장음표시 사용
581쪽
tem. Si rabiem, ae furorem, sacratis legibus, humanisci; hostiis in exitium urbis agitatam Si pertinaciam,sexies rupto sedere, cladibusq;l ipsis animosiorem. Hos tamen quinquaginta annis per Fabios, & papyrios patres, eorumq; liberos , ita subegit ac domuit . ita ruinas urbium diruit ut hodie samnium in ipso Samnio
requiratur. Maxima tamen nota. de Illustris ex
hae gente clades apud Caudinas i Furcas ve- turio, Post humioq; Consulibus, accepta est. Clauso enim per insidias intra eum saltu exeris
citu, unde non posset euadere, stupens occasione tanta Dux hostium Pontius, Hae ennium patrem consuluit,mitteret omnes, vel occideret Sapienter, ut senior suasit, hic armis exu.8 tos, mittere sub iugum t maluit, ut nee amicitarent beneficio , dc poli flagitium hostes magis; retentis in obsidatu sexcentis Romanis Ε, quitibus , ignominia oneratos; cceteris rebus vacuos, Consules,reliquosq; remiserunt; sub ea Pacis conditione, qualis facienda Samnitibus placuit.Sed si foederis fidem, quam sibi Romani ab alijs seruari voluerunt, ipsi seruassent;
hodie, aut omnino non essent,aut Samnio dominante, seruirent. vi inquit Eutropius rerum Romanar.lib. 2. cap. a. quod antea dixerat Paus Ius Orosius Histor. lib. I. cap. is. Alexander tEpirotarum Rex, Alexandri Magni auunculus. cum aduersus Romanos bellum gesturus. copias in Italiam traiecisset, ac vires sui exercitus in finitimis Romanae urbis . firmaret; dum hellis exercetur,ab eisdem Samnitibus,qui Lucanis suffragabantur, maximo in eadem. Lucania afflictus bello, & victus, 3c occisus exti. tit. Idem orosins lib. 3 cap. l l . Eutro P. lib. A. c. I. Campam, Apuli, I.ucani, & horum bellorum Caput Tarentum; Nee non Salentini. & horucaput Brundusium, quantis populum Romanu calamitatibus amixerint, meum non est aperi re, cum appareant historiae notissimae , de quibus breuiator Luc. Florus in Epithom de Gest.
lia , tunc demum Italis authoribus militibus, Romanorum Respublica,totum orbem ipsoru nomine audito, trementem subdidit, quod alteri nationi contingit nunquam ; quia notum est illud Annibalis ad Antiochum Regem di- o elum: Italos , non nisi i Italorum armis vinci posse.ut refert Iustinus. lib. 3 i. Siculorum bellica virtus magna semper suit,
di si Tueydides in persona Alcibiadis Belli Peloponensiaci libascinoration. a. vocet illos rei militaris imperitos. Valeri Maximus. lib. I. c. 3. vocet Siculorum iuuentutem imbellem ,&timidam . Tamen quo ad Aleibiadem id dixit. ut Laced emonios impelleret facilius.ad arma qae inducuret,non tam contra Siculos . quam contra Athenienses a quibus damnatus fuerat, nee pertimescerent, si Athenienses Siculos aliquos,rei militaris imperitos ocios habetent. Scipio Maior apud valerium, Treeentos illos
iuuenes Siculos quos cum armis. 6e Equis. imstructos stata die adesse iusserat, cum conspexisset idemq; Imperator suis verbis ad Carthaginense praelium perficiendum,ni arduum negotium quasi formidine. dc timore perterruis set;quaesiuit, ut Equos, armaq; ei darent, quia trecentos ex suis esset in eorum locum subditurus Illi ituri iam erant reognito autem Imperatoris desiderio qu6d Equis, ae armis indigeret,annuerunt. ut Petitum negotium faces
rent. Et hoc vastὰ Principis factum , verborum lenocinio tectum fuit. Sed negari nequaquam potest bellicam virtutem speciosissimam semper apud Siculos fuisse. Cuius perieulu Siculi iam ostenderunt Siraeusti praesertim, qui Laee demoniis iuncti, Athenienses, ac Niciam eorii It Ducem, terra, mariq; t profligarunt,ipsosque
deleverunt. ut est author Plutarchus in Alcibiade.& in Nicia.Tucydides. lib.6.8c 7. nouissimὰ Thomas Facellus rerum sicular. Decad. E. lib. I. cap. 3. Bella etiam alia ab eis gesta ccitra utruq: Dionysiu omittuntur. uanti vero glomIa riet palma qsierit,Agathocles Siciliet Rex quit videns Syracusas a Carthagine si s obsessas. Lybiam petens proprias naues incendit, ut de ipse suiq: Siculi milites,de fuga desperarent,
de animi vigorem in manibus tantum reponerent. In congressu demum eum Carthaginensi. bus veniens Annonem illorum Ducem occi
die, exercitumq; deleuit: Lilimum libiae Rege obseelus proditionis occidit, Nomades vicit, Captaq; Carthagine urbe, Africae Regem se fecit. m diu etiam Siculi Romanos,& ipsorum
Consulem M. Marcellum, tenuerunt armis Occupatos.Sarracen Setiam qui longo tempore insulam occupauerant, diuersimode infesta. runt. Ad internitionem etiam aliquando mulistas' illo in m Chiliadas deduxerunt, occideruntq;. Alio etiam tempore, non valentes Gai
Iorum insolentiam pati, unicae horae spacio oml 3 nes Gallos occiderunt i anno D. N. Iesu Christi. 181. die to. Martii. Cuius meminit Padois. Collenuc. Histor. Neapol .lib. s. Thom. Facell. Histo. sicut. lib. 8. prim De cadis.Paulus Ritius Regum Siciliae. lib3. ubi dicit, hoc fuisse in anno. t asi. de sic etiam Colle nucius. Mediolanenses. aliiq; insubriae Populi. iam I diu armis exercitati, bella cruenta i gessere, cum Friderico praesertim Caesare, cum Gallis, cum Maximiliano C sare Helvetijs cs Impera. tore Carolo Caesare, aliisque compluribus, diuersa quandoq; fortuna: ut de eis memoriae prodiderunt Histori ei, Bernardinus Corius. Ioannes Simone ita Galeatius Capella', dc Be nardus Saccus. insuper Germanographus lib.
Quo vero ad Hispanos, cum fit Gens corpore agili. sano, robustoq;; idcireo bellicosi semis per i fuere, bellorum Potius amatores,quim
582쪽
De Regis Cath. praestantia. Cap. LXXXIII. 13 ue
oeit,aptiores praeliis quam alii. cum velocitate
Corporum, tum etiam armorum habitu. atqἔ
exercitio. ut testatur Liuius lib. 2. Ideo pluries a Romanis requisiti fuere , ut in ipsorum societatem accederent,quam illi aliqn respuerui, eodem Liuio aut hore. ipsoru namq; rob re Annibal in omni exercitu usus est: quos feros, bellicososq; appellauit. idem Liuius lib. 34. quos meliori cursu stetisse in Cannensi pu- Is gna aduersus Romanos,itestis est ipse Livius.
