장음표시 사용
311쪽
Tridem cathenis subdita fereris
Fortuna votis obsequituν tuis . Idemque certis sidera motatas vortenaxnt paenitus Tibι. Virtute tantum eonficies tua. uanitim nee alter milite Maximo
Iniecta quondam sacrilegum genus , Belbis, resumptis legιbus,impiam Euam veterem luem.
Et urea sensim Numιne estitum Iam rite discens, eonstituit Paνi Nexu remnet iustitiam, oe fidem
contraria genris, ηam tibi pro sacris,
Pugnantifuρeri fauent. πεν te furgit Gens Aragonia T. Dius aucta per numeros suos CFινtute Praneeps, ιn superas plagasia seensium facιlem paras. Unus suprasas maxime Prive pum
chram eadentem militiam Regara Et pacem Italia feras. Maiora virtus auspiei s tuis . Motitur o flex inelytra, nam tibi l delegatum . hic pietas meret a Et tantum fideι Decus. Tu perge faba, ouo superi voeant,
Ferranae . er otim rapta fauentibus Tot seiuna Fatis. dent animos tibia Formani Patrιοι Dess.
Carolum Quintum Imperatorem subiiciam,
euius, in fovenda. tuenda, propaganda, ac di- .eti latandat Christiana Fide,& Pietate industria, animuq & actus exhibitos, si describere vellem, in medio deficerem: Superant enim gestae res innumerabiles omnem dicendi artem, superant scriptoris cuiuslibet ingeni v : vana cia sent dicentium eloquia , orator quilibet sum ma dieendi industria clarus . deficeret. Vnde umma tantum quaedam rerum capita tangam, quibus appareat, quantum omnes ante ipsum Principes si egremis.Se it Iud imprimis offert, quod cum Martinus Lutherus suarum Haere- sum in Christianam Rempublicam ex ore Diaboli congeriem seminasset, illas, animi, corp risq; viribus, ipsasq; omni ope extinguere Procu avit. Hic euim anno secundo, ex quo suit
Imperator creatus, In anno DomIni 13 1 . in Vuorma Germaniae Ciuitate apud Vangiones, Dietam congregauit, in qua Principes, & Ια- perii ordines convenerunt, apud quos ita loquut si fuisse scripsere omnes. Minitae vos ignorare arbitror, Principes , me a Christianissimis
3 t Imperatoribus Germaniae, i Catholi eis Regibus Hispanis, ab Archi ducibus Austriae, fi: a
Ducibus Burgundiae originem trahere, qui ab ipsis etiam incunabulis,ae primis pueritiae an nis, Ecclesiae Romanae obsequentissimi extit re, inq; illius fide ad mortem usq; perstiterunt. semperq; Catholicae fidei, saerorum Rituum. Decretorum,ordinationum, ad honorem Dei. fidei incrementum ,& animarum salutem, defensores,atq; protectores extiterunt. Hinc factum est, ut illis vitae terminos transgressi naturae quodam ordine, ac veluti haereditarici iure reliquerint obseruationes illius, nobis profuturas in dies , ut illorum vestigia imitante ac ipsorum exemplis permoti, veras vitae, vias Iustrando,scilicissimae, morti, finiq: a'Propinquaremus . Quemadmodum itaque Principes illi seruarunt,& bonoriam Principum gloriam, ac finem optimum sunt consequuti i sic nos iIIorum suece res facere decrevimus, ut bena acta vita. Deo benignum spiritu reddere potasmus. Ad hue igitur finem isthac peruenimus, ut qui nostri praede eessores ad hune usq; diem obseruarunt, eorundem nos defensores ac protectores essiciamur,quod huc usq; , Deo iuua te , obseruauimus,ac exequuti fuimus. Illud qrnon nouu aliquod est, vel inauditum, sed quod hactenus in Costantiensi,S: in aliis sacris Coa ei liis conelusum fuerat, di finitum est. Verum quia,notum cst, hunc Lutherum sua ipsius opinione deeeptum, totius Christianae Reipubli ct intellectus, ac iudicia, inuoluere turbare,&contendere,illa, qtiet Christianorum hominum longo usu, comprobata suere, auferendo: Sua autem opinio,si vera esset, Rempublicam Christianam tot Summos Pontifices, tot sanctos Ecclesii Doctores , totum deniq; Catholicum,de Christianum orbem errone d ad huc diem vina vixisse . nos in falsam credulitatem deducere credit uod quam sit omni humano intelle et ui,ommq; veritati contrarium, vos ipsi Principes: pr decessbresq: vestri, omnesq; alii viri graues dijudicent. Firmissimὸ itaq; decreui.
Regna mea potius,Imperium Potetatus, Ami cos,corpus,sangui nem, vita, spiritumq; meum effundere,omniq; periculo exponere quam vepatiar,tam infaustum, pessimum, inice licissi mumque principium , vlterius progrediatur. Illud memoria repetens, maximo mihi dedecori fore,nec mihi ipsi tantum, sed vobis genti Germanicet, tam optime semper celebrate, quod Summorum Pontificum, sanct et Romane Ecclesii priuilegijs , ac diplomatibus abunde
Pateat, iustitis assertores , di fidei Chri viant prur
312쪽
De Regis Cath. praestantia. Cap. XLII. 263
Protectores, Ee propugnatores, & dici, & appellari. Quod summae aut horitatis, ac decoris non modici vobis est. Unde nostris teporibus, non haereses solum, sed errorum quorumlibet
suspicio, aut quicquid modicu id fuerit, quod Christianam Religionem quoquomodo debilitaret, serendum non est . Quod si in Christianorum aliquorum cordibus venenum aliquod
caderet, & radices ibidem fieri sinamus, toti iaque viribus nostris illud minime propelletes ,
Deum omnipotentem prius offendereinus, ecmaximo id nobis a successoribus probro dare tur, ac infami vitio labefactaremur; quod perinmisissemus actum omni prorsus vituperatione dignum. Cum igitur externa die in Conuentu vestro obstinatam,induratamq: Lutheri respo-sionem audiuissemus meis his verbis vos certiisimos reddo me grauissimE, de aegerrime anisgi,quod tam diu contra illum,eiusque salsissimam Doctrinam,inquisitionem facere distulerim. Ideoq; illum de caetero numquam me amplius auditurum polliceor, de propterea illum extra Curiam iuxta formam securitatis redduci praecipio,seruatis coditionibus omnibus in illa cotentis, onuitanturq; suae praedicationes, de scripta omnisq; mouendae seditionis in populos tollatur occasio. Contra ipsum vero ijs med ijs procedere constituo,quibus contra aruserentes manifestas haereses, iura decreuerunt. Vos itaq; tamquam optimos fidelesq; Christianae fidei assertores,voco, ut ide, pro ut vestrum fert ostic tu, dignitasq; Christiana faciatis, pro vestra, ut tenemini dignitate,atq; authoritate. Hoe suit Adolescentis Imperatoris in causa fidei exactissimum, probati Aimumque iudicium, nulli Christianorit Imperatorum Secundum. Optimum, maioris superuenietis aetatis, incorruptae fidei,Christianaeq; pietatis, de charitatis argumentum. Vnde in primis illi se obistulerunt bella Belgica, Frisica, & Artesiaca, illata antho re Carolo ab Egmunda Sicambrorum Duce, qui de si Frisiorum & Gallorii opera uteretur, ab eodem tamen Imperatore victi fuere. Eundem finem habuit popularium bellum,quod Rusticorum appellant, in Germania Ortum, ex immutata per Lutherum Religione, quo in bello, cum bis pugnatum fuisset intra quadraginta dies, centum quadraginta millia hominum ab eiusdem Caesaris Ducibus,militibusque cita suere, quod de luctui Caesari suit ob lubditorum internitionem.