장음표시 사용
351쪽
De plagis, seu cruentis vulneribus . . 277
tatem,& non inciditur. Quod dictum sic accipiendum est, quod nullus unquam interiit ob praecisionem medullae ossium,quanquam membrum sic percusium tandem colabescat,& emoriatur: ob eam scilicet,quam nuper adduximus I causam. Cum vero dicit, medullam non incidi, hoc intelligendum, cum os frangitur,non autem chim totum excinditur. Quia cnim addubitat,chim in totu praescinditur,&medullam quoque simul exscindi poster
Caeterum summopere cauendum est, ne aliquid ossis IO vulnerati subito,ac magna vi extrahatur.Nam si ita fit,vix O maia , a fistula, conuulsione, delirio, & febre,laborans tutus erit, rati fruII ut Avicennas nos commonuit libro quarto, suae medicinae. la, nec Iubi-Proinde satius est, extraheda ad tempus relinquere,& mc- ro, tuc ma- dicamento aliquo attractoriam facultatem habente,natu- gna te Lis iam adiuuare,quam sic ea subito, & m gna violentia erita liud mere,ut supra etiam monuimus,cum de telis E corpore ex trahendis ageremus.
IN curandis ossium vulneribus, sicuti& in fracturis, a que aliarum partium soluta continuitate, finis, seu scopus saltem piimus, ac generalis, unus est: nempe unitio Quod si is per affectarum partium siccitatem ut pauibante diximus perfici non possi restat alter, ut alterius sci- st Dorso licet cuiusdam interuentu dissidentes ossis vulnerati paria pran curatio I tes glutinentur. Vt autem sinem hunc secundum possis as- ne Nulneris sequi, quatuor alij scopi tibi proponuntur obseruandi, suo som sis r
Primus ςst, ut iis, quae infixa sunt, & ossium frustulis si irae sint exemptis, partes inuicem distantes, in unum ataucantur,& ut commistae iam seu coniuncta mancat, vitunus in came acceptum, suturis altioribus; ac validioribus contrahendum est.
Secundus est, ut praesidia, quibus huic assectui rite me- 1deri possis,prudenter deligas. η Tertius,ut deligaturae modus deces assilibeatur.Nempe statis,ut comodὸ vulnus tracitari,ac curari possit, citra Omnimoda eius ipsius deligaturae remissione, & ademptione. Quartus, ut postquam a phlegmone iam tuta est e vide- bitur laborans particula, vetus poro gignedo aptistimus,
352쪽
188 . Instituti Chirurgicarum Lib. II.
--- βο- C terum,quomodo primus scopus attingi possit,iam in m. sermone uniuersali ae vulneribus silperius aictu est.Quod autem elusinodi suturae in carnosis partibus factae,in proposito affectu sint ex usu, hinc manifestu evadit, quoniam disiunctas vulneris partes,in unum adducunt, adductas ve sib,coniunctasque haud amplius dissidere patiuntur,ac pietter haec,partis lubstantiam tuentur. Vices enim deligaturae, & serularum tenent, prohibEntque ne circunfuus aer plaga temere subintret,& os ipsum alteret, ipsique noxam inserat,quod magnopere vitandum est. Atque haec omnia Ioin proposito casu sunt utilissima. Permittendum igitur,vivulnus mox carne impleatur, atque caro ipsa medicamentis exsiccatoria facultate praeὸitis, ita obduranda est ut tan, i dem calosa fiat,&poros signatur. Itaq; si aliquid ex ipsius . ossis substantia deperierit, eiusmodi cauitas ad unguem II impleri non potest,sed insanabilis remanebit, ut lib.tertio
MKu- ρο Secundum autem scopum hoc modo assequeris. Sutura rati decenter facta, turundam in locum vulneris decliuiorem imponito,ut per hoc emissarium ossis frustulassi adsint vel αο