Sed peruetusta tempora omitte do, quibus moribus Afrorum, coniunctione,& societate,erae
quodam modo affecti,ad melioris demum vitae usus redacti, si numerentur bella ab iis acta, victoriae habitae &tro phea obtenta longiori sermone opus esset; idcirco Cicero in Anton. dicit Caesare exercitu in uictu ex Hispanis militi. busco duxisse. Hinc Velleius Patereul' Histor. Roman. lib 1.inquit, ille enim Prouinci loquitur de Hispaniis Scipiones contempseruntra i Illae columelioso, viginti annorum bello, ubDuce Viriato,maiores nostrox exercuerunt. Illae terrore Numantini belli, Populum Romanum concusserunt: in illis turpe R Pompei foedus, Turpius Mancini,senatus cum ignominia dediti Imperatoris, rescidit. Illa tot consulares, tot Praetorios assumpsit Duces, Patrumq; aetati in latum Sertorium armis extulit,ut per quinquennium iudicari no potuerit Hispanis, Romanisne in armis plus esset roboris, & uter Populus alteri pariturus foret. Haec Patercu Ius. Magna Hispanis, summaci; gloria est. dum intra Pyreneos saltus cum Carolo Magno , &eius exercitu conflixerunt, in quo ad internitionem Galli deleti fuerer quo in conflictu in-I ter alios eae eidit Rotadus Duxmiterioris Britanniae oriandum vulgus appellat Caroli Nepos. cuius meminit Caelius Augustinius Histor.
Sarracente . lib. 2.Quanta autem, absq; aliarum
gentium suffragijs,bella in Mauros, Arabes Sarracenos gesserint,in quibus . diuersis vicibus, Is plusquam duodecim centum millia ex illis occiderunt, donec omnia Regna pacata. & tranquilla reddiderunt non est meum referre; mplenὸ de his scripserint, Rodericus Ximenius Archiepiscopus Toletanus, Alphonsus de Carthagena Episcopus B urgensis,item Paulus Episcopus Gerundensis, Lucius Marineus, Francilius Tarapha. alijq; Hispani earum rerum scriptores. Hoc uno tantum sufficit laudari enc mio viros Hispanos, adeo alias mundi nati nes excedere, quod ipsi nouum orbem, inuisa Maria, inusitatas ac insolitas nauigationes. in
vastissimis oceani Maris fluctibus se dederiit. ibiq; cu Populis acerrimis periculosissima bella gesserunt, de gerunt. Has partes ullus antea cognouit Geographus, nullus excogitauit Mathematicus, nullus praevidit Astrologus,nullus antea Nauta tetigerat,quae apud Indicarum re
gum scriptores exagitantur. ..
Quanrum attinet ad Bureundos, Brabatos, es FlandrOS, Hannones. Attrebates, Hollandos. Frisios, Seladios, aliosq; inferioris Germaniae Populos, nullis ipsos caedere hominibus bellorum gloria claris, experientia rerum gestarum docuit. Hinc Ludovicus Pellatanus in oratio
ne Funebri pro Philiberto Ghaulon Aurangiae. Principe, de Burgudis inquit: Hominu lata co-ao pia, ea proceritas, i & pulchritudo corporu, tantum in bellicis rebus robur , ut facilius sit, id ex eorum gestis, quam ex cuiusq; oratione intelligere . &Gulielmus Paradinus de Antiquo iure Burgundiae. cap. s. post Agathiam inquit: Burgundos ab Augusto , usq; ad Leonis Augusti tempora fuisse e lebres . ubi idem au thor tradidit Theodosii Iunioris Principatu, Borgundionum Globos Rhenum transuectos, quantam alij nunquam vastitatem Gallis intulisse. Hunnos,& Subtarum eorum Regem, Attilae Patruum prostrauisse, ipso'; omnes, Rege occiso, ad internitionem penὰ reduxisse. Sic de debellasse Clodomirum idem Paradinus scriat bit c. t 3. Belgae omnest quid non magni fece
runt in bello sacro in Assyria gesto Quod specimen non ostenderunt, dum inter seipsos inuicem dilacerarunt Quas non prodidere vi tutes, dum toties, cum Gai Iis & Anglis manus conseruere equorum acta plene post alios enarrarunt Hadrianus Bariandus in Historia Brabatica, Iacobus Meyerus in Flandrica, Getardus Gelden haurius in Batauica, Iacobus Marchan. tus de Reb' Fladriae memorabilibus, Ludovic. Guicciardin' de Rebus Europae memorab. Philip p Galleus, de Gerardus Cadidus,alijq; permulti. Vtina vero ipsoru aliqui a Rege eorum Dno, minime lacessiti, non 'aliqu defecissent. Sed Caroli Caesaris tempore, ac Philippi II. nunc Regnantis, quas subditi undiq; vir ut es bellicas quae non fortia facta in bellorum tur binibus, non exhibuerunt λ Quos non Principes, quoS non Reges, quos non contumaces ,11 ac rebelles viserunt, cet perunt. Sc t eneruar ut,
ac profligarunt In Italia, in Hispania, in Frisia, in Germania, in Hetruria' in Pannonia, in Pejoponneso, in Vltraiecto, in Transi satana, in Anabaptistas, in Lybicos, in Tunetanos, in Me. xicano, in Peruaeo, in Allobrogos in Liguria,
in Belgia, in Corphio io, in Epiro, in Dalmatia,
in Africa, in Iuliaceses, in.Saxones, in Boemia, in Corsica, in Britannia, in Anglos, in Turcas, in Haereticos λ Quorum omnium undiq; Historiς conscriptae demonstrant. demonstrabuntq; ,
cum in diuersis Mundi Plagis Militum Philippi Regis, vexilla seelicia conspiciantur.
Ex utraq; linea Philippi II. Regis Catholici, paterna scilicet, & Materna, pi . res viri sancti prodiere.
583쪽
di Gothorum, re Hispania Regis genere flius fuit,
re ex boe sanctus Leander. 4 Bratilius sanctus Ep*copus casara inanus.
3 Hira Ium, quod in B Alio πιsum fuit, dum casa. xaugustanas Discopus electus fuit. s S. Fulgentius Astutianus viscopus . Fulgentius sanctus, quiηq; linguas eallebat, HVpa.
s Isidorus S. Leandro fratri in viscopatu successit. s s. Isidori laudes ex octauo concilio Toletans. Io Florentina virgo sancta, Udora , Leandri, er fratrum soror.
x S. Hemigildι, Le stildi Gothorum Regis, iij vita. 1 a Fredmandus Ioannis I. PorιMallia Regis filius,sau.ctitate vita eo picuus.c AP. LXXXIII.
SAncti quoq; clarissimiq; viri tum in Austria
ca Familia.xum in materna Philippi II. Regis gente fuere, quorum rita, gestis, sc gloria, idem Cath. Rex, suiq; descendentes mirum in modum laetari debent. Inter hos Leopoldusa Austriae Marchio i emicuit, cuius vitam, & miracula scripsit Ioannes Fraciscus Paulnus olim I.C. & Rotae Rom. Auditor meritiss. eaq; retu- Iit Laurentius Surius Tom O.6. eademq; recitata fuisse coram Innocentio VIII. Summo Ponti fiee scribit meritissimus Cardinalis Caesar Baronius in comentarijs ad Martyrologium sub die i s. Noueb.& plura de eo Germano gr. lib. 3In fami Ita etiam generis materni eiusdem Philippi a. Regis Catholici, ae Gothorum Reis gum gete, alij complures sanctitate conspicui viri effluxere. Ex uno enim matrimonio, sex fi.