& gaudio, quia poenas violatae Religionis sustinuissent. Hic etiam adhuc inuenis Marranos, quasdam Sarracenorum reliquias,a Regnis Hispanil expulit,& circiter quadraginta millia Barbarorum occidit. Soli mannm etiam Turcarum Princi .pem, qui Uienam Austriae urbem Metropolim, quam cum trecentis millibus hominum obsederat, iunictis suis copijs cum illis Ferdinandi Regis fratris,magna clade suis illata,Constantinopolim reuerti coegit. Secunda vice, cum idem Soli manus, tertio post anno ad Viennae obsidionem, Austriae, & Germaniae internitionem duplo maiores copias adduxisset; cum de totali Germaniae alea, statuq; ageretur; Caesar ex Belgica cum exercitu progressus, eo modo peram suam nauauit, ut cli tertio minori militum numero, Bellum Principi Barbaro obtulisset,detrectauit ille congressum,& ad sua Regna, no sine maxima suoru Clade rediens. Austria,Germaniaq; reliquit: unde no apud Christianos Principes solum, sed nationes gelites, Barbarasque,Conseruatoris Germani et tunc sibi Gloriosissimum nomen quaesiuit. Quam gloriam continuare intendens, ut maiori Turcas, illorumque Principem formidine percuteret, Andrea Auria Melphiens Principe Duce, Maritimarum rerum singularissimo,&expertissimo viro. Patras,Methonem cin qua olim sagitta emissa, oculum amisit Philippus Alexandri Macedonis pater in de Coronem apud Graecos Peloponensiacos in Sinu Messenico . urbes cae pit,ibiq; Caesariana Trophea erecta sunt, Tu cicis eiectis. Hinc Graeci liberatorem suum, Cetiarem Carolum appellauere, de publice pro eius Monarchia, & Imperio ad Christum Dominum vota persoluerunt. In Germania dema Citeriori cum Anabaptistarum haereticorum secta,authore Ioanne Leydano Sartore Hollando, surrex isset, urbemque Monasteriensem in Vuestphalia praesidii loco, haeretici tenerent; Tandem Imperatoris iussu, Episcopo, Urbem oppugnate, obsessis ad extremum miseriarum adductis,capta est urbs, de Leydanus Rex,grauissimas suae temeritatis, sed lato facinori modicas, poenas perpessus est, sor picibus ignitis
laceratus lancea transfixus ad furearum in alisto loco suspendium positus est. Non minori etiam gloria Carolus Caesar post modum Carthaginense bellum instituit , instructa etenim Classe tercentum quinquaginta nauium Hispania Asricam nauigauit, ibiq; Tunetum Lybiae, ac Numidarum Regiam coepit, Golleta Arces bi reteta, Muleassem Regem illis dedit. quem Aenobarbus, Barbarossam vocant prius expulerat: quem sibi vectigalem, & beneficiarium fecit. Aenobarbus aute pugnandi vim quandam alacritatis ostentado, terrorem Caesari incutere credens, ibi cum his centum millibus peditum, de sex decim millibus Equitum, pugnae se offerens .iadem propulsus est,& aufugere coa eius. illoque die Imperator viginti viiii millia Christianos,qui tam si serui Barbarorum vinculis detinebantur, ex captiuis liberos fecit: vnde ab omni Christiana Republica Tertius Afri τε canus test appellatus. Eode etiam modo apud Epirum,& Corfinium,resistentiam fecit contra eundem Solymanum Turcarum Dominum qui sociatus cum Aiace,& Mustapha Bassa, alijsq;
bellici Consilij Ducibus,ac Aenobarbo, Lutes Bassi,
313쪽
Bassa,& Ionisbe eo, magna illorum clade rece-Pta. fugauit eum, ut cum dedecore discedere coactus fuerit . Sequeti anno apud Dalmatas, Castrum nouum, cum duabus munitissimis arPI cibus. Andreat Auria . & Ferdinando Goneta-ga Ducibus , maxima Turcis clade illata , sub Caesaris Imperio venit. In Anno demum II I. Maxima classe instructa, Mauritaniam Impera
tor petiit, Algeriam, siue Alge Eiram, Gelair Arabibus dictam, recuperaturus ; quam prius ceperat Alphonsus Undecimus, visu pra diximus, hoc eodem capite; quo in loco, cum ventis potius, ac Tempestatibus, Terra , Marique Pugnatu suit,ita ut Imperator, videns, timesci;
aliquam Dei optimi Maximi iram, piὰ, sancteque lustratione suum animum expiauit, Deo se reconcilians, sumpta sacra sinaxi: & cum in acclivi, ac salebroso loco, cum Turcis, Maurisq; semel, iterum ci: manus conseruisset inspiciebat autem ventos, pluviasque contrarias mi- Iites,ut naues ascenderent, iussit, S: Bugiam peti jt,& inde Hispanias contendit; dicens verba aurea Christiano imperatore digna : Malle ipsum. Christianum unum seruare,quam mille Mauros, Tim DS,Plnosq; occidere. Quia si gloriosum est Duci, , patriae plurimos hostium Peruicisse,quanto magis laetum patriae, & - .cibus beatum potest videri,suorum vel nullos, vel paucissimos perdidisse ut inquit Eutrop.
lib. . cap. I. Illud Periclis Atheniensis imita 76 do quem morti proximum,amici cumide victoriis & eloquentia collaudarent, ille apertis oculis loqui nixus . Desinant, inquit, mirari victoriam,& eloquentiam; quia illas Fortuna, prout suas sibi vendicabat: sed quod efferrent Iaudibus, quod cum longo tempore Athenas vixisset, nemo ipsius causa lugubrem vestem unquam induerat. voluit Baptista Fulgos. lib. . unde imperator Diuinae potius voluntati parere voluit, quae tunc temporis, non permitte bat, ut de hoc triumpharet, se ipsum vincedo.
unde obsequetissimi illius milites, hoc dicterio usi sunt. οῦ. Alibi Carolus Agmina.
Argi sese, er aera, Et Maria γιcit omnia.
