장음표시 사용
401쪽
vncias debilis spiritus salis, quae balneo arenae exposuit, mox soluta omnia vidit, aqua diluit et evaporauit, sed nullas crystallos obtinuit, residuam tantum massam salinam. Quod, cum a nimia copia acidi accidere iudicaret, aqua diluit, praecipitati plus addidit, donec saturaretur acidum, et crystallos prioribus similes habuit. Itaque via humida obtineri potest mercurius sublimatus corrosiuus eius Vero qualitas corrosilia non inscribenda est acido salis soli, sed acidi salis et mercurii coniunctioni. 3. Obseruationem, dissertationem praecedentem P. II O.
illusrantem edit AN D. XoII. RET ZII S. Cum
mercurium purificatum soluisset aqua forti, qualis vulgo Venditur, acido salis communis inquinata, globulos mercurii inuolutos reperit massulis salinis; decantato liquore, sal siccauit in charta, quod obtinuit, gris eo albens, prismaticum flexile, Omnino, Vt Cl. Mo ΝΕΥ suum describit, simile quid alias obtinuit, ex aqua forti eiusdem speciei; aliis vicibus vero id ipsi non successit, sine dubio, quia aquae fortis alia portio acidum salis communis continebat.
Homine domum tetigisset, enarrat Io. CAR. WIOcK Pros Phil. Experim. Hic locus saltim est paucis ex historia prolixiore excerpendus. Explosionem sul' p. II 3. minis obseruauit Noster saepius velut praenunciari, imbre vehementius mus tacta est, et vi qui in portis aedium vicinarum stabant, succusius senserunt, quales sunt et effrici. Conclaue contignationis infimae totum igne plenum apparuit ;et qui in eo fuerunt, succussus electricos senserunt:
ceterum nihil damni domus passa est, paucis saltem locis decidente; platea, in qua do' irina minor igne plenae visae,
402쪽
locis calcis particulae deiectae aut festucae auulsae. Cuius rei rationem hanc reddit; quod domus praesidiis contra fulmen instructa erat fere iis, quae suasit
Cl. HERGMANN in sermone, de aedibus contra fulmen muniendiis. Haec domus quomodo instructa fuerit, uberius describitur, et ipsa domus P S. figura illustratur Tei fi fastigium munitum est laminis ferreis, stanno obductis. Similes laminae pluribus locis, exterioribus domus superficiebus applicatae sunt; iunguntur vero canali ferreo, ex tecto descendenti, per quem pluuia delabitur: illi canali et laminis, domus superficiei externae appli
catis, iunguntur columnae serreae, Oblique terrae infixae. Ita fulmen, in tectum decidens, per ferramenta illa deducitur. Leuia, quaei obseruari potuerunt fulminis vestigia, omnia talia fuerunt, qualia ex hac structura et notis electricitatis emessibus, possunt explicari. Hastae praealtae in apices desinentes veretur Noster, ne fulmen ex nube, alias p. III Praegressura, eliciant. Ipse existimat, electricas
materiaS ContrariaS, ex nube et ex terra exeuntes P. I 22 sibi mutuo occurrere, et incendi, unde aedeS non
solum in summis locis, sed etiam in imis muniendae sunt. Varia addit ad periculum, quod aedibus a fulmine imminet, pertinentia, et illa obseruationibus, Holmiae institutis, Confirmat. p. Ias. S. Addit mrutum dissertationi praecedenti sub
de tuendis aedibus olim Societati Reg. obtulerat, illustrat, de hastis benignius iudicat WyLά1o , et ad quaedam, quae hic hastis obiecerat, tecte respondet. p. ISo. 6. Cossociaria oeconomica, ex tabulis, quibus
numeri ciuium continentur, continuat EDv ARD
403쪽
F R. RVNEBERG. Hic inprimis numerum eorum considerat, qui vere manus oeconomiae rurali exercendae adhibent. Illorum utriusque sexus p. 137. numerUm, ad numerum omnium incolarum reperit in ratione 6ry: I788: itaque multo minorem, quam bono publico conducat: quod ulterius illustrat comparando hunc agricolarum numerum cum amplitudine terrarum, quae ab ipsis colendae sunt. Quo efiicitur, ut serio de conseruando et augendo utilissimo hoc hominum genere cogitandum sit. 7. Situm geographicum locorum quorundam P. ISI.
Livoniae determinat PETR. VARGENT IN.
Obseruationes leguntur Comm. Mou. Petrop. T. Ret ibi ad longitudines definiendas, GRIS CHO VIVS obseruationes circumloui alium cum calculis contulit; sed hi ex tabulis vARGEN Υ1Νi antiquioribus ducti erant. Igitur VARGENTΙΝ iam obseruationes Livonicas confert, tum cum calculis accuratioribus, tum cum obseruationibus, actu institutis. Loca
sunt Reualia , Riga, Dagerori, in apice occidentali insulae Dago, Arens burg in Insula Oesel. Colligitur ex his obseruationibus, mare Ballicum inter litora Sueciae et Livoniae paulo latius esse, quam huc usque iudicatum est 8. De halicis 'isentura in Norbandia Noruegiae p. Is 8.