I ii suscepti sunt,quorum quinq; non Hispaniae a solum, sed totius Christiani t orbis lumina existitere, fratre S omne S, sororeSq;,scilicet,S Leander, S. FulgentiuS,S. Isidorus, S. Braulius,ac S. Florentina, qui generis nobilitatem, vitae, ac morum sanctitate, solis fulgore,& lumine clariorem reddiderunt. Quorum ordo, Ac Genea
Iogia sic patet. Theodoricus enim Gothorum Rex inter ceteros Seuerianu filium habuit Carthaginensem Ducem, qui ex Theodora uxore ex Regia stirpe filios habuit, quod melius ex infra scripta nota, ac tabella demonstratur. Theodoricus Rex Seuerianus Dux Carthagin.
S. Herminis i Idus. Recharedus Rex.
Ex Recharedi Regis verb genere, fuit Alphas sus, Petri Cantabriae Ducis filius . tormisendae
vir,quae fuit Fanillae. II. Regis,filia, Se Pelagii I. Regis Neptis, a quo Materno ex genere descedit Philippus. Il. Rex Catholicus , ut diximus
supra. cap. 4.& Latius in Amore Genealogica Gothorum Regum , quam Commetari s ornatam,eidem Regi,ac Philippo. III. Principi dirigere curabimus.Quam Sanctorum horum Genealogiam,ut supra descriptam, retulit Alphalas de carthagena in Anace phaleo si Hispan rum Regum. cap. a . & Ferdinandus Perez de Gusman in Valerio Historiarum. lib. 4.tit. q. c. Sanctus Leander vero, Hispalensis Episcopus fuit,de cuius vitae sancti tale, morum clariotate, doctrina, dc actibus, non est meum scribe.rer nam de eo scripsit Sanctus Gregorius Mais gnus Summus Pontifex, dum illi Moralium libros dedicauit, ut patet ibi in Praefatione. Miterum de eo, Dialogor. lib. 3. cap. 3I. & lib. q. Epistolar. cap. 6. Isidorus de Viris Illustribus. cap. 18. Ioannes Tritthemius de viris Illustrib.
Sanct. Benedict. lib. 2. cap. s. libM. cap. I 3O. Ado Viennens. chronic. Aetate.ε. sub anno Domini.
33 3. Rodericus Toletan .rer.Hispani c. lib. a. c. I s. Harthman. Schedel.in chronico Mundi fol. I 7. Vincetius Belua cens. in specul. Historial. lib. a I. cap. Iys .Lucius Marinaeus rer. Hispanici lib. .cap. 32. IO. Mariana de Reb. Hispanic.lib. I. cap. II.& lib. s. cap. I. Sixtus Senens. in Bi bliothec. sancta. lib. 4. Ambros. Morales Historiae Universat. lib. Ia.c. s. Ioan . Magnus Histori Gothor.& Sue n. lib. I G. cap. s.
Braulius vero Sactus,Leandri frater, Caesar
4 augustanus Episcopus fuit, ibidemq:t se die
annis circiter viginti,& Quarto,Quinto,& Sexto Toletanis Conciliis interfuit, ut eorundem Cociliorum acta demostrant:& eiusdem Brau-lii meminit Martyrologium Romanum sub die xs. Martia. Epistolae eius leguntur ad Isidoru,& Isidori ad ipsum , ut est author Mariana lib. 6. cap.6. Huic dum tractaretur de Caesaraugus stant Episcopi electione i inter plures, a capi
te eius innoxia flamma ad Ccelum ascendere visa est. vi testatur Roder. Archiepisc. Toletan. lib. a. p. II. quem sequitur Lucius Marinaeus de reb. Hispani c. lib. .cap. I.
Sactus Fulgentius, horu frater, Astingitanus6 primo Episcopus,tac dein Carthaginesis fuit. Congregato autem apud Toletum Concilio pro eliminanda Arriana perfidia, cocionibus, alijsq; suis operibus , illos mirifice oppressit,& qui Christiani a fide deuiauerant, eius Op re, de auxilio, summa vi prudentiae,operumque exhibitione ad Christi fidem concinnam reduxit. Eruditissimus vero fuit, linguarum omniucultor, ut qui Hispanicam, Hebraeam,Graecam, 7 t Arabam,& Latinam calleret. Tandem Cu annum ageret vitae sexagesimum sextum, vocatis
S. Leandro fratre,Hispalensi Episcopon o
584쪽
De Regis Cath. praestantia. Cap.LXXXIV. 13
reano Episcopo Gaditano suo perquam familiari , summa eum sanctitate Cale dis Ianuariis ab hae vita migrauit ad Caelum, de a pluribus Episeopis, & a Recliaredo Rege , summis virtutu Laudibus , sanus celebratum extitit. Huius viri sancti meminer , Lucius Marin. Rcr. Hispani c. lib. I. cap. a. Alphonsus de Carthagena in Anacephaleos. Hispan. Ree c 26. Roder.Toletan. lib. et c. t 4 Io. Magnus Archiepisc. Upsalens in Histor. Gothor. de sue nou.lib. - . c. o. Illustriis Cardinat. Baronius in Virtyrolo ad primis Ianuari j. Mariana lib. . . a P. 13 lib.6. c. I.
Isidorus sanctus horum trater, qui Leandros statri in Hispalens Archiepiscopatu 1 succeia sit, illiq; quadraginta circiter arnorum spatio praesuit: de quo SS. Patres Toletani Concilii octaui sic inquiunt. cap. a. Nostri seculi Doctor
Egregius. Ecclesiae Catholicae nouissmum de-ν eus,aetate postremus . t doctrinae comparatio. ne non infimus. atq; quod maius est secu. Iorum finitorum doctissimus, cum Reuerentia nominandus ilidorus. Elus vitam scripsit sanactus Braulius eius frater. quam refert Laurentius ῆurilis Tomo 1. de S.Iidely honsus de viris Illustribus. Io. Magnus.lib. 6.cap. I .5 I 8 R deri c. lib. I. c. T. 18. 9. Alphosus de Carthagena in locis allegatis . de quo sic inquit. Marinaeus lib. . c. 3 r. Leandro viro docto , sanctoq:fraret Isid arus doctissinuis . atq; sancti sinus, in Hispalesis Em scopatus dignitate successit. qui unus inter omnes Hispaniae, tum sanctit te,tum literis clarus non secus ac sol inter omnia sidera, fulsit. Natus enim exstirpe Regia, verus Nobilis. verus Doctus verus Samstus .ct cunctis virtutibus excellens. platimum . dc Patria H spania , de Christiana Religione . illustrauit. de alia qui sequutioir. dc late Marian. lib et c.7. S. Florentina. horum sanctorum virorum i loror . eorundem Seueriani Ducis . ac Theodoraero filia virgo. t vitam egit sanctissimam ἐκ incorruptam . Monasteriis quadraginta circiter ann S praesecta, in quibus mille Virgines DF i Optimo Maximo famulantes, vitam deiicitissime peragebant. lusi in tam Principis te a poribus, humanam carnem terrae reddens anima DEO, coelum petui, innumeris miraculis fulgens, in sanctarum Virginum numero relata est. de qua Martyrologium Romanum,sub die a o. Iu . rami. Lucius M trinae. lib. s.cap. 3 Alphosus Carthaeen. in Ai aceph cap. ras S. lidet fons de viris illustribus in Isidoro. Ambios. Morales iaHistor. lib. 3 1 cap. 3. Mariana.lib.6. Lap. T.
