장음표시 사용
21쪽
Iulitis Capifolinus. Iulius PolluX .
Leo Imperator. Leonardus Episcopus Sidonius. Leuiticus.
Lexicon philologicum , dc etymologi
Livius SanutUS. Ludovicus ab Alcasar. Ludovicus Septatius,
Macrobius. Manlius. Marius Schipanius. Marsilius Ficinus. MartialiS . Mesue .
Natalis Comes Nauigationes Batauorum. Nicolaus Monardus. Nicolaus de Nicolais.
Pamphilus . Paulus Agineta. Paulus Zachias. Petrus Andreas Matthiolus. Petrus Bellonius . Petrus Pintor. Petrus Vi istorius. Phaedrus Augusti libertus. Phanias . Philibertus Guibertus . Philippus Ferrarius. Philostratus . Pierius Valerianus . Pius Aneas Caprileus . Plinius Senior . Plutarchus, Pomponius Mela. Ptolemaeus. Pyrrhus Ligorius.
Rasis. Raymundus Mindererius . Rembertus Dodonaeus. Rodericus Fonseca.
Serapion. Servius. Simon Paullus. Solinus. Sotionis Strabo.Suidas
Vidus Vidius. Vincentius Alsarius Crucius . Virgilius.
22쪽
pag. 1 Partitio - 3Pictura ornatrix.pag, qHeser dum fabula. sHeseridum fabulae vestigia in antiquis imulacris. IOEarundem Deseridum historia et allegoria. 33Heseridum arboris pomique
nomina varia. 3o Nominum et mologiae . Isua , quae ab acore nomisantur , antiquitati cognitet .
pag. go Horti Hesperidum in Italiam translati. AS
De malo citreo. XVII. Amori calorique remedia uerum, pag- . 138XVIIL Curi morbis noxisque iuedio nae, is o XIX. Mali citrei maturitas , sectio , conseruatio. I s8XX. Utilitas citri culgatur. Ibo XXI. Utilitis citri occultior . ITE
LIBRI TERTII . De in o limonio .
p. I. v Ithonis origo ct Darietis.
IL Limon Gulgaris. I si IIII. Limon Leucticus. 1ysIU. Limon Caietanus et Amalphi
U. Limon pusillus Calaber. aos VI. Limon, qui Gulgo nominatur actio seu Rino. 213 VII. Limon Laurae. 2IT VIII. Limon incomparabilis. 22IIX. Limon imperialis. 221X. Limon dulci medussa. 22IXI. pyri Ogie, vulgo PS M. Erum ordo tradendarum . retia se vat ora.
Malum citreum digitatum seu XVII.
III Limon, qui Lima nuncupatur. XVI. Arris tu citro miracula. 133 peto 33 I
23쪽
XXVIL Arboris simonia tus . ad XXVIII. Terra dismus. 3 5XXIX. Salio ct insitio. 3 6 XXX. consitio, propagatio , translatio, et collocatio . 3 8YXXI. Stereoratio, rigatio, putatio. pag. 3 soXXXIL Ab inium, caelectibus, morbisque defensio. 3XXXIII. limonis legendi seruandique ratio. 3set, XXXIV. Utilitas apud nos rates. 333XXXV. Utilitas apud exteros. 3 oo
De malo aurantio. p. f. c Imilitudo in auram'. 36TII. dis aurantia genere u
ria . 3 III. Aurantium Gulgare . 3TqIV. Aurantium semine carens. 3 8 IV. Aurantium geminum, ct crisso
solio, ersare duplici. 38TUI, Aurantium si tum , O roseum. 3y3VII. Aurantium virgatum, Eri
Aurantium dulci cortice a is pago
Stercoratio , IIS , irrigatio ,
24쪽
E C R E T V M iam erat mihi hortensium rerum humili scriptione humi ultra non repere: sed erectiore argumento caesum aliquando suspicer ,
arduoque conatu eruditum volatum atten Lard r
cum laboriosa Herculis gloria , ab aureis Hesperidum spolijs nitidissima, perstrinxit ac pupugit
animum ad hortos iterum aggrediendos similia limi aemulatione facinoris . Neque vero , dum gloriose secere ni- tor , fabulas aemulor. Hercules profecto nequaquam fabulosus est cultura recentior, fabulae inuolucris, quasi Leonis exuta ijs per nata: quae labore omnia peruincente, tanquam domitrice clatra, magis metuendum CXL talari ac D coiic, dru ineluctabilis difficultatis monstrum ita infregit , atque maci ruit: ut Hesperidum pomaria eduli auro spoliauerit: & felici malo nobiles Medorum siluas, extero in solo pridem indociles hospitari, totius iam fere terrarum, orbis effecerit inquilinas: imo vero quot auriferas consevit arbores , totidem victoriae suae splendida & pretiosa trophaea statuerit. Quare culturam eandem, propagato tam frugifero nemore beneficam victricemque, gratulabundae Hesperides, triplex aurei pomi genus pari numero significantes, peculiari arborum suarum laurea coronant. Contra vero Africa moestissimae sub imagine sacerdotis singularem aureorum gloriam pomorum ereptam dolet. Eadem herculeo vultu cultura incumbit arae, iuxta Hesperidum hortos Hecculi quondam ad gloriae monumentum excitatae : ut exhausti prae clari laboris nullum esse solatium iucundius interpretemur, quam collatum in homines summo dignum honore beneficium . Hunc igitur Herculem aggredior exhibere . Hercule dignum hortensem laborem, mihi quoque decorum reor. Ergo quem ille faciendo exhausit,
Hercules apud Hesperides ct Itotra Iesi malorum aureorum. Vnde natum sciibende trita ius culturae consilium.