sanies,aut purulenta colluuies, educi & expurgari possint. . Sed & puluerem suturaru sui vocant) conserotiuui super- i ponito, quem primis diebus cum oui candido liquore remiscebis. Postea vero agglutinatoriu comune ex puluere illo, quo omnes passim utuntur, terebinthinae pςrmixtum Mita ut in unum corpus coeant, superaccommodato,vel aliquod aliud simile,ex iis quae in camativa vocant, prout res expostalabit. Ergo turunciuiam melle rosa o,quod puluerem glutinatorium ex myrilia exceperit, illitam, indito. Ionia. Myrrna enim Avicennae,carne nudata ossa vestit,& operiti solisque si os exutum nudassim ve apparea praedicto p9luere, & linamentis ex optimis pannorum laciniis consectis, ipsum operito munito ve. Deinde emplastrum,uel stupra, aut pannos lineos vino calente delibutos,superappliςato. nrtius se Caeterum , tertius scopps in curando ossium 'ulnere 33tas. propositus, ita absoluetur. Cum os totum praescisum est,
tacta imprimis sui dictum est sutura, totum membrum,
i ut Razes praecepit excepto vulnere, duplici panno, obuoluito. Pamios autem eiusmodi ,rrimis quidem diebus ovi' albore, sequentibus vero, vino calido, tum austero, tum
353쪽
De Plagis, seu cruentis vulneribus.
tu imbui . Et fascia longa ae lata imo membri ma- dignitudinem & figuram deligato. Ea enim longitudine αIatitudine fascia ipsa esse debet, quam vulneratae partis conformatio desiderat. Vt autem conueniens sit elutrina τε auras di deligatura,eius principium iuxta finem labor tu par- modia inticulae incipiat. Abhinc facta ad superiorem partem ci ulneratot cunuolutione, ubi prope vulnus ventum eri . sciam ex osse. aduerso plagae circunducito, atque eam. versus corpus non comprehenso vulnere, quousque satis erit, dispensia-ro to. Mox fasciam vertendo,eam superne deorsum ducito. Atque ubi iam ad locum vulneris eam deduxeris, in νε-tem vulneri oppositam, supra priorem aliam. circumuo- Iutionem, circunductus iniicito,tasque ita Jispensato ut ibi unde initium accepit deligatura terminetur,& vulnus J minimE coopertum remaneat. Poreb, fasciae se reuolutae extrema acu ibidem erunt inuenda. Deinde serulae duae xelu es si vulnus in artubus acceptum est ) leues ac politae, membri laesi figurGac magnitudini accommodae iniicientur,quae laesam partem ita fulcient,ut vulnus minimὸ con- o tegat. Has autem fascias deligabis,nec prius solues,quam vulnus percuratum fueritmisi tamen dolor,vel o loci ex- . citatus pruritus,aut insanimatio nos ad Jcopellati ovi-
bus quidem θmptomatis, modo quo in sermone uniuer-,luccurrendum erit. Vulnus veri extrinseeus
stupis contegendum est,&finia deligandumHuae singulis curationibus solui dςbebunt, quu aliae supradictae fastium ne ni: deinde vulnus detergeri,exiccari, α more ali rum ulcerum curari debςbit. Quod aute inqui: Galenus) γγ neotericis inuentum est glos comio quo in xime tem - 3ψ pore gignendi calli utimur, laudandum id quidem 3u--,i tum aliud quid iis eiusmodi machinarum dacimus. Porro quod d quartam intentionem a tinc quo tem-GUnius pore cestus gignim nutritaum corpus est cibis boni siue-ν-.c & qui multum nutriant,ex quibus prouenire succus se- II leat,non solum bonus,sed ςti 1 tenax. x quali fieri callum maximε expeditiae myp in sermone ti stactutis. De duritie autem,quae diuortiu continui sei
Luia IucON Inui sequitur in fractura,
quam Graeci catagina vocanciati etiam Ii dicetur.
354쪽
. . brmn tertium Chirurgicarum iis, i, stitutionum D. I si tu
x Viseris simplieisine solis eo Πεntis disserentiae.