Sactus qtroq; Hermini gildus Leo uitii di Gothorum .de Hispanae Regis. ac Theooc sae filius,t I eorundem Isi loci Lee Madri. t Fulgentii Biau-lii, at Florentinae. x I heodosa sorc te Nepos, nobili ismum Martyrium pro Christis de commmmauit. Non enim, v t tuus pater Arra i pe fidiam sequutus est, scd a I.eandro edc diu S,Catholicam amplexus est fidem; ob cuius inexpuis 6gnabilem eonfessionem d Patre Arriano, Regni terrent priuatus insulis in carcerem inie-etiis assiextremum, nocte Sanctae Dominicae Resurrectionis in eapite securi perculsus. Regna
caeleste, Rex. de Martyr intrauit. Ado Viennens. Chronicor. AE tates. in anno 383.Gregorius Taronensis. Histor. lib.s. eap. 38. lib.s. c. 3, lib. 8. cap. 18. D. Gregorius Magnus lib. 3. Dialog. cap. 3 l. dc Beda Visardus, Sigeberi. dc alii. R deri c. Tolet.lib. a. cap. t . Alphons. Carthag. in Anacephal. cap. 1 ff. Io. Magnus libI6 cap. s. MAriana.lib. cap. I a.dc Michael Ritius de Regib. Hispan. lib. I. Silentio etiam no praeteream Ferdinandum ra Ioannis I Portu galliae t Regis filiu,qui in Sarracenorum bello ab eis captus, mira patientia in seriti tute vitam duxit, ut mola, qua Viueret, ei, δ: famulo. sumeeret ob quod vitae abstinentia, pariter, dc Religione, inter beatorum carintus enumeratur. de quo Germanograph. lib. a. Sanso uinus in Chronologia Regum Portu galliae. quos omnes Rogamus ut pro nobis,& omni Populo Christiano DE UM orare dignentur.
Iustitia, Prudentia, Fortitudine, & Tem perantia, eiusq; partibus, quς declarantur, ornatus est Philippus Rex Cath
2 Quatuor supradicta virtutes dιvina appellamur.3 Solymam Turearum Imperatoνιs de Carolo V. casia νe dictum. 4 Adulationem authoν fudit. s Vi νι probi , vel amant. vel uoη blandiuntur. 6 Ad Putes, oe vituperantes Iunt duo persequutorim
is Dive rena m. Malo. o bonum faciendum.
585쪽
I Pietate. quomodo quis utatur,oe qua G,o ex qui bus exiaberi dicatur.
a Fietas, quid est pay Aequitas sine pietate fauittia est. Patria vgis catholici,est omne sumn imperium. a Pietas proprie Priveipum es. as Philippus Rex catholicus corpus facti Eugena' Episeopi Toletani, seris humerιs in collo portavιt. Is Theodoricus Rex Gotborum corpus S. Theodoriri discipuli S. Remia' propriss humerιs asportauit. 17 Eutyctianus Pontύδα quadraginta duos maνιyres solus Dis humeris collo asportauιI, O sepultura tra
3I Aequitas quid es pax Aequitas Epicheia appellatur. D Epiebeia est pars iussιtia subiectiva. 34 indicta, quomodo esti pars Iunιtia λ3s Fide, quo pacto fiat Iustitia λ36 Veritate,quomodo νtendum in iustitia exhibenda.
3 Optimi sunt, qui legibus obtemperant. 38 Seminatio dιscordiarum, omnium litium,o quasti num fomentum. 3o Litigiosi,s' discordes ad fgeros ordines,non prem
4o Amicitias totus mundus plenuseset, non esseι opus iustitia.
46 Liberale nibit est, quod non sit iustum . 47 Alexandri Maeedorus dictum dum donaret, plusqua
43 Aηtironi Regis ictum illi, qui plus merito peteret. 4s Alexander Macedo dispensatori mandauit, νι quod
peteret Anaxarchus daret. Peti t centum latextardediι Alexandre, licet dioensator esset dubius,ob
s7 Phitippus II. Rex Carboheus, nuηquem permisit, quod fui popuιι, quo ad fidem christianam suo Marte νιuerent, en se prohatuerent, subiectionis vinculo obstringi, dum pro ιιλιο νιta permise
38 Fortιtudo animi, a quibus eomitatuν virtutιbus so Fortitudinis proprium est,mhil nisi turpia timere. fio Fortitudine martyres sancti Usunt. G I cato, ne Tyrannι Caesaris in manus πeniret,sibi mor
quιbus modιs tam rem gubernetur, ae tam Dacidimitanda.
c AP. LXXXIV. VT tandem receptui canam,& uno, simpli. ciq; verborum compendio perstringam, ad corporis, animici: dores Philippi Regis Catholici, omisso omni affectatae locutionis leno 4 cinio; dicanit in eo pollere Iustitiam, Prudentiam, Fortitudinem.& Temperantiam. Ex quibus uatuor virtutibus . tota boni operis structura consurgit. ut dicit Gregor. lib. 2. Moral. 2 o. 33. Hinc. has quatuor virtutes diuinas i appella ivit Plato de legibus. Dialog. I.
Sed an mihi id probandum fuerit λ ne, dum
Regi,ae Domino has inesse exarauerim. ad uintari veluti illum procurem p Nequaquam certe. cum Regem nunquam facie viderim , licet
id laeuiter facere potuissem d pluribus Magi
stratibus rogatus, qui me ad eum , veluti manu ducere procurarunt. Abstinui tamen multis ex causis, non admodum irrationabili biis,praesertim,ut affectatae forte ambitionis vitium enfuserem . Quantum autem ex eius simulachriem gie quam ante oculos semper habeo eospicere possum, interiora illius animi arcana con siderans.ob aliquam iniostitiae labem illius animum infici haud posse contendo. Nec aliquo. rum inspicienda est volutas, qui in illum, mali alicuius odoris scintillas iniicere procurant: His diei illud potest, quod de Carolo U. Cae sare Patre, olim dictum afferunt a Solymanno 3 Turcarum t Imperatore, ab effero prolatum
sed Christianissimo Principe dignum. Apud iquem, cum Quidam ex Dynastis,& Principibus viri, perfugisset , isq; interrogatus . cur a Caroli Caesaris obsequio diuertisset Ilicq: tu quasdam simulatas, Avaritiae, Inuidiae, Libidinis ac Iniustitiae suspitiones enarras et,quibus Caesarem aspergere procurabat. Solymannus extemplo. illum 2 suo eonspectu abesse iussit. nullamq; rerum causam abeo. sibi persuaderi posse: nimis enim diu percunctando indagando disquirendo, cognitam , di perceptam, se habere Caesaris vitam, ut horum flagitiorum labes in tam sancte & p iE Ieges,Caeremoniasq; Dei, de maiorum suorum custodientis, pectus adhaerescere nequiret.ut testatur Gulielm. Zeis no carus de Repub. Caroli. lib. . Meam etiam conscientiam testem habeo, ab omni adulatimnis genere alienam, quam veluti pestem , semper abhorrui, & illam, si forte tenuissem ut aliqui volunt, mea messis ad fructus peruenissensed aeternitatis fructus ego semper amavi semper
586쪽
De Regis Cain .praestantia. op LXXXIV. sp
ree eolui semper sequ u tus sum. A dulentur,qui 4 volent, quibusq; ' voluerint. Ego liberum gero animum, quem qui habet, non adulaturmam 3 viri probi, vel amant, i vel certὰ non blandiun. tur. vi inquit Aristoteles. lib. I. Politicor. C. t I. Quia consolor cum dicto Hieronymi ad Demetriadem. Beata inquit mens, quae nec adulatur, nec adulanti credit,quia nec decipit alterum, nec ipsa decipitur. Vnde August. super salm.6 p. Duo sunt genera persequutorum sci-ε licet vituperantium,& t adulantium. Sed plus persequitur lingua adulatoris quam manus persequentis. Testem etiam habeo eiusdem Catholici Regis familiam, Principibus viris, armorum paritia, & scientiarum studio, clarissimis, effulgentem,ab omni vitiorum sorde iminmunem, ex quorum societate, probatissima re . ditur Principis vita, omni flagitiornm labe aliena. Inde illud Ecclesiastici. cap. Io. Secundum iudicem populi, sic et, ministri eius , de qualis 7 rector est tCiuitatis, tales de inhabitantes in ea. Ideo Principes pharaonis, illecebris, ac voluptatibus per adulatione lenocinates, dominoq; adulantes,criminatur, quod ad raptus Sarae uxoris Abrahae illum induxerint Genes.