25쪽
se; ego scri do ' et . re vi, in rebus arduis Pr il gaudii
quarum arbores colo. Mea cultura decem
et Tm , quem animus sibi meus appinxie: valide au-lium pulchria inim ' - ictor artificio in huiu3 ist*nxqtem confirmam i qmiqR M , i, illustris labor. Tam
loribus persectissime expingeret. Etenim Lorosa & robulta , pneque herculea delineandi ac pingendi arte sic valet, ut , prossis Draconis instar mordacissima inuidia, immorta iam re Dortarit. Quin etiam hercuIeo & lacertolo pinbendi senadiungi raro alioqui commercio venustatem , Hesperidum , nem- . , , pe hortensium Gratiarum , pulchritudine adumbratam . Te s 'lixi'3ii 33r Barberinorum aula Quirinalis: cuius concameratio emcaci Petri perum ' 'e' llo mutata in caelum est: quoniam inde caelestium chorus virxu
rum, fugato Viriorum agmine, cum aureo melleoque regnantium Apum faeculo in terras remigraut . I. .. actu ui 1 d- 1nter VIrtu-
t oictura ipse eminet, sic vivit, & insoliro vigore spirat: ut cum, . e., iisdem caelo delapsa videatur. Sed ad rem meam ur redeam, ita et fere, me blanda ratiocinatio, Ractuantis pectoris Intima Sirem, inuitat. Age, inquit, hortensis culturae scriptor genialis praecipuum hortorum decus, nimirum poma, & quidem aurea, floribus adiunoe Cave, ne Florae Pomona publicam lucem,plausumque familiari minis vitio inuidens, iras In te dirasque conuertat. Cusum e ledro Co nomentum tuum, ac recentas argumenti volumen splendido Hesperidum nomine, flavoque pomo inaura . Aetate aurea inter hortos auriferos innocenter trifere: dum reliquo in orbe terrarum, serreum taculum nocentissima rubigine mores inficit, & communem exedit felicitatem. Complures, qua sanguinis qua sapientiae splendore clarissimos, nostrates Cyros imitare: qui selicissimas eiul- modi arbores sua manu satas esse, cultasque gloriantur: oc , quod illi cultione docent, tu dictione commonstra: quin etiam Regum omnium sapientissimiim Salomonem laudabiliter aemulare , Nam si x diui-
26쪽
, i diuinarum ' ille praeconio litterarum in caelum extollitur, quod a cedro infruiniosa Libani ad herbulam usque hyssopi demisso regiostylo disputavit: quidni tibi decorum planeque regium fuerit, ab hortensibus flosculis ad arborem cedro Libani cognominem , sed
esculenti auri seracem transcendisse scribendo g Neque hic verere , ne pulcherrimo thecundissimoque in argumento tibi fuerit admirandae nouitatis gloria praerepta et cum Iovianus Pontanus, alijque perpauci pomiserae huiusce rei scriptores, ad maiora fortasse properantes , hanc siluam cursim obierint, non curiose perlustrarint, multumque tibi parandae ab hac umbra lucis reliquerint. Quod si flores, etiamnum amores tui, non acri spiculo, sed suavi spiritu penetrabiles , medullitus dominantur: habes in uno, quem excolis , beati
nemoris huius flore floreas venustates omnes, verisque Veneres unuuersas. Hic enim anima, ver totum redolente, animat: buccula ,
vernum in risum dehiscente, hilarat et & (quod caput est) utile dulci permiscens, non sterili specie solum delectat sed, candidus dureta
flavescit in fructum, argento in aurum transeunte opulentat. Vi des , ut Apes , florum arbitrae prudentissimae, aurei mali argenteo flore potis imum delectantur: dum vectigalis ab eo suavitatis multu ire, exigunt, atque exugunt: dum opifices dulciariae, tanquam acidi pomi dulce condimentum confecturae, melleam dulcedinem e floris amaritie delibant. Ergo sequere iucundo in opere mellificas Musa rum volucres: Troianique Herois, imbelles columbas sequentis , notas preces melius ustirpa, Este duces . Tam promero auspicio suauiter scribes, quod Apes imitaberis. Ad huius ego arcanae, ac sin voce nutuque argurae Sricriis floreanimam re verricordiam suadelam non aures praeclusi: sed manus dedi, non vincido sed calamo selio citer occupandas .