Haec summatim. ac breuissimὸ dicta sint de
actibus Caroli Caesaris, tum erga Turca S, Paganos . ac fidei Christianae hostes , tum etiam chira Haereticos, fidei hostes peiores, ta quam familiare S. Vnum omnium facinus commemorabo, in quo Carolus Caesar omnes mundi Reges excel lit quo Nouum torbem Carolinum ab eiuS nomine appellatum in extremis orbis partibus ouae finit in Mexico ac Peruaco. In Ciuitatem vero Mexicanam, in anno Domini Nostri Iesu Christi is i uti Vicarius Paps Clementis VII. ab eodem Imperatore missus fuit, Frater Ma
tinus de Valentia, alijs Monachis sociatus, Mab eo praedicatum extitit prima vice sacrosa
ctum Iesu Christi Euangelium, cum maximo fidei Christianae incremento, & cum illis, qui fi-78 dem Christianam adepti sunt. Synodustin eadem Civitate facta est, Praesidente eodem fra ' tre Martino, eiusdem Papae Vicario, in qua inter caetera statutum extitit: ut abiectis eorum
ritibus, ritus sanctae, atq; Apostolicae Ecclesiae
Romanae amplecterentur, unamq; tantum uxorem retinerent, ex veteribus, quas habebant,
quam vellent: & more Christiano sublata fuerunt Idola i templis, posita Cruce , & Beatae Mariae Virginis imagine . Tantoque ardore, fibdeiq; feruore capta, de amplexa est Euangeliis dicatio, ut in solo Regno Mexicano, septem hominum milliones immo alij dic ut quatuordecim sacrum Baptismatis sacramentum suscepisse perhibeant: In decem octo praelijs, decem &octo Reges subactos fuisse commemorant in Regno Mexicano sub Ferdinando Cortesio, in Regno Peruaco sub Francisco Pizet arro. Ciuitatem Mexicanam esse centum,
viginti millia domorsu municipia vero illi contigua,& vicina, septem, quindecim, viginti,triginta,quadraginta, sexaginta, septuaginta millia domorum esse testantur. Fuit deuictus ibi Abata liba , vltimus Rex , siue potius ImperR-tor, cum multos suis se Reges haberet. Sunt ibidem constituti Praelati Ecclesiastici, Archiepisscopus sancti Dominici, qui habet sex Episcopos suffraganeos , Cubensem , Boriquensem,
Flon duranum, Panat nanum Carthagenam, siue Mariae. Archiepiscopus Mexicanus, cui subsunt, septem Episcopi, Xalisco mus, Mecha- uacanus,Guaxaca, Tascala, Guati mala,Chiapa,& Nicarag ia. Archiepiscopus Per uacanus, cui
subsunt Episcopi Culconus , Quilonus. Charcas, & alii. Duo sunt ibi Gubernatores, siue
Pro reges, Regis Locum tenentes, unus in Meridionali, ac locis mediterraneis, de habitat in Regia Ciuitate Peruaci. Alter in Mari Septentrionali, & eius littoribus, locis ac prouincijs Mediterraneis, S habitat in Mexico. Guberna tores inferiores, siue Procontules plurimi, vein Borique no, Pana ma, Carthagena , & Vene Σuela. Sunt praeterea Adelata di, Praesides Prouinciarum. Sunt, c& Alcaldi ordinarii qui su ne Vrbium Praetores. Et sunt Consulares Prouinciae, in maioribus Ciuitatibus habitantes. quos Corregi dores appellat, quorum electio,& designatio pertinet ad duos Proreges in suis Regnis, seu mauis Imperiis. Perstrinxiste sufficiat, quam breuissimὰ verborum apparatu & tam ait gusta scribendi formula, acta unius Imperatoris, tam egregij, Maximi & Optimi,& de Re publica Christiana & Ecclesia Romana, ta Optime meriti, ut ante eum nullus id praestiteri tr&qui post eum fuerit suarum virtutum aen lator, sola eius vest igia,& exempla imitando,
ingentem, & indicibilem sibi gloriam compa
314쪽
De Regii Cassi praestantia. Cap. XLII. ass
eriit. Haec omnia Iongiori stilo exarauit Pa Ius Icuius in Historijs . Ioan. Francisc. Guic-ciardinus. lib. I 3. I . Is.16. Ludovicus Duleis, Post Alphonsum Vlloam, re Petrum Messiam in eius vita. Idem Messia in Sylva variae lection.
parte vltim. Io. Godous de Bςllo Germanico. Ioannes Seruilius de coniuratione Gheld rensium. Germano graphns. lib. I. Patres Societaeis Iesu Alexander Valignanus, Odoardus deSande in eorum Epistolis. Hieronym. Ben Eonius in Histor. noui orbis. Petrus Martir de nono orbe. De cade. 2. lib. s. Lope Z de India occident. Ioannes de Barros de cade I. lib. a. c. 23. plus si alius Gulielmus Zeno car. de Repub. Ca rol. Fontenus de Histor. Catholic. lib. 2. & per totum. Lucius Marin iis Histor. Hi . lib. i I. infin. Francisc. Robortellus in eius Orat. funebri. Io. Laurent. Anania in Fabric. Mundi tract. 4.Galeatius Capella in Histor. Mediolanesi. Lan celloe. Conradus in Teplo iudi c. Restaur. Castald. de Impenat. in pluribus quae it Ianus Pelusius in Cocione P insula Melita ad proceres
Christianos. Io. Baptista Ferret. in cos. 7 h. n. 32.
Nunc, ut ad calcem perueniam, de Philippo Austrio , Caroli Caesaris filio, Rege Catholico
dicendum superest, in cuius actibus explicandis, messis quidem magna est, latissimilis etiam capias, metiores autem inualidi,ac imbecilles. Nec vires meas lassicere arbitror, si minimam ossiciorum omni ii, quae pro Ecclesia Catholica Romana, eiusq; tranquillissimo statu manu tenendo, pro si de Christiana,'non modo tuenda, sed ad nouissimas orbis incogniti partes deducenda,exhibuerit. Aliqua tili sumis digitis tanga,quo eius Catholicissim tis Zelus appareat.
79 Non enim tanti Registactiones iqui periculo scribi quesit, qn solemnis Historia exigitur.Vt igitur ostenderet Philippus Rex Catholicus, nos bi,ac suis, sed populis, sed Christianae Reipublicae inuigilare,illius 4: pacem,& tranquillitatem omnibus neruis Procurare. Primum, ne
Turcarum immanissimus Princeps, qui quotidiano in Republicam Christianam, inuidiae, ac
Tyrannidis livore angebatia ,suret suae voluntatis compos, experiitionem munitissima classis maritimae misit ad expugnanda arcem Pinnonis de Velea , quam ta diu obses Iam tenuit, donec illam obtinuit, ac expugnauit, non sine multorum suorum militii, & Turcarum Clade. In Anno postea II 6s. Idem Solymanus Turca rum Imperator, tum Christianae fidei,tum p culiari odio, quo milites Hierosolymitanos S.Io. Laptistae, prosequebatur,quemadmodun illos in anno is ax. Ab Insula Rhodiensi fuga- Derat, sic ad interiora Christianitatis Regna penetrare in t dens, apparatu maximo ad Melitem Insulam, eisde militibus in eodem anno I 22. a Carolo Caesare concessam, cum ingenti s ima classe misit,ut inde etiam illos fugaret,
I cu igitur validissimam a meis Maio,ad ment
sem Septembris oppugnationem, quam excellentissimi milites ac ciues fortiter sustinuer ut,
cum tamen ement in maximum rerum omnium