cap. ra. contra illud Prouerbior. cap. 2s. Princeps, qui libenter audit verba mendacii, O misa nes t ministros habet impios. Hinc Hierony. ad Demetriadem. Semper in Comitatu tuo grast ues foeminas habeas, mores t enim, & studia
dominarum, plerunq; ex ancillarum , dc comitantium moribus iudicantur. Ad quod apposite facit, illud Nicolai V. Summi Pontificis, qui de Eugenii IU. moribus interrogatus,quid sentiret Hoc facile inquit Pontifex in cognitu est, nam qualis familia est, talem, & Princia o pem t inuenias. ut de eo testatur Aeneas Silvius commentar. lib. 4. Nobilissimos, Illustri iasimosq; Principes in sua familia habet, a quibus praua fieri,operariq; minimὸ possut. Hinc Galliei scriptores probro vertui Ludovico X l. ii Galliarum Regi,quod a suo t famulatu nobiles, Patritio'; exegitat. de Sartore pro foeciali, tonsore pro legato, &pro Cancellario, me dico uteretur. Quod eo isdignius reputatur, quia olim Antiocho Syriae Regi vitio datum suit, quod Senatus Principem Apollophanem fecisset Medicum. Hinc Isocrates ad Nicoclem Cypri Regem in Oration. a.de Regno.Nullam familiaritatem inquit temere,citraq; ratio nem amplectere, sed enim illis assuesce conuersationibus gaudere, ex quibus ipse crescas, de alijs melior esse videaris. Ideo Euripedes apud
fitobatum, inquit. Tanto eue dolore Rempublisam nostram aspicio, Hamnus enim ὀ Seues nequet a sit habitabamus. Sed erat in urbe nostra,ρ u quι de Imperatores, Ex praeipuisfamili s opibur,s genere prestates
A Iustitia itaq; Catholici Regis auspica do diuere satis erit,illam apparete, & seipsa proba-
ri;quando,ut omnium suorum Regnorum conatrouersae, iusta trutinae statera administretur, tot iuridicos conuentus, tot Senatorum decurias,tot consiliariorum consessus maximo h ne statos stipendio, grauissimaq; aut horitate foueat. Putauit Rex Catholicus, verum esse,quod
scribit Isocrates in Nicocle, Pulcherrima esse sacrificia, maximamq; pietatem, si quando x x t optimum, Sc iustissimu se Rex exhibeat. Ideo D. Gregorius lib. 7. Epist. iaci. summum in Rei 3 gibus bonum esse, de iustitiam i colere,& suae utq; seruare arbitratus est.& D. Hieronym. in Ieremiam. cap. 2a. Regum inquit 2 propriuest,facere iudicium, & iustitiam,& liberare der manu ' calumniatorum,ui oppressos,& Peregrino, pupilloq; de vi duae qui facilius opprimutura potentibus, praebere auxilium. Et mihi opus non est,quoad dissinitionem iustitiae operari . aut chartas occupare, cum, de a Theol
gis,Vlpiano, Iustiniano, ae caeteris diuersimode traditae sint, & nos infra hoc eodem capite, dum de illa sermocinabimur eclarabimus, no omittedo alia,quet olim scripsitinus de Compromissi in praefat. nu. 4. cum pluribus seq. lustitiam itaq; Rex Catholicus exhibet Deo, de P pulis, dum a malo semper declinat, oc bonum
operaturi motus autheritate David. Psalm. 33.
I s Diuerte a malo,& fae t bonum.& iteru Psal 36. Declina a malo, & fac bonum, Ac inhabita
in seculum seculi. Si confirmatur Esaiae. cap. t .
Quiescite agere peruersὸ, de discite ben E fac re. Quod, de probauit Petrus Apostol. Epistol. I.cap. . Qui vult vitam diligere , dc dies vide re bonos, coerceat linguam suam a malo,& la bia eius ne loquantur dolum: declinet i malo, de saeiat bonum. Hinc Prosper in sententi js ex Augustino excerptis .sent. 91. Tota inquit iustitiae ratio est, ut declinentur mala, & fiant
bona: cuius obseruantiae inter quaslibet adue
sitates, forma seruanda est. Sed notanda sunt eiusdem Augustini verba de tempore.sermon. I 63 s. dicentis: Iustitia non aliud est, quam 1 non
Peccare; non peccare autem, legis praecepta seruare e Praeceptorum autem obseruatio, duplici genere continetur, ut nihil eorum, quae prohibentui facias;& omnia, quae iubentur implere contendas. Ad idem Io. Chrisostomus in Psalm. 4. in vers. Sacrificate sacrificium iustitiae it. No sufficit, si il malis abstineamus, sed opori 7 tet etiam bonorum t accedere actiones. Quocirca ulterius progrediendo nos admonet di. cens. Declina i malo, de fac bonum, non solum enim improbitatis actio, sed etiam a virtute cessatio, ut puniamur,efficit. Nam, di qui esurientem non pauerunt, & stienti potum non dederunt, de qui nudum non vestierunt, non furati sunt, nec auari fuerunt, nec bona aliena coeperunt; sed quia non fecerunt eleemosiis nam,propterea poenae immortali dati sunt, de
supplicio, cuius nullius est finis. Ex quo inrese
587쪽
1igi mus, quod abstinere a malis, non satis est nobis ad salute, nisi adsit etiam bonorum possessio. & virtutis actio . & post pauca, subiunxit i Sacrificate sacrificiu iustitiae de sperate in
Domino: Iustitiam autem hic, non singularem aliquam dicit virtutem , sed uniuersam: quemadmodum etiam, virum iustum, vocamus . qui omnem in se virtutem continet. Haec Chri stomus. Operatur autem Rex Catholicus iustitia, religione, pietate, misericordia , gratia, aequitate, vindicta, fide, veritate,obseruantia, amicitia . & liberalitate, quibus comitibus recta 18 t Iustitia exhibetur.ut post Ciceron. Rethorie. ad Haeret . lib. 3. voluit D.ThOm. 2.2. q. 8 . arti c. vlt. Anton. Florentin . in summa. par. 6.tit. . cap. . Io. Viguerius de virtute iustitiae. cap. . S s. Religione utitur Rex Catholicus, dum verbis, & opere procurat,vt dcbitus D Eo cultus. Is honor, re veneratiot exhibeatur. Idem Thom.