V RE A mala, ut in veteri horto, sic in recenti Insenphionis volumine Hesperidum nomine decet inscribi. 'μμβ' Vniuersum vero volumen distin ut placet in li- . Vol immis
bros quatuor, singulosque nomen a person IS du- druplex.cere, pomorum aureorum seu cultu, seu raptu inm ethoesinaticlytis. Quoniam igitur Hesperides antea inaco libri cessas primus ad ijt Hercules: liber primus, nonnulla in eorundem cultura usuque pomorum praenoscenda complexus , merito Hercules, siue Aditus ad Hesperides nominatur . Caeterum ipsae etiam Hesperides,sua triplicis generis poma numero aequantes , tribus reliquis libris suum pomique nomen ita impertiunt, ut A et secum
27쪽
ridum librum Agla , siue malum in
C, siue malum Limonium: quartum Hesperthui. ,
et in inscribat. Cum Iim communis Vulmisc
s mum sit, fabulos a numina pro rebus iis, quibus praeelle pucar o Dinon ab re visum est tres ipsas Hesperides ad aurea triplicis neris dedignanda mala transferre, quorum Issae crediem Tlae,scustodes iterant. Quoniam vero triplex horum genus
pomorum complures in specie foecundo narum: aeque artis Ingenio ramosium est: culturam ego scribendo exequar accuratissimam, singularum. Et primum quidem ut pomarii multiformis an vanam, & inter hortensia statina merentem, bonae rugis arboreum hunc populum suum cultor, Caesare melius, non solum nomIne tenus, sed intus &in cute cognoscat: diligenter describam arborum conformationem aetatemque: soliorum florumque faciem & colorem : pomorum globos & integros & dimidiatos: Dc in gulae partes, colono praediscendae, quibus, tanquam plementis hi orbes aurei conglobantur, palam fient . Ad haec subijciam, quam pollulet quaeque species culturam: quae medicamenta cum aegrotat. Ad extremum, quo faenore utilitatis, & voluptatis haec pomaria colantur, enarrabo . Neque id aegre consequar: cum, antequam aggrederer ad scribendum, regionum diuersarum multiplicem in eiusmodi felicibus excolendis arboribus usum, atque adeo mundi hortenIIS mores diuturna inuestigatione collegerim. Vt, quoniam cuixae mulatum talptionis deerit in hoc opere, alienae saltem culturae quam minimum desideretur.
E D ut quaesitis undique ornamentis illustre di
gnumque aureis malis opus, nempe aureum FerrariUS eXtunderem: quos oratione depinxi auriferae siluae partus, auxiliaris artificio picturae de scribendos curaui. Ad eiusdem siluae umbram& iucundam & salubrem detinere saepius lectorem placet fabulis, rei seriae subseruientibus. Haequanuis ruditer a me narratae, praestantissimis tamen a pictoribus graphice descriptae ita in conspectium veniunt: ut ipsi testes simul ac iudices oculi fictum a facto non secernant. Quare post fabulae cuiusque linearem picturam pictoris ego gratam com mendationem, ex ipso picturae argymento natam, subijciam: quemadmodum initio praestare caepi.Hede-
28쪽
n Geograph. lib. IJ o Idem ibid.
Liber Primus. CHesperidum fabula. Cap. IV.
