae eum trochlea , & stylobata. Pes triangularis cum hasta , & gemina cochlea , & surcula ex orichalco, super quam collocatur jugum librae metallicum. Ulanx quaedam dolosa, eo artificio formata, ut aequilibria appareant, quae non sunt. Alia item dolola. sed formata anificio differente ab illo.
Statera ex orichalco aequilibrata . Sacomata quatuor cum uncis eκ Chaly- Statera Romana, seu vulgaris. Sacomata quatuor eum uncis ex chalybe. Statera composita ex duabus stateris simul arte conjunctis. Tria sacomata.
Machina lignea ex pluribus partibus formata, cui appenditur haec state. ra, aut aliqua alia ex jam descriptis.
427쪽
Statera, cujus pars praecipua, & ad usum comparata, in lamina chalybea
σadratum ligneum quatuor pedibus suffultum, super quod varia constituuntur chelonia, in quibus variarum crassitierum cylindri buxei
Machina ex cylindro desinente in axiculos, rota instructo, & ex quatuor aliis rotis, & ex duobus fulcris super mensula constitutis , & ex quihusdam minoribus aliis partibus formata Excepta mensula, omnia sunt ex orichalco. Tabellae variae , aliae ligneae, aliae marmoreae, & aliae plumbeae cum eo. chleis, & trochleis. Magna quaedam tabula cum tribus cylindris. Tria ligna, quae ita inter se implicantur, ut partibuς filix superioribus elevatis pondus sustineant De Vi centrifuM MMAchina ex plurimis partibus constans, quarum aliae ligneae, aliae ferareae, ali ae ex Orichalco, aliae plumbeae. Compositione & motibus earum partium fit, ut varia corpora variis modis in varios gyros agantur; atque adeo proprietates vis centrifugae ita explorentur. Duae machinulae ligneae cum vasculis ex orichalco. Et quatuor parvae situlae item ex orichalco cum operculis . Hae quoque machinulae interdum cum superiore machina, ad excitandos motus centrifugos, adhibentur . Machina composita ex vase aereo formae parabolicae , interius pluribu l minis aereis in modum spirarum instruao , volubili circa suum axem, imprimenteque vim centrifugam, & motum ascensus aquae. Machina, qua sipho metallicus in gyrum agitur, unde aqua attollitur.
Ingens pila crystallina cum annexis duobus capitibus desinetitibus in axes. Haec pila alteri aptatur machinae, & agitur in gyrum , & ita vis centrifuga imprimitur fluidis De Viribus vitas , oe mortuis. STylobata ligneus grandis ad sustinendam unam bilaneis lancem . Adjunctus est alter ferreus ad sustinendum bilancis iugum . Lanees cylindraceae, & pilae ponderis varii. Et jugum, quod stylobatae illi bi lancis adjurgitur, cum aliis partibus. Machina quatuor columnis constans , quae pluribus transversis conjunctae fiant, & vas eupreum,& tabellae variae, & quatuor pilae diametri aequalis , sed varii ponderis, tres ex orichalco, & una plumbea . Machina textoria altitudinis duorum pedum , cum duodecim diaphragmatis charta opertis, quae illi inseruntur. sila Diuitigod by GOrale
428쪽
Silanus, per quem ostenditur, aquam tantundem ascendere , quantum deis scendit. Item pendulum, pyramides duae buxeae, pilae eburneae quinque,& quaedam alia.
J Abula rotunda quinque pedibus innixa , in cujus ambitu profunda
crena, cui plures inseri possunt trochleae. Habentur autem trochleae decem & novem ex orichalco, ferreis laminis planis insistentes. Catonae duae ex orichalco, altera sexdecim , altera duabus & triginta aequalibus lamellis constans. Adhibentur supra tabulam, de qua miao dictum est. Machina composita ex pluribus partibus , ad attollenda pondera inflatione
Instrumentum, quo ostenditur quid valeant vires obliquae, si vecti tertii
Machina ad ostendendum musculorum structuram , eorumque motus , se. cundum quandam olim propositam non tamen admittendam j sententiam. Praeter hanc machinam , usui etiam esse potest quamvis ad blios usus comparata ) sequens machina. Parallelogrammum formatum laminis ex orichalco , cum suis Arulis , e cfileis, & instrumento ad delineandum . Machina composta ex solida basi, & duabηs columnis quadratis, in quarum vertice trochleae duae, & in media parte mensula. Cubus ita excavatus, ut alterum cubum sibi aequalem recipiat. De Res tentia Solidorum, Fluidorum .
SPecimen elasterii , cujus cylindrus crystallinus est , ut motus appareat
Duo cubi, alter ligneus, lapideus alter, & cuneus ligneus, ad explica dam solidorum resistentiam. Machina, quae divulseria dicitur, tignis quatuor composita , cui ferrum impositum est, & magna quaedam cochlea , cum magna statera ferrea, suoque magno sacomate, & alia statera ex orichalco aequilibrata, tribus que aliis sacomatis, aliisque partibus. Ferium peculiaris figurae cum duobus branchiis , & oculo . Duae sorcipes. Duae laminae ferreae. Quinque anuli,& quatuor unci serrei. Omnia haec pertinent ad machinam superiorem. Machina compressoria , composita ex basi quadrata , quatuor columellis, ac tabula mobili, quae in columellas illas immittitur. Ad frangenda compressione ligna. Machina percussoria , constans cubo lapideo, cui immissa est ingens lamina plumbea, & insuper adiecta per cochleas lamina ex orichalco pers rata. Duplex scalprum, & pila ferrea, ad machinae usum. Machina composta ex plano ligneo, duabus columnis, rota, axiculo, Scstatera cum aliis partibus, ad experiendas vires sunt um. Machiis
429쪽
Machina irent ad experiendas chordarum vires , earum etiam involutione& glomeratione, cum variis cylindris ad eosdem usus. Instrumentum ex longa tabula, & cylindro ligneo , qui vertitur ope vectis: & lamina ex chalybe perserata , ad trahenda & attenuanda fila metallica. Machina formata plano verticali, circulo metalli , in quo plurimae divi siones signatae, indice , & gemina forcipe instri a sua eochlea , aliis que partibus. Ad explorandas tensiones chordarum musicalium. Capsa oblonga ex crassioribus tabulis constructa, in qua insunduntur fluida. Ingens pendulum ex orichalco cum duabus pilis plumbeis , & ma- . chi aula, cui appenditur ipsum pendulum oscillans in fluidis. De Percussione.