a. a. q. 8 l. arti c. I. Bonaventura. lib. .sent. dist. 9.q. 3. arti c. . tit qui contra eam operatur disegnis persequutionibus opprimatur. pri sertim, ut haereticI conculcentur, perdantur,anni hi lentur,dissipentur,ac de cetru Christianorum eradantur. In quibus exequendis,& obseruandis, non pretieritis, non praesentibus,non futuris,
quibuscunq; Catholicis Principibus Philippus inuidet; habentes quem imitentur , ac sub se quantur. Vnde Uallis oleti, retecto capite id edici Rex, in manibus Ferdinandit valde sij Archiepiscopi Hispalensis, in Hispania Generalis i
quisitoris, iurauit, se non permissurum aereticos in suis Regnis vivere, atq; fauorem ad eorum Persequutionem,& punitionem Inquisitoribus praesta turn m. vi retulit Iacobus Sima casin Praxi Haereseos. tit. 2 i. sub nu. S. Quod qua
diligenter obseruauerit, & observet cum Eli-χabetha Anglica, Principe Aurengiae. , 5 aliis huius tarinae hominibus, no est quid super hoc
laborem : iam enim omnes eius vires, omnes neruos, conatum omnem, in hac alea fixit omisnes suorum Regnorum in hoc opere peragendo, redditus consumpti sitiit,& consumuntur: unde non bonis,non fratribus non sanguine auctis pepercit, ut tua promissa ex vitae candore
Pietate Rex Cathol: cus , iustitiam exercet, ut dictum est, Deo exhibendo ecbitum cultu, at sed i patriae, patetibus ac sanguine iunctis,ut
post Ciceronem de inuention. Re in Dr. lib. 1. voluit D. 4 ho m. in 1.1 q in i . arti c. I. unde Amaa bros. in Psalm. ii 8. inquit: Pietas i istoriit tribunal, Egenorum Potius, Milerornm suifragau, indulgentia peccatorum. Hinc recte Io. Chri-sos . de Gener. Christi .serm. i s. Aequitas sineas bonitateis uitia est,& iustitia sine pietate crudelitas est. i Patria a Dic Regi uostro omite tuu Imperium est cum omnes foueat,subditis omnibus succurrat, rectitii dine Iegum , constitutione Magistratuum,& boni patris familias ohficium exequendo, omnes inuisit, saltem per t. suas imagines, Numos, Aurum. Argentum,Margaritas ipsis exhibendo, & iustitia, pietate, & ielementia sua cuncta a longὸ intuens. Regum nostrorum Hispanorum hoc semper peculiare 14 fuit,ut pietatis virtute uterentur,quam tbendiam diu antea praedixit Claudianus dum ait,
strid dignum memorare tuis Hispaηta toris Vox humana valet ρ primo lanat equore fotem India, iussos exacta luce iugales duroiars inqηριvo reoirant sidera fluctu. Diues equis, fugam facilis, pratiosa metallis, Frincipibus facunda Ni s.
Exemplum Religiosae pietatis ostendit Philip .pus Rex Catholicus in anno Domini i36s.coepus S. Eugenii Episcopi Toletani dum e Galinas Ita in Hispaniami transferretur, propriis hia
meris, ouans , deprae gaudio magno exultans in locum evexit, inque suam antiquam, ac nobilem Toletanam sedem delatum fuit.ut testa tur Cardinxiis Baronius in Martyrologiu sub die i . Nouembris. Simile olim secerat Theoas dorieus Rex Galliae asportando Reliquias t S. Theodori ei, discipuli S. Remigii propriis.h meris. Sic Euthychianus Pontifex, Τrecentos a quadraginta t duos martyres solus suis humeris sepulturae tradidit. ut dicit Eusebius lib. 27. cap. 7. Michael Bucchingerus in Histor. Ecclesiast. nona. in Eutychiano. Misericordia vero iustitiam operatur idem Rex,dum, vel innocentium causam tuetur, vel errantium .ae supplicantium scelera dimittit.
ac miseretur. nulla virtus enim nec gratior. nec
23 admirabilior,misericordia est . t ut dicit Cicero in orat .pro Q. Ligario. Nam, ut dicit Sal
mon Prouerb. cap. m. Misericordia. S. veritas,
custodi ut Regem,& roboratur elementia thronus eius. Et ut inquit Chri stomus. Iustitia sine misericordia , non est iustitia, sed crudelix tas: sic misericordia, i sine iustitia non est misericordia, sed fatuitas; & de hae senti jt Ouid.
lib. a. de ponto dum ait. Regia crede mihi, res est. Iuctuνυνe lapsin
Gratia. siue gratituditae iustitia operatur Rex Catholicus. iuxta authoritatem Ciceron s Re3o thoric. lib. 3.ctu benem emitibus gratiam tre-ferr. Nam Principes viros, qui in bellorum periculosis calamitatibus Δ: conflictibus se inserueriat,vel ubi viros scientia ornatos cci picit, magnis cesibus, decoris titulis.Magistratibu alijsq; similibus honestat, ac fouet, quantu vl- Ius unquam Princeps. Aequitate verb Rex utitur. vi inquit Paulus ad Haebraeos. cap. 2. Uirga aequitatos, virga Regni. Est etiam aequitas iustitia dulcore Misericordiae temperata: vel motus rationalis reges 3i misericordiam, & t rigorem .e. Disciplina. 43. distinet. Sc voluit Io. Francisc. Paui n. de visitat. Par. I.q. I. . versic. PostIemo attendendum. ho
588쪽
De Regis Cath. p stantia. Cap.LXXXIV. s i
talitatem Epicheiamtuorauit Aristot libue .Ethsecor. cap. IO. dum dixit quod Epicheia est quo-33 dam iustum , quam dicit tesse partem iustitiae
subiectivam D. Thomas a. a. q. IO. arti c. a. Nil
. aliud vero est aequitas, quam dum multum ex iure remittitur. porro aequitas dicitur ipsa iu-ι. ris medulla, germanaq: iustitiae intelligitur,t: quae nullo scripto comprehenditur,sed censen - do tantum assequi potest, ut bene exemplificat Io. Rogeratus Troch us de ossi c. iud. in eausis r. capitalibus.tit. i. in verb. Iuris dicendi fit aequitatis statu edae petitus. col. to. Nec potest aliud iaceect8 concludi, nisi quod per eam quodam mo- . ii do mollificatur iuris asperitas . Vindicta, vel ultione νtitur in iustitia exhi- ω benda Rex Catholicus, ut quemadmodum me -t mentibus gratia, sic demerentibus vitiordemonstratq; ulcisci t malὸ merentibus oportere. vi inquit Cicero Rhetoricor. lib. . de istud consi in - stit in punitione iniurias inserentium,ac delinquentium , in qua ultione intelligitur, ut non adsit prauum desiderium, & ex propria mala. ulciscendi voluntate, sed pro mera tantum iustitiae exequutione .