ZSPERIDUM, aureis malis diuites hortos colentium , fabula vulgatior est, quam ut praecone me indigere videatur . Eam tamen referre hic placet, ne quid abeat indictum , quod in re immeam faciat: neue priscum dicar aurum contem
psisse, quod operi nouo decus, & lucem positi ai
ferre . Vnde autem meam ordiar telam illustri is,
quam ab auro Sed antequam fabulam hortensem narrando peragam , nondum fatis compertam scenam loci conuenit aperire . Erudita inter scriptores, de quidem adhuc sub iudice, li S est, quam- Hortorum nam orbis terrarum partem Hesperidum horti auro semper autum r . 'S' nante ditarint. Pluribus enim peregrinatur locis haec fabula, de patriae quoque fide vacillat. ' Est, qui nobis propiore locare videtur in Caria. h Est, qui sublimem statuit in hyperboreo Atlante. Insularem alij faciunt, quippe natam in Hesperidum insulis: quae putantur esse, quibuscum Caput viride, nempe oppositum promontorium , nomen communicat. Nam cum idem antiquitus Hesperium cornu appellaretur, suam ad illas appellationem facile transmisisse creditur. Et Hesperidum quidem insulae rem hortensem ipso vi dentur nomine sibi vindicare: quod ab earum domicilio Sororium, loco inditum ' Strabo, de d Pomponius Mela sigi ficant. Pleri u tamen in Africae continenti mendacij , quam auri feraciores hos cohortos constituunt: quanquam dic etiam de situ ingeniose litigant. Ex edita ingenij specula caeli , terrarumque inspector & mensor Ale Xandrinus ' Ptolemaeus pro comperto assirmat, Hesperidium hortos in ora Cyrenaica fuisse , ad magnae Syrtis extimum cornu: ubi post modum i Berenice , tertio Ptolemaeo nupta, muniuit urbem primo dictam s Hesperidum , vel Hesperides, vel rum Hesperiam, vel A He sperida: eandemque suo de nomine nuncupauit . Haec suis e ruinis in illo ipso i lybico sinu deinde renata non procul est: & manente nominis vestigio, appellata H Bernichias Iuxta veterem urbenta ad orientem Lethe fluuius, insernae originis & obliuionis fabuloso latice memoratus: & ibidem lucus facer, ubi Hesperidum horti praedicantur . Eos tamen ab intimo Syrtis recessu quatridui videtur iti nere ' Strabonis taxatio seiungere . Quinetiam e lacu Hesperidum, quem cum in uente fluuio Ladone in hac Africae parte ' Geographilocant, ea fortasse manavit opinio, ut in citeriore Africa horti essent Hesperidum, quos custos coleret serpens, vocabulo Ladon. Favent huic sententiae veteris recentisque memoriae siue testes, siue asti-
29쪽
pulatores eruditi: pCesertim vero apud ' Plinium Theomenes, idem quoque rum Plinius, ' Dominicus Marius Niger & Livius Sanutus . Veruntamen valeat cum suis asseclis& astipulatoribus Ptolemaeus . Is enim , quanuis astrologus, & ab astrorum per picuis conspicillis alioqui perspicacissimus, (pace tanti viri dixerim) hic hallucinari videtur , longeque aberrare a vero fabulae loco: ipsem vero fabularita Probabilior va antem facere , ac nimis aselo patrio extorrem . Placet igitur sen-- ' '' - tire cum pluribus & optimis qua poetis, qua mythologi , qud gQOmoraphis, qui hortos Hesperidum in Tingitana Mauritania, siue im Althiopia ad occasum spectante collocant, ubi recentia Fess ac Marocchi regna sunt iuxta Lixum, & amnem dc vetus oppidum. Nouum huic nomen ' Larasse seu Laracha, illi Lusius aut Luccus. Nec ita multum eosdem hortos ab Atlante monte, qui minor dicitur, seiungunt: ut Hesperides a patre, seu patruo prope absint. Quare non est, cur auream fibulam vel inter ignobiles Cares vilescere velimus: vel hyperboreis nivibus obruamus: vel ob nominis leuissimam coniecturam remotissimas in insulas deportemus et vel a probabili patria diuulsam, alieno in Africae angulo exulare , atque ad Syrtes naufragium secere cogamus. Licet enim concreta mendacio sebula side poetica ubique habitet: iucundior tamen atque utilior haec magistra veritatis pervadit in animos, si partibus omnibus verisimilis mentiatur historiam. Hinc latinus Apollo, s Virgilius, canoro pronuntiat oraculo, Hesperidum viridarium, auentibus pomis aureum, praeiulsisse in vItima athlopia
e xem humero torquet, sellis ardentibus aptum , Oceani si nem iuxta , sum que cadentem.