MAchina variis partibus composita ligneis, & metallicis, ex quibus a. liae sunt stabiles, aliae mobiles; praeterea funiculis quibusdam, qui
membra machinae conjungunt, atque motibus inserviunt. Tres malle li , & quatuor pondera ex orichalco , itemque duo elasteria cum c chleis. Et quatuor cylindri cavi ex buxo, qui creta repleti huic eidem
Machina composita ex tabella oblonga , & ex Vissia serrea elastica habemte ad extremum cuspidem, & ex orbiculo, qui a cuspide percutitur. . Machina ex ligneo canali satis longo constructa, cum rota dentata, elaste. io, & duobus metallicis cylindris. De Miso latica, o de 'draulica.FIstulae multae vitreae varia inter se magnitudine , serma , & figura; variae pilae, & varia aerometra. Et tres tubi Vitrei grandiores, quorum duo filis ferreis muniti. Cylindrus vitreus, in quo tres liquores sunt inaequalis gravitatis, & eor- pora quaedam graviora . Quatuor Elementa tuo quodam nomine dici
Vas aquae plenum , cui insunt figurae quadam ex crystallis coloratis, quae in aquam modo magis, modo minus merguntur, & aequilibrium quoddam inter solida, & fluida manifestant. Bilanx quaedam , quae adhibetur praesertim indicandis gravitatibus solido. rum immersorum in fluida . Et plura varia aequi pondia adhibenda in una lance . Nec non stylobates ferreus eum cocntea ad usum ipsius bi.
Uas,& cubi duo ex orichalco,& duo aequi pondia ad explorandum, quanis tum gravitatis solida immersa in fluida deperdant. Et ad eundem finem
cubus alius ex orichalco. Et cubus marmoreus.
Vasculum ex orichalco, & corpus solidum ex eodem metallo, quod implet illius cavitatem , sed mobile est. Machi. Disiligod by Cooste
430쪽
Machina ad demonstrandum, corporis solidi liquido immersi gravitatem
variari, prout liquidum ipsum densatur, aut rarefit. Machina composita ex duabus cochleis, & cylindro ligneo,& vase vitreo armato ex orichalco , qui cylindrus cochleis et idem super mensam fi matus, in vas iplum aqua repletum immergitur. Machina composita ex grandi ligneo vase , iustentato a duobus fulcris, interius contesto bracteis serreis , ad finitorem parallelo . Super unam hujus extremitatem impositum est ad perpendiculum alterum grande pa-- riter ligneum vas, quo d aqua repletur, instrLictumque est pluribus paratibus ex orichalco, nempe tubis cum luis cochleis , & magno sphone recurvo, ex quarum partium foraminibus aqua prosilit in illud vas parallelum ad finitorem. Aliud vas item ligneum, sed interius contedium crassa lamina plumbea, quod loco vasis ad perpendiculum substituitur.& illius partibus ex orichalco instructuin , ac item aqua repletur. Grandis quaedam machina sorinata ex firma capsa , & tribus tubis metes.licis, cum duobus embolis, aliisque partibus ligneis ac ferreis, ad olle
dendum aquae motum per pressionem. Tria vasa ex orichalco tornata variae altitudinis, quorum duo perserata. Et duo alia vasa eodem modo formata , sed aequalia, & instructa variis aliis partibus. Et tres fluidorum mensurie ex serro albo. Tres cyathi ex crystallo , ad exemplar Heronis . Nec non quatuor alii cyathi, & patera item ex crystallo, vario artificio elaborata. Follis hydraulicus, cui aptantur duae fistulae vitreae. Silanus pertusus quatuor foraminibus, quorum unum est majus aliis . Adhibetur invertuS.Cylindrus cavus ferreus cum duobus tubulis item ferreis, & cochleis , aclsonticulum ex hydrargyro formandum. Rota cum alis ex orichalco , quae alae motu aquae plicantur , & expli.
Tubulus aeneus Italis in qui aptatur alicui machinae, ut firmus detineatur. Is tubulus ita dirigitur , ut glans plumbea inde explosa ex aquae superficie resiliat ad angulum quinque vel sex graduum. Planum inclinatum cum globis eburneis, & circulis pictis in charta craLsiore; ad ostendendum Nevutonianum systema de maris fluxu & refluxu.
F Istula eae orielialeo, embolo instructa & epistomio. Syringa dicitur.
Barometra quinque . Unum commune ex hydrar ro . Duo alia eo com juncta artificio, ut eodem tempore hydrargyrum in uno quidem ascendat, in altero vero descendat. Et duo alia eo modo constructa , ut parti mrepleta sint hydrargyro, partim autem spiritu tartari. Duo tubi vitrei , in quibus hydrargyrum ex aeris gravitate ascendit, ac