Laponiae Norvegicae. Recensentur loca, ubi haee piscatura instituitur, inprimis, ubi mare sinus ad litora efficit; piscandi tempus commodissimum est ab exitu augusti, durante septembri, et octobri. Magno frigore captus piscis statim congelatur, et dissiculter salem recipit, Unde commercio non est idoneuS.
404쪽
p. I 68. V. 0 Gersy arthri itim, refert P. Iro. εD SAE DIVORT M. D. physicus Hagensis. Femina debilis corporis, annorum 67, cum pluribus annis vehementibus doloribus arthriticis esset cruciata, plerisque remediis frustra adhibitis, initis anni 1769 vehementius malum sensit. Cum nihil auxilii consueta remedia adferrent, Noster, purgati SP. III. ante, ut decebat, intestinis, tincturam ligni quassias praescripsit, cuius in vino Gallico albo primo 3o, post Co guttas sum sit, primo una vice singulis diebus, deinde binis vicibus. Maiorem dosin, quod
amarior esset medicina, sumere non potuit. Post aliquod tempus multum imminuti sunt dolores: igitur tunc sumsit quotidie a uncias, omnino ab arthritide liberata, ut nullos amplius dolores sentiret. in alia femina similem effectum habuit rem dium, similiter adhibitum. Sed, cum non amplius sumeretur, redierunt dolores, etsi leniores. Igitur rursus iussit remedium sumi, cuius effectum in t Ρ- 7 a. grum, cum haec scriberet, nou dum vidit. Tinctu-xam aliis praeparatis praefert, quod commodius adhibeatur. Uncia quassiae concisa , aut curatius ras pata, phialae altae vitreae iniicitur , superfunduntur viae. 6. spiritus vini Gallici, ita omnia dige.
xuntur in calore mediocri, tinc fura decantatur.
Aegris, de quibus refert, nulla alia medicamenta interna dedit, exterius frictionem adhibuit. Subiicit Ill. A L 1ΝNR accipiendam esse radicem quassiae subfuscam, non lignum trunci album; hoc pharmacop0las adhibere, sed, quod ab eo radix esset tu differat, L IN NAEVM vidisse.
P. 173. Io. Obseruationes de ocμω mundi, edit RENon. QVIS T. ANDER ASON Varietates huius lapidis mirabilis duas nouit. Altera, viridis, maculis alb
405쪽
describitur in Ephem. Ac. N. C. ' . Alteram Noster vidit in mus eo Britannico. Tria exemplaria ibi asseruantur, e Thuscia, ut dicitur adlata, emta a Cl. SLO A NE, maximus lapis 3 oo libris Anglicis, duorum minorum quiuis roo. Hi lapides coloris sunt grisei subflaui, omnino opaci, nisi in marginibus tenuibus semipellucidi. Gravitatis specificae ad aquam ut et Oo : Ioo, limae vel chalybi obediunt, etsi vitrum scindant. Cultro aut lima dentati, item vitro astricti, puluerem subtilissimum dimittunt, vaporis aut fumi forma, simul videtur odor, sicut muscidoriri. Sed, Cum non liceat fortius lapides aggredi, haeC phaenomena summa Certitudine sentiri non postunt. Textura videtur satis dura, sed rigida, acida nihil soluunt, colorem reddunt magis gris eo flauum, post aliquot horas in
priorem redeuntem. Maculae, ita ortae, non impediunt mutationes, quas lapis in fluidis subiti Maximus lapidum duabus horis, quibus in aqua
iaceat, opus habet, ut clarescat; nee tamen adeo clarus fit, ac minores. Primum clarescit punctuni aliquod ad centrum , Unde claritas paulatim se extendit versus margines, qui ultimo clarescunt. Minimus mox clarescit; sed a marginibus versus centrum dimidia hora totus clarus euadit. Ex aqua exemti Opagitatem eo tempore, eoque ordine
rursus adipiscuntur, quo illam perdiderant, aut paulo citius, si breui tempore in aqua fuerint. Maxi- pmus, cum minutis io in aqua fuisset, pondus habuit parte sui decima auctum. Minor, cum aequali tempore in aqua fuisset, non, nisi extremos margines claros habuit, pondus autem magis auinim. Aliis Io minutis pondus habuit parte sui quarta auctum, et adhuc Io minutiS in aqua relictus totus clarus euasit, semipellucidus omnino colorem referens Cc 2 electri
406쪽
electri saturate flaventisi pondus eius ad tertiam partem auctum. Diutius in aqua relictus, nec coloris, nee ponderis mutationem subiit. Trimestre tertium.