discrimen redacti , ob perpessos continuato Alabores: Rex ipse apparatu maritimo bene in structo,ac victualibus onusto Insulae classem auxiliarem misit, quibus adeo con sternati fuere Turcarum , ac aliorum sociorum animi,ut nul Io confecto negotio amissis ex illorum exercitu circiter viginti sex millibus hominu Constat inopolim turpiter rediere. Turcarum itaq; Dominus ira percitus , quam cum non posset in Regem nostrum euomere, in Maximilianum Austrium Imperatorem. Regis Patruelem, in Ungariam exercitum direxit: cui Rex copias etia & suppetias misit S quamuis, omne aleam Solymanus operatus esset, duas Arccs tantum cepit Iuliam,& Zighet, cum cede viginti quinque milliu hominum, Solymani morte notabili; licet in expugnatione Zighet honestissimago in orte perijset Nicolausi Surinus Comes Arcis Gubernator, qui in eadem oppugnatione fortissimi, ac strenuissimi Ducis memoria sempiternam reliquit. Eodem fere tempore in Gallia, Haeretici, fideiq; Christianae rebelles in eorum Regem Carolum nonii, Ludovico Borbo nio Duce Condaeo aut hore bella mouent.& in ipsum Dominum coniurant: cui tum ob sanguinis coniunctione,tiint ob publicam utilitatein,
5e Catholicae fidei defensionem,magnam pecuniae qualitatem Rex, & Armatam militum manum praestitit. Scquuta sunt post modum bella Belgica, seu Fladrica , quibus semper Catholi cus I cx, charitate,& amore.quaesiuit finem iiii Ponere, Pacem, Jc traquillitatem cidem Belgigrocurando. Verum aliquorum Haereticorum
dei Christians hostium odio, Rex suo deside rio frustratus est. Quibus bellis. nulla lacessiti
iniuria, contra Regem aliqui Galli Principes opera nauarunt. Inter hos fuit Franciscus Regis Galliae frater, Dux Aleiaconi j, ut Regis no stri beneficia, atque auxilia comittendo alia)ingratitudine commacularciat. Curn aiam diu pugnatum extiterit, ita ut omnium Regnorum redditus Belgica bella coni uiripserint, facti imest aute, ob malorum diuturnitatem, de Regis animi in uincibilein vim. atq; ardorem, quo e fidei Christianae causa pmebatur, ut nunq illoria petitionibus inclinari potuerit, ut eos sine inret vivere eorum placito , quoad Ecclesiastica dogmata , quo casu plena obedientia promit tebat. Nun si vero acceptare i d placuit, ne fidei Clitisticinae, eiusq; vitae integritati minimu detraheretur. Voluit auic Rex sequi pceptu Deuteron. c. I 8. uado inquit) ingressus fueris terram,quam Dilus Deus tuus dabit tibi, caue ne
imitari velis ab hominationes illarum ξetium, nec inueniatur in te, qui lustret filium suum, ducens per ignem, aut qui ariolos sciscitatur,obi eruet somnia, atque auguria, nec sit
315쪽
maleficus, nee ineantator,neq; Pythones coninsulat,nec Diui nos , & quaerant a mortuis veritatem. Simile habetur Levitici. α ao. Et tamen ob Dei omnipotentis gratiam ,& Principum, Ducum,ac Tribunorum Regiorum industriam, praesertim Alexadri Farnesij, parmae 5c Placentiae Ducis, ac Regis ex sorore nepotis vigilantiam,inuictosq; corporis, animiq; labores t ες
demum ipso vita sumsto cum magno Reipublieae Christianae detrimento: ob praesentiam, α visibile robur Alberti Austrii Arehi ducis Serenissimi protege totius inferioris Gerananiae
Gubernatoris, ac nonnullorum principum virorum Belgarum, aliorumq; subditorum, qui resipuerunt,maiori ex parte, tum Christo Domino, eiusque Ecclesiae, tum Regi Domino obedientiam praestat . Demum ijs Rex non modice occupatus, in Regno Granatae quidam ad fidem nouiter conuersi , rebelles facti bellum, dc tumultus, ac seditiones parabanti coaetiis igitur personaliter accedere,vbi Grain natae Regnum tranquillitate donauit, ac restituit. Solimano demum in fatis concesso, Zelimus filius, Imperium suscipiens in nihilo me. Iiorem habuit animum , quam noctibus, diebusque excogitare, quo nam modo,quibusvὸ mediis, pollet non Christianos solum Principes in sestare,sed illos delere,& si vires illi su D
fecissent ab humanis Christi nomen abolere. I s conatibus maximis viribus, resistedum e se Rex ratus est . percussit itaq; foedus cum sum mo Pontifice Pio V. & cum Sereniis,ma Uen torum Republica,a quibus parata classe instructissima, cui Regiae classi praefuit Ioannes Αus i strius Serenissimi ist Regis frater: classi Ponti fictae Marcus Antonius Columna: Classi ven tae Sebastianus venerius: sed totius exercitus Imperator idem Ioannes: i quibus pugnatum est apud Echinadas de tandem Deo iuuante, laborantibus iis Principibus , nostri victoriam
reportarut authore,& generalissimo omnium
si eodem Austrio quas die septima Octobris anni. Is t. sanctae Iustinae Virgini ac Martiri sanctissimae dicatae, perierunt ex Turcis triginta duo millia, & capti tres mille , de quingenti, liberati a dura servitute sindecim millia Christiani, captae centum quadraginta triremes, de submersae octoginta: unde quotannis celebratur festiuitas sanctae Mariae de victoria. Sequenti post modum anno maiori apparatu, Maria orientalia peragrata sunt, & nusquam Turcae visi. Horum meminerunt Io. Antonius Viperanus, Mambrinus Roseus post Historias Collenue ii, Hieronymus Catena in vita Pii V. de omnes nouissimi Historici. Ex his breuiter adductis eatet Regibus nostris merito CATHOLICI nomen datum fuisse.
ARGUMEN. CAP. XLIII. Nouarum Insistarum ad inuentio quibus ex gentibus illae habitare suerint 3 Macgnam esse Catholico Regi gloriam, Pipsi deputatae suerint.
r Infularum Indiarum gemes, qua ex progenie, loc sunt
1 Deus uniuersale diluuium in mundo dimisit. 3 Homines ex putri materra generari perperam ce -
6 Derem Tribus Israelitarum tempore Osea Rciis captiua facta sunt. s Salmana ar A briorum Rex venit Iudaeam. 6 Esdra libri tertιus, ct q auus inteν ochi borr7 Nouarum Insularum posiιιο, cdi nauigatio geogra. Dis ineognita. 3 catholi eorum Regum acta excedunt acta Alexandri
a Omma qua in scriptura sacra sunt oportea implea
ι 3 Habitatores novi orbis, ae insularum Induetrum suns ex decem ινι bur staelitarum. Isaias dieitur Mostolus,o' Euangelista .a 6 crux christι appeliatur vertim signum.
3o Sibalia,quasi virgines μιidiea. 3 i Dimo ut bimscriptura sacra. nu. 3 P. 3a cymbalum alarum inscriptura quid signifieat. 3qFtaminam scriptura saera pro quatuor Euangelisti
3 s Aethiopia pro erriesia gentilium. 37 corastus mediaιor Der,er hominum. 38 Saeerdotes,s pradicatores,qvi mittuntur ad praedia candum dicuηtur legati. 39 Eeetesia vas dieitur. 4o Christus vas dieitur.
l Biblus est planta, ex qua naues fiunt qa Papyrus planta est,ex qua naues conficiuntur.
316쪽
De Regis Cath. praestantia. Cap. XLIII. 26
sii tactista Dci nondum est eompleta, quia habet quo
6 3 ciuitas supra montem posita est reelesia . . 64 Regis Insula Tbedora σιctum notabιle quoad inbutiorum nouarum acquisitionem.