subscribit ii Higinus, in tibulis serius author, non fabulator: dum se Cap. 3p. custodientem hortos Draconem prope Atlantem montem ab Her cule mactatum tradit, ut illos ab Atlante non longe absuisse intelligas. Eosdem natura arbiter & historicus Plinius licet ' ad maiorem , susque Syrtin in Cyrenaicam regionem , facile vagantibus fabulis, transmigrasse assirmet: primo tamen in Mauritania e fibulae vestigijs deprehendit, ad Lixum: ubi affuso maris ais uario, Draconis in- I hb. e. r. star custodis flexuoso, hortense solum circundari narrat, Ac ad heria in th '
culei facinoris memoriam cultumque aram Herculis extare, siue delubrum . Eandem assignat hisce hortis aream N Solinus: eandem , mPol hi pr.(vt complures omittam ) cum ' Liuio Sanulo ' Marius Niger: p qui praeterea subijcit, ab Athiopicis Hesperidum hortis lono e diuersos et ''
elle Cyrenaicos . lita probabiliter animaduertio tribuitur etiam per- pspicacissimo, quippe diuersa simul contuenti, ' Straboni: qui, si cla-,C'Ut hi
30쪽
nus Athiopicos notasset, rectitis vidisset. Iam vero fauete oculis animisque lectores. Dubi lationis reducto sipario , suam fabula prodit in scenam: non uno tamen narrationis vultu simplex & sibi constans , at multis Ormis. Sic enim mendacem decet. 3 Cum denube ret Ioui Iuno: uniuerso Deorum Senatu muneribus eloquenter gratulante, magna mater, miro consilio foecunda Tellus, eloquenti simam non auribus, sed oculis manibusque gratulationem attulit, nempe auream: degenerante in bonam frugem, & lentescente ira edules pomorum delicias metallo. Fuere id genus poma plane nuptialia: quae de more commorsa nubentium animam auro, Dijs etiam bene olente, inodorarent. Adulari nouit iners ac brutium elementum: dum pro puerilibus humanarum nuptiarum nucibus aurea mala in Deorum nuptijs effudit. Dicitur praeterea Iuno con nubium splendide celebratura vel S muneris loco mala haec aurea , vel d dotis nomine arbores vere frugiferas, quippe auri seras, Ioui dedisse : credo, ne nimium prosusus, auroque pluuius decoquere vir
posset, cui tacundior uxore dos quotannis pretiose tataret. Est qui perhibeat, easdem felicis mali arbores Iunonis iussu transpositas fuisse in hortos, quos ad Atlantem, nuper monstrato videlicet loco , arauerat illa sibi pulcherrimos . Ad rapinam vero diuitijs hortensius defendendam custodes ab Iunone additas Hesperidas: quas Nconstantior, & (vt in fibulis) probabilior fama vulgauit, vel ex Hespero Atlantis fratre , vel certe ex Atlante Africae Rege, necnomex f Hesperide, Hesperi filia, Atlanti nupta, natas numero tre S, appellatasque singillatim I glen, Arethusam, Hesperthusam: uniuerse
autem a parendam nomine vel Messperidoa , Vel Atlantides . Miror
hic ego Reginae Iunonis improuidam prudentiam, ut aurum taminis, nempe sevum mustelis, ouem lupis commiserit. Sed corrigo me . In aulicis ad fallacem aulae lucem discernendis falli Principem, mirum non est . Illae igitur, ut genere, silc ingenio sorores arboreas opes tenui nexu matri leuiter haerentes , & in casum raptumque
pronas, ne quis surriperet, sedulo praeripiebant: nobilissimi quoque metalli vile si ispendium indignantes, pretiosum cadauer arcularum sepulcro suarum plusquam hospitaliter dignabantur. Non tulit Iuno, tot elatis subinde funeribus, pomarii sui viduitatem ,& infitia bilem illam sepulturam. Quare formidabilem apposuit custodiata Draconis immensi, dies noctesque capitibus ( ut aliqui liberalius fabulantur) centenis, duploque pluribus, quam Argus vigilauerit,
oculis excubantis. Norat enim, satis aurum non posse uno capite civistodiri. Nequid autem multorum capitum fabulae deesset, multi formi animantium omnium voce bellua centiceps obstrepebat. Digni bellua parentes, adultus in monstrum gigas Typhon, & Echid
Fabula Heler. varia . Aurea mala Telluris donum in lotiis& Iunonis nupti)S, Iunonis Horti ad Atlan