Fide, autem iustitiam fieri dicimus, dum i l. Iam seruari magnopere contendimus , inquit 33 Cicero in t loco supra allegato: quod respicit etiam iurisiurandi obseruationem. qu m cum etiam Barbari adimplere illideant,quanto ma gis id facere debebunt Christiani Principes λVeritate aurem, in iustitia exhibenda, opus est. Unde Chrdostom. super Matth. Non solum c inquit prodiror est Weritatis, qui mendaciupro veritate loquitur, sed qui non libere pro-36 nuntiat veritatem, qua in t pronuntiare oportet. Aut non liberὸ defendit veritate quam deinsendere oportet. Hinc veritatis imaginem accillo iudicis pependisse apud AEgyptios scripsi in Apologia Catholica in sententiam Pilati
Aquilae repertam. Obseruant a vero utitur Rex. dum leges moresq; Ciuitatis , aut regionis cuiusq; seruari oportere concludit : ut in loco supra allegato Cicero scripsit, ouod est opus omni optim Principi per inens. Digra vox est enim Regni tis legibus alligatum se principem plofiteri. l. Digna vox. s. de legib. I j enim optimi viden-3 tur, qui legibus t semper obtemperarunt. vi dicit Aristote l. lib. l. Rethoric. Amicitia veto iustitia redditur. du per Principem inter populos illam seruari coniunctionem illaesam, conitituitur. Seminatio enim discordiarum non solum, est contra iustitiam fleδη mater omnium litium aeu de quaestionum i so- metum.Gloss. n Extraua g. r. Ioanis Pap. XX l I. in verb. Discordia de ver, signi f. Vnde litigi assi, t ac discordes promoveri ad lacros ordines non debent. ca. i. so. distinet. Hinc dicitur. 4o quod si totus mundus plenust ellet amicitia, non est et opus iustitia. ut post Alii tot. de alios dixi de Compromiss g. t.Glos 3. num. 3 . Unde non solum dissoluendae non erunt societates, & amieitiae, sed ciuile ae inter civilia ossi- t cia reputatur, amicitias reconciliare . t ut di-- cit Aristo t. Moralium Eudemior. lib. 7.ca. I. Id
circo, Amicitiam, Maximum esse bonum Ciuitatibus; applicatae namque infimul ex duobus a fiunt i unum. Aristori lib. 2.politi c. cap. a. Bene itaque Cassiodorus ater Decet Regalis apicis
di curam .generali tatis custodire concordia. quae
ad laudem regnantis trahitur . si ab omnibus pax ametur. Cicero etiam lib. Retho. I. enumerans iustiti et partes dicit, illam esse, si societatis,atque amicitiae, mi diose dieemus coli conuenire. Philippo autem Regi Catholico, cum omnibus mundi Prineipibus adest amicitiae vinculum praeterquam cum odiosts,dc cum
i)s,qui Christo rebelles facti fuere
Laberalitate utitur in iustitie administratio. e Rex. Catholicus: quia Ambrosius lib. Otac. r.eap. 18.Liberalitatem iustiti partem appellatι 3 dum t dicit: iustitiam referri ad societatem generis humani. quae societatis ratio ad duo refertur iustitiam, dc beneficentiam . quam libe-- ralitatem dicunt. Et licet verus iustitiae actLis , sit referre alte i. quod suum est liberalitas autem de suo aliquid effundat; tamen liberalitatis exercitatio eam iustitiae parte m continet, ut qui, illa utitur.& moderatῆ utatur t habito respectu ad personam illam exercentem. de ad personam eius in quem exercetur, qualitatem, necessitatem,& merita. Nec enim ita donandii est Histrioni, aut Parasito quemadmodu optimo Bellatori. aut sapienti; Nec etiam ita priuatus, aut mediocris status Princeps largiri oportet,quemadmodum Rex, princeps sui iuris aut Respublica. Liberalitatis itaque exhibitio. remunerationis vim aliqua retinens est, 43 cuiusdam ex merito solutio,quo fit uti cui illa confertur, ex iustitia collata intelli eatur. Hinc Cicero lib. me. I. cap. 18. dicit nihil esse libe- ηε rate quod non t iustum. Inde cum Alexander, Vrbem cuidam donabat . ille cui donabatur se ipsum mensus, tanti muneris inuidia refugies,
dixit. suae fortunae non conuenire; AOlle, lior
47 t quaero cinquie 2 quid te accipere deceat, sed
quid me dare. Cotrarium Antigonus, a quo cuCynicus Talentum peteret, Respondit, illum 48 t plus petere , quam ad Cynicum pertineret. At ille denarium petij t. cui respondit . nux esse, quam quod Regem deceret dare . Inquit
Seneca de benefic. lib a. cap. tr. Turpissima est eiusmodi cauillatio . Inuenit , quomodo tacu-trum daret. Hoc autem Principis moderationi in conueniens est. Idcirco quam optime conuenit exemplum; Mandat Alexander dii pensa-ης tori , ut quicquid Anaxarchus Philosophus t
peteret,daret. Petit ille centum talenta dispensator veritus dare summam,iii Alexadro significaret,respondit Alexa der: Anaxarchum nos.
589쪽
enm se habere amicum,qui hanc summam,&long ὰ etiam maiorem dare,& posset & vellet,
eamq; illi dari iussit. In iis itaque liberalitas
non solum in opere largiendi, sed in beneuo- Io largientix assectu , ac voluntate benefica co- sistit,quibus semper munifica eesetur; Hac virtute, ut diximus. Philippus Rex Catholicus. - Phinei pes alios superat. ων Prudentia in Rege Catholico reperiri, non mirum, cum a Prudentissimis viris,ut diximus. ortum ducat, cum ijs ducatus, si, & prudenti s imos habeat Aulicos. Et quamquam Aristoteles lib. i. Magnor. Moralium cap. 33. dispu-3o tet, an prudentia i virtus sit pium concludit virtutem dici, & nec iustitiam, nec fortitudine sine illa bene cidere ; tamen lucidius id fi Aristotel. Politico lib. 3. capit. 7.drait: Prudentiam esse propriam Praesidentis virtutem. dc ante ipsum hoc dixerat, Isocrates in orat. 4 cui titu-
. Ius, Euagoras. ubi ad Nicoclem Cypri Regem si inquit: Prudentiam esse peculiarem t Regis
virtutem. Est enim prudentia virtus animas raotionalis, pcaeparans ea . quae sunt ad Relicitate. vllinquit Aristote l. in lib. de Virtutibus. capi a. Est autem prudentia rerum bonarum, de mal a rum Jc neutrarum i scientia. ut post Ciceron. lib. I. de Inuentione Rethor. & Macrobium in Somnio Scip. lib. I. cap. t. dixi de Compromi iasis S. 2. glos. s. nu. I t. cum pluribus seq. Quod νει placuit Augustin. de Civit. Dei. lib. I s.cam de de quaestion. 83. q. 3 I. Unde nulla ubrtutum , prudentia vacat.inquit Cicer.Tusculan. quaest. 33 lib. 3. In Prudentia autem concurrere 1 oportet, amorem veri, meditationem animi. eiusdem perspicacitatem , veritatis inuestigationem, inquirendi diligentiam , cogitationem, memoriam, deliberat ionem,& bonorum delectionem,studium, di scientiam. inquit idem Cicero. lib. ossi c. i quae omnia declarare, ut breuitati studeamus omittimus. Sed eonsilium salubre, quoad prudentiam dat Seneca in lib. des uatuor virtutibus. Prudentis i propris sinquit est examinare consilia , Be non cito facili credulitate ad falsa prolabi, de dubijs non definias, sed suspensam tene sententiam. Unde dum honesti naturam, ac vim Cicero diuisit in qua tuor partes, illam dixit esse praecipuam &quae in veri cognitione versatur, quae si rectam humanarum rerum actionem respicit, Prudentia dicitur; quam Pacuuius memoriae , de usus
sue filiam i appellauit. Hae igitur Duce passim
omnia gubernantur, quae rerum , temporum , personarum. factorum , actionum , causa S metitur: ita ut in fingulis, non iti molliter, vel fortiter, non segniter, nec Praecipitanter, non passim,ae indistincte, sed matura consideratione habita . procedat. Quae sic compleuit, acicomplet Philippus Rex Catholicus , ut omnia passim ita gubernentur,quod nihil melius de-sderetur. Fortitudine viget. 8e gubernarer Philippo Rex Catholicus, non quod dicere velim , neruorum,artuum, membrorum aut musculorum:
illa enim Athletarum fortitudinem demostrat, de qua in praesentiaru nos minime loquimur, sed de illa. quam Seneca. de virtutib. lib. . re 6 fert quam i magnanimitatem appellat,quae in arduis, difficilibusq; causis. animi alacritatem ostendit. & aes subeunda omnia pericula, fortitudinem, ac robur praesefert, dili quis potius praeclarὰ mori appetit quam turpiter, vel cum ignominia videre . Hanc virtutem ad summum
usque habuit. habetq; Philippus Rex Catholi
cus,eamq; semper constantissim operatus est, In morte Caroli Caesaris Patris Uxorum,Fili rum. Fratris, in bellornm turbinibus, alijsque . calamitatibus, quae Illi acciderunt, ut tam Maximum & Catholicissimum Regem. Mortali uis
ἐκ mundanarum Sarcina, mortale esse, his conis nexitatibus , Deus optimus Maximus corroboraret. Mortes autem tollerare, tamquam vi
sitationes i Deo missas, & si strenui animi sit. BeIlorum autem furores sibi illatos i suis Principibus viris,coniunctis, amicis. subditisque, praesertim ex causa fidei, vigilantissimi ac strenuissimi viri robur ostendit. Nunquam enim Regius ille Catholicus animi vigor, labe tacta Ti, aut obumbrari potuit, ut aliqui populi sibi subditi, qui arma sumpserant, & illa perfide, licet arma deponere, tributa, census, & subiectionis omnia iura, offerrent perficere, si pro 37 eorum libiso eos vivere sineret, ' ne quidem aures porrigere permisit. Quin bona potius. sanguinem effundere, vitamq; perdere , quam ipso in permissurum, ut Christianae fidei, atque ossicio, quo illi obnoxius est vel modica laesio-i ne,aut nota inuratur. Cicero Tusculan. quaest.