- Vleus Pampini modo retortum. Virus hami ritu uncum.
' ricis, Asserentiae a magnitudine inlatio et silis idias.
meus paruum. x L Pt λσlaritudo. . , Vlcus in summo residens. x ι Vleus prolandum.
355쪽
Generalis diuisio vicenim in Lib. III.
Aparte assecta. Ion P. . A situ seu loco in parte assecta nil lV
rioris disterentia a tempore. vicus recens l . .
Ulcus inuet ratum. nereis disserentiae dearti cessa. il aotii iurati l Similari. . organica. . o pu, I r
eris iliorentia a parte organisa secta
Inmis di ineuita astu iis parra a D. V .gol apri Vlcus in conlpectu. Vleus sub cute conditum non apparens. dVlcus in principio,in fine,vel medio musculia Vlcus in supernis partibus. . rui: 'II si Vlcus in infernis partibus. sata a V Vlcus si undum im tudinem . SVlcus secundum latitudine Vlcus secundum transversim. , retoris compositi di serentia sumuntur a Gmpli ut Q.
I d ratio. - sumutuod inentiae malis ad vulnus pretinent, Pam. ψcus. Ulcus auris. Ulcus narium. Ulcus oculorum. Ulcus oris.
Ulcus faucium.. Ulcus pulmonum,&α
Non sentpropria differentiae, sed
356쪽
194 Generalis diuiso ulcerum in Lib III.
Cum sua causa,morbo,& parte affecta. Huris disserantia a eomplexu eum omptinate. Ulcus crucians. Vlcus dolore vacans. Ulcus purum. Ulcus sordidum. Vleus saniosum. Ulcus cruentum.' rese i erantia a eomplexu eum morbo. i. Ulcus dystratum,id est, cum intemperie. Vlcus phlegmonosum.
. . Ulcus erynpelatosum. Ulcus gangraenosum. . ἐοί ' . v ri Vlcus canceros . .
Ulcus putridum. Ulcus cauum. Ulcus supercrescens. Ulcus phagedaenicum. Hereis ramplixin eum sua causa. . . G Vlcus spontaneum. Vlcus ab animali venenose. Ulcus a simiae morsu. Vlcus ab hominis morsu,&e. - P lieris eamplexin eum sua causa, morbo. Ulcus eae hymum,id est,uitiose succo obsessum. Ulcus caco Ethes,id est,malignum. Ulcus rheumaticum d inluxione vexarum Ulcus arrosum. o iVlcus sinuosum. Ulcus ab atra bile.
357쪽
GH itulam vulgo apud chirurges ct His - definitionis interpretatio.
Iximus libro superiore,de cruentis mineribusseu de ea continui solutione, quae in carnosa parte ex vulnerando recens facta est,ae relicta.Nunc transi eundum ad id unionis etiamnu in raranosa ae molli substantia factum diuortium,quod nec recens est,nec cruentu, sed iam inueteratum,& in quo vita,ves . plures consistunt dispositiones,quae unione,vel consolida- ationem remorantur,atque impediunt: ex quibus' faniosa,& purulenta quaeda colluvies,putredoque excitatur. Vocant ne in uisu autem vulgares medici , & chirurgi tale unionis diuortiu ,re iurei 3 1eu continui solucionem, communiter Vlcus. Quanquam rer- -- vulnus,& vicus serὸ passim apud probatos autores pro re paritim eadem sumantur: nepe pro dissolutione unionis in parte' earnosa Quaesime recens sit,sue antiqua quatenus saltem ridieris solutio tantum unitatis est) eandem fanationem ut Gale- viceris finis.