CAtholici Reges , hoe semper studuerunr, ut
omen hoc eis iudicio sanct Ecclesiae tribuisiuin, actu conseruare iit, CHRlSTI facio lati ctum Euangelium, fidesq: cimitiana ad incognitas,& invisas gente, leminaretur . Ad hoc
autem magis confirmandum, triea in sent etiam aperire eonabor: ex meis autem scriptis doc a bo,quae nam gentes tillae fuerint quoue ex patre leminatae, quae insulas l. id arum,ac nouum
orbem inhabitantes, si nunquam iis in locis nauigatio peruenit. Firmi:smum est sacrosanctae scripturae testimonium i Moyse descriptum, a Calliolica Ecelesia eofirmatum. ab orthodoxis eiusdem sanctae Ecclesiae Doctoribus approbatum,& a cuncto populo Chrili iano receptum: Deum optia mum Maximum uniuersale siluuium t in terris immisisse, quo omnes gentes, animalia omnia, in cunctis mundi partibus fuere deleta, Noe cum familia , animalibusq; in arca in elusis, ae piscibus exceptis: quo ex patre, de filijs quam
videmus, dc inspicimus nunc hominum seriem, ortam fuisse didicimus. Cu vero curreret mundus in subtiliores rerum cogitatus , dc Permum lationes, diuersis temporibus, Hispanoru Re gum beneficio, nouum orb ira, nouasq; .& inuisas insulas , hominibus habitas , repetasse cum intelligerem; illarumq; inuentionem partim legedo de intelligendo, partim i fide dignis percipere: Id cogitatione pluries , ac pluries memc ii tacita Inente reuolui,quasi admirantis per
Ionam luscipiens,loliloquio quod imihi dice. bam.Nunquid istas insulas diluuium uniuersinle non tetigit Nunqd in tanta terra risi ac Maris altitudine illae positae sunt,ut Maria tunc tumi da ad illarum meu mitia non nem enerint , nec
illas obruerinta& hoc mihi ipsi starim resolumba ex lcriptura Genes.c. . ubi dicitur: Et aquae praetra luerunt nimis super terram,opertiq: sue omnes mores excelsi sub uniuerso coeno. Quod de Berosus assirmat lib. l. dicens. Anno septuagesimo octauo ab inchoata natii ex improuiso exundauit oceanus . eu omnia maria medite ranea flumina quoq:. ac fontes ab imo ebullientes inundauerunt supra omnes montes , ac cedentibus atq; impetuosidi Dὰ.εc supra naturam ἡ eoelo copiosithmis imbribus, multis die bus concurrentibus. Ira onuie humanum genus aquis suffocatum, excepto Noe, cum fami lia sua . qitae naui erepta est . Haec Berolus. De quo Philo ludaeus de vita Mosis lib. a. Similiter
inquiti In illo memorabili Diluuio,quado p
ne uniuersi homines interierunt, sola Noe familia proditur euasille incolumis. Qδ. & co firmat Iosephus antiquitat. ludaicar. lib. I. c. 3. quod. S ego firmabam cx alio etiam, quia non modo illae insulae non sunt in loco eminenti
ri vel editiori, sed in oris oceani magis imis, ita ut nostrae habitatιonis intuitu, antipodus, ut Paulus Iouius ait appellari possint. Nee etiam dicendum est. e coelo ante diluuiu emissas gentes ad eos locos habitandos, & ibidemi Diluuio teruatas peculiari priuilegio intas ctas. Aut homines tibi dem natos de generatos
ex terra, vel ex putri materia ut stolide censuit Au cenna , qriem recte confutat Averroes. lib. 8. Physicor. rex. ι 6 Vc Igitur opinionem meam unde gentes illi emerseri int,adducam, verum teri volo, ei se illas decem ti ibus lsraelitaru qaae tepore os eae
4 Regis i captiuatae sunt, ut inferius dicam. Nec ego id primus dixi, quando diuino spis itu Augustin. in Epistol. ad Eustellium inquit Non est
praedicatum euangelium in uniuerso orbe, sed hoc facto, veniet consumatio mundi. Et cotra Epistolam Donatist ait: sunt enim ad huc nonnullae gentcs, in quibus non dis eth euangelium praedicatu: necesse est autem adimpleri omnia,' de Chri lici.& e celesia p licia Scu.Quae refert,
Unde ex iis pulchre Isidotus de Isolanli Mediolanensis ordinis p dicato ru de imperio mi litatis Eccles. ib. i. tit.o. q. 1 inquit: Ea propter sicut post Apostolos multae nationes ad fidem Catholica venere, ita fiet in nouissimis diebus de his, qui habitant insulas remotissit ias magni aratis occani. Et ante nos etia id pstitit,ac psignauit Fradericus Lumius in eo libello.que ce extremo Dei iudicio appellauit, ubi doAὰ.ac eleganter hanc rem explicuit: cuius opini
317쪽
eorroborando, quam tamen omnino sanctae ecclesiae iudicio humiliter remitto . Anno Oseae Regis super Israel nono contra ipsum ascendit Salmanasar Rex Assyriorum: iam enim pene semus eius effectus erat,& reddebat illi tributum, nec amplius persoluere intendebat. Hinc dicto nono anno ascendits ipset Salmanasar, di cepit Samariam , dc transtulit Israel in Assyrios: posuitq; eos in Hala,&in Habor iuxta fluuium Go Zan, in Ciuitatibus Medorum. Factum est enim, cum peccassent fili j Israel Dno Deo suo qui eduxerat eos de terra AEgypti, de manu Pharaonis Regis AEgypti,
coluerunt Deos alienos,& ambulauerunt iuxta ritum gentium quas consumpserat Dias in
conspectu filioru Israel, de Regu Israel, quia simi liter fecerant. usq; ibi. Et dereliquerunt omnia pcepta Diti Dei sui, feceruntq; sibi conflatiles duos vitulos,& lucos,&adorauerunt uniuersam militiam coeli, seruieruntq; Baal,& consecrauerunt filios suos,& filias suas per ignem, de diuinationibus inseruiebant, de auguriis, &tradiderunt se, ut facerent malu coram Dno, ut irritarct eum. Iratusq; est Diis vehementer Isin raeli,& abstulit eos a conspectu suo,&non remansit,nisi tribus Iuda tantummodo. ut latius
Habetur lib. 4. Reg. c. I 7. Hoc idem latissime prosequitur in somnio Nehemias, ut habetur Esdrq 4. cap. I 3.Vbi pater loquutus est de filio,& narrat somnium dicens. Et quoniam vidisti eum colligente ad se aliam multitudinem pacificam: Hae sunt decem tribus, quae captiuae factae sunt de Terra sua in diebus Oseae Regis,
quem captiuu duxit Salmanasar Rex Assyriorum, Sc transtulit eos trans flumen,& translati sunt in terram aliam. Ipsi autem dederunt sibi cosilium hoc, ut derelinquerent multitudinem gentium,& proficiscerentur in ulteriorem Regionem, ubi nun si inhabitauit genus humaniae vel ibi obseruare legitima sua, quae non fuerat seruantes in Regione sua. Per introitus autem angustos fluminis, Euphratem introiersit. Fecit enim ei tunc altissimus signa , de statuit venas suminis usq; quo tra sirent. Haec Esdras. Et qgiettius, de quartus liber Esdret sint inter Apo-s chryphos,&t inter veteris scripturae libros noannumerentur, ut nouissime Decreuit Concit. Trident. ses . c. i. tamen susticit concordare
. cum authoritate supra posita ex libris Reg. de quo etia loqtur Augustin. de Civit. Dei lib. 37. c. 23. Quid deniq; actum sit de his decem tribubus amplius aliquo in loco scriptura no loquitur : Idcirco homines in hoc nouo orbe repertos, ac in hisce Insulis, Ec Mediterraneis locis esse illos homi ncs , qui ex ta toga tribuum serie a dictis decem tribubus descenderunt, arbitratus sum , de in hoc dici, & appellari possevere Catholicos Reges nostros , de in maxima illorum gloria in hac temporum vocatione novissima, Austriacae Domui seruatos,ut illorum ope a d Christi gremium, de eius ecclesiam a Pyregentur, ipsorumq; medio apud eos Christi
Euangelium praedicaretur, & verificaretur illud Dauid Psal .i8. In omnem terram exivit sonus eorum,& in fines orbis terrae verba eorum. quod & replicaui Paul. ad Romano S cap. Io. Habuit enim Africa, Asia, de Europa praedicationem. tum per Apostolos, ac caeteros Ecclesiae sanctos, Praelatos, dc Doctores, ac praedicatores. In hoc nouo orbe autem, ac Insulis, magna ex parte , Diuina suffragante gratia, Iesu Christi Domini nostri Euagelium praedicatum fuit, & in dies praedicatur , ipsis Regibus Catholicis praedicatione operatibus medio illustrium virorum. Diui Dominici, Diui Fracisci, Dini Augustini, Societatis Iesu,aliarumq; sanctarum Religionum, quorum ministerio, surrexit veluti quaedam noua progenies Christianae Reipublicae unita.& huc spectat Carmina Virgilii lib. 6. Aeneido S.