lib.a. & Rethoric.ad Haeren .lib. 3.&post ipsu in 33 Suidas . dicunt, hane t fortitudinem comitari
constantiam, grauitatem, animositatem . siue magnitudinem animi, generositatem, fiducia, sedulitatem, tolerantiam, siue patientiam, humanarum rerum despicientiam, te perseuerantiam. de qua agit Plato in Protagora. Ambros. de ossic lib. i. Hieronym. in Ioelem. Seneca ad Lucili. lib. 2. Epist. 37. lib. I . Epist si . oc unico verbo rectὰ concludit Macrobius in Somnium Scipion .lib. I. cap. ro. Proprium fortitudinis
p t esse, nihil nisi turpia timere, & in summa de illa, recte Ambrosius in dicto offic. lib. t. Non mediocris inquit animi est fortitudo,qui so-sa defendit ornamenta virtutum omnium, iustitiam custodit, quae inexpiabili praelio aduersus omnia vitia decertat, inuicta ad labores, fortis ad pericula,rigidior aduersus voluptates, ut auaritiam fugiat laquam labem quandam,quae virtutem effeminat. Hanc fortitudico nem Martyres t sequuti sunt,qui extinxerunt impetum ignis,cflugaverunt aciem gladii . I dibria, ac verbera experti sunt, vincula,& carin
590쪽
De Regis Cath. praestanda. Cap. LXXXIV. 1 3
ceres, angustiati. afflicti, lapidati, secti adusti, fortes facti sunt in bello, dum tot execrabiles
Corporum lacerationes. stlici patientia, ac sine gemitu, Pertulere. Tamen, ut dicit Lactantius Firmian. lib. 6. cap. I . Fortitudo , si nulla necessitate cogente. aut no pro causa honesta, certum periculum subierit in temeritate conuertetur. Hoc vitio culpatur fortitudo Catonis, qui ne Tyranni Caesaris vultum aspiceret, fit intrepide sibi mortem l conscivit. sed dum i ncommoda, quae formidabat a Caesare importuno letho declinat, & mortis timorem morte fugat, formidinis ista temeritas , magis quam fortitudinis virtus,iudicanda est οῦ nec honestas tanta fuit turpia cauens , quam infrmitas aduersa non sustinens. Hinc illos in inferno torqueri inquit Virgilius lib.5 Aeneidos du ait:
Proιma debine tenent masti loca, qui sibι lethum Insontes peperere manu, lucemq; perosi
Troiecere animas. quam vellent athere in alio
utune, σἰpauperiem, re duros perferre laborespFata obstant, tristisq: palus ιnamabItis unda ligat, evnoures Styx interfusa eoercet. Temperantia utitur Rex Catholicus, quae generaliter omnes virtutes complectitur & in iussitia fortitudine,& prudentia,teperamentum habet. In iustitia,quoad Psonas, reS,actiones,
iudicia, in bono.& aequo in poenis impone dis, in continedis populis, in legibus sanciendis,& ideo temperantia iuncta iustitiae opus t sane Regium est, inquit Isocrat in Nicocle. Orat. s. In Prudentia vero, consilior im directionε, taciturnitatem, grauitatem, clim ingruerit. In fortitudine, patientiam,& alia multa. Particum Iariter autem teperantia appetitus animi perturbationes moderatur, constantiam, castitatem,modestiam, pudicitiam, impetu S, reuerentiam,tranquillitatem cocordiam, pacem, rdinem, rnatum, cultumq; mundum . dc gestum corporis,orationis decorum, studiaq; licita retinet. Plato. lib. 3. de Repub. Temperantiamo, consistere ait, in t Principibus, ut a venereo
tinentes.& teste Suida, illam comita butur,MO- destia,& ornatus. Modestissimo semper vestiuornatu, usus est, utiturq; Philippus & Maximo Regi conueniente. Quod satis aduertendum est in Principe, ne sit adeo vaga vestium pompa, ut immodestiae redarguatur: ne vel adeo misera, ut nimiae auaritiae imputetur. Concludo cum Prosper. de vita contemplativa. Te minperantia cinquit facit abstinentem, parcum, 6 sobrium, moderatum, t pudicum, tacitum, dc verecundum. Haec virtus, si in animo habitar,libidines fraenat, assectus teperat, desideria sanis cta multiplicat, vitiosa castigat, omnia intra
nos confusa ordinat, cogitationes prauas reis mouet, scientias inserit, ignem libidinosae voluptatis extinguit, mentem placida tranquillitate componit, & totam ob omni semper tem- , pestate vitiorum, defendit. Hae quatuor virtutes. pedissequas alias nonis nullas habent in quarum enarratione, cum ne alius liber susticeret,omittimus. De his tamen omnibus in summa dicendum est cum Gregorio lib. Moralium Q. cap. . De primis inquit quatuor et virtutibus loquar, Prudentia, tem perantia, fortitudine,atq; iustitia; tanto perfectae sunt singulae quanto vicissim, sibimet conis iunctae. Disiunctae autem, perfectae esse nequaisquam possunt,quia nec Prudentia vera est, quae iuste temperans,& fortis non est. Nec fortitudo integra quae prudens , temperans, Sc iusta non est. Nec vera iustitia, quae prudens, fortis,& temperans non est. Haec Gregorius. His virtutibus ornatus a Deo sic optime dispositus Rex Catholicus Philippus sua Regna
gubernat, i quorum Politia, fortassis vlla me lior, ulla saninior, ulla stabilior, ulla frugalior, inueniri potest: quam tra quillitate, Pacc,quiete,&Christiano octo laetantem tenuit, tenet,& Deo optimo Maximo volente, ad Philippuiuniorem filium Hispaniarum Principem, summae expectationis successorem , aliosque suos transmittet. Ex cuius Politiae simulachro , hi
Principes , qui sunt dissidi js dediti, accipere
exempla, deberent, ut quem liuore,ac inuidia nonnulli praue oderui, ob virtutes imitentur.