nus ait temper desiderat. Cuius utiq; propositus finis unus
358쪽
a9 Institui.Chirurgica ruin Lib. III
est,nempeunitio,vel agglutinatio et coitio et continu
tio,quae eadem sunt, Itaque discrimen quod a tempore si initur, nihil plane proprium indicat Galenoi Nam recens inquit vetusve ulcus nihil indicat. Quanquam indicare videtur nonnullis sed hi seipsos fallunt. Non abs re tamen fBhnum putauimus, si recentium a vulgarium medicae, ehiturgicae familiae scriptorum morent iam ab osenibus receptum sequuti, iscrime inter vulnus, quam & plasam Vlioris A si vocant & lcus posuerimus. Ulcus quidem cum sis ap-nitia. pellantes si tinuiselutionem in substantia carnosa&mol- Nli, in qua naves plures cosistunt dispositiones, unitionem seu agglutinationem fieri impedientes, ex quibus sanies,
& purulenta quaedam colluvies, ac putrilago excitatur. Vt iu quid Apud interpret*m autem Avicennae ulcus ita breuiter definitur: Scilutio continuitatis in ea me, quando iam con- u Definitio- tinet saniem & pus,nominatur ulcus. Caeterum in hac Vl-nis Uer Hi eeris definitione: lutio continuitatis, locum 'generis ob- examinotiri tinet, cuius species libro superiore de 'ulneribus unde recensuinius. Reliquae vero definitionis particulae prodisserenti a appositet sunt. In substantia qu idem carnosa, siue in carnosis,& mollibus particulis ad discrimen corruptionis ossium,quae pro rie ulcus non est: sed caries,& cor' ruptela, quae terendon Graece dieitur. Quae autem sub pectuntur, ad disserentiam vulnerum addita sunt. Vul ous enim recens 3c cruentum, quatenu s saltem vulnus est, '&quantum nominis ratio indicat, seritio est continui siriplex, ac per se consistens, hoc est nulli alteri affectui auxpraecedenti, aut sequenti coniuncta, qui eius curation V,
nempe agglutinationem squam solam desiderat remor
Hersis πι- tur, & impediati Vlceris vero nonii fie, communiter4n φ' mille quid chirursia eam vescinis, seu continui dissolutirinem statim: intelligatur in audi mu ς, qua non simplex st,ut vulnus, sed quς alias diu
in .chirn spositionibus,cuis eurationem impedientibus se iunim: --que, ac per se nonnunquam consistere,alentibus,comple-:. i xas per sitque annexa reperiatur, ut in differentiarum' i . enumeratione clarias innotescet. Qub fit, ut vulnus genue quo a neraliter,si ad vlaus conseratur,tirnplicis ac minimE con a QM vulnere postiari s rationem obtineat: ulcus verb quo de hi
clis rati agimus) compositus semper affectus intelligatur. Non imus tamen inficias, quin & vulnera propriis quibusdam .
359쪽
dispositionibus, quae necessario illis accidunt, complicari - .uis is possint.vt verbi gratia magnitudini & paruitati, rectitudi-
ni α obliquitati, aequalitati & inaequalitati, profundit ri
& residentiae in summo, & ita de aliis, quae vulnerum dis scrimina siue differentias constituunt: generalem tamen vulnerum quatenus vulnera sunt, curationem parum. aut nihil euariant,ut supra in tractatu de vulneribus diximus. Itaque vulnus magnum & paruum, rectum & obliquum, Vulnersiis aequale & inaequale, in summo residens re in profundo que ulieris penetrans, longum item& breue, recens & inueteratum, pr Haedio
Hrae ac propriae fiunt simplicis soliusque vulneris, & cui sirentia. nullus alius adiunctus sit affectus,disserentiae: sicuti etiam . rta viceris, quod sollam consistit: ut in sequenti capite Ac mus. porro in Ofinitione viceris ex Avicenna superius ad- .n ducta, per saniem & putredinem, serdities, squammae, de Si stae quas Graeci escharas vocantin etiam inaudiuntur: quae in ipsis ulceribus contingere possunt. Itaque Auice nas,& qui eum sequuti sunt,vulnus & plagam vocant, ubi nondum est pus ulcus verb ubi iam pus adest. In qua se io tentia fuisse quoque 'idetur Cor. Celsus,Latinus ferὸ Hippoc tes,libro quinto suae medicinae: ubi recente,& cruentam adhuc plagam, vulnus appellat : ulcus vertu cum iam vetustas occupatuit, siue extrinsecus quidem per vulnera inciderit,sive intrinsecus corrupta aliqua corporum parte
nascatur. Quid autem sit sanies, quid pus, quid sordes, postea dicetur. De differens s vicerum Cr a ruitussumanturi
Lcerum disserentiae sumtitur quibusdam Virerem AI tribus potissimum: nempe a causis ea seontia vi excitantibus, membris, & accidentibus, de si astu seu dispostionibus cum eis complieatis. Mij uerb breuitati studentes, eas a dum i bus duntaxat des uni, utpote a causis, .n disymptomatis, atque etiam assectibus ipsis, quibus com- plicantur : ea quidem quae a membris sue laborantibus ' particulisbsumuntur discrimina omnino praetereuntesrquippe quae ad particularem, non autena ad uniuersalem de ulceribus tractationem pertineant. Adde quod& ia .