Et septem gemini turbant trepida bUιa Nili. Ista noui orbis , de insularum i auigatio , dc 7 inuetio, fuit incognita Plinio, Ptolomaeo, Straboni,Solino alijsque Cosmographis : ut docet Alanus Copus Anglus Dialogo G. cap. 3 q. ubi inquit: Hoc ad inuentum Ferdinandi Caroli, 8 alioruq; nostrorum i Regum Catholicor ut facta Alexandri Macedonis, Iuli j Caesaris, alioruque
praeclaroru viroru, longo interuallo excedere.
Praedicarunt Apostoli ex praecepto Christi, o Petrus t primo in Iudaea Ponto, Galacia, Cap- Io padocia, Asia: de Bithinia. Iacobust Maior inii Hispania. Iacob minori Hierosolymis. Philip-Ix pustin Scythia. Bartholo me in India, I.yca-13 onia,& Armenia. Andreastitem in Scythia deI Achaia. Thomasi apud Parthos Medos, Persas, i 3 Hircanos, in India superiori,& inferiori. Mat- 16 theus in Iud at primu , post modum in Aethio II pia,& Macedonia. Thadaeus tu, Sc Iudast dice . batur, in Iudeta Galilaea, Samaria, Idumaea, Arabia,Syria, Mesopotamia,& Perside. Simon ChaI 8 nanaeus, i in Aegypto, Africa, Britania,& Per. is side. Matthiast in Iudaea, Sc Aethiopia. Ιoanes 1 o in Asia, tapud Parthos etiam,& Phrygios. Pauai lustin Hispania, in Graecia, in Iudaea, δc alibi. Marcus in Italia Tarenti, Aquileis, de diuersis 21 in locis. Dionysiust Areopagita in Gallia. Bara 3 nabast in Gallia Cisalpina. Et sic diuersis temporibus, diuersiq; in diuersis mundi partibus
predicationis euangelicae munus exhibuerunt. Vnde, ut verificaretur illud Dauid supra allegatum , Psal. I 8. In omnem torram exivit so nus eorum,& in fines orbis terrae verba eorum:
Nisi praedicatio in orbe nouo,ac Insulis extremis facta fuisset,ac passim fieret, nulli dubium. Prophetia iam dicta no esset adimpleta. Veisru necesse est omnia in Prophetis,& sacris scri
al pluris descripta adimpleri, dicente i Christo
318쪽
De Regis Cath. praestantia. Cap. XLII L et 6 p
Dἄo Matth. eap. s. Amen quippe dico vobis,
donec transeat citum, & terra, iota unum, aut unus apex non praeteribita lege donee omnia fiant. Et Lucae cap. is. Facilius est autem coelum, & terram praeterire, quam de lege unum apicem cadere. & idem Propheta Psal. 7 l. Do.
minabitur a Mari usque ad Mare, M a flumine usq; ad fines orbis terrae. Vnde demus principium ad corroborandam opinionem supradisciam, quod hae decem tribus, sunt habitatoresas noui t orbis, Insularum ; idque ex sacra scriptura ,& inchoabo ab Isaia, qtii, ut dicit Hieronymus in Epist. ad Eustochium , dicitur A postolus, & Euangelista, & eius scriptura
Isaias itaque cap. . cum dixisset, quod D minus abiecerat populum suum, de iratus erat furor suus in illum , ex quo abiecerant legem Domini exercituum: Ne propter abiectionem in desperationem irent, spem illis promittit, dicens : In his omnibus non est auersus suror eius, sed ad hue manus eius extenta. Quasi noobstantibus peccatis, ob quae illos eiecerat d cit furorem domini non esse iratum Dd ad Iliacillos eleuare,auxilii, & misericordiae manus 1l- Iis porrigendo, biungens. Et elevabit signa in nationibus procul, oe sibilabit ad eum de Gnibus terrae, & ecce festinus velociter venaei. Signum vero, quod fuit eleuatum huic populo in Insulis extremis, fuit Crux : ipsa enim 16 tap pellatur verum signum, de quo Mart. cap. q. Tunc parebit signum filii hominis in coelo; ubi Hieronym. inquit, signum esse Crucem. Vnde cum primum fuit facta prima in uuarum timentio, qui locus dicitur Brasilis, cui ΙSerdinandus Cortesius prius applicuit, & post nao- cum Petrus Aluariis Crucem aflixit, & ideo illam Insulam Sanctae Crucis nomine decorauit, αλ quia tempestate ibidem delatus t Crucem in summa cuiusda Arboris parte affixit,& in invma parte Missam cuncto exercitu audiente ce Iehrari curauit. Huius Crucis ligno multi sani ag effecti sunt a morbis, t quibus detin ibantur ἔillaq; magnarum reliquiarum loco habita fuit;
eamque multi milites eo loco amouere coacti, nunquam mouere valuerunt; indeq; Det mones effugatos, responsaq; eis amplius minime dod ille,testantur Ioan . de Barros. Indiarum. lib. . cap. 1. Francis c. Lopex Indiar. occidental. par. a. c. s. Sic etiam Alphonsus Congi Prin-ccpo,quem Congerum aliqui cicunt;in Cuma-ay na,& alibi, Crucet usus miraculose victoriam reportauit. opea ubi supra ca. 8t BarrOS D cad. . ca P. I i. sequitur Alanus Copus Dialog. q. cap. s. de dum ibidem dicit Isaias. Sibilabit designat diuinorum sccretorum Praedicationem,ac r uelationem ; Id enim Sibilatio significat. Indeque dictae fuerunt Sibillae . quasi 3o t Drgines satidicae , qtne Diuina secreta . dc oli I a manifestabant. Unde ad Sibilum, idest
praedicationem Diuinae Si Christianae fidei. Et
ecce festinus velociter veniet. Quasi populus ille sestinus veniet velociter ad luscipiendam fidem, vel sacrum Baptismatis lauacrum . Vel festinus, post hanc praedicatione mi velocitet veniet. ad eum iudicandum,quasi post ab sol
tam hanc praedicationem veniet extremus tu
dieij uniuersalis dies . Et hae sunt forsan reliquiae, de quibus idem Isaias capit. io. Et erie in die illa,non adiiciet residuum Israel, & hi, qui fugerint de domo Iacob inniti super eo, qui percutit eos, sed innitetur super Dominia
Sanctii m Israel in veritate. Reliquiae conuerintentur,reliquit,in quam,Iacob ad Deum forte. Si enim fuerit populus tuus Israel, quasi arena Maris, reliquiae conuertentur ex eo, consum nratio abbreviata inundabit iustitiam.Cosummationen, enim,& abbreviationem Diis Deus exercituum faciet in medio omnis turrae. Ex quibus verbis patet has reliquias esic illas gentes , post quarum aggregationem erit iudiciu uniuersale. Hi ne Hieronym. in Isaiam dicto e. . exponendo ex aliorum mente, dicit intestiagi de eleuatione figui Crucis, quo vocat gentes,qui depositis peccatorum oneribus, velo
citer venerint, & crediderint. Qui sensus sibi
non Placet,lamen nostris temporibus veritica
tur in hominibus illarum Insularum. Sed apertiorem videbitis hane opinione fiernari ex dicto eiusde Isaiae. . ii. dicentis. Ee erit in die illai Adij ei et Dominus secundo nianum suam ad possiden tum res diau populi sui, quod relinquetur ab Assyrijs,& ab AEgypto, Ma Phethros,&ab Aethiopia , & ab Aelam, &