exhibet ERIC. PROSPERIN, qui etiam, quadad orbitam et motum cometae pertinent, computauit, calculis egregie cum obseruationibus consentientibus. Viae, inter astra apparentis, tabula exhibetur. p. IS9. 3. Ur coementis sit lapides in muris s=mendis
conglutinandos egit WΕΤ R. ADR. G A D D Profest rchem. Oboensis. Primum obseruationes exhibet, p. 19 o. quomodo se habeant naturae producta. Terram calcaream Cum humo non indurescere, parum durescere, argilla addita: argillas, ferro foetas, lapidescere, si in aqua, aut terrae, aut pinguedini ex quocunque trium regnorum iungantur; et similia. His, no-P. I93. mi DC CXperimentorum generatim, subiunxit brevem historiam mortariorum et coementorum, variiSp. 198. regionibus adhiberi solitorum; Sequuntur e perimenta speciosis, quae Ipse instituit coementa faciendo, quorum bases essent calx, argilla, gypsum. Quae singulis basibus admiscuerit, et quomodo
mixturaS tractauerit, exponit. Experimenta similia instituit plura quam roo, quorum hic regenset. Singulas mixturas, cum annis septem in loco quodam,ubi siccabantur,ilicuissent,aquae indidit per tempus decem minutorum, et narrat, quas nihil aquae
imbiberint, quae ab aqua molliores factae fuerint. Hinc
407쪽
Hinc consectaria generalia deducit, Vt, coementum p. a os . . maxime firmum nasci ex calce, ferro, aut terra, ferro foeta, admixta debita proportione pinguedinis. Dicem ii quidam, saponacea, acida vegetabilia aut mineralia, minuere bonitatem coementi. Melius esse, ut calx statim, cum ea coemento adhibetur, e reinguatur; non vero longo temporo ante: terram ferro foetam, quae in scorias aut calcem abierit, cohaesionem minorem esticere, ferro, sub forma metallica adhibito. Igitur scoriis aut calci ferri phlogiston adiiciendum esse, ut metallica natura restituatur. Lateres, Consuet more igne paratos, comminutos, addito sussicientophlogisto, cum calce essicere succedaneum terrae Puteolanae; et plura alia, quae ipsa legantur in hac dissertatione, plurimum ad usus architec furae practicae iaciente. . Experimenta circa tartarum vini et eius acidum p. 2O7.
Occasio fuit, quod in usum praelectionum suarum
pharmaceuticarum examinare Vellet, num re id p. et os. quidam assererent, acidum tamarindorum, tartarum ex solutionibus suis praecipitare. Itaque solutioni crystallorum tartari admiscuit tum infusum tam a-rindorum, tum acetum. item acidum malorum citri innorum; nullam vero praecipitationem obtinuit roy. Cum vero tartarus esset sali unitus, C. C. tartaro solubili et tartari sato, sali DE SE IGNET TE; Cremor tartari promte a praedictis acidis praecipitabatur. Vt Τovi NE FORTII sententiam examinaret,
acidum tamarindorum estSdem proprietates habere, M tartarum, collegit crystallos squamosas, quae e decocto famarindorum saturato decidunt, dum per
aliquod tempus quiescit: has lotas, solutas, lixivio salis tartari ad perfectum sal medium saturauit.
408쪽
Huic salis medii lixivio admiscuit infusum clarum
tamarindorum; praecipitatus est puluis acidus, omnino cremori fartari similis, nisi quod fuscus esset.