tractatu de fistula, id est,sau qui ocolluit, de iis obitet
360쪽
i ς Institutchirurgicarum Lib. III.
Vlereum dis agetur. Dicemus tamen hic & de iis nonnihil Disserentim
ferentia a quae a causis sumtitur saltem communiores, & magis pro cosiis. priae,hae communiter solent a chirurgis assignari: ulcus virulentum, & corrosuum, siue comedens, ulcus sordidum, rhyparon Graeci vocant, & putridum, siue putrefactum, sciuod Graeci serpedona appellat,vicus cauemosum, dc profundu in Icus nstulosum, ulcus cancerosum. Differentiae autem, mue ab accidentibus, siue symptomatis, & affectibus quibus ipsa ulcera complicantur, ferὸ communes, a que aequivocae sunt,&ipsis vulneribus. Primo tamen, α magis proprie ut recetibus placet chirurgisὶ de ulceribus vi serensa quam de vulneribus dicuntur. Hae autem sunt: ulcus cum micerum ab intemperie,quod Graecὸ distratum vocant, ulcus crucians sem siue dolorosum,ulcus cum tumore aliquo pretier naturam, qui com quod apostematosum nominant, ulcus contusum,vlcusso qt sica tu . percrescens, eum came molli,& superflua, υππυγκὸν Graeci appellant, Avicennae interpres carnem additam super
vulnera: vicus durum simul & tenebrosum, ulcus cancer sum,S gangraenosum,ulcus cauum,ulcus cariosum,id est, cum osse corrupto, vicus cum variciburi ulcus cacoethes,
id est,malignum,& aegrὁ sanabile,atque id genus alia. Ca
rerum mustae ex supra commemoratis disterentiis, verse ulcerum disserentiae non censentur Galeno, sed aliorum m affectuum cu vicere complexiones, cuiusmodi sunt ulcus compli ti- eiectosint, gangraenosum, supercrescens, putrefactum, cauum, & cum tumore aliquo,ut Vlcus plegmon6des,ery- spelatodes. putredo nanque,gangraen phlegmone,erysipelas, cancer, & reliqua id genus,ex morborum sunt ge-- nere: nente affectus praeter naturam. actionem vitian-
tes,qui seorsum ac per se consistere possunt. Quod enim i constare seorsiam,&per se potest, id nullius unquam inquit Calenus) alterius fuerit disterentia. Esto igitur hoc Vluris eo- tibi veluti praeceptio,ac regula,qua discernere liceat,difi pl-- cum rentiane alicuius affectus aliquid sit. an alterius affectus D tema, eomplexum. sed & alio rursus modo ulcus cruciam sue nrri dolorolum, dc ulcus sordidum, ceu quaedam viceris dis
Viseris ram rentiaedicuntur, cum tamen verae aut propriae differentiae μι- eum non sint, sed com lexus potius symptomati scii vicere. Do Da causa, Ior nanque & sordes ex symptornatum sunt genere. r
O morbo. - Pari modo & eum dicitur cacochymon.vicus id es20 tioso