Sennaar,& ab Emath,&ab Insulis Maris. Et levabit signum in nationes,& cogregabit pros gos Israel & dispersos Iuda colliget aquatuor plagis terre. Qui verba clarissimὰ demostrant, vocatione illarum Tributi a Novo orbe, & cxtremis insulis. Nam ubi dicitur: Adiiciet Dominus secundo manum suam, & quae sequuntur in il aliud significat, nisi φ secunda vice vocabie eos, respectu primς vocationis,qn in manu forti prima vice Israeliticum populum rGLixit imaninus Pharaonis. Residuu populi sui )idi stresiduu illarum tribuum iam in finibus terrae
extErminatarum. Ab Insulis Maris nihil meo iudicio apertius dici potuit ut concludi possit illas tribus in his Insulis esse. Congregabit profugos Israel. Confirmat , quae supra diximus, P loquatur de illis decem tribubus Israe. litaruin quos dicit profugos, ideli procul tuefugatos in extremis terrae. Dispersos colliget aquatuor plagis terrae. Israelitae dispersi sunt, postquam Deus illos ab se divisit. & illos tot ge ab humanis habitationibus asportauit. Altius etia idem Propheta. c. I 8. veh terrae inquit Cymbalo alaris.quae est trans fluminae Aethiopiae,si mittit in Mare legatos,de in vasis Papyri super aquas. Ite Angeli veloces ad ge
319쪽
tem conuulsam,& dilaceratam. ad populum terribilem, post quem non est alius: ad getem expectatem,expectantenr, & conculcatam, cuius diripueriit flumina terram eius, & paulo post, Cum elevatum fuerit signum in Montibus, videbitis in clangorem Tubae auditis. in Haec ver .ha exponenda sunt, quia clare demo strant has
tribus esse illas, de quibus loquitur. Ueh terrae Cymbalo alaru.ὶ Mirari posset aliquis quodammodo, quod cum Propheta secundum nostra interpraetationem, loqui velit de tribuum vocatione ad ecclesiam, Ze ad fidem Christianam, quod proposuerit dictionem Ueh quae 3 i est dolentis: Nam respondeturi diuersimode capi solere in scriptura sacra:aliquando dolentis,aliquando vero admirantis , ut in hoc loco intelligi docet Adamus Delphius. Quinimmo Sanctes Pagninus hoc in loco, pro veh) ponit o . Et Franciscus Fore rius,vertit, Heus. Quasi velint dicere, Heus tu o Terra, quae ab habitabili orbe, tam longo interuallo, se nota es, Vede te nihil, nisi Cymbalum alarum quod soni-3a tu interpretetatus est 1 Symmachus ut intellige. retur, quod nihil de eis, nisi quedam sonitum,
aut strepitum alarum, quasi avium transvolantium, percipimus. Vel melius, ut exponamus, veli, secundum Hieronym. super Amo S. cap. .
Quod dictio vehὶ ultimum poenarum signifi-
33cet. t Ita ut in textu proposito dicendum sit. O terra quae tanta locorum distantia, i nobis separata es, veh, id est, nunc finis ultimus est poenarum perpessarum , quas tam diu sustinuisti Idololatria sequuta . Sequitur Cymbalo alarum )Terra habes Cymbalum alarum, nil aliud fgaificat, Terra, si homines charitatem non habentes: quod in Evangelio apparet. de qua Apostolus primo Corinth. c. I 3. Si linguis si
minum loquar, de Angelorum , charitatem autem non habeam, factus sum veluti qs sonans, aut Cymbalum tinniens. Et dum ibi dicit trassumina Aethiopiae nil aliud significare videtur,quam illud, quod diximus ex Esdra, Ac li-hris Regum, dum Deus aperuit illis tribubus
Flumina, dc aquas, ut transirent ad extrane OS, di extremos terrarum locos, ubi ad praesens reperiuntur. Vel significant ea verba aliud; nam
3 numina i in scriptura capiuntur proquatuor Euangelijs , ut dicit Hieronym. in Psal. Ita. Et AE ethiopia pro Ecclesia i gentilium . ut dicitidem Hieronym. in Cantica Canticorum. Homel. a. ut intelligatur. quod illae gentes sint positae trans flumina, id est ultra praedicationem Euangeliae Ecclesi j Dei vivi, quam acceperutpentes. Praeterea dici potest,eosdem esse transflumina, id est ultra praedicationem, Atthiopiae, quae in scriptura capitur pro ardore, quasi illi non receperint ad huc pret dicationem ardoris amoris, & charitatis Dei & proximi, edoctam a Christo: de quo Lucae c. ra. Ignem veni mittere in terram,& quid volo, nisi ut accendatur
& alibi pluries. 8c edoctam etiam praedicati sine charitatis in scriptura sacra. quae interprae-3σ taturi per flumina. iuxta illud Dauid Psal. 64. Flumen Dei repletu est aquis. In textu ibi, qui mittit in Mare legatos significat legatos, qui mittuntur ab Ecclesia, eiusq; Summo Potifice, se sunt discipuli, de praedicatores; quemadmcdum, de Christus appellatus est piimus Ecclesiae suae praedicator, qui missus est de coelo mea 7 diator Dei &thominu: pro ut declarauit Hie ronym. in Abdiam cap. i.& sic accipi debet il- Iud Prouerb. cap. 13. Sicut frigus nivis iudiemessis,iti legatus fidelis ei, qui misit eum. Vnde sacerdotes, qui ad praedicandum missi sunt 38 in partibus illis, legatit dicuntur, dc legatione
Christi fungi certum est, quibus ipse dedit potestatein legationis; dum Ioa n. c. 2 o. dixit: Sicut mi fit me pater,& ego mirio vos. Quam ad
hunc propositum eleganter, ac docte inquit Stanislaus Holius Cardinalis Uarmiensis in confessione Catholicae fidei. cap. 3 3 agens de Sacerdotio . Quomodo autem ait vel ad quid misit filium pater. nisi, ut inter Deum, dc homines pacem faceret λ Ad hoc igitur ipsum suos in uniuersum orbem, filius misit sacerdotes,& Episcopos, ut eorum ministerio ,reconis
ciliarentur Deo, si qui se ab illo disiunxissent, peccatisq; suis offendissent. Haec Hosius. Sequitur in tex. ibi cin vasis Papyri super aquas invasis papyri, intelligitur cum litteris Apost
licis, ob potestatem eis tributam a Sumo Pontifice, Zc eius Ecclesia, quae vas dicitur. apud 39 t Lucam Actuum. cap. io. Uel exponi potest, quod mittuntur legati in vasis, id est in Chri-qo sto, quit vas dicitur, ut capitur apud Dauid Psalmo. Factus sum tamquam vas perditum. Sed melius, quia septuaginta inter praetes huc locum Isaiae, in illis veri, is in vasis Papyri dixerunt, Epistolas Biblinas super aquam super quorum dicto dicendum esset aptando ad causam, de qua scribimus, Biblinas Epistolas, dici Epistolas confectas ex charta : iuxta illud Ioannis in Apocalypsi, cap. Io. ubi scribit se vidisse Angelum fortem det cendentem de coelo amictum Nube, habente in manu Binwδιον id est Biblaridion apertum .designando librum ex chartis cofectum . Quinimmo siue dicamus in textu dici, Bibli, siue Papyri, dici potest fore t Naues ex Biblo,quae esti Planta, ex qua in Aegypto fiebant Naues, iuxta illud Lucani lib. 3. Bellorum Cluilium dicentis.' ondum flumineas Mempbιs contexere Biblos.