Idem accidit adfuso succo malorum citrinorum, a CtOvini, aut acido minerali. Haec cum referret ingenioso pharmaciae cui fori, Cui SCHLELE nomen est, retulit is, continuasse se MARGGRA FIXO Chymifche Schristen. 2. The it , experimenta Cum tartaro et creta instituta, et, cum cretam, ita acido tartari
saturatam, cum acido vitrioli digereret, purissimum liquidum acidum tartari obtinuisse, proprietatibus suis ab aliis omnibus acidis diuersum. Simul ex
perimenta sua cum Nostro communieauit, Unde ad alia circa hanc rem instituenda REI Z1VS in- p. 2IO. citatus est, quae iam edit. Primum hoc est : libram crystallorum tartari puluerisiatarum in vas stanneum coniecit, additis tribus mensuris aquae, tamdiu ebullientis ad ignem, donec crystalli omnes essent solutae. Admiscuit cretam, in tene Tum puluerem redactam, nulla arena inquinatam qualibet admixtione solutio parum coquebatur, et agitabatur. Quae fiebant, donec a creta adiecta nulla amplius ebullitio oriretur, et liquor clarus
superstans nihil saporis acidi ostenderet: tunc fit trabatur liquor, et massa, in filtro residua, aqua frigida soluebatur. Liquore filtrato, evaporato ad siccitatem, obtinebatur farfarus tartari satus. p. et Iet. Residuum in filtro, quod vocant selenitem tartareum, partim in Vmbra siccabatur, reliquo superfundebantur circiter unciae io boni spiritus vitrioli, vase in calore leni reposito. Ebulliebat mixtura: cum omnia quieuissent, massa superstanserat clara. Cum horas et stetisset, decantabatur
liquor, reliquo nouus spiritus vitrioli superfundebatur, et si e pergebatur, quamdiu superesset aliquid acidi tartari in creta, quod examinabatur, parti Qui
409쪽
cretae, carbonibus iniecta, quae acidum odore fartarivsti prodebat. Acida salis et nitri, licet acido tartari aufferre possint terram suam calcaream; minus tamen idonea sunt huic operationi, quia fluida manent, et sie acido tartari separato miscentur: acidum vitri Oli cum terra cretae gypsum esticit,
minus in aqua solubile. Acidum tartari, primis tribus P. z IS adfusionibus spiritus vitrioli obtentum, miscebat. An liberum esset ab acido vitrioli ita examinabat: miscebat acidum tartari solutioni sachari saturni,
quo sacharum coagulabatur: coagulo superfundebat purum spiritum nitri, omnia rursu8 soluentem, si nullum acidum vitrioli supersit. Hoc modo optime detegi praesentiam ag. vitr. monet, etiam cum nihil ad eam rem faciat, oleum calcis aut
Iulus merc. sublimatus. Hinc eam methodum examinandis aquis mineralibus commendat. Aceto vini, bene concentrato, optime soluitur Coagulum. Ita examinatum acidum tartari, et evaporation zaliquantum condensatum, vocat acidum purum
tartari, et plura cum illo experimenta instituit, quas hic transcribere longum esset, pauca specimina consectariorum, quae e x illis colligit, afferemus. Cum hoc acidum vini e retorta vitrea d stillaret, igne adeo vehemente, ut landus vasis canderet, transiit in recipientem spiritus et Cleum p. 2I7 tartari, mansit in fundo vasis carbo niger, leuis, omni salis vestigio orbus. Hic miratur, taeidum illud tartari, quod lingua vix tolerat, tam facile destrui, cum vas luto optime esset clausum, nihil vero saporis acidi inesset, nec ei, quod in recipientem transieras, nec carboni. Carbo hic, cum
esset vera terra vitri scabilis, nullum vostigium sulis lixiviosi ostendis, indicio, ut credit Noster, vulgares rationes de ortu salium lixiviosorum in igne falsas
410쪽
esse. Plures alias chymicorum hypotheseS experimentis suis dubias reddi existimat. p. a 2 6. s. Aletris Capen D describitur a IO. ANDR.
MVRRAY Pros Bot. Gottingens. Ac.' Reg. scient. Suec. socio. Binae plantae floruerunt in hortobotanico Gottingensi i 7 6st, semina etiam matura tulerunt, educatae sunt e seminibus, Circiter Ioannos ante satis; alteri simus datus, altera saltim in caldario seruata, unde prior multo procerior, et perfectior euasit: quaedam etiam discrimina osten-Ρ- 2 3 derunt, ab hac cultura sine dubio oriunda. In
priore limbus florum inferiorum discissus erat in Stabia, saepius in 7, superiorum in C; tot etiam habebas in floribus singulis secunda. Stamina plantae maioris in floribus inferioribus 8, saepissime 7, rarissime 6; sed superiorum singularum 6; tot etiam florum plantae minoris, uno, qui T lia'
bebat, excepto. Itaque, iudicium ex plurimis lamp. 232.m Ddo, planta pertinet ad hexandrias. Partes fructificationis proxime accedunt ad genera Alaes, Hyacinthi, Alathridis, et Polyanther. Primum adeo accedere Nostro visa est ad Aloen uuariam, ut fere. videretur Ipsi, uuariam, a reliquis Aloes speciebus, a quibus imprimis foliis membranaceis dissert, remouendam esse, et Cum hac planta in unum genus coniungendam. Habet tamen uuaria, ut aloes reliquae, filamenta, receptaculo inserta; M V R-WAYI planta corollae. Eadem planta, quod nulla mellis receptacula habeat, corollae marginem Vero erectum, et capsulam oblongam tres alas haben-Ρ *33- tem, ab Hyacinthu differt. Corollae superficies
glabra, cum rugosam inetriciis corollam LI NAEVS
statuat Syst na t. ed. XII. p. et 8.etc. Vnde credit Noster, si florentem hanc plantam Archiater vidisset, vel generi cum characterem Aletridis mutaturum