Sive dicamus, ut communis textus dicit invasis papyri, idem dicendum videbitur, id est, in Navibus ex papyro: qt, & voluit Plin. lib. s.c. 12. du ait: Ruia Papyraccis Navibus, Armamentisq; Nili peteretur. de lib. I 3. c. I I. ex ipso 4 at quidem inquit papyro, nauigia texunt. de quo idem Lucan. lib.q.
320쪽
De Regis Cath. praestantia. Cap. XLIII. ari
conlisitur bibula Memphytis cymba pavro. Cuius meminit Apuleius de Asino lib. . . Modo si Papyrum Aea vomm .argutia Nilotici Calami.& amplissime Melchior Guillandinus Patauinus, in Commenta js de Papyro. ubi hanc Biblidis, ac papyri materia ex Graecis, Latinisque scriptoribus, abstrusa , ac recondita quae clam enucleando diligentissime pertractivit. Subsequitur in textu ibi Ite Angeli veloces &quae sequuntur. Nan potuit Isaias clarius diiscere, quod vocet ad Christi fidem, Euagelium, atq; Ecclesiam illas dece tribus, ut ad eos iter
a faciant Angeli, i scilicet sacerdotes, praedica.tores,ac pallores Ecdlesiastici mi isti prout seriis bit Ioanes Apocalypsi cap. a.& ι. Dum scripsit Angelis Ecclesiarum Ephet si Smirnae, Pergami, Thyatirae , Sardis , Pluta delphiae,& Laodiceae: quia intelligitur de pastoribus , & sacerdoti
bus, quarum Ciuitatum memini in consit. 26. nu .ls.cum pluribus seq, Centur. l. Ita etiam ha betur Malachiae. cap. 2. Angelus Domini ex e
cituu est. Eodem modo u scit Paul. r. Corinth. cap. I l. ideo inquit mulier debet velamen habere super caput suum propter Angelos . Ministri enim per quos Deus loquitur, Angeli sunt: ut est illud Apostol.ad Galatas.cap. 3. ubi faciens metionem legis datet per Deum M lysi, Ordinata inquit per Angelos in manu Media in toris. Hinc ad Uirginem Beatissimam a Deo
missus est Angelus, ut ei reuelaret Diuinum incarnationis mi steri mn. Unde Gregor. lib. II. Moral. cap. 7. inquit: Angeli quippe. id est Nun cii, in sacro eloquio, nonnunquam praedicatores vocantur:& Angelos pro sacerdotabus ponit Chrisostomus Ia uellus de Celsitudine Philosophiae Moralis diuinae par. J. Tractar. I. c. 2. vers. Sexto opera bona Sequitur. Ad gentem conuulsam id est confutatam & separatam. Se
quitur Dilaceratam est quoddam Metaphori cum scribendi genus, id est quasi perditam ἰ uxta illud Ciceronis in Orat. pro Milone. Annum integrum ad dilacerandam Rempublicam . Et omittendo alia verba, ne plus debito sim longior Sequitur ibi, cuius diripuerunt numis a terram eius id eit dum prius apertae sunt aquς, ut transirent,& post modum sunt clausae ut separarent eos a priori, & natiua illorum habitatione . Sequuntur in eodem capite finalia verba ibi, a gente expectante,expectate quia du plicatio verboru inducit geminationet actus. at g. l. Ballista. cum concor. n. Ad Trebeli Significat rdeo expectationes duas, vel per duas states expectasse, scilicet a separatione illorum facta. usque ad Christum . & secunda a Christo usque ad illorum aggregationem , siue secun .
dum Christi aduentum , & ideo bis fuit sacta
expectationis rtiteratio. Sequuntur alia ver
ba ibi ad locum nominis Domini exercituum, Montem Sion. Quia paulo ante Isaias dixerat, ab hoc populo fore deserendum munus, nunc designat locum, in quo deferendum erit,'
scilicet ad locu nominis Domini exercituum,4 I montem Sion. Locus autem esti Ecclesia Dei, ita ut vocentur aes offerendum munus sacrificiorum in Ecelesia Dei,quae locus appellatur il David. Psalm. si . Donec inueniam locum Do mini.& Sophoniae. cap. a. Adorabunt eum viride loco sancto. de Luc. Act. cap. 6. Aduersus locum sanctum. Sic Genes. cap. 28. Vcre Dominus est in loco isto. Sc c. 33. Appellauitque nomen loci illius, Domus Dei, dc Lb. Reg. cap. 8. Et oravit in hoc loco . & lib. a. Paralipom. cap. s.
Quicunque orauerit in loco isto. Sequitur ibi 46 Montem Sion id est Eceles a. tiuxta illud Dauid Psalm.67. Mons, in quo beneplacitum est Deo, habitare in co. Sion, militantem etiam Ecelesiam signi sicat: & huc pertinet illud loelis. cap. 2. Canite tuba in Sion. Et Abdiae cap. i. Et in Monte Sion erit saluatio. Idem Isaias. cap. 4 I. ait, Uiderunt insulae,&timuerunt, extrema terrae obstupuerular,appro Pinquauerunt,& accesserunt. In accessu Christianorum,& praedicatorum in insulis , & locis extremis terrae, viderunt populi illarum Insularum homines nostros , & timuerunt: cum vi. derent nostros eo habitu,& vestibus;& timuerunt non solum ex ictibus bombardarum,& similium,quae non viderant; sed videntes mira cula fieri a Christiani si unde ex ipsorum acti bus obstupuerut ex rerum,& miraculoru apud eos nouitater ob quae appropinquauerunt, scilicet ad nostros, & accessei ut, scilicet ad fide. Et iterum idem Ilaias cap. a. inquit Cantate Domino canticum nouum, laus eius ab exotremis terrae:qui desceditis in mare,& plenitudo eius Insulae, Sc habitatores earum & post pauca. Ponent Diio gloriam,& laudem eius in insulis nunciabiit de demum sequitur Cponam numina in insulas,& stagna arefaciam sic etiacecinit David Psalm. 07. Cantate Domino canticum nouum. Vbi Hieronymus inquit: Catare 47 t Canticum nouum, nihil est, nisi cantare Dei filium passum, & crucifixum , quod nuti si prius fuit auditum. N γua res nouum habet Canticum, Homo quidem est , qui passus est. sed vos cantate Domino: Passus est quasi homo, sed salinuauit quasi Deus. Et propterea inquit italas. 48 cap.61. & vocabitur nomen nouum. t Nomen nouum Christianorum est . Haec Hieronymus. Ex quibus Propheta innuit, ab extremis terrae cantandum esse nomen lesu Christi: & ab eis, qui descenderunt in mare; quasi ab illis qui ad has regiones, atq; Insulas longinquas in extremis terrae sitas, accedunt, cum, ut praediximus,
quasi Antipodes nostri videatur. Sequitur, Mplenitudo eius Insulae,& habitatores ea tu nil aliud dicit, nisi quod cum plenitudo sit con traria rei vacuae,&hae Insulae Cantici Christi usq; huc essent vacuae; cu apud eos praedicatio facta non fuisset: modo ex praedicatione factae